BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN

THU HOẠCH

MÃ SỐ: MĐ06

NGHỀ: ƢƠNG GIỐNG VÀ NUÔI NGAO

Trình độ: Sơ cấp nghề

1

TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN:
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể

3. KS. Đinh Quang Thuấn
4. KS. Đỗ Trung Kiên
3

MỤC LỤC
ĐỀ MỤC TRANG
LỜI GIỚI THIỆU 2
MỤC LỤC 3
MÔ ĐUN THU HOẠCH 5
Bài mở đầu 7
1. Tầm quan trọng của mô đun: 7
2. Nội dung của mô đun 7
3. Mối quan hệ với các mô đun khác 8
4. Những yêu cầu đối với học viên 8
Bài 1: Thu hoạch ngao giống trong ao 9
1. Kiểm tra cỡ ngao thu hoạch 9
1.1. Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch 9
1.2. Phương pháp cân và đo ngao 9
1.3. Xác định cỡ ngao giống thu hoạch 12
2. Chuẩn bị dụng cụ 13
2.1. Chuẩn bị cào sắt 13
2.2. Chuẩn bị rổ 14
2.3. Chuẩn bị túi cước 15
3. Thu ngao giống trong ao 15
3.1. Cào và nhặt ngao 15
3.2. Rửa ngao 16
3.3. Cho ngao vào túi 17
Bài 2: Thu hoạch ngao cúc ở bãi triều 18
1. Kiểm tra cỡ ngao thu hoạch 18
1.1. Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch 18

Bài 4: Bảo quản và vận chuyển ngao 34
1. Bảo quản và vận chuyển ngao giống 34
1.1. Vận chuyển khô 34
1.2. Vận chuyển ướt 34
2. Bảo quản và vận chuyển ngao thương phẩm 36
3. Xử lý trong quá trình vận chuyển 37
3.1. Kiểm tra ngao trong quá trình vận chuyển 37
3.2. Xử lý khi nhiệt độ tăng cao 37
Bài 5: Tiêu thụ ngao giống và ngao thương phẩm 39
1. Thị trường tiêu thụ ngao giống 39
2. Thị trường tiêu thụ ngao thương phẩm 40
HƯỚNG DẪN GIẢNG DẠY MÔ ĐUN 45
I. Vị trí, tính chất của mô đun : 45
II. Mục tiêu: 45
III. Nội dung chính của mô đun: 45
IV. Hướng dẫn thực hiện bài tập, bài thực hành 45
V. Yêu cầu về đánh giá kết quả học tập 51
VI. Tài liệu tham khảo 52

5

MÔ ĐUN THU HOẠCH
Mã mô đun: MĐ06
Giới thiệu mô đun:
- Mục tiêu:
Sau khi học xong mô đun này, học viên cần đạt được:
+ Kiểm tra được cỡ ngao giống, ngao cúc, ngao thương phẩm thu hoạch;
+ Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch;
+ Thực hiện được thao tác kỹ thuật thu hoạch ngao giống, ngao cúc,
ngao thương phẩm;


+ Hoàn thành tất cả các bài kiểm tra định kỳ và bài kiểm tra kết thúc mô
đun.
+ Điểm kiểm tra định kỳ và kết thúc mô đun ≥ 5 điểm
- Nội dung đánh giá:
+ Nêu được được mùa vụ và thời điểm thu hoạch ngao.
+ Mô tả thao tác kiểm tra cỡ ngao giống, ngao cúc, ngao thương phẩm
thu hoạch.
+ Thực hiện được thao tác kỹ thuật thu hoạch ngao giống, ngao cúc,
ngao thương phẩm.
+ Thực hiện được thao tác bảo quản ngao giống, ngao thương phẩm và
xử lý trong quá trình vận chuyển ngao.
+ Xác định được nhu cầu thị trường và hình thức tiêu thụ ngao giống và
ngao thương phẩm.
7

Bài mở đầu

Giới thiệu mô đun
Mục tiêu:
- Nhằm cung cấp cách nhìn khái quát về mô đun thu hoạch;
- Hiểu được tầm quan trọng của công tác thu hoạch ngao hiện nay;
- Hiểu được mối quan hệ giữa mô đun thu hoạch với các mô đun/môn học
khác trong chương trình nghề ương giống và nuôi ngao;
- Biết được những yêu cầu cơ bản đối với học viên trước và sau khi học
xong mô đun thu hoạch.
Nội dung:
1. Tầm quan trọng của mô đun:
Thu hoạch là một trong khâu quan trọng trong kỹ thuật ương giống và nuôi
ngao hiện nay. Nhằm đánh giá hiệu quả và chất lượng của kỹ thuật nuôi cua

bệnh cho ngao.
- Chuẩn bị nơi ương và nuôi ngao là mô đun cung cấp kiến thức về công
tác xây dựng ao ương, chuẩn bị ao ương, chuẩn bị bãi ương, chuẩn bị bãi nuôi
ngao tạo môi trường sạch cho ngao sinh trưởng phát triển, thuận lợi cho công
tác phòng bệnh.
- Lựa chọn giống là mô đun cung cấp kiến thức về cách chọn con giống
ngao cám, ngao vạn, ngao cúc có chất lượng tốt, không lẫn tạp.
- Thả giống là mô đun cung cấp kiến thức về phương pháp xác định mùa
vụ thả, thời điểm thả và kỹ thuật thả giống nâng cao tỷ lệ sống cho ngao.
- Mô đun chăm sóc và quản lý có mối quan hệ chặt chẽ tới công tác phòng
trị bệnh cho ngao. Trong quá trình nuôi phải đảm bảo môi trường ương nuôi
luôn sạch hạn chế mầm bệnh phát triển, quyết định đến việc bệnh bùng phát
thành dịch bệnh hay ở dạng tiềm ẩn.
Sau vụ nuôi, thu hoạch được ngao có tỷ lệ sống cao, sức khoẻ tốt, chất
lượng đảm bảo yêu cầu của người tiêu dùng, đem lại lợi nhuận cao.
4. Những yêu cầu đối với học viên
- Học viên cần phải hiểu được một số kiến thức cơ bản về nhu cầu của
người tiêu dùng hiện nay về sản phẩm ngao.
- Sau khi học xong học viên phải nắm được mùa vụ thu hoạch hợp lý, xác
định điều kiện thu hoạch ngao giống, ngao cúc, ngao thương phẩm nhằm tránh
hao hụt, không lẫn tạp. Đồng thời, nắm chắc thị trường và thị hiếu của người
tiêu dùng để thu sản phẩm ngao đúng lúc và có giá trị lợi nhuận cao.
9

Bài 1: Thu hoạch ngao giống trong ao

Mục tiêu:
- Kiểm tra được cỡ ngao giống thu hoạch;
- Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch;
- Thực hiện được thao tác kỹ thuật thu hoạch ngao giống trong ao.


Hình 6-1: Thu ngao giống để kiểm tra



Hình 6-3: Kiểm tra kích cỡ ngao giống

Hình 6-4: Cân trọng lượng ngao giống
12

1.3. Xác định cỡ ngao giống thu hoạch
Tuỳ theo nhu cầu thị trường cỡ thu bình thường từ 2- 3vạn con/kg (không
lẫn tạp: don, ốc…).

Hình 6-5: Đếm ngao giống

13

2. Chuẩn bị dụng cụ
2.1. Chuẩn bị cào sắt
Cào sắt 5 răng sắt phi 6 (dày các răng 4cm, cao 10cm) Hình 6-6: Cào sắt

Trong thực tế, ngoài cào sắt người nuôi còn sử dụng thêm các dụng cụ
như cào túi, nạo…để thu hoạch ngao. Hình 6-8: Nạo
2.2. Chuẩn bị rổ
Rổ chắc chắn, không để lọt ngao. Cỡ mắt rổ phù hợp với cỡ ngao từ 2- 3
vạn con/kg.

Hình 6-9: Rổ 15



Hình 6-12: Đãi phân loại ngao

17

3.3. Cho ngao vào túi
Cho ngao vào túi cước (hoặc túi lưới ni lông). Chú ý thao tác nhẹ tay,
tránh ngao bị dập vỏ và bị chết.


- Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch;
- Thực hiện được thao tác kỹ thuật thu hoạch ngao cúc ở bãi triều.
A. Nội dung:
1. Kiểm tra cỡ ngao thu hoạch
1.1. Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch
Thời gian thu hoạch vào tháng 4-5 âm lịch (thời điểm này có các điều kiện
về thời tiết thuận lợi cho sự phát triển của tảo tạo ra nguồn thức ăn nhiều cho
ngao phát triển nhanh). Thu hoạch ngao cúc có thể thu tỉa hoặc thu toàn bộ
trong ao sau đó có kế hoạch khử trùng ao nuôi tiếp vụ khác.
* Thao tác xác định mùa vụ thu hoạch dựa vào các điều kiện sau:
+ Việc xác định mùa vụ thu hoạch ngao cúc dựa vào đặc điểm sinh học
của ngao.
+ Dựa vào thời gian thả ương ngao cúc và kích cỡ ngao thả.
+ Dựa vào tốc độ sinh trưởng của của ngao.
+ Dựa vào điều kiện thời tiết hàng năm và tình hình dịch bệnh.
+ Xác định nhu cầu thị trường dựa vào điều kiện thời tiết, kích thước ngao
cúc.
+ Dựa vào nhu cầu thị trường về giống ngao để ương nuôi thành ngao
thương phẩm ngoài bãi triều.
1.2. Phương pháp cân và đo ngao
Đo tăng trưởng của ngao bằng cách cân trọng lượng (g) và đo kích cỡ
(mm) 2 tuần 1 lần. Phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên với số lượng ngao lấy/lần
là 30 con.
Cũng có thể thu mẫu bằng cách lấy ngao ở 12 điểm thu trên bãi như sau: 4
điểm thu ở 4 góc bãi nuôi, 4 điểm thu ở cạnh giữa bãi nuôi, 4 điểm thu ở vị trí
bất kỳ.
Trọng lượng và kích cỡ ngao nuôi tại thời điểm thu là trung bình của tổng
số trọng lượng (hoặc kích cỡ) ngao thu/ số ngao thu kiểm tra. Hình 6-15 : Đo tăng trưởng ngao cúc
20

1.3. Xác định cỡ ngao cúc thu hoạch
Tuỳ theo nhu cầu thị trường cỡ thu bình thường 6-8 cm có khi dài tới
12cm, cỡ ngao từ 500- 1000con/kg (không lẫn tạp: don, ốc…). Tỷ lệ sống từ
con giống đến lúc thu 40-60%.
Nếu ngao cúc chưa đạt kích cỡ thu hoạch nhưng trong ao xảy ra dịch bệnh,
chất lượng nước giảm thì nên tiến hành thu hoạch hoặc thu hoạch chuyển sang
ao khác để tiến hành ương nuôi tiếp.
Nhu cầu thị trường về giống ngao tăng cao, giá cả sản phẩm tăng thì cũng
có thể tiến hành thu tỉa những con đã đạt kích cỡ thu hoạch, đồng thời tiến hành
ương nuôi tiếp và thu hoạch toàn bộ vào cuối vụ ương nuôi.
* Thao tác xác định kích cỡ ngao cúc thu hoạch:
- Dựa vào nhu cầu của thị trường;
- Dựa vào tốc độ sinh trưởng của ngao ở bãi triều;
- Dựa vào điều kiện môi trường bãi nuôi;
- Dựa vào dấu hiệu bệnh lý của ngao cúc, chất lượng nước của ao ương
nuôi.

Hình 6-16: Thu ngao cúc ở bãi triều
3.2. Rửa ngao
Tiến hành túm 2 đầu mép lưới lại, khoảng 4 - 6 người giữ chặt mép lưới
dùng 2 - 3 chiếc vòi bơm xối nước lọc cát để giữ lại ngao giống. Lưu ý phun
nhẹ tay, tránh ngao bị dập vỏ và bị chết.
Phân loại ngao: cỡ ngao cúc thu hoạch 500- 1000con/kg. Loại bỏ tạp
(don, ốc…) 23

Bài 3: Thu hoạch ngao thƣơng phẩm
Mục tiêu:
- Kiểm tra được cỡ ngao thương phẩm thu hoạch;
- Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch;
- Thực hiện được thao tác kỹ thuật thu hoạch ngao thương phẩm.
A. Nội dung:
1. Kiểm tra cỡ ngao thu hoạch
1.1. Xác định được mùa vụ và thời điểm thu hoạch
Khoảng sau 15 tháng nuôi trở lên có thể tiến hành thu hoạch.
Mùa vụ thu hoạch ngao ngoài việc chú ý đến chất lượng sản phẩm cũng
cần phải quan tâm đến thời gian bảo quản.
Thu hoạch ngao vào mùa xuân và mùa thu dễ bảo quản hơn mùa hè khi
nhiệt độ cao.
Hàm lượng chất dinh dưỡng trong thịt ngao cao vào mùa sinh sản, khi
tuyến sinh dục phát triển giai đoạn thành thục.
Như vậy, mùa vụ thu hoạch ngao thích hợp nhất vào cuối mùa xuân hoặc
đầu mùa thu, đây là thời điểm trùng hợp với mùa vụ sinh sản sản của ngao. Hình 6-18: Đo và ghi chép sự tăng trưởng của ngao trong quá trình nuôi
Hình 6-19: Kiểm tra trọng lượng của ngao