MỤC LỤC
Trang
A. MỞ ĐẦU………………………………………………………….2
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ …………………………………………2
1. Án lệ là nguồn luật chính thống và chủ yếu ở Anh còn ở Mĩ thì án
lệ ít quan trọng hơn…………………………………………….……… 2
2. Luật thành văn ở Mỹ có vai trò quan trọng hơn luật thành văn ở
Anh ……………………………………………………………………..3
C. KẾT LUẬN……………………………………………………….3
TÀI LIỆU THAM KHẢO……………………………………………..4
1
A. MỞ ĐẦU
Anh và Mỹ đều là 2 nước thuộc dòng họ commonlaw nhưng vai trò của luật
thành văn và án lệ ở hai quốc gia này có những điểm khác biệt nhất định.
B.GIẢi QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Án lệ là nguồn luật chính thống và chủ yếu ở Anh còn ở Mĩ thì án lệ ít
quan trọng hơn.
Trong cả hai hệ thống pháp luật Anh và Mỹ thì đều tôn trọng nguyên tắc “stare
decisis” nghĩa là tuân thủ các pháp quyết trước đây và không phá vỡ những quy
phạm pháp luật đã được thiết lập trong án lệ. Theo nguyên tắc này thì tòa án cấp
dưới chịu sự ràng buộc bởi các nguyên tắc pháp lý do các tòa án cấp trên sáng
tạo ra được ghi nhận trong các bản án trong quá trình xét xử các vụ việc trong
quá khứ.
Tuy nhiên sự tuân thủ nguyên tắc “stare decisis” ở Anh có phần khắt khe hơn rất
nhiều so với ở Mĩ.
- Án lệ ở Anh đậm nét hơn vì ở Anh nó đã trở thành một nguyên tắc đã ăn sâu
vào tiềm thức của người Anh. Việc bám sát vào tiền lệ pháp trong hoạt động xét
xử là yêu cầu nghiêm ngặt. Mức độ tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc stare decisis
của các tòa án ở Anh thể hiện ở sự không muốn phủ nhận các phán quyết trong
quá khứ của chính mình. Ngoài ra các tòa án Anh tạo ra luật và thay đổi luật
bằng các bản án của họ nhưng các thẩm phán có xu hướng ra sức biện luận trong
nước này. Bởi như đã phân tích ở trên thì nước Mỹ có 13 bang khi mới thành lập
và hiện nay là 50 bang. Hệ thống tòa án đồ sộ với cả 2 mảng là tòa án liên bang
và tòa án bang, trong mỗi mảng thì lại chia ra nhiều cấp xét xử và có thể có
nhiều tòa án phụ trách các lĩnh vực khác nhau. Ở Mĩ phán quyết của các tòa án
tối cao ở cấp bang và liên bang không chịu sự ràng buộc của chính mình; tòa án
bang không bị bắt buộc tuân thủ án lệ của các tòa án ở các bang khác, ví dụ một
phán quyết của tòa phúc thẩm cuối cùng (Court of Appreals) của New York
không bị bắt buộc tuân thủ án lệ của tòa phúc thẩm cuối cùng của bang
Michigan. Tuy nhiên các phán quyết phù hợp của các tòa án bang khác thường
được viện dẫn, giá trị thuyết phục phụ thuộc vào việc tòa án nào đã đưa ra quyết
định đó.
Trong một số lĩnh vực mà chỉ có liên bang mới có thẩm quyền xét xử thì đương
nhiên, các phán quyết của tòa án liên bang sẽ có giá trị như tiền lệ pháp, và các
bang sẽ phải tuân theo, ví dụ như nếu tòa án liên bang đã tuyên một đạo luật nào
đó là vô hiệu, trái với hiến pháp thì tất nhiên, các bang sẽ không được phép áp
dụng đạo luật này.
Tòa án tối cao của Mỹ cũng khẳng định rằng kết quả xét xử của một vụ việc có
thể dựa trên chính sách chung nhiều hơn là dựa vào án lệ và rằng triết lý của tòa
án thay đổi tùy theo quan điểm cá nhan của người thẩm phán về vấn đề đang
giải quyết và ở thời điểm giải quyết vụ việc.
Qua đây có thể khẳng định một lần nữa, việc áp dụng nguyên tắc stare decisis ở
Mỹ không nghiêm ngặt như ở Anh.
2. Luật thành văn ở Mỹ có vai trò quan trọng hơn luật thành văn ở Anh
* Hiến pháp :
Anh không có hiến pháp thành văn, thực chất chỉ có những văn bản luật có tính
chất như hiến pháp đó là Luật tổ chức Nghị viện, Luật tổ chức Chính phủ, Luật
kế vị ngai vàng, Charter of Liberties 1100, The Petition of Right (1628), English
Bill of Rights (1688), Scotland Act of 1998 and Associated Legislation
(1998),Government of Wales Act of 1998 and Associated Legislation
( 1998),Northern Ireland Act of 1998 and Associated Legislation,The Belfast
thêm luật của liên minh châu Âu, điều này là do yếu tố điều kiện kinh tế xã hội
quy định. Như chúng ta đã biết thì năm 1973, Anh trở thành thành viên của cộng
đồng châu Âu ( EEC) mà ngày nay đã đổi tên thành liên minh châu Âu. Khi gia
nhập liên minh này thì tất nhiên, luật thành văn của Anh không chỉ bao gồm luật
trong nước mà còn có cả luật của Liên minh châu Âu mà nước này đã ký kết và
được nghị viện Anh phê chuẩn. Phán quyết của tòa án châu Âu cũng có thể trở
thành nguồn luật quan trọng, là tiền lệ pháp của các tòa án vương quốc Anh.
C. KẾT LUẬN
Qua những phân tích trên đây có thể thấy được những điểm khác biệt căn bản
trong vai trò của luật thành văn và án lệ ở Anh và ở Mỹ. Dù cùng là những nước
nằm trong dòng họ common law, pháp luật Mỹ có nguồn gốc từ pháp luật
Anh nhưng sau khi du nhập vào Mỹ thì nó đã có những biến dạng;điều này được
quy định bởi các nhân tố về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, lịch sử và địa lý
của nước Mỹ.
4
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình luật so sánh trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb Công an nhân dân
năm 2008.
2. Những hệ thống pháp luật chính trong thế giới đương đại, Nxb Tp Hồ Chí
Minh năm 2003.
3. Luật so sánh (bản tiếng Việt), Micheal Bogdan năm 2002.
4. Truyền thống pháp luật Mỹ trong hệ thống pháp luật châu Âu (Trích trong
sách “ Truyền thống pháp luật Mỹ trong hệ thống pháp luật phương Tây,
phương pháp điều chỉnh của pháp luật, các án lệ và các văn bản, tài liệu”
của tác giả Gary F. Bell, do Nhà xuất bản Foundation phát hành tại New
york năm 1996, trang 19-23)
CÁC WEBSITE:
1. http://vietnamese.vietnam.usembassy.gov/doc_uslegalsystem.html#top
2. http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADt_ph%C3%A1p