TIẾT 114 + 115 : CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ
MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÝ
A. Mục tiêu cần đạt
Giúp HS biết cách làm bài NL về một vấn đề tư tưởng đạo lý
B. Chuẩn bị
- GV soạn bài, chuẩn bị tư liệu.
- Bảng phụ
C. Khởi động
1. Kiểm tra: Thế nào là nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý
Yêu cầu về nội dung và hình thức của bài nghị luận về tư tưởng, đạo lý.
2. Giới thiệu bài
D.Tiến trình các hoạt động
Hoạt động 1
HS đọc cả 10 đề trong SGK.
HS thảo luận câu hỏi: các đề bài trên
có diểm gì giống nhau? Chỉ ra sự
giống nhau đó? (4’)
* Đề có mệnh lệnh thường có các
lệnh: Suy nghĩ, bình luận, giải thích,
chứng minh.
I. Đề bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lý
1. Ví dụ: 10 đề SGK
2. Nhận xét
- Đề 1, 3, 10 => có mệnh lệnh=> khi đối tượng nghị luận
là một tư tưởng thể hiện trong một truyện ngụ ngôn chỉ
nêu lên một tư tưởng đạo lý.
- Các đề còn lại => không có mệnh lệnh => HS tự vận
dụng giải thích, chứng minh hoặc bình luận tư tưởng,
* GV giải thích: Bình luận là bàn bạc,
nhận định đánh giá, nghĩa là trình bày
những ý kiến nhận xét đúng - sai, tốt -

. gần mực thì đen
. ăn có nơi chơi có chốn
II. Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng
đạo lý
* Đề bài: Suy nghĩ về đạo lý “uống nước”
Bước 1: Tìm hiểu đề và tìm ý
a. Tìm hiểu đề
Hoạt động 2
HS đọc đề bài
Tìm hiểu đề cần tìm hiểu những gì?

GV lưu ý hs “Suy nghĩ ” =>Biết cách:

- Biết cách giải thích câu TN
- Có kiến thức về đời sống
- Biết cách nêu ý kiến
Các ý lớn?
? Tìm nghĩa đen, nghĩa bóng của câu
tục ngữ
-Yêu cầu : Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý
- Nội dung: Đạo lý biết ơn


? Ngày nay đạo lý ấy có ý nghĩa ntn?
+ Là không vong ơn bội nghĩa
+ Là học tập nguồn để sáng tạo những thành quả mới
- ý nghĩa của đạo lý
+ Là một trong những nhân tố tạo sức mạnh tinh thần giữ
gìn các giá trị vật chất và tinh thần của dân tộc
+ Là một nguyên tắc đối nhân xử thế mang vẻ đẹp văn
hoá của dân tộc
Bước 2. Lập dàn bài
a. MB:
- Giới thiệu câu tục ngữ
- Nêu tư tưởng chung của nó
b. TB:
* Giải thích: - Nghĩa đen- nghĩa bóng
+ Là gì?
+ “Uống nước” có ý nghĩ gì?
+ “Nguồn ” là gì
+ “Nhớ nguồn ” là gì
* Nhận định dánh giá( tức bình luận )
- Bài học đạo lý của câu tục ngữ
+ Nêu đạo lý của người hưởng thụ
- Có nhiều cách:
+ Đi từ chung đến riêng
+ Đi từ thực tế đến đạo lý.
- Phải nêu được câu tục ngữ và nội dung của nó.
b. Viết thân bài:
- Đoạn giải thích
Nghĩa đen => nghĩa bóng => chốt lại GV giới thiệu phần viết mở bài
Có các cách ntn? đạt yêu cầu của đề
ra sao?
GV lưu ý học sinh các phương tiện
liên kết các đoạn của TB với MB:
Trước hết, quả thật, thâth vậy, đầu
tiên … cách viết đoạn giải thích ntn?
(nghĩa đen => nghĩa bóng => chốt lại)

Cách viết đoạn nhận định đánh giá
nội dung câu tục ngữ?
- Mỗi ý viết thành một đoạn
- Các đoạn liên kết với nhau
Đọc phần kết bài
- Đoạn nhận định, đánh giá.