Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
BIÊN BẢN ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌP NHÓM THẢO LUẬN
Môn: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác-Lênin
Giảng viên:
Lớp:
Nhóm: 04
STT Mã SV Họ và tên LHC
Số buổi họp
nhóm
Điểm nhóm
trưởng chấm
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Hà Nội, ngày … tháng … năm 20…
Xác nhận của thư ký Xác nhận của nhóm trưởng
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
LỜI MỞ ĐẦU
Lịch sử loài người đã trải qua 5 chế độ xã hội: Nguyên thủy, phong kiến,
chiếm hữu nô lệ, tư bản chủ nghĩa, chủ nghĩa xã hội. Mỗi chế độ đều gắn với một
phương thức sản xuất riêng.
Chủ nghĩa tư bản ra đời gắn với sự phát triển ngày càng cao của sản xuất

Quá trình này với tư cách là sự thống nhất giữa quá trình sản xuất ra hàng
hóa với quá trình làm tăng giá trị được phân tích qua một ví dụ sau:
 Ví dụ về quá trình sản xuất sợi của nhà tư bản.
Để tiến hành sản xuất nhà tư bản mua các yếu tố sản xuất và giả sử mua
đúng giá trị.
10kg bông giá : 10 USD
Khấu hao máy móc thiết bị : 2 USD
Mua sức lao động : 3 USD/12giờ
Trong 1 giờ người công nhân tạo ra 0,5 USD giá trị mới
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
Giả sử trong 6h lao động đầu người công nhân đã thực hiện kéo hết 10 kg
bông thành sợi, giá trị của sợi là 15USD. Nếu quá trình sản xuất chỉ dừng ở đây thì
sẽ không tạo ra giá trị thặng dư. Tuy nhiên vì nhà tư bản mua sức lao động trong
12h. Tức là trong 6h sau họ vẫn phải lao động tạo ra hàng hoá sợi có giá trị 15
USD. Tuy nhiên trong quá trình này chi phí nhà tư bản bỏ ra chỉ có 12 USD.
( Không tính thêm chi phí mua sức lao động công nhân).
Vậy, tổng giá trị sản xuất trong ngày của công nhân 30USD
Tổng chi phí sản xuất : 15+12= 27USD
Giá trị thặng dư: m = 3 USD
Từ sự phân tích trên cho phép rút ra kết luận sau: Ngày lao động của công
nhân chia làm hai phần, phần thời gian lao động (6h đầu) là thời gian lao động cần
thiết (xã hội) (t), Phần còn lại của lao động (6h sau) là thời gian lao động thặng dư
(t’).
Giá trị sản phẩm được sản xuất ra bao gồm:
• Giá trị tư liệu sản xuất được lao động cụ thể của công nhân bảo tồn và di
chuyển vào sản phẩm mới gọi là giá trị cũ (c).
• Giá trị do lao động trừu tượng của công nhân tạo ra trong quá trình lao động
gọi là giá trị mới, phần giá trị này lớn hơn giá trị sức lao động, nó bằng giá
trị sức lao động (v) cộng với giá trị thặng dư (m).
Kết luận :

Tham gia tạo ra giá trị thặng dư bao gồm 2 yếu tố, trong đó tư bản khả biến
dùng để mua sức lao động có vai trò trực tiếp sáng tạo ra giá trị thặng dư. Còn tư
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
bản bất biến đóng vai trò gián tiếp, nó chỉ là điều kiện vật chất cần thiết cho quá
trình sản xuất, tự bản thân nó không sáng tạo ra giá trị thặng dư.
Nếu kí hiệu giá trị thặng dư là m thì giá trị mới sẽ là (v + m)
Giá trị hàng hóa tư bản chủ nghĩa bằng (c + v + m)
Việc phát hiện ra tính hai mặt của lao động trong sản xuất hàng hóa đã giúp
C.Mác tìm ra chìa khóa để xác định sự khác nhau giữa tư bản bất biến và tư bản
khả biến. C.Mác là người đầu tiên chia tư bản ra thành tư bản.
Sự phân chia này đã vạch rõ thực chất của bóc lột tư bản chủ nghĩa, chỉ có
lao động của công nhân mới trực tiếp tạo ra giá trị thặng dư.
3. TỶ SUẤT VÀ KHỐI LƯỢNG GIÁ TRỊ THẶNG DƯ
1.1 Tỷ suất giá trị thặng dư
Tỷ suất giá trị thặng dư là tỉ số tính theo phần trăm giữa giá trị thặng dư và
tư bản khả biến, tức là tỉ lệ theo đó tư bản khả biến tăng thêm giá trị.
C,Mác dùng chữ m’ để chỉ tỉ suất giá trị thặng dư
m’= (m/v) x 100%
Tỉ suất giá trị thặng dư phản ánh mức độ bóc lột của nhà tư bản đối với công
nhân, nó chỉ rõ trong tổng số giá trị mới do sức lao dộng tạo ra, thì công nhân được
hưởng bao nhiêu, nhà tư bản chiếm đoạt bao nhiêu, tuy nhiên chưa nói được vi mô
của bóc lột tư bản.
m’ = (t’/t) x 100%
t’: Thời gian lao động thặng dư
t: Thời gian lao động tất yếu
Tỷ suất giá trị thặng dư còn chỉ rõ, trong một ngày lao dộng, phần thời gian
lao đọng thặng dư (t’), mà công nhân làm cho nhà tư bản, chiếm bao nhiêu phần
trăm so với thời gian lao động tất yếu (t).
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
1.2 Khối lượng giá trị thặng dư:

Tỷ suất giá trị thặng dư tăng thêm = m’ (sau) – m’(đầu)
= 400% - 300% =100%
4. HAI PHƯƠNG PHÁP SẢN XUẤT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ VÀ GIÁ
TRỊ THẶNG DƯ SIÊU NGẠCH
1.1. Hai phương pháp sản xuất giá trị thặng dư:
A. Sản xuất giá trị thặng dư tuyệt đối:
Giá trị thặng dư tuyệt đối là giá trị thặng dư thu được bằng các kéo dài ngày
lao động hoặc tăng cường độ lao động trong khi thời gian lao động tất yếu, giá trị
sức lao động và năng suất lao động không thay đổi.
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
Giới hạn về thể chất, tinh thần: giới hạn này đòi hỏi trong 24h của một ngày
đêm người công nhân cần phải ăn, ngủ, nghỉ ngơi, giải trí phục hồi sức lao động.
Với sự phát triển của sản xuất tư bản chủ nghĩa, ngày lao động có xu hướng ngày
càng ngắn hơn trước.
Giới hạn về kinh tế - xã hội:
• Về mặt kinh tế, ngày lao động phải dài hơn thời gian lao động tất yếu
nhưng không thể vượt quá giới hạn về thể chất và tinh thần của người
lao động.
• Về mặt xã hội, trong thời kỳ chủ nghĩa tư bản mới ra đời, nhà nước
ban bố nhiều đạo luật có lợi cho giai cấp tư sản.
B. Sản xuất giá trị thặng dư tương đối:
Giá trị thặng dư tương đối là giá trị thặng dư thu được do rút ngắn thời gian
lao động tất yếu, bằng cách tăng năng suất lao động xã hội, qua đó hạ thấp giá trị
sức lao động và làm tăng tương ứng thời gian lao động thặng dư, trong điều kiện
độ dài ngày lao động và cường độ lao động không đổi.
1.2. Giá trị thặng dư siêu ngạch:
Giá trị thặng dư siêu ngạch là phần giá trị thặng dư thu được do giá trị cá
biệt của hàng hóa thấp hơn giá trị xã hội.
Những doanh nghiệp nào đi đầu trong đổi mới công nghệ sẽ thu được giá trị
thặng dư. Giá trị thặng dư siêu ngạch chính là giá tri thặng dư tương đối do tăng

Do vậy, sản xuất giá trị thặng dư là quy luật kinh tế tuyệt đối của chủ nghĩa
tư bản.
1.3. Vai trò quy luật kinh tế tuyệt đối của chủ nghĩa tư bản
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
Quy luật giá trị thặng dư tác động quyết định đến mọi mặt của xã hội tư bản,
nó quyết định sự phát sinh, tồn tại và phát triển của chủ nghĩa tư bản, nó là quy luật
vận động của nền sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Quy luật giá trị thặng dư, một mặt thúc đẩy tiến bộ kỹ thuật, phân công lao
động xã hội phát triển, làm cho lực lượng sản xuất phát triển, năng suất lao động
tăng lên nhanh chóng. Mặt khác, làm cho các mâu thuẫn vốn có của chủ nghĩa tư
bản, trước hết là mâu thuẫn cơ bản của nó, mâu thuẫn giữa tính chất xã hội của sản
xuất với sự chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa ngày càng gay gắt. Mâu thuẫn này
diễn biến ngày càng phức tạp, quy định xu hướng lịch sử tất yếu của chủ nghĩa tư
bản là sẽ nhường chỗ cho một xã hội mới văn minh hơn.
Do vậy, đối với giai cấp tư sản hiện đại, việc tìm mọi cách để điều chỉnh, để
thích nghi, để tồn tại là vấn đề sống còn của chủ nghĩa tư bản ngày nay.
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
II. Ý NGHĨA ĐỐI VỚI NƯỚC TA HIỆN NAY
Đối với quá trình phát triển nền kinh tế quốc dân nước ta, việc ngiên cứu sản
xuất GTTD gợi mở cho các nhà hoạch định chính sách phương thức làm tăng của
cải, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Trong điều kiện điểm xuất phát của nước ta còn thấp là nước tiểu nông cũng
có nghĩa từ một nước chưa có nền kinh tế hàng hóa mặc dù có sản xuất hàng hóa.,
để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Cần tận dụng triệt để các nguồn lực, nhất là lao
động và sản xuất kinh doanh. Về cơ bản và lâu dài, cần coi trong việc tăng năng
suất lao động xã hội, coi đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế quốc
dân là giải pháp cơ bản để tăng năng suất lao động XH, thúc đẩy tăng trưởng kinh
tế.
Trong Học thuyết về giá trị thặng dư, C. Mác đã có một nhận định có tính
chất dự báo khoa học trong xã hội hiện nay, đó là: "Mục đích thường xuyên của

được xã hội chấp nhận, tức là làm giàu hợp pháp. Trong quản lý xã hội thì phải
kiểm soát chặt chẽ thu nhập cá nhân, thu nhập doanh nghiệp để, một mặt, chống
thất thu thuế, mặt khác, bảo đảm sự công bằng trong phân phối thông qua Nhà
nước và bằng các "kênh" phân phối lại và điều tiết thu nhập xã hội.
Thiết nghĩ, đây là một hướng tiếp cận vấn đề bóc lột giúp chúng ta tránh
được những nhận thức giáo điều, phi biện chứng về quan hệ bóc lột, cũng như việc
vận dụng nó trong một giai đoạn lịch sử cụ thể của việc giải phóng sức sản xuất,
tạo động lực phát triển kinh tế và chủ động hội nhập thành công với nền kinh tế
quốc tế.
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
Ba là, mặt khác, cũng phải bảo vệ những quyền chính đáng của cả người lao
động lẫn giới chủ sử dụng lao động bằng luật và bằng các chế tài thật cụ thể mới
bảo đảm công khai, minh bạch và bền vững.
Những mâu thuẫn về lợi ích trong quá trình sử dụng lao động là một thực tế,
việc phân xử các mâu thuẫn ấy như thế nào để tránh những xung đột không cần
thiết cũng lại là một yêu cầu cấp thiết hiện nay, thể hiện trong bản chất của chế độ
mới. Bảo vệ được những quyền lợi chính đáng, những quyền lợi được luật pháp
bảo vệ, của tất cả các bên trong quan hệ lao động là một bảo đảm cho việc vận
dụng một cách hợp lý quan hệ bóc lột trong điều kiện hiện nay, đồng thời cũng là
những đóng góp cơ bản nhất cho cả quá trình hoàn thiện và xây dựng mô hình kinh
tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam.
Thảo luận: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – LêNin II
KẾT LUẬN
Kinh tế thị trường luôn gắn liền với các quy luật kinh tế của nó, trong đó có
quy luật sản xuất “giá trị thặng dư”, vì vậy, trong nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay thì sự tồn tại của quy luật sản xuất “giá
trị thặng dư” là một tất yếu khách quan. Do đó, việc nghiên cứu về “giá trị thặng
dư” là một điều cần thiết.
Trong bất kỳ một chế độ xã hội nào thì việc thu được nhiều lợi nhuận vẫn là
mục tiêu chính và hàng đầu khi áp dụng các công nghệ kỹ thuật cao vào quá trình