Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Mục lục
Lời nói đầu
Phần 1: Những dạng thanh toán không dùng tiền mặt trong nền
kinh tế thị trờng hiện đại
a. Thẻ điện tử
b. Séc cá nhân
Phần 2: Vai trò của việc thanh toán bằng thẻ điện tử và séc cá nhân
trong nền kinh tế thị trờng
1. Những tiện ích của thẻ điện tử và séc cá nhân trong thanh toán
không dùng tiền mặt
2. Nghiệp vụ sử dụng thẻ điện tử và séc cá nhân
Phần 3: Thực tiễn của việc thanh toán bằng thẻ điện tử và séc cá
nhân ở Việt Nam
1. Thực tiễn thanh toán và một số trở ngại của việc thanh toán bằng thẻ
điện tử và séc cá nhân ở Việt Nam
2. Một số kiến nghị
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Tiểu luận thanh toán
Lời nói đầu.
Trên thế giới thanh toán bằng hai hình thức séc cá nhân và thẻ đIện tử rất
phổ biến, nhất là tại các nớc phát triển, việc sử dụng thẻ đIện tử và séc cá
nhân trong thanh toán hàng hoá dịch vụ hàng ngày là thói quen và tập quán
của mỗi ngời dân. Trong khi đó ở Việt Nam, hai hình thức này gọi là mới đợc
đa vào hệ thống thanh toán trong 6 năm trở lại đây. Công việc triển khai thực
hiện hai hính thức này trong giai đoạn đầu gặp rất nhiều khó khăn và trở ngại
nhất là từ phía khách hàng. Đối với nhiều ngời Việt Nam, hai cụm từ séc cá
nhân và thẻ đIện tử còn rất xa lạ và mới mẻ, ngay cả đối với những ngời có
trình độ hiểu biết chút ít về nghiệp vụ ngân hàng cũng cha thực sự hiểu hết lợi
ích và cách sử dụng hai công cụ thanh toán này. Vì vậy, mở rộng các dịch vụ

Séc có nhiều loại khác nhau: séc có ghi tên, séc vô danh, séc tiền mặt,
séc chuyển khoản, séc bảo chi, sổ séc định mức, séc du lịch...Khi sử dụng bất
kỳ loại séc nào ngời phát hành séc cũng chỉ đợc phát hành trong phạm vi số d
tài khoản của mình hoặc trong phạm vi số tiền ngân hàng cho vay để sử dụng
séc. Khi đó ngân hàng mới nhận và thanh toán cho tờ séc.
Thanh toán bằng séc từ trớc tới nay có nhiều thuận tiện nhng cũng xảy ra
nhiều rủi ro nh ngời nhận séc không yên tâm nếu những tờ séc có nghi vấn
(dây bẩn hoặc tẩy xoá) thì lập tức bị ngân hàng từ chối thanh toán; hay ngời
phát hành séc có thể phát hành séc quá số d trên tài khoản, ngời nhận séc
không có cách gì để kiểm tra số d tài khoản của ngời phát hành séc, khi đó rủi
ro đối với ngời nhận séc là rất lớn. Để ngăn chặn những rủi ro có thể xảy ra,
các ngân hàng đã đặt ra thủ tục rất phiền hà gây chậm trễ trong thanh toán.
Trong những thập niên 50,60 séc trở nên kém hấp dẫn. Từ thập niên 70 trở đi,
thẻ thanh toán điện tử phát triển nhanh ở một số nớc thẻ điện tử đã thay dần vị
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
3
Tiểu luận thanh toán
trí của séc. Tuy nhiên, trên nhiều phơng diện séc vẫn có những u thế mà thẻ
thanh toán cha thay thế đợc. Vì vậy séc vẫn tồn tại, vẫn là phơng tiện thanh
toán chủ yếu trong nhiều nớc công nghiệp phát triển.
2. Thẻ thanh toán điện tử
Từ trớc tới nay séc vẫn luôn chiếm u thế so với các phơng thức thanh
toán khác. tuy nhiên từ những năm 70 trở lại đây phơng tiện thanh toán này
đang bị một phơng tiện thanh toán mới thẻ thanh toán điện tử sản phẩm
của kỷ nguyên điện tử cạnh tranh gay gắt nhất là trong lĩnh vực rút tiền và trả
tiền hàng hoá dịch vụ của các cá nhân.
Thẻ thanh toán xuất hiện lần đầu tiên ở Mỹ vào những năm 20. Thẻ
thanh toán đợc làm bằng chất dẻo, có hình chữ nhật, mặt trớc đề tên của thẻ
thanh toán, số thẻ, thời hạn sử dụng và tên chủ thẻ. Mặt sau gồm tên ngân
hàng phát hành thẻ, chữ ký của chủ thẻ và một băng từ lu giữ các số liệu sau:

- Debit card (thẻ ghi nợ): thẻ ghi nợ giống nh thẻ tín dụng trừ việc
thẻ này đợc dùng để ghi nợ tài khoản của khách hàng khi mua hàng, số d có sẽ
giảm đi. Nếu là thẻ tín dụng số d nợ sẽ tăng lên.
- Smart card (thẻ thông minh): đây là thành tựu mới nhất của công
nghệ tiền điện tử. Trên thẻ có một bộ vi xử lý cùng với các thông tin về tài
khoản của chủ thẻ. Giá trị của mỗi thẻ thông minh đợc ấn định trớc và sau mỗi
lần thanh toán, thẻ sẽ cho ngời sử dụng biết còn bao nhiêu. Đây cũng là loại
thẻ mà các ngân hàng Việt Nam đang áp dụng.
Thẻ thanh toán điện tử ngày càng trở nên phổ biến. Các thẻ này đợc gọi
dới nhiều tên khác nhau nhng đều có 2 mục đích chính:
- Cho phép chủ thẻ rút tiền mặt.
- Thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt hoặc séc.
Cùng với sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật và công nghệ, đặc biệt trong
lĩnh vực truyền thông và vi điện tử, phơng tiện chi trả bằng các loại thẻ thanh
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
5
Tiểu luận thanh toán
toán điện tử ngày nay đã trở thành phơng tiện chi trả nhanh chóng, thuận tiện
và an toàn dần dần thay thế các phơng tiện truyền thống khác nh tiền mặt và
các loại séc.
Đối với Việt Nam, thẻ thanh toán điện tử bắt đầu đợc áp dụng và đã thu
đợc những thanh công nhất định. Cùng với sự phát triển kinh tế của đất nớc,
thẻ thanh toán chắc chắn trong tơng lai sẽ chiếm đợc vai trò của mình trong hệ
thống thanh toán ở Việt Nam vì những u điểm rất lớn của nó.
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
6
Tiểu luận thanh toán
Phần 2:
vai trò của việc thanh toán bằng thẻ điện tử và séc cá nhân
trong nền kinh tế thị trờng

Vietcombank card mỗi ngày chỉ đợc rút một lần tiền mặt với số tiền không vợt
quá 5 triệu VNĐ. Nh vậy, số tiền bị mất trong trờng hợp này tối đa là 5 triệu
đồng. Ngoài ra, nếu mất thẻ hoặc quên mã số: quý khách chỉ cần thông báo
cho trung tâm thẻ hoặc chi nhánh của Ngân hàng Ngoại thơng trên cả nớc để
Ngân hàng Ngoại thơng dừng mọi giao dịch đối với thẻ đó. Nếu quên mã số
(PIN), quý khách có thể yêu cầu Ngân hàng Ngoại thơng cấp lại số PIN (vì
ngân h ng không thông báo số PIN cho khách h ng qua điện thoại).
Tơng tự nh vậy, thanh toán bằng séc cá nhân cũng có độ an toàn cao. đối
với ngời phát hành séc không có rủi ro nào vì chỉ khi nào sử dụng họ mới ký
phát trớc mặt ngời thụ hởng (theo quy định của ngân hàng nhà nớc Việt Nam)
còn đối với ngời thụ hởng việc cầm một tờ séc có giá trị hàng triệu đồng vẫn
an toàn hơn giữ tiền mặt. Nếu có xảy ra mất séc thì cũng giống nh thẻ điện tử
ngời thụ hởng báo kịp cho ngân hàng biết thông tin về tờ séc bị mất thì sẽ
không bị mất tiền. Tóm lại giữ séc an toàn hơn giữ tiền mặt hay ngân phiếu,
khi cần thiết những biện pháp bảo mật có thể hoàn toàn thực hiện đợc trên cơ
sở thống nhất giữa ngân hàng và khách hàng.
b. Tính tiện lợi : so với tiền mặt và ngân phiếu thanh toán, thẻ điện tử
và séc cá nhân có nhiều u điểm hơn đặc biệt là sự thuận tiện trong việc thanh
toán tiền hàng hoá, dịch vụ, với những tiện ích sau: chính xác, hiệu quả, tiết
kiệm thời gian và công sức của các bên liên quan, tạo thanh toán chi trả, tín
dụng tiêu dùng.
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
8
Tiểu luận thanh toán
Đối với séc cá nhân, ngời có tài khoản tại ngân hàng có thể phát hành
séc cá nhân để thanh toán trực tiếp các khoản mua hàng hóa, tiền điện, tiền
nhà, dịch vụ....mà không cần dùng tiền mặt để thanh toán.
Trên tờ séc có thể ghi số tiền tuỳ ý trong phạm vi khả năng thanh toán
của mình. đây là u điểm hơn hẳn tiền mặt và ngân phiếu thanh toán với mệnh
giá cố định. trong nhiều trờng hợp chủ tài khoản không muốn thanh toán bằng

c. Tính kinh tế : sử dụng thẻ điện tử và séc cá nhân trong thanh toán
nói riêng và các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt khác nói chung
giảm đợc chi phí cho xã hội nh chi phí in tiền, huỷ tiền, h hỏng không còn đủ
tiêu chuẩn lu thông, chi phí kiểm đếm, vận chuyển tiền (tức là giảm chi phí
lao động xã hội) và chống bạc giả trong hệ thống ngân hàng giúp luân chyển
vốn nhanh trong thanh toán, phục vụ tốt nhất nhu cầu chi tiêu và sản xuất kinh
doanh, góp phần kiềm chế đẩy lùi lạm phát, ổn định sức mua đồng tiền, củng
cố nâng cao giá trị đồng tiền.
Trong cả hai hình thức này đều có lợi cho ngời sử dụng:
- thanh toán bằng séc: thuận lợi cho ngời mua hàng (ngời trả tiền)
vì nhận đợc hàng thì trả séc ngay nhng trên thực tế tài khoản của ngời trả tiền
lại cha bị trừ tiền. Séc cá nhân đã phát hành phải quay lại ngân hàng của ngời
phát hành séc để xác nhận, nếu hợp lệ và tài khoản có đủ tiền thì tài khoản của
ngời hởng lợi mới đợc khi có.
Nh vậy về lợi ích kinh tế ngời trả tiền đợc lợi, ngợc lai ngời thụ hởng
(ngời bán hàng) bị thiệt vì đã nhận séc nhng trên thực tế tài khoản cha có tiền.
- thanh toán bằng thẻ: ngời sử dụng thẻ thanh toán do các ngân
hàng Việt Nam phát hành (hiện nay mới có thẻ thanh toán Vietcombank-
Vietcombank Mastercard, thẻ Mastercard do ACB phát hành) có cơ hội sử
dụng khoản vay miễn trả lãi duy nhất. Khác với các hình thức tín dụng trớc
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
10
Tiểu luận thanh toán
đây, chủ thẻ hoàn toàn không phải trả lãi tín dụng nếu đến định kỳ chủ thẻ
thanh toán đủ cho ngân hàng số gốc vay.
Nếu chủ thẻ thanh toán bằng hay vợt quá giá trị thanh toán tối thiểu (th-
ờng bằng 10% đến 30% tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ chủ thẻ đã sử dụng) thì
chủ thẻ chỉ phải trả lãi cho phần còn lại. Và sau khi số tiền sử dụng đã đợc
thanh toán hay mức tín dụng của thẻ tự động đợc lặp lại nh cũ thẻ tín dụng
tuần hoàn.

khoản cá nhân sẽ trở nên dễ dàng hơn. khi số tài khoản cá nhân tăng lên, các
ngân hàng có thể mở rộng phạm vi hoạt động kinh doanh từ phục vụ các tổ
chức kinh tế sang một thị trờng mới lạ là phát triển dịch vụ tiền gửi thanh
toán, thẻ tín dụng, séc... vào khu vực dân c.
Tóm lại, mở rộng thanh toán trong dân c là một hớng phát triển mới của
các ngân hàng thơng mại Việt Nam, có tầm chiến lợc trong nền kinh tế thị tr-
ờng trong đó hai công cụ đắc lực phục vụ cho quá trình này là thẻ thanh toán
điện tử và séc cá nhân.
1.3. Thu hút việc mở tài khoản tại ngân hàng để huy động vốn.
Mở tài khoản cá nhân tại ngân hàng có những lợi ích nh gửi tiền tiết
kiệm vào tài khoản cá nhân, đảm bảo đợc an toàn cho đồng tiền đồng thời chủ
tài khoản đợc hởng những lợi ích kinh tế và các tiện ích do hoạt động ngân
hàng mang lại: các tài khoản cá nhân đợc hởng lãi suất tiền gửi, việc rút tiền
mặt trên tài khoản cũng thuận tiện dễ dàng nh rút tiền tiết kiệm. Khi cần thanh
toán ngay cho các nhu cầu sinh hoạt, mua sắm hàng ngày nếu đã có tài khoản
tại ngân hàng có thể phát hành séc cá nhân để thực hiện việc thanh toán.
Ngoài ra, các chủ tài khoản đợc phép thấu chi, đợc cấp thẻ tín dụng để
mua chịu hàng hoá, có thể nhận đợc tiền ngay sau khi bán hàng...Tuy nhiên,
do nhiều ngời cha nhận thức đợc u điểm của việc mở tài khoản nên số lợng tài
khoản đợc mở còn rất khiêm tốn. Gắn liền với v mở tài khoản tại ngân hàng là
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
12
Tiểu luận thanh toán
việc áp dụng các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt trong dân c nh thẻ
điện tử và séc cá nhân.
Đối với thanh toán bằng thẻ điện tử nếu sử dụng thẻ ký quỹ khách hàng
phải nộp ký quỹ một khoản tiền tơng đơng với trị giá thẻ vào tài khoản ký
quỹ. đối với cơ sở chấp nhận thẻ cũng phải có tài khoản tại ngân hàng để khi
thanh toán hoá đơn ngân hàng sẽ ghi có vào tài khoản.
Đối với séc cá nhân muốn phát hành séc để thanh toán ngời phát hành

kỳ và từng địa phơng, đồng thời các ngân hàng thơng mại phải mở rộng và
hoàn thiện công tác thanh toán không dùng tiền mặt đối với các thành phần
kinh tế, tạo điều kiện cho khách hàng thanh toán nhanh, chính xác, giúp khách
hàng thấy đợc việc thanh toán không dùng tiền mặt là tiện lợi nhất, tiết kiệm
chi phí, không phải bảo quản và vận chuyển khó khăn nh tiền mặt.
Hiện nay do nhu cầu thanh toán hàng hoá và dịch vụ của các tầng lớp
dân c ngày càng mở rộng các ngân hàng cần đẩy nhanh việc dùng thẻ thanh
toán điện tử, khuyến khích việc mở tài khoản cá nhân để chuyển tiền lơng và
thu nhập vào tài khoản khách hàng dùng hình thức uỷ nhiệm thu để trích thu
tiền nhà, điện, nớc...phát hành séc cá nhân để thanh toán hàng hóa dịch vụ
phục vụ cho các giao dịch hàng ngày. đây là một việc lầm còn nhiều khó khăn
đối với các ngân hàng thơng mại Việt Nam nhng cũng là một biện pháp tạo
điều kiện mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt trong lu thông, tạo điều
kiện cho thanh toán nhanh gọn, chính xác.
Mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt đang là mối quan tâm rất lớn
không những của riêng ngành ngân hàng mà còn của nhà nớc nói chung vì
nếu công tác thanh toán không dùng tiền mặt đợc thực hiện tốt sẽ tiết kiệm
cho xã hội một lợng chi phí không nhỏ, tạo điều kiện cho ngời dân tiếp xúc
với những công cụ thanh toán hiện đại văn minh, giúp cho các ngân hàng Việt
Nam hoà nhập vào cộng đồng ngân hàng quốc tế, từ đó nâng cao đợc uy tín
của NHVN trên thế giới. để giúp cho chủ trơng trên đợc thực hiện tốt, trong
hai năm gần đây ngân hàng đã đa vào hệ thống thanh toán hai hình thức mới;
thẻ thanh toán điện tử và séc cá nhân. tuy còn mới mẻ nhng với những u điểm
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
14
Tiểu luận thanh toán
rất lớn, thẻ điện tử và séc cá nhân đã thể hiện vai trò không thể thiếu và quan
trọng trong việc thực hiện chủ trơng mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt
vào khu vực dân c.
2. Nghiệp vụ thanh toán bằng thẻ điện tử và séc cá nhân

ngời thụ hởng có quyền loại bỏ số d nổi ra khỏi bảng cân đối tài khoản của
NHTM. Lúc này, việc làm tiếp theo là xử lý giữa ngời thụ hởng và ngời phát
hành séc mở tai khoản, có trờng hợp phải khởi tố ngời phát hành séc trớc pháp
luật.
Đồng Thị Thu Hằng A11K38D
16