PHÒNG GD & ĐT CHƯƠNG MỸ
TRƯỜNG THCS NGÔ SỸ LIÊN
BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
GDCD - NGỮ VĂN - LỊCH SỬ - ĐỊA LÍ - HÓA HỌC
ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG, VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
Bài: GIỚI THIỆU VỀ LÀNG NGHỀ
MÂY TRE ĐAN PHÚ NGHĨA
Năm học 2014-2015
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO CHƯƠNG MỸ
TRƯỜNG THCS NGÔ SỸ LIÊN
BÀI DỰ THI
VẬN DỤNG KIẾN THỨC LIÊN MÔN:
GDCD - NGỮ VĂN- LỊCH SỬ- ĐỊA LÍ - CÔNG NGHỆ
ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG, VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
BÀI:
GIỚI THIỆU VỀ LÀNG NGHỀ
MÂY TRE ĐAN PHÚ NGHĨA
Năm học 2014 – 2015
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN CHƯƠNG MỸ
TRƯỜNG THCS NGÔ SỸ LIÊN
THÔNG TIN CHUNG
Trường: Trung học cơ sở Ngô Sỹ Liên
Địa chỉ: Thị trấn Chúc Sơn - Chương Mỹ - Hà Nội.
Email: [email protected] u.vn

I. Nhóm học sinh thực hiện:
1. Nguyễn Thị Mai - Lớp 9A3
- Ngày sinh: 24.5.2000
2. Nguyễn Khắc Khánh - Lớp 9A3
- Ngày sinh: 16.01.2000

GDCD - NGỮ VĂN- LỊCH SỬ- ĐỊA LÍ - CÔNG NGHỆ
ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG, VẤN ĐỀ THỰC TIỄN
BÀI: GIỚI THIỆU VỀ LÀNG NGHỀ MÂY TRE ĐAN PHÚ NGHĨA
I, Tình huống cần giải quyết:
Trong ngày hội triển lãm tôn vinh các làng nghề truyền thống Việt Nam, làng nghề
Phú Nghĩa huyện Chương Mỹ có nhiệm vụ giới thiệu về làng nghề của địa phương
mình, lớp em phải giúp đoàn thực hiện nhiệm vụ trên. Bằng kiến thức liên môn và
kiến thức thực tế của mình các em hãy hoàn thành nhiệm vụ của đoàn giao cho.
II, Mục tiêu:
Thông qua việc giải quyết tình huống, bài giới thiệu nhằm mục đích tuyên truyền
để mọi người hiểu, trân trọng, sử dụng các sản phẩm làng nghề để sản phẩm có sức
lan tỏa trong cộng đồng và thế giới góp phần phát triển kinh tế địa phương. Đồng thời
giáo dục ý thức giữ gìn và phát huy truyền thống làng nghề, ý thức bảo vệ môi
trường.
III. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống:
Cần kết hợp với các nghệ nhân, nhân dân, kết hợp với cán bộ địa phương xã Phú
Nghĩa, Phòng văn hóa huyện Chương Mỹ:
+ Lịch sử hình thành làng nghề.
+ Nguyên liệu, dụng cụ, kĩ thuật, các loại hình sản phẩm.
+ Giữ gìn và phát huy truyền thống làng nghề.
+ Bảo vệ môi trường làng nghề.
IV. Giải pháp giải quyết tình huống:
Vận dụng các kiến thức liên môn:
- Lịch sử: Nghề thủ công truyền thống ở địa phương.
- Ngữ văn: Sử dụng từ ngữ, phương thức biểu đạt phù hợp cho bài viết.
- Địa lí: Vị trí địa lí, địa hình xã Phú Nghĩa
- Giáo dục công dân: Bài học về giữ gìn phát huy truyền thống làng nghề, ý thức giữ
gìn vệ sinh môi trường.
- Hóa học: Khí sunfurơ và bảo vệ sức khỏe, môi trường, tránh ô nhiễm.
V. Thuyết minh tiến trình giải quyết tình huống:

thợ làng nghề đang hoàn thiện sản phẩm ở bất kì đâu.
Chỉ với một nắm sợi mây, giang và vài dụng cụ nhỏ gọn
mang theo, họ có thể vừa đan, xâu vừa chuyện trò trên
bờ đê lộng gió, hoặc dưới bóng cây rợp mát đường làng,
… Dù vậy, những sản phẩm tạo ra vẫn mang được sự
tinh tế trong từng đường đan bởi lẽ họ đã đạt đến sự tinh
hoa trong công việc nhờ sự cần cù, khéo léo và lòng yêu
nghề tha thiết.
II. Lịch sử hình thành làng nghề.
Làng nghề mây tre đan Phú Nghĩa (Chương Mĩ, Hà Nội) là một trong những làng
nghề lâu đời nhất của Việt Nam (khoảng thế kỷ XVI - XVII), từng được mệnh danh
là “làng tỉ phú” với hơn 400 năm tuổi nghề. Những người làm nghề đầu tiên thuộc
làng Phú Vinh, sau lan sang các thôn Đồng Chữ, Nghĩa Hảo, Khê Than, Quan Châm,
Phú Hữu 1, Phú Hữu 2 của xã. Cho đến nay, “hơi hướng” của làng còn vươn xa tới
hơn hai mươi địa phương khác nhau trải dọc theo đất nước. Thời bấy giờ, tự tay các
cụ mày mò, sáng tác mẫu mã để làm ra những chiếc rổ, rá và các vật dụng khác trong
gia đình. Sau do nhu cầu không chỉ có ở địa phương, các vùng lân cận rồi mở rộng
trên toàn quốc, nhiều mặt hàng mới độc đáo, đặc trưng ra đời. Có loại đòi hỏi kĩ thuật
cao như tranh chân dung, phong cảnh, câu đối có sức lôi cuốn khách du lịch đến tham
quan. Làng nghề được biết đến là một trong những làng nghề truyền thống nổi tiếng.
Xã có 7 thôn thì cả 7 thôn của xã đã được công nhận là làng nghề, trong đó Phú Vinh
là làng nghề truyền thống. Phú Nghĩa là 1 trong những cụm làng nghề lớn của Hà
Nội, 20 người được phong tặng danh hiệu nghệ nhân. Sản phẩm từ làng nghề đã giải
quyết việc làm cho 70% số lao động của xã. Riêng Phú Vinh có tới 27 công ty và
hàng trăm cơ sở sản xuất nhỏ, là đầu mối gom hàng cho các doanh nghiệp. Sản phẩm
còn phục vụ các nhu cầu khác nhau ở trong nước và thị trường thế giới như Nhật, các
nước Âu, Mĩ
III, Nguyên liệu, dụng cụ, kĩ thuật, các loại hình sản phẩm.
1, Nguyên liệu: Nguyên liệu sử dụng đơn giản chỉ là cây tre, cây cỏ. Rồi dần dà mới
phát hiện và tìm ra nguyên liệu là cây mây, thứ cây được trồng rất nhiều làm hàng rào

Sau công đoạn chẻ, các nan được đem chuốt để
có những sợi mượt mà, phẳng bóng. Bàn chuốt được
tự tạo một cách đơn giản, chỉ bao gồm một tấm sắt
tây đục nhiều lỗ kích thước khác nhau được kẹp bằng bốn đoạn tre. Mây sau khi
chuốt được phơi ngoài nắng để nước trong sợi Mây thoát hết ra ngoài. Mây phơi khô
được nhúng nước rồi được sấy một lần nữa để sợi mây có độ dẻo, trắng và mềm
hơn.
- Cây Song khi đem từ trên rừng về thường được luộc sôi trong dung dịch dầu
Diezel (30% dầu, 70% nước) khoảng một giờ đồng hồ, sau đó vớt ra phơi cả cây
trong khoảng một tuần rồi đem sấy lưu huỳnh. Sở dĩ phải thực hiện thao tác này bởi
trong cây Song có hàm lượng đường Glucô nên luộc qua dung dịch này để chống
mối mọt, sau nữa là để chống hiện tượng làm gỉ những cây đinh đóng vào khi hoàn
thiện sản phẩm. Với nguyên liệu Mây thì không phải luộc mà chỉ cần sơ chế tách
riêng lõi, cật và sau đó sấy lưu huỳnh luôn để giữ trắng, chống ẩm mốc.
- Giang: Giang mua về cạo sạch lớp vỏ xanh ở ngoàirồi dùng cưa cưa mấu 2 đầu
sau đó dùng dao chẻ. Đối với giang, kĩ thuật pha theo nguyên tắc phân đôi, có như
vậy thanh Giang mới thẳng, đều và không bị lạng. Giang pha xong được hun diêm
sinh rồi phơi nắng cho trắng. Tùy theo cần dày,mỏng mà chẻ nan cho phù hợp.
Muốn sợi Giang mền thì trước khi sử dụng đem nhúng qua nước.
- Tre: Cây tre thường có 1 lượng Glucô nên trước khi tạo sản phẩm phải đem
ngâm vào dung dịch chống mối mọt, sau đó phơi héo rồi chẻ nan.
- Sản phẩm: Sản phẩm thô được hoàn thiện ban đầu bằng cách đưa vào đèn khò để
đốt các sơ tướp. Những sản phẩm thô này chưa có độ cứng do nguyên liệu là các sợi
nan, vì thế sau khi chỉnh sửa lần cuối sẽ nhúng qua keo sữa để tạo độ cứng. Công
đoạn cuối cùng là phun sơn tạo màu, phun dầu bóng. Những chiếc giỏ mây, đèn
lồng, những con Thiên nga…được nghệ nhân tạo nên từ nan mây nan tre bỗng trở
nên đẹp đẽ hơn, có da có thịt và sống động lạ thường.
+ Kĩ thuật đan: - Cách đan truyền thống là đan nong mốt, nong đôi và nong ba.
Từ ba lối đan cơ bản này, người làng Phú Nghĩa đã sáng tạo ra hàng trăm cách đan
khác nhau. Tùy theo từng sản phẩm mà người thợ sử

vàng óng và không bị mối mọt nếu để lâu ngày. Đây là cách tạo màu hoàn toàn tự
nhiên, không hóa chất giúp cho sản phẩm mây tre đan Phú Nghĩa luôn là những sản
phẩm thân thiện với môi trường, không gây hại cho sức khỏe người sử dụng và có độ
bền màu cao tới 30-50 năm.
4, Các loại hình sản phẩm:
Là quê hương của mây tre đan với những sản phẩm mỹ nghệ đạt tới tỉnh cao nghệ
thuật tạo hình dân gian Việt Nam. Người Phú Nghĩa cha truyền con nối, đến nay đã
sáng tạo được 180 mẫu hàng. Sản phẩm được chia thành 4 dòng sản phẩm gồm:
+ Sản phẩm nội thất như bàn ghế, kệ, giá để đồ
+ Sản phẩm trang trí nội thất như khung tranh, đèn, khung gương, giỏ, bình ủ, bình
+ Sản phẩm gia dụng như khay, đĩa, lọ hoa …
+ Sản phẩm bao bì: Túi, giỏ đựng, va-li

V, Giữ gìn và phát huy truyền thống làng nghề
Làng nghề mây tre đan Phú Nghĩa được truyền lại qua nhiều thế hệ, sản phẩm làm
ra không những đủ để đáp ứng nhu cầu sử dụng, mà còn xuất khẩu ra thế giới. Làng
Phú Nghĩa có 20 người được phong tặng là nghệ nhân của Việt Nam trong đó, vinh
dự nhất là gia đình nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh có 3 thế hệ trong một gia đình được
phong tặng danh hiệu nghệ nhân: cụ Nguyễn Văn Khiếu là người đầu tiên được Nhà
nước phong tặng danh hiệu nghệ nhân về mây tre đan và cũng là người đầu tiên đan
thành công bức chân dung Hồ Chí Minh bằng mây tre chỉ với 2 màu đen và trắng.
Lối đan này đã được nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh kế tục và phát triển thêm với
những sản phẩm rất tinh tế. Nghệ nhân Nguyễn Văn Tĩnh là người đầu tiên được Chủ
tịch nước phong tặng danh hiệu nghệ nhân ưu tú của làng nghề Phú Vinh. Ông đã
từng đạt được 1 Huy chương vàng, 1 Huy chương bạc, 2 giải nhất, 3 giải nhì, nhiều
giải khuyến khích trong các cuộc thi thủ công mỹ nghệ cấp quốc gia.
Nhằm tạo điều kiện cho những người mong muốn gắn bó với nghề, ông Nguyễn
Văn Trung- một nghệ nhân làng nghề - đã thành lập Trung
tâm dạy nghề tư thục mây tre đan Phú Vinh. Đến nay ông
đã đào tạo được hơn 500 học viên trong đó có nhiều em

trò quan trọng trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển du lịch làng
nghề. Để tiếp tục khai thác tiềm năng và phát triển làng nghề Phú Nghĩa nói riêng và
các làng nghề truyền thống của Việt Nam nói chung phải theo hướng bền vững, cần
chú trọng các giải pháp sau:
- Xây dựng nguồn nguyên liệu ổn định, liên kết trong các khâu tạo nên sản phẩm từ
đào tạo nguồn nhân lực, thiết kế, sản xuất cho đến xuất khẩu.
- Triển lãm trưng bày các sản phẩm thủ công mây tre đan là dịp để quảng bá sản
phẩm của các nghệ nhân, giới thiệu cho du khách biết nhiều hơn về nghề thủ công.
Đặc biệt là sự hữu dụng của các sản phẩm này trong thời kì công nghiệp hóa, hiện đại
hóa đất nước, tạo cơ hội cho sản phẩm làng nghề trở thành thương hiệu sản phẩm
hướng đến phát triển du lịch làng nghề truyền thống trong thời gian tới.
- Biện pháp hữu hiệu giảm ô nhiễm môi trường, bảo vệ sức khỏe cộng đồng:
+ Tập trung di dời các cơ sở sản xuất nằm xen kẽ trong khu dân cư gây ô nhiễm
môi trường (không khí, đất, nước) đến các khu sản xuất tập trung để xử lý nguyên
liệu, quản lí việc xử lí chất thải ra môi trường, đảm bảo mĩ quan, sức khỏe cộng đồng.
+ Quá trình làm trắng sản phẩm để sản phẩm trắng, đẹp và khỏi mốc đã sử dụng lưu
huỳnh để hun tạo ra khí Sunfurơ – loại khí độc ảnh hưởng trực tiếp đến người sản
xuất, vùng dân cư mà với mắt thường ta không nhận thấy được. Vì thế, người lao
động phải xây các lò hun kín, tránh xa nơi ở. Sử dụng khẩu trang ướt, ủng, găng tay,
quần áo bảo hộ lao động khi tiến hành hun và khi lấy sản phẩm ra khỏi lò hun.
+ Tăng cường tuyên truyền để người dân hiểu và áp dụng quy cách sản xuất mới,
đảm bảo để sản phẩm được cộng đồng quốc tế thừa nhận. Giáo dục nâng cao ý thức
và trách nhiệm bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng cho các chủ sản xuất, người
lao động và nhân dân, kết hợp với thanh tra xử phạt thích đáng đối với những trường
hợp vi phạm các quy định về môi trường.
- Có những chính sách ưu đãi như: Hỗ trợ tiền vốn, đào tạo nghề, giải quyết việc
làm cho con em bị thu hồi đất, chú trọng đưa các công nghệ tiên tiến vào sản xuất,
tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm, nhất là thị trường ngoài nước.
- Rà soát, điều chỉnh, bổ sung, ban hành mới các chính sách hỗ trợ phát triển làng
nghề cho phù hợp với giai đoạn hiện nay. Trong đó chú ý các chính sách thu hút đầu