CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ
1: Giới thiệu vấn đề: Nêu vấn đề cần nghị luận.
(Có thể: nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề đối với cuộc sống. )
=>1 câu
2: Giải thích vấn đề: Bằng khái niệm (trả lời các câu hỏi: Thế nào? Là gì?).
=> 1 đến 2 câu
3: Làm rõ tầm quan trọng của vấn đề: trả lời bằng cách đặt các câu hỏi: Vì sao?
Thế nào? Biểu hiện là gì?
=> 2 đến 3 câu
4: Liên hệ thực tế:
a) Biểu dương những tấm gương tiêu biểu (theo ý nghĩa của vấn đề).
b) Phê phán lối sống tiêu cực (ngược với tư tưởng, đạo lí cỉa vấn đề).
=> 2 câu
5: Liên hệ bản thân -> rút ra bài học.
=> 1 câu.
II. CÁC ĐOẠN VĂN MẪU: (khoảng 10 câu)
ĐỨC TÍNH TỰ LẬP
Chúng ta biết rằng, trong cuộc sống, ai ai cũng cần phải biết tự lập, đó là
một đức tính rất cần thiết đối với mỗi người. Tự lập được hiểu là khả năng tự
đứng vững, tự vượt qua mọi khó khăn trong học tập, trong cuộc sống bằng
chính sự nỗ lực của bản thân mà rất ít hoặc không cần sự giúp đõ của người
khác. Đó là một trog những yếu tố cần thiết làm nên sự thành công trong học
tập và trong cuộc sống. Bởi lẽ, nếu ta biết tự lập, ta sẽ có thái độ chủ động,
tích cực, có động cơ và mục đích học tập đúng đắn. Từ đó bản thân ta có
được bản lĩnh khi tiếp thu tri thức. Hơn vậy, tính tự lập trong học tập còn là
tiền đề để tạo nên sự tự lập trong cuộc sống của ta. Một người biết tự lập
trong học tập thì khi ra đời, trước những khó khăn, thử thách của cuộc sống
sẽ rất ít bị vấp ngã, bị thất bại. Trong thực tế, đã có rất nhiều tấm gương ngời
sáng về tính tự lập cần biểu dương và học tập. Song bên cạnh đó vẫn còn
một số người quen lối sống dữa dẫm, ỷ lại, trông chờ vào người khác đáng
phê phán. Là học sinh, bản thân mỗi chúng ta cần không ngừng rèn luyện

biết tôn trọng lẽ phải, tôn trong sự thật. Đó cũng là người biết dũng cảm chống
lại cái ác, cái xấu và biết nhận lỗi khi mình mắc lỗi. Chúng ta phải sống trung
thực bởi lẽ biết sống trung thực bản thân ta sẽ nâng cao được phẩm giá, ta sẽ
được mọi người tin yêu, quý trọng, góp phần làm lành mạnh các mối quan hệ xã
hội, giúp cho tâm hồn ta luôn được thanh thản. Ngược lại, nếu sống không trung
thực, ta không chỉ làm ảnh hưởng đến bản thân mà còn gây ra nhiều hậu quả tai
hại cho cộng đồng, cho xã hội. Trong cuộc sống, đã có rất nhiều tấm gương
ngời sáng về đức tính trung thực, khảng khái đáng trân trọng như anh hùng
Trần Bình Trọng, như cụ đồ Nguyễn Đình Chiểu hay anh hùng Nguyễn Văn
Trỗi - những con người mà câu nói của họ bất hủ với thời gian. Song bên cạnh
đó, cũng còn không ít những kẻ có lối sống giả dối, hai mặt, xu nịnh, đáng phê
phán. Bản thân mỗi học sinh, ý thức được tầm quân trọng của tính trung thực,
chúng ta cần không ngừng rèn luyện cho mình tình phẩm chất ấy trong học tập
(chẳng hạn, biết chống lại các biểu hiện tiêu cực trong kiểm tra, thi cử) và ngay
cả trong cuộc sống sau này để luôn được mọi người yêu mến, luôn đạt được
thành công.
*******************
ĐỨC HY SINH
Đức hy sinh là một trong những phẩm chất quan trọng, không thể thiếu
trong vẻ đẹp nhân cách của mỗi người. Đức hy sinh được hiểu là sự tự nguyện
đánh đổi quền lợi của bản thân vì lợi ích của tập thể, luôn bắt đầu bằng suy
nghĩ và kết thúc bằng hành động. Một trong các biểu hiện của đức hy sinh đó
chính là việc luôn biết suy nghĩ và hành động vì người khác, luôn sống vì cộng
đồng. Những người có đức hy sinh không chỉ có tấm lòng nhân ái mà họ còn
biết đặt quyền lợi của người khác, của cộng đồng lên trên lợi ích cá nhân. Và
đâu chỉ là phẩm chất đáng quý, đức hy sinh còn là tình cảm cao đẹp của con
người cho nên người có đức hy sinh sẽ luôn được mọi người yêu mến, quý
trọng. Trong cuộc sống, đã có biết bao tấm gương ngời sáng về đức hy sinh
quên mình vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đáng tôn vinh, học tập. Đó
là các vị vua hiền ngày trước, là những người con anh hùng đã hi sinh cho nền

vững bên cạnh tình cảm gia đình. Để rồi từ đó, ta có nhận thức và hành động
đúng đắn về tình bạn là sẵn sàng giúp đỡ, sẻ chia khi bạn gặp hoạn nạn, khó
khăn; nhưng đồng thời cũng nghiêm khắc, chân thành góp ý trước những sai
trái của bạn, tuyệt đối không được
*******************
“CÓ CHÍ THÌ NÊN”
Trong cuộc sống, lẽ thường là khi gặp khó khăn, thất bại, ta hay nản lòng;
chính vì thế cho nên ông cha ta mới khuyên: “Có chí thì nên.”, đó là câu tục
ngữ được xem như là một trong những bí quyết để gặt hái được thành công
trong cuộc sống. Câu tục ngữ có hai vế, “có chí” tức là có lí tưởng, hoài bão cao
đẹp, có ý chí, nghị lực, quyết tâm, kiên trì vượt qua trở ngại, khó khăn; “thì
nên” là đạt được thành công, kết quả tốt đẹp. Như vậy, cả câu tục ngữ là một lời
khuyên rằng trong bất cứ công việc nào, nếu chúng ta có ý chí, nghị lực, bền
lòng vượt qua mọi khó khăn, trở ngại, nhất định ta sẽ gặt hái được thành công.
Quả vậy trong bất cứ công việc nào, muốn thành công đều phải trải qua cả một
quá trình, một thời gian thực hiện lâu dài, và quá trình ấy luôn tiềm ẩn muôn
vàn khó khăn, gian khổ cần khắc phục. Mặt khác, con đường đi đến thành công
có nhiều chông gai, trở ngại và để có được thành công, đôi khi ta phải trải qua
hơn một lần thất bại. Những lúc như thế, ý chí, nghị lực, lòng kiên trì, sẽ là sức
mạnh giúp ta vượt qua gian khổ, khắc phục được khó khăn để đi đến thắng lợi
cuối cùng. Và dường như càng biết chịu đựng vượt qua gian nan, thử thách bao
nhiêu, thì sự thành công của mỗi chúng ta càng vinh quang, càng đáng tự hào
bấy nhiêu. Trong thực tế, có rất nhiều tấm gương ngời sáng về ý chí, nghị lực,
quyết tâm đáng được biểu dương, học tập, chẳng hạn như tấm gương Cụ đồ
Nguyễn Đình Chiểu, Chủ tịch Hồ Chí Minh, thầy giáo Nguyễn Ngọc Ký hay
con người đặc biệt nhất hành tinh hiện nay – Nick. Tuy nhiên, bên cạnh đó, vẫn
còn không ít những kẻ lười nhác, thiếu kiên trì, nhẫn nại, gặp thất bại hay đổ lỗi
cho hoàn cảnh để rồi nản lòng, nhụt chí, đáng phê phán. Mỗi học sinh chúng ta
cần phải không ngừng rèn luyện cho mình bản lĩnh, gặp khó khăn không lùi
bước, gặp thất bại không nản lòng; có như vậy chúng ta mới có được thành

************************
“TÔN SƯ TRỌNG ĐẠO”
Từ ngàn đời nay, kính trọng, biết ơn thầy cô giáo đã trở thành một truyền
thống tốt đẹp của dân tộc ta và được đúc kết thành đạo lí: “Tôn sư trọng đạo.”.
“Tôn sư trọng đạo” được hiểu là lời đề cao vai trò của người thầy trong quá
trình học tập và cuộc sống của con người để từ đó, nhắc nhở người học trò luôn
phải tôn kính và biết ơn thầy cô giáo của mình. Phải kính trọng, biết ơn cô thầy
bởi lẽ thầy cô là người truyền dạy kiến thức, giúp chúng ta tiếp cận được với tri
thức nhân loại, làm hành tranh vững chắc vào cuộc sống, “Không thầy đố mày
làm nên.”. Mặt khác, nghề dạy học tuy là nghề cao quý nhưng cũng vô cùng
gian nan, vất vả. Thầy cô đã không quan nhọc khó khăn mà dồn hết tâm sứ của
mình cho sự nghiệp “trồng người”, giúp chúng ta hoàn thiện nhân cách để trở
thành người có đủ đức và tài. Hơn nữa, biết tôn trọng những người truyền đạt tri
thức cho thế hệ sau, đó chính là biểu hiện của tình yêu tri thức, của ý chí ham
học hỏi, khát vọng vươn lên đến với một cuộc sống tốt đẹp hơn. Trong thực tế,
đa số học sinh đều chăm ngoan, biết nghe lời cô thầy mà ra sức học tập, trở
thành con người có ích cho xã hội, cho nên khi đạt được thành công, họ vẫn
luôn quý trọng thầy cô giáo cũ của mình. Bên cạnh đó, cũng thật đáng buồn là
có không ít những học sinh chưa thực sự chăm ngoan học tập, chưa biết vâng
lời thầy cô, thậm chí còn có cả những lời nói, hành động vô lễ với cô thầy thật
đáng phê phán. Là học sinh, mỗi chúng ta phải ý thức được rằng xã hội ngày
càng văn minh, con người càng phải chú ý đến việc học hành, tiếp thu tri thức;
do vậy, vai trò của người thầy càng được đề cao. Để rồi từ đó học sinh chúng ta
kính trọng, biết ơn thầy cô bằng những hành động cụ thể: vâng lời thầy cô, ra
sức học tập, rèn luyện, trở thành con ngon trò giỏi, cog6 dân có ích cho xã hội
và là niềm tự hào, vinh dự của thầy cô.
************************
“THƯƠNG NGƯỜI NHƯ THỂ THƯƠNG THÂN”
Từ ngàn đời nay, tình yêu thương con người đã trở thành một truyền
thống tốt đẹp của dân tộc ta, chính vì lẽ đó mà cha ông ta đã khuyên rằng: