Trường Đại học Đồng Tháp BÀI TẬP THỰC HÀNH
Lớp : Đại Học Văn - Trà Vinh 2010 MÔN : Văn học và các loại hình nghệ thuật
Họ tên : TRẦN VĂN YÊN
Câu hỏi:
Secnưxepki viết : “ Tất cả mọi nghệ thuật tác động trực tiếp tới giác quan giống
như hiện thực sinh động, còn thơ thì tác động vào trí tưởng tượng”. Dựa váo câu nói
này, anh (chị ) hãy làm rõ tính đặc trưng ( độc đáo, khác biệt ) của loại hình nghệ thuật văn
học so với các loại hình nghệ thuật khác.
BÀI LÀM
Văn học theo nghĩa rộng là thuật ngữ gọi chung mọi hành vi ngôn ngữ nói, viết và
tác phẩm ngôn ngữ, bao gồm các tác phẩm mà ngày nay có thể xếp vào chính trị, lịch sử,
triết học, tôn giáo…
Văn học hiểu theo nghĩa hẹp chỉ khái niệm văn học nghệ thuật bao gồm các tác
phẩm ngôn từ biểu hiện tình cảm và hứng của nhà văn bằng hư cấu, tưởng tượng.
Thật đúng như vậy, văn học là một hình thái ý thức xã hội thuộc thượng tầng kiến
trúc. Văn học có mối quan hệ mật thiết với các loại hình nghệ thuật khác nhưng nó chủ
yếu là tác động vào trí tưởng tượng của con người và đây chính là tính đặc trưng, khác
biệt, độc đáo mà văn học tạo nên.
Vâng, nói đến tính đặc trưng của văn học thì đầu tiên phải xác định văn học là
sản phẩm của tư duy thực tiễn và của hình tượng thẩm mĩ.
Nghệ sĩ mang một hệ thần kinh nhạy bén, trước một hiện tượng thẩm mĩ thường xúc
động mãnh liệt, dẫn đến khát khao bày tỏ những nhận thức, kinh nghiệm, ấn tượng, cảm
xúc của chính mình. Điều đó có được do bản chất tình cảm và khả năng tư duy của người
nghệ sĩ. Nhưng sự tư duy xuất phát từ thực tiễn luôn tác động mạnh mẽ đến tình cảm
người cảm thụ tác phẩm văn học. Bởi tình cảm bắt nguồn từ thực tiễn sẽ có khả năng sinh
ra một năng lượng mạnh mẽ , thú đẩy con người hoạt động tích cực. Lí trí của trái tim sẽ
góp phần tạo nên những điều kì diệu trong hình tượng nghệ thuật, có khả năng gây xúc
động cho con người hơn bất cứ logic nào của lí trí.Qua miếng trầu têm cánh phượng, qua
bóng mát cây xoan đào mà Hoàng tử nhận ra cô Tấm vợ mình. Chút cảm thông gieo theo
giọt nước mắt Mỵ Nương khiến khối tình cảm của Trương Chi được giải tỏa.
Hình tượng thẩm mĩ cũng là nét đặc trưng riêng trong văn học vì hình tượng thẩm

thưởng thức tác phẩm nghệ thuật gọi là khán giả. Mặc dù cả hai hình thức cảm nhận đều
bằng mắt cả. Nhưng trong văn chương không ai có thể nhìn thấy hình tượng bằng mắt mà
những hình tượng này được tái hiện lại bằng trí tưởng tượng. Người đọc phá vỡ ý nghĩa
các từ, câu để liên tưởng với các biểu tượng về đối tượng được miêu tả.
Chất liệu ngôn từ trong hình tượng văn chương cũng đã làm cho tính chất không
gian và thời gian của hình tượng văn chương có đặc trưng riêng.Ngưới ta chia thế nghệ
thuật chủ yếu ra làm 2 loại : nghệ thuật thời gian và không gian.
Loại nghệ thuật mà hình tượng của nó chiềm một khoảng không gian và bất động lá
loại nghệ thuật không gian. Đây là loại nghệ thuật chiếm lĩnh đối tượng má các phần của
nó cái này nằm bên cạnh cái kia.
Loại hình nghệ thuật mà hình tượng của nó diễn ra theo một thứ tự trước sau vá
chiếm một khoảng thời gian nhất định. Đứng về phương diện này người ta xếp văn chương
vào loại nghệ thuật thời gian. Chính đặc trưng ngôn từ này đã qui định tính thời gian của
hình tượng văn chương.
Có thể nói, văn học hoàn toàn có khả năng miêu tả thế giới một cách sinh động, ấn
tượng với đầy màu sắc, âm thanh, mùi vị, nhịp điệu… Cuộc sống đó như tôn tại trược mắt
vậy: Trong làn nắng ửng mơ tan
Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng
Sột soạt gió trêu tà áo chiếc
Trên giàn thiên lí bóng xuân sang
( Hàn Mặc Tử )
Không chỉ dựng lại bức tranh đời sống cụ thể, văn học còn diễn tả những điều rất
mơ hồ, vô hình, khó diễn tả, đặc biệt trong thế giới tâm hồn, cảm xúc của con người:
Sầu đong càng lắc càng đầy
Ba thu dồn lại một ngày dài ghê
( Nguyễn Du )
Văn học không chỉ chớp lại một khoảng tĩnh, ngưng đọng của cuộc sống như một
bức tranh : Song hàm Tây Lĩnh thiên thu tuyết
Môn học Đông Ngô vạn lí thuyền
( Đỗ Phủ )

người, cùng dựa trên cơ cấu truyền cảm của âm thanh về độ cao, độ dài, độ mạnh, màu
âm, hòa âm, tiết tấu. Nếu nói như Lỗ Tấn “ Nghệ thuật là quá trình mĩ hóa vật tự nhiên”,
thì âm nhạc và âm thanh văn học chính là một yếu tố mĩ hóa âm thanh đời sống.
Âm nhạc làm tăng giá trị biểu hiện của văn chương. Trong lịch sử thơ ca, khi muốn
đề cao tính trữ tình, người ta thường đề cao nhạc trong thơ, mượn danh nghĩa của âm nhạc,
mô phỏng những phong cách, giai điệu của âm nhạc. Cái quấn quýt, vấn vương của lòng
người và cảnh vật được diễn đạt bằng các diệp âm: Dọc bờ sông trắng nắng chang chang (
Hàn Mạc Tử ) Âm nhạc chính là mái chèo cho hồn thơ và lời thơ :
Chở hồn lên tận khơi xa
Trăm chèo của nhạc muôn lời của thơ
( Huy Cận )
Nhạc và thơ hòa quyện làm say đắm lòng người và nó cũng góp phần rất lớn trong
việc truyền bá cho văn học. Chẳng hạn một số bài thơ gần gũi với âm nhạc về giọng điệu
thì ta có thể sang thể loại âm nhạc. Như bài “ Lệ đá” – Trịnh Công Sơn; “Đồng chí” –
Chính Hữu; “Viếng lăng Bác” – Viễn Phương….
Cho nên có thể nói, văn học là một loại hình nghệ thuật tổng hợp có khả năng vô
hạn trong việc nhận thức và phản ánh đời sống con người.
Trong mối tương quan với các loại hình nghệ thuất khác, theo Biêlinxki, thơ văn
thuộc loại hình nghệ thuật cao cấp nhất. Thơ văn thể hiện trong lới nói tự do của con
người, mà lời nói vừa là âm thanh, vừa là bức tranh, vừa là khái niệm. Do vậy, thơ ca
mang trong mình tất cả các yếu tố nghệ thuật khác, nó như đồng thời sử dụng không tách
rời phương thức của tất cả các loại hình nghệ thuật riêng biệt. Thơ văn chính là toàn bộ
nghệ thuật.
Còn các nghệ thuật khác cũng góp phần nâng cao giá trị của văn học. Những hiểu
biết về hết thảy các lĩnh vực lân cận như hội họa, kiến trúc, điêu khắc và âm nhạc nhất
định sẽ làm phong phú thế giới bên trong của người viết văn và đưa lại cho lời văn một
khả năng đặc biệt. trong lời văn sẽ tràn đầy ánh sáng và màu sắc của hội họa, tính cân
xứng của kiến trúc, tính chất rõ nét của hình khối điêu khắc và tính chất uyển chuyển của
âm nhạc ( Xâytlin, 1967 ).
Tóm lại, về khả năng thể hiện, văn học có thể miêu tả được những cái bé nhỏ nhất,