TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
TRUNG TÂM GIÁO DỤC QUỐC PHÒNG HÀ NỘI 2
LÊ THỦY HƯƠNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG XÂY DỰNG GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ
MỘT SỐ BÀI GIẢNG GDQP - AN
CHƯƠNG TRÌNH THPT, LỚP 10 KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục quốc phòng

HÀ NỘI, tháng 5/ 2011

2
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

LỜI CẢM ƠN Em xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới thầy giáo Thiếu tá Trần Danh
Lực đã dành nhiều thời gian hướng dẫn, chỉ bảo tận tình cho em trong suốt
thời gian em thực hiện khóa luận.
Em xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, các thầy giáo Trung tâm
GDQP Hà Nội 2 đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em trong thời gian em
làm khoá luận.
Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo và học sinh lớp 10
Trường THPT Xuân Hòa, Phúc Yên, Bình Xuyên đã tạo mọi điều kiện thuận
lợi giúp đỡ trong quá trình nghiên cứu đề tài.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng với khả năng có hạn, chưa có kinh
nghiệm nên không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong được sự góp ý và
đóng góp tận tình của các thầy, cô giáo, các bạn đồng nghiệp để đề tài được
hoàn chỉnh
Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 15 tháng 5 năm 2011
Sinh viên Lê Thủy Hương
4
Công nghệ thông tin CNTT
Giáo dục quốc phòng - An ninh GDQP - AN
Trung học phổ thông THPT
Sách giáo khoa SGK
Xã hội chủ nghĩa XHCN
Bộ Giáo dục và Đào tạo BGD&ĐT

Phương pháp PP

Học sinh, sinh viên HS, SV
6
DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Trang

dụng CNTT bài “Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc
Việt Nam” và bài “Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và
băng bó vết thương” cho học sinh lớp 10, THPT Bình Xuyên
42

7
MỤC LỤC

Trang
Lời cảm ơn, cam đoan

Ký hiệu các chữ viết tắt và các bảng biểu

Mục lục

MỞ ĐẦU
9

1. Lý do chọn đề tài 9

2. Mục đích: 11

3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn 11

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN

12

1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của công nghệ thông tin trong giáo dục

3.2. Ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng giáo án điện tử
một số bài GDQP - AN chương trình THPT, lớp 10.
30

3.2.1. Giới thiệu phần mềm ứng dụng thiết kế bài giảng điện tử môn
học GDQP - AN
30

3.2.2. Sản phẩm thiết kế bài giảng điện tử GDQP - AN lớp 10, THPT 37

3.3. Thực nghiệm sư phạm bài giảng điện tử “Truyền thống đánh
giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam” và “Cấp cứu ban đầu các tai nạn
thông thường và băng bó vết thương”
37

3.4. Kết quả thực nghiệm sư phạm, nhận xét, đánh giá (biểu mẫu
thống kê, sơ đồ, biểu đồ)
39

KẾT LUẬN
43

KIẾN NGHỊ
44

TÀI LIỆU THAM KHẢO
45

PHỤ LỤC


nhiều văn bản pháp quy và xác định rõ trách nhiệm của các ngành, các cấp và
của cả hệ thống chính trị. Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Lao
động Thương binh và Xã hội đã ban hành chương trình GDQP - AN, bồi
dưỡng kiến thức quốc phòng, an ninh thống nhất cho từng đối tượng, cho các
cấp học, bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân. Môn học GDQP- AN
được xác định là môn học chính khóa ở các trường từ phổ thông đến đại học
từ nhiều năm nay và cũng đã có những kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn còn
những tồn tại, yếu kém về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện môn
học GDQP - AN ở một số cơ sở giáo dục đào tạo dẫn đến chất lượng, hiệu
quả môn học chưa xứng đáng với vị trí quan trọng của nó.
Thực tế, một số trường THPT vẫn chưa coi trọng môn học này và vẫn
xem là môn phụ. Đội ngũ giáo viên giảng dạy môn GDQP - AN còn thiếu

10
nhiều, số lượng giáo viên được đào tạo chính quy còn rất ít, phần lớn các giáo
viên giảng dạy đều từ bộ môn khác chuyển sang hoặc kiêm nhiệm. Chính từ
việc giáo viên chưa được đào tạo chính quy, chưa thành thạo phương pháp
giảng dạy, chưa ứng dụng công nghệ thông tin vào xây dựng bài giảng điện tử
nên chất lượng, hiệu quả môn học GDQP - AN chưa cao. Đa số giảng viên
các trường THPT vẫn sử dụng giáo án theo cách truyền thống, nghĩa là giáo
án được soạn theo hình thức văn xuôi không thể hiện được hết nội dung, yêu
cầu của bài học; không thể hiện được hình ảnh, không làm rõ được bản chất
của từng vấn đề trong bài giảng. Bài giảng GDQP - AN không được đổi mới,
không ứng dụng công nghệ thông tin nên giáo viên các trường THPT vẫn phải
sử dụng phương pháp giảng dạy truyền thống theo kiểu thông báo đồng loạt.
Ở đó, người dạy chỉ chú trọng tới việc thông tin đầy đủ những nội dung cần
truyền đạt trong chương trình, cố gắng làm cho học sinh hiểu và nhớ bài giảng
trên lớp, do vậy đã đặt người học vào thói quen thụ động, lắng nghe, ghi chép
bài giảng và học thuộc lòng, ít có cơ hội động não, chưa phát huy được tính
tích cực, tự giác trong quá trình học tập.

chức thực hiện tốt hơn. Đề tài giúp cho đội ngũ giáo viên GDQP có cách suy
nghĩ, tư duy mới, khoa học, tích cực học tập nâng cao trình độ chuyên môn,
nâng cao kiến thức tin học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong
GDQP - AN.

12
CHƯƠNG 1
TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

1.1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của công nghệ thông tin trong giáo
dục đào tạo
Công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ vào cuối thế kỷ XX, đầu thế
kỷ XXI và được ứng dụng rộng rãi trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội như
kinh tế, quân sự, chính trị, văn hoá, truyền thông, giáo dục đào tạo, y học
…Tin học và ứng dụng của nó đã mang lại lợi ích không những về vật chất
tinh thần mà còn là cầu nối giữa con người với nhau. Mạng internet, sản phẩm
siêu việt được sáng tạo ra là đường truyền thông tin liên lạc trực tuyến giữa
các khu vực với nhau, đồng thời là nơi lưu giữ như là kho thông tin dữ liệu.

Công nghệ thông tin đã có tác dụng rất tích cực, nó làm tăng năng suất
lao động, giảm tối thiểu lực lượng sản xuất. Công nghệ thông tin đã làm thay
đổi căn bản nhận thức, tư duy cũ, cách làm cũ để có hiệu quả cao hơn. Ngày
nay, công nghệ thông tin càng có tác dụng nhiều hơn trong nhiều lĩnh vực như
y tế, thăm dò địa chất, khoáng sản, khoa học công nghệ Ứng dụng CNTT

Trung ương 3 (khoá VIII) về giáo dục đào tạo. Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác
định: Đẩy mạnh hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới phương pháp dạy-
học, ứng dụng CNTT, nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo. Bộ Giáo dục và
Đào tạo ra Chỉ thị “Tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTT trong
Ngành Giáo dục giai đoạn 2008 - 2012”. Năm học 2008 - 2009 được coi là
năm “Đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong trường học”. Mục tiêu của Bộ Giáo
dục và Đào tạo là “Tiến hành kết nối mạng internet, triển khai mạng giáo dục
đến tất cả các cơ sở giáo dục và đào tạo” cho công tác quản lý hành chính
cũng như cho dạy và học; cơ bản phủ internet đến các trường học trên cả nước

14
vào năm 2012. Bốn tiêu chuẩn về CNTT trong trường học: chuẩn trong nhận
thức của cán bộ quản lý về lợi ích của việc ứng dụng CNTT; chuẩn kỹ năng
tối thiểu về CNTT, chuẩn về cơ sở hạ tầng và chuẩn về công cụ dùng để ứng
dụng CNTT. Công nghệ thông tin đang và sẽ tạo nên cuộc “cách mạng” dạy
và học trong Ngành giáo dục đào tạo.
Các cơ sở giáo dục đào tạo, nhất là các nhà trường phải có tính toán,
đầu tư mọi mặt để ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin vào quá trình đào
tạo. Khi nói tới công nghệ thông tin phục vụ cho dạy học, trước hết phải nói
tới công nghệ đa phương tiện (Multimedia). Đây là phương pháp giới thiệu
thông tin bằng máy tính, sử dụng nhiều phương tiện truyền thông tin như văn
bản, đồ họa và âm thanh, cùng với sự gây ấn tượng bằng tương tác có khả
năng trình bày một cách trực quan, tinh giản và dễ hiểu hơn. Trước đây, giao
tiếp giữa người dạy và người học bằng văn bản đơn thuần, đơn giản, kém hấp
dẫn, thì ngày nay với công nghệ đa phương tiện có âm thanh, hình ảnh giúp
bài học trở nên sinh động, hấp dẫn, dễ nghe, dễ hiểu hơn.
Sự đa dạng của các phần mềm ứng dụng cho phép giáo viên có thể lựa
chọn được những tài liệu liên quan đến bài học. Phần mềm không chỉ giúp
chúng ta quan sát được cái cụ thể, chi tiết mà còn mô phỏng được những gì
trước đây ta không làm được.

Ứng dụng công nghệ thông tin, Sử dụng các phương tiện dạy học hiện
đại (máy vi tính, máy chiếu đa năng Projector, mô hình, học cụ hiện đại …)
với phần mềm tin học sẽ hạn chế được tối đa những nhược điểm của phương
pháp thuyết trình truyền thống, nó tạo ra môi trường học tập thân thiện của
học sinh cùng với năng lực thuyết trình của giảng viên, nó sẽ lôi cuốn người
học cùng khám phá, hoà vào nội dung của từng phần trong bài giảng. Từng
vấn đề được trình chiếu, từng trích dẫn phim, ảnh, đồ hoạ với những hình ảnh

16
sinh động, thông qua nhận thức trực quan của người học sẽ mang lại hiệu quả
cao cho bài giảng. Chúng ta không tuyệt đối hoá các phương tiện dạy học,
phương tiện càng hiện đại càng phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Công cụ hỗ trợ
dạy học có hiện đại bao nhiêu cũng không thay thế được những kỹ năng thao
tác, biểu hiện sắc thái, tình cảm của người thầy trên bục giảng. Nhưng chúng
ta không thể phủ nhận tính ưu việt của các giáo trình điện tử, các phần mềm
cho công tác quản lý đào tạo, xây dựng đề thi trắc nghiệm. Có thể khẳng định,
các bài giảng được thực hiện trên phương tiện hỗ trợ giảng dạy, máy chiếu
Projector đã có tác dụng rất tốt cho người học. Đôi khi phương pháp giảng
dạy truyền thống có những hạn chế trong việc truyền thụ kiến thức của giáo
viên, trong việc tiếp nhận thông tin đối với người học, bởi vì người học cũng
chỉ biết hiện tượng, thường phải công nhận những gì diễn ra xung quanh chứ
chưa hiểu rõ ngọn ngành bản chất của hiện tượng đó. Thay vì, không hình
ảnh, lý thuyết trừu tượng, chung chung thì việc ứng dụng phần mềm tin học
được thực hiện trên các phương tiện dạy học hiện đại với các hình ảnh xây
dựng trên nhiều hiệu ứng đã phá vỡ được tư tưởng thiếu tập trung, nhàm chán,
mối nghi ngờ của học sinh.
Mục đích của việc ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao năng
lực sư phạm, tạo điều kiện cho giáo viên tự bồi dưỡng nâng cao tay nghề.
Đồng thời, giúp cho giáo viên có cơ sở lý luận, thông qua thực tiễn giảng dạy
tự bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, nâng cao hiệu quả đào tạo. Cần bồi

CP của Chính phủ quy định rõ trách nhiệm và yêu cầu phải tăng cường về
nhận thức, tổ chức lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện để nâng cao chất
lượng, hiệu quả công tác GDQP - AN trong tình hình mới.
GDQP - AN là môn học có tính đặc thù vừa được thể hiện bằng các kỹ
năng, thao tác trình bày những vấn đề lớn về đường lối quân sự, công tác
quốc phòng trên lớp học giảng đường, vừa được thể hiện các ý đồ tác chiến,

18
chiến thuật với các loại vũ khí kỹ thuật hiện đại ngoài thao trường bãi tập. Do
vậy, việc nâng cao chất lượng giảng dạy trên cơ sở ứng dụng CNTT sẽ đem
lại hiệu quả, chất lượng tốt. Đứng trước sự phát triển công nghệ thông tin
mạnh mẽ như hiện nay, nếu các giáo viên GDQP - AN không khám phá, sử
dụng sự hỗ trợ các phương tiện dạy học hiện đại thì sẽ lạc lõng, đơn điệu, dẫn
đến thiếu tự tin. Trên thực tế, giáo viên chỉ sử dụng phấn, bảng, tranh vẽ, sơ
đồ chiến thuật để minh hoạ sẽ mất nhiều thời gian cho minh chứng từng nội
dung của bài giảng. Những trích dẫn bằng biểu đồ, sơ đồ không sử dụng
CNTT sẽ không kích thích khả năng khám phá, sáng tạo của người học. Sử
dụng công nghệ thông tin sẽ khắc phục được hạn chế các kỹ năng giảng dạy
của phương pháp truyền thống. Sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại như
máy vi tính, máy chiếu đa năng Projector, mô hình, học cụ … sẽ hạn chế được
tối đa những nhược điểm của phương pháp dạy học cũ, phương pháp thuyết
trình cổ điển.
Ứng dụng CNTT, sử dụng các phương tiện dạy học hiện đại là công
việc không đơn giản đối với nhiều giáo viên hiện nay, cần phải đào tạo, bồi
dưỡng cho cho họ những nội dung cơ bản sau đây:
- Biết sử dụng máy tính, phối hợp rất hợp lý giữa thuyết trình với sự hỗ
trợ của phương tiện để trình chiếu một bài giảng có sẵn.
- Biết chạy chương trình nhiều lần, nghiên cứu soạn giáo án phù hợp
với từng nội dung, từng dẫn chứng minh hoạ.
- Phải phối hợp nhuần nhuyễn các phương pháp dạy học, không để

- Kỹ năng giảng dạy ngoài thao trường, bãi tập: Lý thuyết và thực hành
(nói và làm cử động, động tác); các bước thực hiện nhanh, chậm (phân tích ),
(tổng hợp); tổ chức luyện tập, đánh giá kết quả.

20
Công nghệ thông tin trong quản lý GDQP - AN được xem như là yếu tố
quan trọng trong nhận thức, năng lực tổ chức thực hiện công tác GDQP - AN
của cán bộ, giáo viên. Ứng dụng CNTT trong GDQP - AN sẽ đem lại hiệu
quả cao trong quá trình giáo dục đào tạo. Nội dung công tác quản lý trên cơ sở
ứng dụng CNTT được thể hiện cụ thể trên từng vấn đề sau:
- Nhận thức về vị trí, ý nghĩa, tầm quan trọng công tác QP, AN và
GDQP - AN cho các đối tượng đối với sự nghiệp xây dựng nền quốc phòng
toàn dân, an ninh nhân dân vững mạnh, đáp ứng nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ
Tổ quốc Việt Nam XHCN.
- Nghiên cứu, quán triệt đầy đủ các văn bản của Đảng, Nhà nước về
công tác GDQP - AN trong tình hình mới.
- Lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, kịp thời công tác GDQP - AN đối với
các cơ sở GDĐT.
- Tổ chức triển khai thực hiện công tác GDQP - AN trong các cơ sở
GDĐT đạt kết quả cao nhất.
- Quản lý hành chính trong GDQP - AN, trong công tác quốc phòng,
quân sự địa phương bằng các thủ tục, văn bản pháp quy.
- Quản lý kế hoạch công tác, kế hoạch giảng dạy, lịch trình giảng dạy.
- Quản lý các dữ liệu, học liệu, tài liệu, bài giảng về GDQP - AN.
- Quản lý Chương trình GDQP - AN cho HS, SV; chương trình đào tạo
ngắn hạn giáo viên GDQP- AN (6 tháng), Chương trình đào tạo giáo viên
GDQP- AN hệ tập trung chính quy (4 năm) ghép môn.
- Quản lý công tác nghiên cứu khoa học về GDQP - AN.
- Quản lý kết quả đào tạo về GDQP - AN.
- Quản lý việc cấp phát, lưu giữ chứng chỉ GDQP - AN và văn bằng


22
của học sinh trong phòng chống ma tuý… là những nội dung cần được ứng
dụng CNTT để xây dựng bài giảng điện tử. Giáo án điện tử trên cơ sở ứng
dụng CNTT cùng với phương pháp dạy học theo hướng tích cực rất có tác
dụng trong GDQP - AN. GDQP - AN là môn học luôn bảo đảm tính liên
hoàn, logic và sự kế tục liên tiếp, đồng thời gắn bó chặt chẽ giữa lý thuyết và
thực hành nhưng phải lấy kết quả hành động thực hành làm chính. Từ tư
tưởng xây dựng bài giảng điện tử môn học GDQP - AN theo hướng tích cực
tới một phương pháp tiếp cận phù hợp mới nâng cao được chất lượng môn
học, đáp ứng mục đích, yêu cầu đặt ra. Trong Giáo dục quốc phòng - An ninh
thì sự kết hợp chặt chẽ giữa thao trường và chiến trường là yêu cầu bắt buộc.
Giảng dạy, huấn luyện phải thực tế, sát với yêu cầu chiến đấu. Cấu trúc thao
trường giảng dạy, tập luyện từ địa hình, địa vật đến các tư tưởng, tưởng định,
ý đồ tác chiến giữa ta và địch phải cụ thể, rõ ràng có tính lôgíc và khoa học
cao. Tất cả những nguyên tắc và mối kết hợp trên là những vấn đề đòi hỏi
người dạy và người học phải luôn phát huy tính tích cực, tự giác đối với môn
học. Bài giảng điện tử trên cơ sở ứng dụng CNTT với một phương pháp dạy
học tích cực trong GDQP - AN sẽ thấy được cái cụ thể, tính vấn đề, lột tả
được bản chất vốn có của nó. Nội dung GDQP - AN phong phú, các sự vật,
hiện tượng luôn đan xen, cố kết với nhau. Trong chiến thuật tập trung rất
nhiều tình huống phải giải quyết, chẳng hạn phải giải quyết yếu tố địa hình,
thời tiết; giải quyết âm mưu, thủ đoạn địch…Do vậy, nếu sử dụng giáo án
điện tử được xây dựng từ CNTT với phương pháp dạy học tích cực sẽ là
thành công lớn, chất lượng môn học càng cao hơn. Phải khẳng định rằng, các
bài giảng GDQP - AN được ứng dụng công nghệ thông tin đã có tác dụng rất
tốt cho người học. Đôi khi phương pháp giảng dạy truyền thống có những hạn
chế trong việc truyền thụ kiến thức của giáo viên, trong việc tiếp nhận thông
tin đối với người học, bởi vì, người học cũng chỉ biết hiện tượng, thường phải


CHƯƠNG 2
NHIỆM VỤ, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1. Nhiệm vụ nghiên cứu
2.1.1. Lý luận chung về ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục
đào tạo nói chung và GDQP - AN nói riêng trong trường THPT
2.1.2. Nghiên cứu thực trạng về ứng dụng CNTT trong xây dựng giáo
án điện tử GDQP - AN hiện nay ở một số trường THPT tỉnh Vĩnh Phúc.
2.1.3. Giới thiệu phần mềm ứng dụng thiết kế bài giảng điện tử môn
học GDQP - AN
2.1.4. Sản phẩm thiết kế bài giảng điện tử GDQP- AN lớp 10, THPT
2.1.4.1. Truyền thống đánh giặc giữ nước của dân tộc Việt Nam
2.1.4.2. Cấp cứu ban đầu các tai nạn thông thường và băng bó vết
thương
2.1.5. Thực nghiệm sư phạm.
2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
2.2.1. Đối tượng nghiên cứu
- Nghiên cứu về tác dụng của CNTT trong đời sống xã hội, trong giáo
dục đào tạo, trong GDQP - AN.
- Nghiên cứu CNTT trong việc ứng dụng xây dựng bài giảng điện tử
GDQP- AN ở trường THPT thuộc tỉnh Vĩnh Phúc.
2.2.2. Phạm vi nghiên cứu: Một số trường THPT thuộc tỉnh Vĩnh Phúc
2.3. Phương pháp nghiên cứu
2.3.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận, lý thuyết.
Nhằm hình thành cơ sở lý luận khoa học của đề tài, định hướng cho
việc giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu đặt ra

25
2.3.2. Điều tra, khảo sát, tổng hợp, phân tích, đánh giá