Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Lời mở đầu
Đo lờng là một lĩnh vực hoạt động khoa học- kỹ thuật hết sức gần gũi và
gắn bó mật thiết với đời sống con ngời.Nó gần gũi và quen thuộc đến mức
nh trở thành tự nhiên. Cũng vì vậy thờng ngời ta không để ý đến nó, không
dễ dàng cảm nhận đợc vai trò và tầm quan trọng của nó.Chúng ta hình nh chỉ
tình cờ phát hiện ra nó và cảm thấy nó quan trọng khi gặp một trục trặc nào
đó trong cuộc sống. Hầu nh những gì con ngời cần cho cuộc sống đều phải
đo. Cái thớc giúp ta biết tấm vải, khúc gỗ...dài bao nhiêu mét,cái cân giúp ta
biết con gà,con lợn, bì gạo...nặng bao nhiêu kilôgam...Đo lờng tạo ra cơ sở
định lợng tin cậy để thuận mua vừa bán, để đảm bảo công bằng và tin cậy lẫn
nhau trong thơng mại, trong giao lu kinh tế giữa mọi ngời và giữa các nớc với
nhau, đồng thời đo lờng tạo ra cơ sở định lợng để chúng ta có đợc các quyết
định đúng đắn liên quan đến an toàn và tính mạng của mọi ngời.
Khoa học-kỹ thuật ngày càng phát triển,trình độ đời sống và sản xuất
của con ngời ngày càng nâng cao,đo lờng càng trở nên gần gũi và quan
trọng.Ngày nay, chúng ta không thể hình dung một đời sống xã hội văn
minh, phát triển mà lại thiếu đo lờng. Đo lờng đã trở thành nh một yếu tố,
một nhu cầu văn hoá trong đời sống của tất cả mọi ngời,của toàn xã hội.
Sự nghiệp đổi mới nền kinh tế,công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc đặt
ra cho công tác đo lờng những yêu cầu mới rất cấp bách, đặc biệt là trớc xu
thế hội nhập và toàn cầu hoá thơng mại hiện nay.Trong những năm qua,cơ
chế quản lý nhà nớc về đo lờng đã đổi mới khá nhiều, một mặt phù hợp với
hoàn cảnh điều kiện của ta,mặt khác tiếp cận thích ứng với tập quán,xu thế và
các quy định của quốc tế và khu vực.Có thể nhận thấy những đổi mới về nhận
thức và cách làm này khi so sánh các nội dung của pháp lệnh đo lờng ban
hành năm 1990 với pháp lệnh đo lờng năm 1999.Bên cạnh đó hoạt động quản
lý nhà nớc về đo lờng gắn bó chặt chẽ với các hoạt động quản lý nhà nớc
khác đã góp phần trực tiếp vào việc đấu tranh chống gian lận thơng
mại,chống thất thu thuế, chóng hàng giả và các hàng kém chất lợng, bảo vệ
lợi ích chính đáng của các doanh nghiệp,đặc biệt là các doanh nghiệp có áp
khoa học kỹ thuật.Năm 1790, họ quyết định xây dựng một hệ đo lờng hợp
pháp thống nhất cho toàn nớc Pháp trên một vật chuẩn tự nhiên nào đó có thể
tái tạo lại chính xác mỗi khi cần.Họ cũng mong muốn hệ đo lờng này sẽ là
một hệ đo lờng văn minh, làm mẫu mực cho toàn thế giới, một hệ đo lờng
cho tất cả các dân tộc, tất cả các thời đại. Theo quyết định đó Pháp đã tập
hợp đợc những nhà khoa học nổi tiếng lúc đó nghiên cứu để thực hiện dự án
xây dựng hệ đo lờng nói trên. Họ đề nghị lấy đơn vị độ dài với tên gọi là
mét làm đơn vị gốc,do đó có tên Hệ mét và định nghĩa mét là độ dài
bằng 1/10 triệu của 1/4 kinh tuyến quả đất.Từ kết quả đó, hai thớc chuẩn
giống nhau bằng platin đã đợc chế tạo để thể hiện đơn vị mét theo định nghĩa
trên.
Có mét ngời ta định nghĩa luôn đơn vị khối lợng là khối lợng của một
đêximét khối nớc tinh khiết ở nhiệt độ 4 độ C và gọi là kilôgam.Hai quả
cân hình trụ bằng platin cũng đợc chế tạo để thể hiện đơn vị kilôgam theo
định nghĩa trên.Về đại lợng dung tích rất cần cho giao lu kinh tế lúc ấy,thì
ngời ta lấy thể tích của một kilôgam nớc tinh khiết làm đơn vị và gọi là lít.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Ngoài mét,kilôgam và lít ra,ngời ta còn dựa vào đơn vị mét để định
nghĩa một số đơn vị thông dụng nhất nh mét vuông, mét khối,hécta...và lập ra
nhiều đơn vị ớc, bội theo nguyên tắc thập phân.Nh vậy là đã xây dựng đợc
một hệ đơn vị đo lờng với quả đất và nớc tinh khiết làm vật chuẩn thiên
nhiên, việc xuât hiện vật chuẩn thiên nhiên và ớc bội thập phân là những t t-
ởng vĩ đại của những ngời sáng tạo ra Hệ mét,để lại dấu ấn không thể phai
mờ trong quá trình lịch sử phát triển của đo lờng và quản lý đo lờng trên toàn
thế giới.
Đến năm 1960 tại đại hội cân đo quốc tế lần thứ XI ở Paris đã thông
qua Hệ đơn vị đo lờng quốc tế,viết tắt là SI làm cơ sở để thống nhất đo l-
ờng trên toàn thế giới.Các đại hội cân đo quốc tế sau đó đã tiếp tục bổ sung,
hoàn thiện hệ SI nhằm đáp ứng các yêu cầu về đo lờng ngày càng cao của sản
định trên đã đợc xây dựng hoàn toàn trên cơ sở Hệ đơn vị quốc tế (SI), tiếp
nối sự phát triển tự nhiên từ Hệ mét sang Hệ SI của thế giới.
Đầu những năm 70, nhất là sau khi hiệp định Paris(1972) dợc ký kết,
công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế ở miền Bắc nớc ta và cùng với nó là
phong trào cải tiến quản lý kinh tế, quản lý kỹ thuật đợc triển khai mạnh
mẽ.Trong bối cảnh đó,việc đa các hoạt động đo lờng vào nề nếp thông qua
việc ban hành những văn bản,luật pháp gốc toàn diện và hoàn chỉnh hơn về
quản lý đo lờng trở thànhmột yêu cầu cấp thiết. Ngày 25/9/1974,Hội đồng
chính phủ đã ký đồng thời hai Nghị định 216 và 217/CP ban hành Điều lệ
quản lý đo lờng và Điều lệ quản lý đo lờng trong các xí nghiệp công nghiệp
quốc doanh.Công tác quản lý nhà nớc về đo lờng ở nớc ta từ năm 1974 đến
1990 chủ yếu đợc tiến hành trên cơ sở hai điều lệ này.Vào những năm 70
Thủ tớng chính phủ lại liên tiếp ra hai chỉ thị về cân lớn và về tăng cờng quản
lý đo lờng mà trớc hết là tăng cờng,thúc đẩy việc tổ chức sản xuất,sửa chữa
dụng cụ đo lờng trong nớc.Để đáp ứng những yêu cầu cấp bách về đo lờng
của thời kỳ đổi mới kinh tế nhà nớc ta đã ban hành Pháp lệnh đo lờng năm
1990,từ đó cho đến nay Pháp lệnh đo lờng năm 1990 đã bộc lộ nhữnh mặt
thiếu xót không phù hợp với tình hình mới với yêu cầu hội nhập kinh tế với
các nớc trong khu vực và thế giới ngày càng cấp bách, nên đến năm 1999,
nhà nớc ta đã ban hành Pháp lệnh đo lờng mới phù hợp hơn.
II- những khái niệm cơ bản thờng dùng của đo lờng
trong hệ thống quản lý chất lợng.
1. Đo lờng là gì ?
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Để giải đáp câu hỏi này,ta lần lợt làm sáng tỏ một số khái niệm sau
đây.
1.1. Đại lợng (đo đợc).
Đại lợng đo đợc,hay vắn tắt là đại lợng, là thuộc tính của một hiện t-
ợng,một vật thể hoặc một chất có thể phân biệt đợc về mặt chất lợng và xác
dụ nh hoạt động đo lờng,quản lý đo lờng.
2. Các thuật ngữ chung và cơ bản của đo lờng trong hệ thống quản lý
chất lợng.
2.1. Đơn vị và hệ đơn vị.
Đơn vị bao gồm các đơn vị cơ bản,đơn vị dẫn xuất, đơn vị hợp
pháp.Trong các đơn vị đo có một số đơn vị mà độ lớn đợc chọn độc lập với
những đơn vị khác đó là những đơn vị cơ bản, ví dụ nh mét,kilôgam, giây...
Độ lớn của những đơn vị này thờng đợc chọn vừa phải,phù hợp với yêu cầu
đo lờng thông thờng trong đời sống, sản xuất.Dựa vào những đơn vị cơ bản
đó ngời ta xây dựng các đơn vị dẫn xuất.Nh vậy độ lớn của đơn vị dẫn xuất
phụ thuộc vào độ lớn của đơn vị cơ bản.Tập hợp những đơn vị cơ bản và các
đơn vị dẫn xuất theo một nguyên tắc nhất định lập thành hệ đơn vị.Và để
đảm bảo tính thống nhất của đo lờng, mỗi nớc thờng quy định bằng luật pháp
những đơn vị đo lờng đợc phép sử dụng tại nớc mình và gọi là đơn vị đo lờng
hợp pháp.
2.2. Chuẩn đơn vị đo lờng và sai số của phép đo.
Những trang thiết bị kỹ thuật để thể hiện và truyền đơn vị đợc gọi là
chuẩn đơn vị đo lờng.Về bản chất,chuẩn cũng là phơng tiện đo nhng không
dùng cho các phép đo hàng ngày mà chỉ dùng để thể hiện và truyền kích cỡ
của các đơn vị đến các dơn vị đo có độ chính xác thấp hơn.Hệ thống chuẩn
đơn vị đo lờng là cơ sở kỹ thuật quan trọng nhất để đảm bảo tính thống nhất
và độ chính xác cần thiết của phép đo trong phạm vi doanh nghiệp,quốc gia
và quốc tế.
Sai số của phép đo là hiệu số giữa kết quả đo và giá trị thực của đại l-
ợng. Trong đó giá trị thực của đại lợng là giá trị phản ánh thuộc tính của đối
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
tợng đã cho bằng bằng một phơng pháp lý tởng phù hợp với nó cả về số lợng
và chất lợng.
2.3. Một số thuật ngữ mang tính chuyên môn của đo lờng trong hệ thống
mang thang đo hoặc các thang đo.Hiệu chỉnh là thao tác để đa phơng tiện đo
về tình trạng hoạt động phù hợp với việc sử dụng nó.Hiệu chỉnh của ngời sử
dụng là việc hiệu chỉnh chỉ dành cho ngời sử dụng phơng tiện đo.
III. vai trò và sự cần thiết của đo lờng trong các
hệ thống quản lý chất lợng.
1. Vai trò và sự cần thiết của đo lờng trong các hệ thống quản lý chất
lợng ở các doanh nghiệp công nghiệp.
Lịch sử phát triển của đo lờng cho chúng ta thấy đo lờng đi vào cuộc
sống,đi vào khoa học trớc và dễ dàng hơn là đi vào sản xuất.Lý do là vì ở giai
đoạn đầu trong quá trình phát triển của xã hội loài ngời trình độ sản xuất còn
rất thô sơ,kỹ thuật sản xuất thủ công là chính.Ngời sản xuất dựa vào thói
quen và tài năng khéo léo của mình,dựa vào sự ớc lợng bằng mắt, bằng tay
thay cho việc đo lờng chính xác.Bên cạnh đó, tiến hành đo lờng có nghĩa là
phải tiến hành đầu t với sự tốn kém nhất định về vật t,tiền vốn để mua sắm
phơng tiện đo,để thực hiện phép đo.Trong thời kỳ đó chỉ có giai cấp thống trị
mới có khả năng thực hiện những chỉ tiêu thờng là lớn đó mà thôi.Nhng giai
cấp thống trị nói chung lại không phải là ngời trực tiếp sản xuất.Cuộc cách
mạng kỹ thuật lần thứ nhất,đặc biệt là cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật sau
đó và cuộc cách mạng công nghệ hiện đại đang diễn ra đã làm thay đổi hẳn
vai trò của đo lờng trong sản xuất.Từ trình độ thủ công,sản xuất chuyển dần
lên trình độ cơ khí hoá, tự động hoá với sự áp dụng ngày càng rộng rãi kỹ
thuật điện tử và tin học,với những yêu cầu rất cao về tính lắp lẫn,tính hiệp tác
trong sản xuất. Những vấn đề này chỉ có thể giải quyết đợc với một trình độ
và khả năng về đo lờng tơng ứng.
ở giai đoạn hiện nay,đo lờng đã thâm nhập và trở thành yếu tố không
thể thiếu đợc của mọi quá trình công nghệ trong đó, công nghệ hệ thống
quản lý chất lợng là một yếu tố quan trọng hàng đầu để đảm bảo chất lợng và
hiệu quả cao trong sản xuất. Trong hệ thống quản lý chất lợng nói riêng và
trong sản xuất nói chung, đo lờng hầu nh đã tham dự vào toàn bộ chu trình
hình thành nên một sản phẩm,từ khâu nghiên cứu, thiết kế, chế tạo thử, đến
chất lợng và xử lý các vi phạm về chất lợng cũng nh các tranh chấp về chất l-
ợng, đồng thời đo lờng giúp cho việc nghiên cứu thử nghiệm đánh giá và xác
định chất lợng một cách chính xác, nhanh chóng và đầy đủ.
2. Nội dung quản lý nhà nớc về đo lờng ở Việt Nam hiện nay.
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Thực chất quản lý Nhà nớc về đo lờng là quản lý đo lờng ở tầm vĩ mô, là
sự kiểm soát, sự định hớng, sự điều tiết của Nhà nớc đối với các hoạt động đo
lờng nhằm đạt đợc lợi ích chung của toàn xã hội và của toàn bộ nền kinh tế
quốc dân, trong đó chủ thể quản lý Nhà nớc về đo lờng là chính phủ cơ
quan hành chính cao nhất. Quản lý nhà nớc về đo lờng đợc thực hiện trên
nguyên tắc: Đối tợng quản lý Nhà nớc về đo lờng là hoạt động đo lờng ở tất
cả các tổ chức, cá nhân thuộc mọi thành phần kinh tế.Quản lý Nhà nớc về đo
lờng quan tâm trớc hết đến hoạt động đo lờng có liên quan đến quyền lợi, sức
khoẻ, sự an toàn của mọi ngời dân đồng thời phân biệt và giải quyết hợp lý
giữa phạm vi quản lý Nhà nớc về đo lờng và tính tự chủ trong hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Phải đảm bảo đợc hệ thống hành pháp về
đo lờng giữ vai trò then chốt trong việc kiểm tra thực hiện pháp luật về đo l-
ờng. Quản lý Nhà nớc về đo lờng phải đợc tổ chức và triển khai phù hợp với
các quy định chung mà quốc tế đã thống nhất.
Với những nguyên tắc đó, quản lý Nhà nớc về đo lờng bao gồm một số
nội dung cơ bản sau:
*) Quản lý Nhà nớc về hệ thống chuẩn đơn vị đo lờng và mẫu chuẩn:
Mỗi một đơn vị đo lờng đo lờng đều đợc xác định bởi một hệ thống chuẩn,
trong đó chuẩn quốc gia do chính phủ kí quyết định công nhận, chuẩn cao
nhất do bộ trởng bộ khoa học - công nghệ - môi trờng kí quyết định công
nhận, chuẩn của các cơ quan quản lý Nhà nớc về đo lờng hoặc các cơ sở đợc
uỷ quyền kiểm định Nhà nớc cùng với những chuẩn chính của các ngành, đây
chính là những mắt xích nối liền mối quan hệ giữa chuẩn quốc gia với tất cả
các phơng tiện đo đợc sử dụng. Tất cả các chuẩn này đều phải đợc kiểm định
đo liên quan đến hoạt động thơng mại để bảo vệ lợi ích chính đáng của ngời
mua và ngời bán.
*) Thực hiện thanh tra chuyên ngành về đo lờng gồm có thanh tra định
kỳ và thanh tra bất thờng do các cơ quan Nhà nớc có thẩm quyền thực hiện.
3. Công tác quản lý đo lờng tại doanh nghiệp.
Đối với công tác đo lờng ở doanh nghiệp thì chủ thể quản lý chính là
giám đốc chất lợng, đối tợng quản lý là tất cả các hoạt động đo lờng trong
doanh nghiệp đặc biệt là quá trình điều chỉnh công nghệ, kiểm tra chất lợng
giữa các công đoạn sản xuất và kiểm tra chất lợng sản phẩm trớc khi bán và
kiểm tra chất lợng dịch vụ sau khi bán. Quản lý đo lờng tại doanh nghiệp dựa
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
trên các cơ sở có căn cứ nh: Cơ sở khoa học đó là việc áp dụng những thành
tựu đo lờng tại doanh nghiệp, cơ sở kỹ thuật là hệ thống chuẩn đo lờng tại
doanh nghiệp để kiểm tra các chỉ tiêu chất lợng sản phẩm của doanh nghiệp,
cơ sở pháp lý bao gồm toàn bộ các văn bản nội quy, quy định của Nhà nớc.
Nhiệm vụ đặt ra cho quản lý đo lờng tại doanh nghiệp là phải tổng hợp
và phân tích tình hình và yêu cầu về đo lờng tại doanh nghiệp, xây dụng
những chơng trình đảm bảo cho hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp. Xây dựng những đề án biện pháp phù hợp để nâng cao chất lợng đo l-
ờng tại doanh nghiệp. Xây dựng, đề nghị ban hành những quy định, định mức
về đo lờng tại doanh nghiệp, tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện
những quy định, định mức này. Tổ chức và quản lý trang bị bảo quản và sử
dụng các phơng tiện đo đồng thời thực hiện kiểm định và hiệu chuẩn, sửa
chữa các phơng tiện đo. Tổ chức thực hiện công tác nghiên cứu, những thử
nghiệm, cải tiến kỹ thuật đo lờng mặt khác đào tạo bồi dỡng cán bộ làm công
tác đo lờng, cán bộ làm thông tin về đo lờng.
4. Mối quan hệ giữa đo lờng và chất lợng với quản lý chất lợng trong
doanh nghiệp.
Trớc hết ta thấy rằng quản lý chất lợng trong các doanh nghiệp là doanh
tỏ sự phù hợp của sản phẩm, đảm bảo sự phù hợp của hệ thống quản lý chất l-
ợng và thờng xuyên nâng cao tính hiệu lực của hệ thống quản lý chất lợng. Sự
xuất hiện đo lờng trong hệ thống này đợc áp dụng trong ngành công nghiệp
có sử dụng thiết bị kiểm tra và đo lờng để kiểm chứng sản phẩm sản xuất có
đúng các thông số kỹ thuật không.Nếu việc kiểm tra chỉ là thị sát thì chúng ta
không cần thiết bị đo lờng. Tuy nhiên, nếu sử dụng thiết bị đo lờng và thử
nghiệm thì phải kiểm soát, bảo quản và sử dụng chúng hoàn hảo, duy trì độ
chính xác ở mức cần thiết.
Theo hệ thống quản lý chất lợng ISO:9000 thì tổ chức phải xác định
việc theo dõi và đo lờng cần thực hiện và các phơng tiện theo dõi và đo lờng
cần thiết để cung cấp bằng chứng về sự phù hợp của sản phẩm với các yêu
cầu xác định. Tổ chức phải thiết lập các quá trình để đảm bảo rằng việc theo
dõi và đo lờng cần tiến hành và đợc tiến hành một cách nhất quán với các yêu
cầu theo dõi và đo lờng.
Ngoài ra, tổ chức phải đánh giá và lu hồ sơ về giá trị hiệu lực của các
kết quả đo lờng trớc đó khi thiết bị đợc phát hiện không phù hợp với các yêu
cầu. Tổ chức phải tiến hành các hành động thích hợp đối với thiết bị và bất
kỳ sản phẩm nào bị ảnh hởng. Phải duy trì hồ sơ các kết quả hiệu chuẩn và
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
kiểm tra xác nhận. Khi sử dụng phần nềm máy tính để theo dõi và đo lờng
các yêu cầu đã quy định, phải xác nhận khả năng thoả mãn việc áp dụng dự
kiến. Việc này phải đợc tiến hành trớc lần sử dụng đầu tiên và đợc xác nhận
lại khi cần thiết.
Trong phiên bản mới ISO 9000:2000 đã đa ra các yêu cầu cho hệ thống
quản lý chất lợng nhằm tiến tới sự thoả mãn khách hàng thông qua việc đáp
ứng các yêu cầu của họ và của luật định. Cũng nh phiên bản ISO 9000 trớc
đây, phiên bản mới này khuyến khích việc quản lý chất lợng theo phơng pháp
quá trình. Đó chính là việc nhận biết và quản lý có hệ thống các quá trình
hoạt động và sự tơng tác giữa các quá trình họat động này. Vậy đo lờng đợc
- Đợc hiệu chuẩn hoặc kiểm tra xác nhận định kỳ, hoặc trớc khi sử
dụng, dựa trên các chuẩn đo lờng có liên kết với chuẩn đo lờng quốc gia hay
quốc tế, khi không có các chuẩn này thì căn cứ đợc sử dụng để hiệu chuẩn
hoặc xác nhận phải đợc lu hồ sơ.
-Đợc hiệu chỉnh hay hiệu chỉnh lại khi cần thiết.
-Đợc nhận biết để giúp xác định trạng thái hiệu chuẩn.
-Đợc gìn giữ tránh bị hiệu chỉnh làm mất tính đúng đắn của các kết quả
đo
-Đợc bảo vệ để tránh h hỏng hoặc suy giảm chất lợng trong di chuyển,
bảo dỡng và lu giữ.
+Mục 8.Đo lờng, phân tích và cải tiến, phần lập kế hoạch quy định: Tổ
phải xác định, lập kế hoạch và thực hiện các hoạt động đo lờng và giám sát
cần thiết để đảm bảo sự phù hợp và đạt đợc các kết quả cải tiến...Đồng thời tổ
chức phải giám sát các thông tin về sự thoả mãn hoặc sự không thoả mãn của
khách hàng nh là một phép đo về hoạt động của hệ thống chất lợng. Mặt khác
đo lờng và giám sát các quá trình quy định: Tổ chức phải áp dụng các phơng
pháp thích hợp để đo lờng và giám sát các quá trình sản xuất để đáp ứng các
yêu cầu của khách hàng.Các phơng pháp này chứng tỏ khả năng của mỗi quá
trình nhằm thoả mãn các mục đích đã định. Hơn nữa đo lờng và giám sát sản
phẩm quy định tổ chức phải đo lờng và giám sát các đặc tính của sản phẩm
để xác nhận rằng sản phẩm đã thoả mãn các yêu cầu quy định.
Nh vậy, trong ISO 9000:2000 đo lờng đã hiện diện trực tiếp hoặc gián
tiếp hầu nh ở tất cả các yếu tố tạo thành hệ thốn quản lý chất lợng. Tổ chức
phải tiến hành các phơng pháp thích hợp để đo lờng các quá trình của hệ
thống quản lý chất lợng.Các phơng pháp này phải chứng tỏ khả năng của các
Website: http://www.docs.vn Email : [email protected] Tel : 0918.775.368
Copyright: Tài liệu đại học ©