class="bi x0 y0 w0 h1"
1"
"
'A
sCi
GIAO Due
VA
BAO
TAO
HA
NOI
. . .
KS.
CHU
KHAc
HUY
, ,
GIAOTRINH
LYTHUYET
A
'1
A
OlEN
Tlr
CONG
•
(Dung trong cac truimg
THeN)
NHA
XUAT BAN
HA
"
""
,
NGUYEN ](HAC OANH
Bien
~p
PHAM
Qu6c
TUAN
Bln
mAN
QUANG
Trinh
bay
-
Ky
thu~t
vi
tinh
LUU
NGQC TRAM
Sua
ban
in
PHAM
Quac
TUAN
373-373.7
Mii
soxuat
thang
5
nam
2005.
Uti
gi6'i
thi~u
N
[(or
fa
dang hu6c
VtlO
fhOi
ky
C(Jn~
nghi¢p hoa,
hifll
dgi !/()Q nham dlta Vift
Nam
lrd
rhanh
ntroc
('(Jng
nghifp
van minh, hi¢n dqi.
Trollg
sZr
nghifp each
m(jllg
10
"Phat trien
giao
dl,lc
va dao
t~o
ia m¢t trang nhfrng d¢ng ll!c quan tf9ng
thue day
51!
nghi~p
cong
nghifp
hoa,
hiftl
dgi
hou,
13.
c1ieu
ki~n
de phal tri6n nguon
h,rc
con
nguai - yeu t6
cO
bim
d~
phat trien
xii
h¢i, tang tnrang kinh
te
nhanh
Giao
dlj.c
va
Dao
tqo Ha
NeJi,
ngay
231912003,
(;y
ban
nhdn
dan thanh
ph6'
Ha
N¢i
dii
ra
Quyet
djnh s6'
56201QD-VB
cho
phep
So-Giao
dl!C
va
Dao
lflo lhlfc hi¢fl
de'
an
bien
cao
cluJt
lut;Jng
dao
tgo va
phat
triin
nguo'n
nhan
life
Thu
do.
Tren
ca
so
chuang trt'nh
khung
cua
B¢
Giao
d~IC
va
Dao
tq.o
ban
hanh
va nhi'ing kinh nghi¢m
rut
ra tif thlfc
tl
p!zu
hqp
v6i.
ddi
tufJ'ng
h9C
sinh
THCN
Hii
N¢i.
B¢ giao trlnh
nay fa tai Ii¢u giang dgy va
h9C
t¢p (rang
cae tnk/ng
THCN
aHa
N(Ji,
dong
thill'
lit tai
Ii¢u
tham kluio
hifu
feh
cho eac (ruong co dao tqo cac nganh ky
thw?J
- nghi¢p
v~
va
nam thimh
hIP
ngimh" va
/1[(ong
un
ky ni¢m "}OOOllam
Tlulng
LOllg
-
H"
N¢i
".
SaGiao d¥c va Dao
tg.o
Hi)
N(Ji chan thal/h cam an Thanh
tty,
VBND, cae
SO,
ban, nganh cua Tlulnh phd, VI! Giao
d~c
chttyen nghi¢p B9 Giao
d~c
va Ddo '(fa, cac nlui khoa hpc, cae
chuyen gia
dd'u
nganh, cae giang vitn,
ole
nhd
quail
(Ji
to'
chuc biell soqn chuang trinh, giao trinh.
DLi
dii
her
SLi"c
c()"
gdng nhung chac chan kh6ng tranh
klu3i
thieu sot,
hd't
c(ip.
Chung toi mong
nh{ll1
dU{lC
nhung y
kiln
dong gop cua
h(fn
drc
de'tung hllac hoan thi¢n b¢ giao trinh trolll{ cac idll lui
ban sau.
GIAM
Doe
SO
GIAo
Due
VA
DAO
dc7
IuS
{IV &i(' life la
linh
vi/e ddhl
klli/II
/l"Ong cac
h~;
(h({flg l{ll/II va
dic"u
!/Oa
kh(!llg khi.
Dr!
gilip
nhirllg
('({II
h<J
k}
thll(l{
ngdlll!
may
J(lfIh va
die"1f
hoa
khollg
khi
co
1111ii'llg
kit"n
1/1/(('
flit"
kJ/(ic
plil,lC
I/O(ic
("(Ii
til'/I
CclC
n/{jc!J
difll
fir
troll/{
die"1I
khi£,"1/
IIId.v
!{mll
rtl
tlfl/II hod kh()l1g khf, Sd Cicio rille va
Dilo
'(10
llii
N{5i
dd
clIO
pill']) bii!n
SO{1Il
gitlo Irlnll
L.\!
Ihlfyel
di~;n
(/(
tham
khao
cho
eac
d(Jc
gid
!tlln vh;e
!rong
CclC
IT!lh
vi/e klu}llg
chuY£;/J
w!
di¢n
fir.
N()i
dllng
gitio
frillll
gom 4 cll/((Il1g:
Chl((lllg
1:
Lillh
ki¢n
difll
fir.
CIll(o'llg
2:
Ky
Ilil/{ll
dong
gop
CliO
d(Jc
gia.
Nluifl
dip
1U1Y
cluing
tof
xin
cI/(ill
thanh
cam
On
tien
sy
Nguyen
Vall
Thud'n,
giao
vihz
khoa
T~r
d(mg
hoa
- H{'c vi¢n
Ky
thucJt
qua"
plu}ng
ky
thu(it
cong
ty
Carrier
cung
cae IIIIa klloa
hQc
khac
d{l
nhift
til/h
gitip dlJ
cMing
foi
trang
qua
tn'llh
bien
SO(l1l
giao
trill"
flay.
TAc
GIA
5
ChucJng 1
LINH
KIEN DIEN
co
dong
di¢n I
thea
cong
thue U
= RI
ho~c
nguqc
l~i,
khai thac
dong
di¢n I khi
co
di¢n tip U:
I=!L
ho~c
h
'
h'
h h" h -
d'
d"
R
t<;to
t
an
cae
m~c p
an
tr6 rna chi ghi
gi:.1.
lrj gan
dung
(Hi
quy
tron,
d6
ia
di~n
tfa
danh
djnh. Di¢n'
tfa
danh
djnh
duqc
bitu
thi bang
om
(Q).
kil66m (KO). mega6m (MO). gigaom (GO),
I
GO
=
1000MO
=
looooookO
=
10000000000
s6
±1O% va cap III sai
s6
±20%.
2.3.
Cong
sufit
chiu
dl.rng
Khi
lam vi¢c thl di¢n
tra
bi n6ng len,
do d6
moi
lo~i
di~n
lrb
chi chiu
dJ!I1g
duqc rn¢t eong suat
nhM
dinh, vuqt
qua
cong suat nay di¢n
lra
se
kh6ng
Utrn
vi¢c
7
ca~.
Khi thay the di¢n tra phai
ehQn
lo~i
co cong suat ch!u
dl!I1g
bang
ho~e
Ian
han
di~n
tra cu.
2.4. H¢
so
nhi¢t ella di¢n
tra
Khi
nhi~t
dQ
lam
vi~e
thay doi
thI
tr~
s6 dien tra cua
di~n
tra cling thay d6i.
Sif
thay d6i
thong
so
kt tren con co cac thong s6 khac nhu: muc
t~p
am
,di~n
cam
va
di¢n dung
t' lP
tan
v.v
3.
Ky
hi~u
va
ghi
nhan
di~n
I,a
3.1. Ky
hi~u:
Hinh
1.1
Tren
sa
do
cae may
vo
~-V\/\H
H
b)
cl
I
,
,
dJ
H
2.w
2
-G:J-
-G::}
-G:J-
~
[}\\J
I
lOW
I
I
H
eJ
lW
Hinh 1.1:
Kj
hi¢l/ di¢n
IriJ
H
7
'J-
va
ky hi¢u
Clla
nha may san xuat. Nhan co the duqc ghi bang s6 va
chfr
trifc
tiep, thi
d~:
15k!) ± 10%,
2W.
Doi vai nhfrng
di~n
tro co kfch thuac nhc,
vi¢c
8
dQc
eac
d<;li
luqng
rat
kh6
khan,
nhat la khi si'ta
chua
phaj dQc trj
s6
cua
chung
khi
chung
d<,ti
luqng
can
thieL
Ky
hi¢u
mau
eua
di~n
tro
duqc
minh
h01;l
trang
hlnh
1.2
a) V6i
eae
di~n
trb
(hong
tlwang:
Trcn
thfm dit;n
tro
eo
4
vang
mau.
Trang
hi¢n
bang
ph<}m
VI
sai
s6.
Gii
tri
cac
mau
quy
u6c
nhu
sau:
1
II
II II II
J-
2
:I
4
Iflll"
1.2: e(ic
vtJlIg
milll
cua di¢n
Ira
Vi
dl,l
:
trai,
xanh
la,
do,
nhG
yang;
di~n
trd
nay
co
gia
trj
Iii
,
56.10 ±
5'7o~5600Q
± 5%
Mau
cua
vong
Gia
trj bAng
so
eua
H¢
so
nhfln
cua
Sai
Iii
cay 6
10"
tfm 7
10"
xam 8
10'
-
tdng
9
10
nha
yang
10-
1
= 0,1
±5%
nhil
b~c
10-
2
= 0,01
± 10%
9
Trong cac may
do
va may tfnh
dn
dung toi cac
dyng
di~n
Ira
4.1.
Ki~m
tra
dun
gian
chat
luqng di¢n
tra
D~
ki~m
tra
dan
gian chat
lUQ'ng
di~n
tra, d6i
v6'i
nhung
di~n
tra
co
di~n
tra
danh djnh nho (duai
IMQ)
thi dung
am
grip
nhien
bin
so vai
di~n
trb danh
dinh).
Nen d6ng h6 chi tri s6 gan dung vai tri
s6
danh dinh
Ii!
di¢n
tra
con tot.
4.2.
Quan
sat
s~r
nguyen vt;n
Clla
di¢n
tro
Lop s(1n pho dell, khong
hj
sUt
me,
ki~m
tra cae day dan xem co gan
ch~t
vao than
va bien
tro
Dung d6ng ho do
di~n
lra
a hai dau day xem co
bj
dUt
khong. Sau do, do
di~n
tra a
me)t
dUll
vai
diem gifra. Khi do, xoay
trl,lc
xoay clla chict ap xem di¢n
tra
bien d6i co dell khong, mue d¢ tiep xue ella con
chl;ly
co t6t khong; neu khi
xoay
tn.Je
kim dong ho hie chi
vo
ciJng, lue chi m¢t gia tri nao do bieu hi¢n
de)
tie'p xue ella con
e~y
kern. Khi can lhay the' ehie't
m,!-ch
c¢ng huang,
m~ch
19C,
lien
l~e,
ngan
dhng m¢t chieu
(nhung cho dong xoay chieu di qua
v.v
).
2.
Cau
I~o
chung
cua
Iy
di~n
Cau
t<.t0
chung cua
tl,l
di~n
g6m hai phien dan di¢n
co
day dan ra, b giua la
mQt
chat di¢n moi, toan b¢
thuCmg
di¢n co
di~n
dung
co
djnh,
tl,!
di¢n tinh ehinh va
(I,!
di¢n bien d6i.
3.
Nhilng
thong
so
cd
ban
cu.
t~
di~n
3.1. Di¢n
dung
danh
dinh
TI.).
di¢n co kha nang tich
mOt
di¢n lugng Q duai
mOt
di¢n ap U nao do thea
cong thue
Q
~
0,009.E
lL
d
Dan
vi
do di¢n dung
]a
farad, ky hi¢u
Ii!
r-
(neu Q
::::
I Cul6ng, U
::::
1 V Ihi
C = 1 F), nhung
VI
farad
]a
dan
vi
rat Ian ncn trong thlJc
te
thuang dung
d.e
~ac
s6 cua farad
hI.:
microfarad (flF); nan6farad (nF) va picofarad (pF), 1 F = 10 flF
ap
cong
tac
Di¢n
ap
cong tac
III
di¢n ap
IOn
nhat
rna
tl.).
di¢n
co
the lum
vi~c
lau dui
(khoang 10.000 gia). Trcn W di¢n thuang ghi
di~n
ap
cong lac doi vai dong di¢n
m¢t
ehi~u.
Khi lam vi¢c a di¢n
ap
xoay
chi~u
dn
phcH
ch9n
di. Muc d¢
tein
hao
cua
tl,l
di¢n dugc
bi~u
thi bang tang clla goe
16n
hao.
D~i
Iugng nghich dao cua tgo g9i
iu
philm chat cua
ll,!
di¢n va
dugc
ky hi¢u
lit
Qe:
1
2ITjC
Q,
= -
2IT
Ie I r
~
:: o :-:-:=-
tgiS
R
di~n
TO
(tuy nlt
nha)
hlnh thanh
giUa
hai phien clla
H.I
di¢n lam
tlJ
di¢n
bj
mat di¢n.
Dong
di~n
ro
100
hay nha,
lam
tlJ
di~n
Ilhanh hay lau mat di¢n do di¢n
t]"('1
cua
chAt
di¢n m6i quyet djnh.
DOl vai tu hoa,
di~n
tra
cach
0,9
rnA thl
tlJ
di~n
do
IiI
t6t, neu
I~
>
0,9
rnA thl
tl,l
di~n
do
kh6ng
dung
dU<Jc.
3.6.
H~
so
nhi~t
ella
h.1
di~n
Khi nhi¢t
d()
thay
doi
sc lam ket
cAu
3.7.
Di~n
cam
t~p
tan
Do ket
diu
clla
tlJ
di~n
co
hinh
thanh
di~n
cam
(dc
phiCn,
day
d~'in),
di~n
cam
nay
anh
huang
r6
khi
tl,l
di¢n lam vi¢c vai
dong
di~n
dung
clla
tlJ
di¢n va di¢n
dim
t:.lp
tan hlnh
thanh
mi tch
ce:)ng
huang).
4.
Ky
hi~u
va
philn
lo~i
L
T
TI.!
hoa
TlJ
vi
chinh
T1,J
dieu
chinh
TI.!
dong
chinh
(trLr
tlJ
hoa
)
con
co
them
cac
ky
hi¢u
phl,l
(thuang
la
cac
cham
d~t
a ben
c<:tnh)
d~
chi
T6
chat
di¢n mOi clla
tl,l
di~n.
D.,a
vao
chat
di¢n mOi va
ket
thap va
m(:lt
chieu.
+
TI,l
mica: Chat
di~n
m6i la mica c6 chat luqng cao, phien dan
di~n
Ittb}
b'.lc
hay lap
b<;lc
rut
mongo
LO;:Ji
nay
c6
t6n hao nang luqng rat be,
di~n
Ira
cach
di~n
cao, duq'c dung chu yeu trong cac
m'.lch
cao tan.
+
TI,l
gam,
gfim thuy tinh va men thuy tinh:
s6
ui~n
m6i
Wn,
di¢n
tra
each di¢n thftp.
Co
IO;:.ti
tt,!
gam
c6
h~
,,6
nhi¢t am.
+
1\1
mung
nhlJ'a,
mang
nhlJ'a
kim
lo;:ti:
Chat
di~n
mbi
lit
m~mg
nhlJ'a
mong
tl,l
di¢n
(clJ'e
duang), phien thu hai (el!c am) lam bang chat di¢n phfm. Phan
tiep giap vai
16p
oxyt kim
lo~i
HIm
clJ'c
duang
Ihuang
l~l
nhom hay tantan.
TI,l
hoa c6 di¢n dung lan, kfch thuae be, lieu hao nang luqng va
dong
di¢n
I'
0 Ian.
TI,l
hoa
chi duqe dung trang
m,!-ch
ui¢n m¢t ehicu va xung, thuang dung trang
cae
b¢
19C
nan di¢n, chan va ghcp trang cac
m~ch
xuat
10'.li
tl,l
hoa khong philn cl!c, trang d6
d.
hai ban
clJ'c
deu c6
lap
oxyt.
13
a.
Tn~c
xoay
b. Philn dOng
c.
Phan tinh
La
bac (lnh
Ifinll
1.5: Ttf xoay
+
T~
bien d6i
(t~
;way) co di¢n dung bien d6i duqc trong
mQt
khoang cach
nhat
dinh. Thuang di¢n moi
d¢ng thay d6i.
T~
nay thuang
duqc dung
trong cac
m<;lch
c<)ng
hubng cao
tin
clla cac may thu, phat.
Tt!
bien
d6i co
lo~i
thay
deli
tri s6
tTOng
khoang nhc
10
- 60
pF,
thubng duqc dung
d~
hi¢u chinh
I~i
cac tfj so
di~n
dung
tTOng
pF nguai ta ghi
di~n
dung clla
tt!
thea
ki~u
rna so
bAng
3 chu so. Trong do s6 thl! 3 = so chu s6 0
dUng
sau 2
so dau.
Vi
d~:
473 = 47.000 pF
221
= 220 pF
5.
Nhung
di1!m
can
biel khi sit
d~ng
I~
di~n
Khi
dn
thay the
tt!
di¢n nen ch9n dung
di¢n
up
cong
tac
cua
tl!
mai
thay van phai
too
han
ho~e
it nhat bang tcing c¢ng
di~n
ap rna
tl!
di~n
phili chill dl!ng (xoay chieu. m¢t chicu, xung) va phM tfnh
thea
di¢n
ap
dinh
(chtl khong phili
di~n
aphi~u
dl!ng). 6 cae
m1,lch
khong
dOi
hoi d9 ehinh xac cao
co
ANH
1.
CUQn
cam
1.1.
Cong
dl.mg
va
ky
hi~u
CUQn
cam IiI lTI¢llinh
kit?n
dugc dung tmng
m;:~ch
t~o
dao dQng,
m,!-eh
cc)ng
huang,
m,!-ch
ghep.
Ky
hi¢u cu¢n cam
CUQn
-L
co
3 chan
cam
(L)
t~n.
Theo
cffu
t;;tO,
cll¢n
cam
c6
cac
10<;l.i:
mOt
lap, nhieu lap,
lo'!-i
hlnh
tn.
,
10,!-i
quffn t6 ong,
lo;;ti
bQC
va
kh6ng b,/c kim
lo;;ti,
10;;ti
co
16i
va
10,!-i
kh6ng
Wi.
thuQc kich thuoc. hlnh
dang
va
s6
vang. Kfch
thuoc.
s6
vang
dmg
16'0
thi
di~n
cam
cang
IOn.
Ngoai fa, vo
bQc
kim
lo<;ti
cling
anh
huang
nhieu den tri s6 di¢n cam:
16i
lam tang di¢n
cam,
c6 loi lam giam
di~n
cam
-
I~l
L
1.2.2.
H¢
.wf
chat
lr{~mg
(hay phaln chat)
CUQn
cam
khi mac vao
mi leh
di¢n xoay ehicu, do c6 t6n
hao
trang
eUQn
day,
trong loi
v.v
ncn
tieu thl)
mQt
phan nang lugng. Cling
nhu
tl,l
di¢n, muc t6n hao
duqc
bi~u
thi bang gia tri eua tang g6e t6n hao.
Wi
bang
cac
v~t
li~u
tu
nhu:
ferits, sat eacbon, aluaifc. csifa
vi
khi d6, v6i tfi
s6
dii?n
cam
nhu eil chi
d.n
quan
It
yang
day
hon.
Cae cu¢n
cam
dung trang cae thiet bj
YO
tuyen di¢n til
dan
dl;lfig
can co
h¢
s6
the
xem
nhu
co
mQt
tl,l
di¢n mac song song yoi
cu¢n
cam. Di¢n dung nay
lam
giam
chat
IU9l1g
cllQn cam.
Cu¢n
cam
m¢t
lap
co di¢n dung
l<,tp
tan
be
nhat
(1-3 pF),
cu¢n
cam
nhieu
lOp
co di¢n dung
t~p
quan
cach buac.
CUQn
cam
m¢t
lap
quan
cach
buac
c6
d~c
di~m
la
h~
s6
chat luqng va
dQ
6n
dinh cao (Q = 150 - 400),
chu
yeu dung trong
16
cac
m<;lch
song
ngAn
va song cvc ngiin.
VOi
cac cu¢n cam co
tr1
d<,?ng
m(H
lap
thuang
dung cot bang nhga hoa hoc co duang
kinh 8 - 20mm, day quan
ia
day san men
each di¢n dl1ang
hnh
0,4 - O,Smm, vai cu¢n
cam
ghep dung day nh6
han
(0,1 -
O.2mmJ.
+
Cu<)n
cam nhieu lap: (Hlnh 1.8) cu¢n
cam
co
di~n
dm
tren I
OOJlH
thuang
quan nhieu
lap
vii
dtlng 6 uin
mQl
ttln
tron
xc
ranh.
+
CUQn
cam
co
boc kim:
D~
lo,!i tru can
nhi~u
do
cac
di¢n tu truang a xung
quanh
ho~c
do cac cu¢n
dm
b gan anh hu6ng nguoi ta
ph<ii
bQc
quanh cu¢n
dim
m9t vo bang kim
IO'.li
(thUang
Iii
nhom) de
phai co
duang
kfnh du
IOn.
+ Cuqn cam colOi
sat
Itt:
Lo;:~i
nay thuang dung trong
b¢
lQc
trung uin (bien
ap
trung tan) va
m;:.tch
dao dOng trong may thu. Thay d6i
vj
tff wang d6i cua loi
S;:ll
lir
vai eu¢n day sc dieu chinh
dU0c
di¢n
cam
ella
cu¢n
day (co
th~
thay d6i
den
dung
trang
h(1
19c
ngu6n di¢n.
2.
Th~ch
anh
2.1.
Th~ch
anh
va
tinh
chat
rip di¢n
Th,~ch
anh Irong tl! nhien
lit
nhCing
tinh th6
I6'n
phfin chlnh hloh blng
tn).:
2
dflU
hinh chop
Th;:~ch
;:mh
Slr
dl!ng trong
di¢n cua
th;:.tch
anh
Ok
micng
th;:~eh
anh co linh chat
{tp
di?n:
(e)
Hlnh
a:
Neu tae
dy.ng
vao 2
m~t
cua mieng
th;:Jeh
anh nhung
IlJe
ncn F
J
thl
6 2
m~t
clla
lh<;lch
anh
xuat hi¢n
su
mieng
Ih;:.leh
anh se rung dQng
vai
tan
s6
bang tan
s6
cua ngudn
U.
Hinh d: Neu ta lam eho mieng lhq.ch
<tnh
rung
d¢ng
thl giiIa 2
m~t
eLla
th<;tch
anh se xuat hi¢n - e,
18
V~y
duoi
Hie
dl;mg
cua
di~n
truang xoay chieu thl
th~ch
anh sinh ra dao dQng
ca
s6 c(lng huang
cua
th~ch
anh
Mieng
th<).ch
anh dung trong ky
thu~t
di~n
til
co
d;:~ng
han mong, 2
m~t
d6i
di~n
duqc tHing lap kim
IO<;li
mong va han day dan ra. Trong
m,!-ch
L
4
,
C
4
,
R4
ia
cae tham s6 ella micng
lh,!-ch
p
la
di~n
dung hlnh thanh giua 2
m~t
duqc Irang kim
lo~i
con g9i la
di¢fl dung gi,i dB.
Y"i thech anh I MHz thl
Ly
= 1,5H. C
y
= 0,016 pF
Ry
=
600
va C
p
= 1-5
pF.
Nhln vao
sCf
do
tUCfng
duang
cua
Ih'.lCh
anh ta
co
J
Lq
CP'C'l
C
p
+ C
4
Do C
p
> > C
4
nen tan s6
fp
nil gan
fq.
Tit 2 hieu thuc tfnh
fq
va fp ta de dang
(hay
ngay
fp
> [4' Va co
th~
ve
duqc
d~c
(fnh
di¢n khang cua
th~ch
anh theo
tom
tat
nhu
sau:
45
- Pham chat caD Q = 10 ' 10
- Ty
s6
L./C
4
rat
16n
nen
tra
khang
wang
duang
cua
th<:lch
anh
L
Rld
=
-'-
nlt
Ian
e
q
rq
-
m~ch
19C
hay
su
dl:mg
lam cac
m~ch
dao d¢ng
th~ch
anh
d~
t~o
ra cac
t~n
s6
chuAn.
Ngoai ra
ngum ta con dung
th~ch
anh lam day
tn~
sieu am
d~
gifr
ch~m
tIn hi¢u.
IV.
D,J.C
TiNH
DAN
wlllg
nang [Wing
CliO
Ixill
dan
till"
kllie't
~~~~
~\ :.)~p~
~\ :.)~'Vfi:?'V~
y/JffP~
/\J~~~
'-9J~
~
.P':. +
" "
Hlnh
J.
11
Cdu
tnle
mqllg
tiIJ!t
tile'
vai
E~
= 0, 72e V va
Eg
=
1,
d~
cho ncn chung lien ket vm nhau bang m6i lien ket
dong hoa
trio
CCt
2 nguyen
tu
c,!-nh
nhau gop chung 1 d6i di¢n
tiI,
d6i di¢n
tit
nay
chuy€n d¢ng tren guy
d~o
chung cho
ca
2
h,!-t
nhan
t'!-o
ra
h!c
lien ket giua 2
nguyen
tit.
VI
moi nguyen
tu
can 4 d6i
x~,
11!c
di¢n twang
v.
v du pha vo
mQt
moi lien ket se
t~o
ra m¢t di¢n
tu
l1J
do thmit kh6i
mai
lien ket. Luc d6 a cho vua
bi
ph<i
vo se
co
mQt
diem thieu di¢n
tu
g9i la
16
trang hay
16.
Blnh thubng nguyen
lU
a
tr~ng
thai trung hoa. Khi nguyen
nhay
20
d~n
"I§"p
16"
va
d~
I~i
m¢t
16
mai
(di~m
2). Den hrqt minh
16
vira duqc
t~o
thanh
se
kich thich m¢t
di~n
tii khac
d~n
I§"p
16,
t~o
thanh m¢t
10
mai (diem 3). Cli the
ti~p
dien,
khoi tinh
th~
vao
di~n
truong,
dc
di¢n
tii
se chuy€n d¢ng nguqc chieu
di~n
truOng,
con
16
lrong (tuang ang vai
di¢n
tich duang) se chuy€n d¢ng thea chieu
di~n
trlIang
t~o
thanh dong di¢n.
Nhu
v~y
dong
di~n
trang chat ban dan
Ia
dong
di~n
til va dong
16
t6
chfnh sau day:
1.
Nhi¢t d9:
Nhi~t
dQ
lang thi dao d9ng cua cae nut
m{l.ng
tinh the tang len,
~~~m~~~~~~~~N~~_~d~nc~~db
tang len. 6 gan
OUK
cac chat ban dan
hau
nhu kh6ng dan
di~n.
2. Cae ria Nrc
xg
n/ural/II
sang, fia tt'rllgogi
khi chieu vao kh6i tinh the se
truyen nang
llIqn.g
cho
di~n
ti1
a
lOp
ngoai lam cho
chfft
ban dan.
a chat ban dan tinh khiet,
m~t
d¢ di¢n til va
16
trong lu6n luon bang nhau.
Tfnh
dan di¢n nay duqc
gQi
Hi.
d~n
di¢n thuan. N6i chung
m~t
d¢
di~n
tii
va
16
trang trang ban dan tinh khiet
rat
nha nen chung duqc
gQi
Ia
cac
ph<1n
til
da.n
di¢n thi€u
s6
£)~e
tinh
dan
di~n
ella
bim
dan
tfliP
Di¢n
ti.'t
Hinh 1.12:
Bcm
dan
II
Di~~
ti.'t
Neu pha them
t~p
chat
VaG
ban dan tinh khiet, tfnh dan di¢n se thay
deli.
Neu
t<:iP
chftt
la
nguyen to co qua bon di¢n
tiI
a lap ngoai cung (nhu nguyen to nhom
nam
t<:iP
chut cho, chang
h<;ln
eho asen (acsenic) vao tinh
th~
gecrnani. Nguyen
tit
ascn
co
5 di¢n
ti.'t
a lop ngoai
cung.
Trong
m<:ing
tinh
th~,
no chi can 4 di¢n tit de lien ket voi 4 nguyen
ti.'t
gec-
mani
a lun
c~n,
con thita ra mot di¢n
tit.
Di¢n lit nay lien ket yeu voi
h""t
nhan
va de dang
tra
tiI
ca ban hay phan til
dan di¢n
da so. a ban dan
IO<:ii
n,
phan
tiI
da.n
di¢n ca ban la di¢n liI.
Neu
qp
chat
thuQC
lo~i
nh~n.
chling
h<:in
nhu indi thl hi¢n
wqng
dien fa
nguqc
l<;li.
Ta
biet nguyen tit indi co 3 di¢n
tiI
a lap ngoai eung. Trang
rn<;tng
tinh
the, no
con
m~t
d<)
di¢n
tiI
kh6ng
deli.
Khi
do
ban dun dun di¢n ehu yeu bang
16
nen g9i
Hl
ban dan
16
hay
ban
dAn
lo~i
p (tit ehil positive) nghla la duang.
Ph3.n
tit
diln di¢n da
s6
a ban
dan
lo~i
P
lit
16
solo
kh6ng doi.
Nha
v~y
dQ
dfin
di~n
tang len
mQt
v~n
Ian.
V.
mOT
nAN
DAN
1.
Chuy~n
tiep
p
~
n va
nguyen
t~c
diot
bim
dan
Khi cho hai
Wp
ban dan khac
lo,~i
diGn
[11
a ban dan
Im~i
n
Wn
han
rat nhien so vai ban dan
10<;l.i
p nen xily ra hi¢n
tvt,1ng
khuech tan
di¢11
tu
til n sang p va khuech tan
16
til P sang
n,
M~t
dQ
hai ben
dmg
chenh I¢ch thi
mUc
de)
khuech tan cang
m<,tnh,
p
"
r
gia,
('j
lap n do
mr!t
b6t di¢n
ti.'r
ncn
tr<-f
thanh tfeh
di~n
duang.
Cung
v~y,
16'p
p
nh~n
them di¢n
ti'r
Hun
mat cac
16
nen
Ira
thanh tfeh
di~n
am. Ket qua
lil
Wp
tiep gitlp co
m'>t
dan di¢n co ban
tll"
lap n9 sang
lap
kia. Khi Ive tac
d'-;lng
cua
di~n
truang
chua
di!
ca.n
bang
v(1i
Ivc khucch tan, thi cac phan tir dan di¢n da s6 con tiep
t'-;le
duqc phan b6
h~i,
tuc
di~n
ti.'r
tll"
n tiep
t'-;le
sang p va
16
til P tiep
t'-;lc
sang
lap
tu
da so khuech tan qua
lap
ngan thl cling co
bffy
nhieu phfin til
da so duqc Ivc
di~n
truang
di
chuytn
tral<}-i
Va
se kh6ng co
dong
di~n
tcing qua
chuy~n
ticp. Vi
the
chuytn
ticp p - n con g9i
lIt
lap
ngan p - n.
23
P
1:-
-+:
I N
n6i vai
lap
n.
Di¢n lip nay duqc g9i
1a
di~n
ap phan
qrc
thu~n
hay
di~n
ap
thu~n
(hlnh 1.15.a). No
1<.1-0
fa
di~n
truang ngoaj
~NGhu6ng
tu
p tai
fl,
tue nguqc chieu
vai
di~n
truang chuycn tiep.
Di~n
truang ngoai co lac
dl,mg
khu
s6
co
m~t
d¢
rat
16n
nen dong di¢n nay co tf!
s6
Ian
dUQc
g9i
1il
dong di¢fl
thu~n.
Di¢n trb
cua
tiep giap p - n
thea
chicu
thu~n
g9i
1a
di~n
Ira
thu~n,
co
tft
s6
nhC>.
Dong
lap
ngan
~Cl'
nen sc
lam tang lac
dlJ.ng
ngan
d.n
sl! di
ehuytn
eua cae phan til dan
di~n
da
so. Dong
di¢n ella cae phan til
da
s6 se bang khong. Lue do ehi con
I~i
sl! di
chuytn
ella
cae phan til di¢n thieu
s6, tue
10
tir
Wp
n sang
p,
di¢n til tir
lap
Noi eaeh khae,
di~n
tn1
nguqe eua tiep
giap
p - n Ian han nhieu Ian so vai di¢n
tn1
thu~n.
Dong
di¢n
nguqe co ehieu tir
lap
n sang
lap
p.
Nhu
v~y,
h¢
thong tiep giap p - n
ding
e6
d~e
tfnh dan di¢n theo m¢t ehieu,
ehieu tir
p sang n va khong dan di¢n theo ehicu nguqe
l~i.
Do
do
h¢
thong nay
va
philt trien nen philt minh tren kh6ng duqc
ehu
y.
Den thai gian Chien tranh the gim lan thu hai, do nhu cau phal trien ky
thu~t
ra da, den
di~n
tu
b(>c
1(>
nhieu thieu s6t, nguoi ta m6i ehu y nghien
cUu
hoim
thi~n
va day
m~nh
san xuat cac diat ban dan. Den nay, diat ban dan
e1a
thay
the dan cae den di¢n tu a
hfrU
het cae llnh
vl!c:
So
v6i den hai cl!e
di~n
tLt,
diot ban dan c6 nhieu
Uti
4. Thai gian
khO'j
dQng
nhanh, d6ng
m~ch
la co the lam vi¢c ngay,
chu
khong
dn
thai gian d6t nong catot nhu a den di¢n
tU
hay den ion.
5.
Tu6i lh9 Ion, gap nhieu
if1n
den di¢n
ti'l.
6.
DiGn
clung
nho,
d~c
bi~t
Iii
diat tiep xuc diem nen cho pbep dung a
m~ch
sieu cao
Hln.
Ben canh do, diot ban
clan
v~t
li~u
ehe
t<;to,
ngui'1i
ta ehia diat thanh cae
lo:;ti
nhu: di6t gec-
mani,
silk,
selen, oxit dong
Can cu thco cong
dl,lng,
diat chia ra
10'.li
diot nan
di~n
(van di¢n)
va
diat lach s6ng. Theo
deli
1<in
so
lam vi¢e co diat uin
so
thap
va
diot cao tan, diat xung theo
d~c
di~n
tfch lap ngan
va
m~t
d(l
dong di¢n eho phep
qua lap ngan, tuc
phl,l
thuQc
V~:l.O
nhi¢t
dQ
lam
vi~e
16n
nhat cho phcp cua diat
va
25
Copyright: Tài liệu đại học ©