THẤY GÌ QUA VIỆC NHÃN HIỆU DO CÁC DOANH NGHIỆP NGHỆ AN
ĐỀ NGHỊ ĐƯỢC BẢO HỘ HOẶC BỊ TỪ CHỐI BẢO HỘ?
1
Trần Văn Hải
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn,
Đại học Quốc gia Hà Nội
1. Dẫn nhập
Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, khi mà Việt Nam đã trở thành thành
viên của Tổ chức Thương mại thế giới WTO thì các doanh nghiệp không những chỉ
phải quan tâm đến công tác tổ chức sản xuất, kinh doanh mà còn phải quan tâm đến
việc xây dựng và phát triển nhãn hiệu (trước đây gọi là nhãn hiệu hàng hóa). Nhãn
hiệu là một trong những yếu tố làm nên giá trị của một doanh nghiệp, trong nhiều
trường hợp người tiêu dùng không quan tâm đến tên doanh nghiệp mà chỉ biết đến sản
phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp thông qua nhãn hiệu, ví dụ người tiêu dùng chỉ
biết đến nhãn hiệu Clear, OMO, Lipton… chứ không cần biết đến tên doanh nghiệp
Unilever, nhưng trách nhiệm của doanh nghiệp với tư cách là chủ sở hữu nhãn hiệu là
phải tổ chức sản xuất, kinh doanh để làm nên giá trị của hàng hóa/dịch vụ mang nhãn
hiệu, mặt khác doanh nghiệp còn có quyền chống lại mọi sự xâm phạm đến nhãn hiệu
của mình do các chủ thể khác thực hiện.
Vậy trên thực tế, các doanh nghiệp Nghệ An (cụm từ “doanh nghiệp Nghệ An”
dùng để chỉ doanh nghiệp có trụ sở trên địa bàn tỉnh Nghệ An) đã làm như thế nào để
xây dựng và phát triển nhãn hiệu của mình? Bài nghiên cứu này sẽ phân tích một số
trường hợp các doanh nghiệp Nghệ An nộp đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu đã được Cục
Sở hữu trí tuệ (SHTT) chấp nhận bảo hộ hoặc đã bị từ chối bảo hộ, trên cơ sở đó đưa
ra một số khuyến nghị để các doanh nghiệp có thể tự xây dựng và phát triển nhãn hiệu
của mình.
2. Tổng quan về việc bảo hộ nhãn hiệu cho các doanh nghiệp Nghệ An
1
Bài đã đăng trên Tạp chí Thông tin KH&CN Nghệ An, số 3.2010
1
Theo số liệu do Cục SHTT quản lý cập nhật đến 19.3.2010 thì các doanh nghiệp

43 do Công ty Cổ phần Thủy sản Nghệ An làm chủ sở hữu để cung cấp thông tin cho
độc giả.

Theo hồ sơ do Cục SHTT quản lý thì kể từ lúc nộp đơn đến khi được cấp Giấy
Chứng nhận đăng ký nhãn hiệu thì cả hai doanh nghiệp trên không gặp bất cứ trở ngại
nào trong cả giai đoạn xét nghiệm hình thức và xét nghiệm nội dung.
Tại sao cả hai doanh nghiệp trên không sử dụng dịch vụ đại diện SHCN mà lại
được dễ dàng được Cục SHTT chấp nhận bảo hộ? Chúng tôi phân tích nhãn hiệu CAM
VINH CTY RAU QUA 19/5 NGHE AN, HÌNH để trả lời cho câu hỏi vừa nêu. Nó dễ
dàng được chấp nhận bảo hộ vì nó có khả năng phân biệt với tất cả các nhãn hiệu khác
cho sản phẩm cùng loại, nhưng cũng cần lưu ý là nhãn hiệu này được bảo hộ tổng thể
chứ không được bảo hộ riêng CAM VINH, CTY RAU QUẢ… bởi vậy Công ty rau
quả 19/5 Nghệ An phải gắn toàn bộ nhãn hiệu trên lên sản phẩm cam tươi do mình
quản lý. Như vậy, mặc dù nhãn hiệu trên được bảo hộ nhưng để người tiêu dùng nhớ
đến nhãn hiệu là rất khó, bởi vì nó quá phức tạp, vì phải nhớ cả tên doanh nghiệp (là
thành phần phân biệt với doanh nghiệp khác) và tên sản phẩm (là thành phần không có
khả năng phân biệt theo quy định tại điều 74.2.c Luật SHTT). Như vậy Công ty rau
quả 19/5 Nghệ An không có quyền ngăn cấm các chủ thể khác gắn nhãn hiệu CAM
VINH lên sản phẩm do họ cung cấp ra thị trường.
Để kết thúc trường hợp 1, chúng ta thấy rằng nếu sản phẩm của cả hai doanh
nghiệp trên được xuất khẩu ra nước ngoài dưới nhãn hiệu này thì việc nhớ được phần
chữ trong tổng thể nhãn hiệu đối với người nước ngoài cũng đã quá khó khăn.
2.2. Trường hợp 2:
3
Doanh nghiệp có sử dụng dịch vụ đại diện SHCN.
Chúng tôi chọn nhãn hiệu TRITRIMAS cho dược phẩm thuộc nhóm 5 do Công
ty Cổ phần vật tư Y tế Nghệ An làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là CAPITAL IP&T
CO.LTD, nhãn hiệu VINHCONSHIP cho sản phẩm nhóm 3, dịch vụ nhóm 35 và 39
do Công ty Cổ phần Container Nghệ An làm chủ sở hữu, đại diện SHCN là VCCI-IP
CO.,LTD

Vinh đề nghị được bảo hộ cho sản phẩm nhóm 5, dịch vụ nhóm 35, 40, 44, công ty
không sử dụng dịch vụ đại diện SHCN. Độc giả lưu ý rằng Công ty TNHH thức ăn
chăn nuôi GOLDEN STAR đã được cơ quan quản lý có thẩm quyền cấp phép hoạt
động, nhưng “Công ty TNHH thức ăn chăn nuôi GOLDEN STAR” chỉ là tên thương
mại (chúng tôi nhấn mạnh), còn việc GOLDEN STAR có trở thành nhãn hiệu do công
ty làm chủ sở hữu hay không lại phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác.
Sau thời gian xét nghiệm nội dung, ngày 16.06.2008 Cục SHTT đã ra thông báo
từ chối bảo hộ, vì nhãn hiệu đề nghị đã tương tự tới mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu
của người khác đang được bảo hộ tại Việt Nam, tài liệu đối chứng là đăng bạ quốc gia
số 44.977.
Qua đây cần thấy rằng việc một doanh nghiệp lấy ngay tên thương mại của mình
làm nhãn hiệu cũng chưa chắc được chấp nhận, vì nhãn hiệu và tên thương mại là hai
đối tượng độc lập của quyền SHCN, mà trường hợp VINAKANSAI và GOLDEN
STAR như vừa phân tích là ví dụ điển hình.
5
Tiếp theo, chúng tôi xin lấy trường hợp Công ty Cổ phần ứng dụng công nghệ
mới có trụ sở tại số 1 đường Trường Thi, thành phố Vinh đề nghị được bảo hộ nhãn
hiệu “LifeTech MART Đưa công nghệ mới vào cuộc sống”.
Sau thời gian xét nghiệm nội dung, ngày 10.07.2008 Cục SHTT đã ra thông báo
về kết quả xét nghiệm nội dung, khi nhãn hiệu do công ty đề nghị đã có một phần
trùng với nhãn hiệu LifeTech, tài liệu đối chứng là đăng ký quốc tế số 870.294.
Căn cứ để Cục SHTT từ chối là điều 74.2.e. Luật SHTT, nhãn hiệu bị coi là
không có khả năng phân biệt khi dấu hiệu không phải là nhãn hiệu liên kết trùng hoặc
tương tự đến mức gây nhầm lẫn với nhãn hiệu đã được đăng ký cho hàng hoá, dịch vụ
trùng hoặc tương tự trên cơ sở đơn đăng ký có ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên sớm
hơn trong trường hợp đơn đăng ký được hưởng quyền ưu tiên, kể cả đơn đăng ký nhãn
hiệu được nộp theo điều ước quốc tế mà CHXHCN Việt Nam là thành viên.
Như vậy, cả hai trường hợp vừa nêu bị Cục SHTT từ chối bảo hộ đều có nguyên
nhân là trước khi nộp đơn đề nghị bảo hộ nhãn hiệu đã không nắm đầy đủ thông tin về
tình trạng pháp lý của các nhãn hiệu trùng hoặc tương tự cho cùng nhóm sản

trong nhiều nhóm đề nghị), trên màn hình sẽ hiện lên tất cả nhãn hiệu tương tự, trong
trường hợp này có 155 nhãn hiệu tương tự, bao gồm cả nhãn hiệu đang trong giai đoạn
thẩm định và nhãn hiệu đã được cấp Giấy Chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.
Bây giờ là giai đoạn quan trọng nhất, chúng ta phải xem nhãn hiệu đề nghị có
trùng hoặc tương tự với các nhãn hiệu đã hiện lên trên bảng hay không,
Dấu hiệu trùng thì rất dễ nhận biết, nhưng để trả lời cho câu hỏi thế nào là tương
tự lại không dễ. Sau đây chúng tôi xin giới thiệu một số tiêu chí nhận biết dấu hiệu
tương tự (xếp theo thứ tự ưu tiên khi xác định):
a. Tương tự về cấu trúc (dấu hiệu mà người tiêu dùng nhìn thấy):
Là dấu hiệu tương tự được coi là mạnh nhất mà người tiêu dùng có thể nhìn thấy
được. Trong một nhãn hiệu có cấu trúc về từ ngữ, hình ảnh, màu sắc
7
Ví dụ: nếu nhãn hiệu PHOTONICA đang còn hiệu lực bảo hộ, thì hành vi sử
dụng dấu hiệu PHOTOKINA cho hàng hoá, dịch vụ trùng, tương tự hoặc liên quan tới
hàng hoá, dịch vụ thuộc danh mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu PHOTONICA có thể
bị coi là đã xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu PHOTONICA.
Việc đánh giá dấu hiệu tương tự về cấu trúc trong phần chữ của nhãn hiệu được
tính theo cách:
- Tỷ lệ % số lượng chữ trùng nhau trong tổng số chữ;
- Trật tự sắp xếp các chữ cái.
Ví dụ: tỷ lệ số lượng chữ trùng nhau trong tổng số chữ đối với trường hợp
PHOTONICA và PHOTOKINA là 8/9, chiếm 88,9%. Nhưng NAKITPOHO có cả
100% các chữ cái trùng với PHOTONICA mà lại không bị coi là tương tự vì trật tự sắp
xếp các chữ cái khác với trật tự sắp xếp các chữ cái trong PHOTONICA.
b. Tương tự về cách phát âm (dấu hiệu mà người tiêu dùng nghe thấy):
Đây là dấu hiệu mà người tiêu dùng có thể nghe thấy, ví dụ nếu nhãn hiệu
EVERGREEN đang còn hiệu lực bảo hộ, thì hành vi sử dụng dấu hiệu EVERDEEN
cho hàng hoá, dịch vụ trùng, tương tự hoặc liên quan tới hàng hoá, dịch vụ thuộc danh
mục đăng ký kèm theo nhãn hiệu EVERGREEN có thể bị coi là đã xâm phạm quyền
đối với nhãn hiệu EVERGREEN.

Hàng hóa/dịch vụ được coi là tương tự về giá cả trong cách đánh giá dấu hiệu
tương tự đối với nhãn hiệu, chúng được đánh giá theo nguyên tắc: giá cả của hàng
hóa/dịch vụ càng thấp thì mức độ tương tự càng cao và ngược lại.
Ví dụ: nhãn hiệu THIÊN LONG đang còn hiệu lực bảo hộ đối với bút bi, giá của
một chiếc bút bi thông thường chỉ khoảng 2000 VNĐ, người tiêu dùng sẽ bị nhầm lẫn
đối với bút bi sử dụng dấu hiệu THIÊN LƯƠNG. Nhưng không có ai lại nhầm lẫn hình
nhãn hiệu mang chữ H (thẳng) của ôtô HONDA với hình nhãn hiệu mang chữ H
9
(nghiêng) của ôtô HYUNDAI, bởi vì giá cả của một chiếc ôtô có thể tới hàng trăm
triệu VNĐ.
Nhãn hiệu đề nghị có thể trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu đang trong giai
đoạn thẩm định và nhãn hiệu đã được cấp Giấy Chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, nhưng
khác nhóm sản phẩm/dịch vụ thì vẫn có khả năng được bảo hộ. Ví dụ nhãn hiệu Sao
Vàng cho sản phẩm cao su và nhãn hiệu Sao Vàng cho dược phẩm. Nhưng cần lưu ý
rằng điểm này không áp dụng cho nhãn hiệu nổi tiếng, ví dụ TOSHIBA là nhãn hiệu
được bảo hộ cho sản phẩm điện tử do Tập đoàn Toshiba làm chủ sở hữu, giả định rằng
có một chủ thể khác xin bảo hộ TOSHIBA là nhãn hiệu cho sản phẩm nước giải khát
thì sẽ bị từ chối bảo hộ.
Quay trở lại với màn hình máy tính, nếu nhãn hiệu đề nghị không trùng hoặc
không tương tự với các nhãn hiệu đã hiện lên trên bảng thì khả năng nhãn hiệu do
doanh nghiệp đề nghị được chấp nhận bảo hộ là có thể. Lưu ý, chúng tôi chỉ nói là “có
thể” chứ không nói là “nhất định” được bảo hộ, vì các thông tin được tìm kiếm theo
cách này không thể cập nhật đến từng ngày, bởi vậy rất có thể trước 01 ngày doanh
nghiệp nộp đơn thì đã có ít nhất một chủ thể khác nộp đơn xin bảo hộ nhãn hiệu trùng
hoặc tương tự với nhãn hiệu mà doanh nghiệp đề nghị cho sản phẩm/dịch vụ cùng loại.
Bởi vậy, để khả năng được bảo hộ cao thì vẫn nên sử dụng cách 1, tức là đề nghị
Sở KH&CN tư vấn hoặc sử dụng dịch vụ đại diện SHCN.
Nghiên cứu này do Bộ môn SHTT thuộc Khoa Khoa học quản lý Trường Đại
học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội thực hiện theo đề nghị
của Tạp chí Thông tin KH&CN Nghệ An. Do điều kiện hạn chế, chúng tôi chỉ dựa trên