SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HÀ TĨNH
KÌ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH CẤP THPT
NĂM HỌC 2012 - 2013
Môn: ĐỊA LÍ LỚP 10
Thời gian làm bài: 180 phút
(Đề thi có 01 trang, gồm 5 câu)
Câu I
1. Hãy cho biết tên của hình vẽ bên.
Giải thích ý nghĩa của các ngày ghi trong hình.
2. Tại sao trên thế giới có nhiều loại đất khác nhau? Phân tích mối quan hệ giữa
đất và sinh vật.
Câu II
1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến chế độ nước sông. Địa hình ảnh hưởng
đến lượng mưa, chế độ nước sông và mực nước ngầm như thế nào?
2. Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại
cơ cấu quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia?
Câu III
1. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô.
2. Vì sao trong tổng sản lượng lương thực xuất khẩu trên thế giới, lúa mì lại
chiếm tỉ trọng lớn hơn lúa gạo?
Câu IV
1. Ngành sản xuất nông nghiệp có những đặc điểm gì? Theo em, đặc điểm nào là
quan trọng nhất ? Vì sao ?
2. Chứng minh rằng : Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng chủ yếu đến công việc xây
dựng, khai thác mạng lưới giao thông và phương tiện vận tải.
Câu V
Cho bảng số liệu sau :
DIỆN TÍCH MỘT SỐ CÂY CÔNG NGHIỆP LÂU NĂM CỦA NƯỚC TA THỜI KỲ 1995-
2010
(Đơn vị : Nghìn ha)

- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 23
o
27’ B (chí tuyến bắc) vào ngày 22 /6.
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 0
o
(Xích đạo) vào ngày 23/9.
- Mặt Trời lên thiên đỉnh tại vĩ độ 23
o
27’ N (chí tuyến nam) vào ngày 22 /12.
0.5
0,5
0,25
0,25
0,25
0,25
I.2
Tại sao trên thế giới có nhiều loại đất khác nhau ? Phân tích mối quan hệ giữa đất và
sinh vật.
3,0
- Tại sao trên thế giới có nhiều loại đất khác nhau:
+ Trên thế giới có nhiều loại đất khác nhau do nhiều nhân tố tác động:
+ Phân tích tác động của từng nhân tố: đá mẹ, khí hậu, sinh vật, địa hình, thời gian
và con người (Làm rõ vai trò của từng nhân tố)
+ Mối quan hệ giữa chúng khác nhau trong việc hình thành mỗi loại đất.
- Phân tích mối quan hệ giữa đất và sinh vật
+ Đất tác động đến sinh vật : các đặc tính lí, hoá và độ phì của đất ảnh hưởng đến sự phát
triển và phân bố của thực vật (dẫn chứng).
+ Sinh vật tác động đến đất : sinh vật có tác động chủ đạo trong việc hình thành đất (nêu
vai trò của thực vật, vi sinh vật, động vật đối với sự hình hành đất).
0,25

đỉnh núi cao khô ráo; Hướng sườn: sườn đón gió mưa nhiều, sườn khuất gió ít mưa
- Ảnh hưởng đến chế độ nước sông : Độ dốc địa hình cao, nước tập trung nhanh vào sông,
nước dâng nhanh
- Ảnh hưởng đến mực nước ngầm: Độ dốc địa hình có tác dụng tăng cường hay giảm bớt
lượng ngấm của nước mưa: Độ dốc lớn nước chảy nhanh nên thấm ít, nước ngầm thấp…
0,5
0,25
0,25
II.2 Tại sao trong cơ cấu dân số thì cơ cấu dân số theo giới tính và độ tuổi là hai loại cơ
cấu quan trọng nhất trong sự phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia?
1,5
- Khái niêm:
+ Cơ cấu dân số theo giới: là biểu thị tương quan giữa giới nam so với giới nữ hoặc so với
tổng số dân.
+ Cơ cấu dân số theo độ tuổi: là sự tập hợp những nhóm người sắp xếp theo nhóm tuổi
nhất định.
- Cơ cấu dân số theo giới: có tầm quan trọng trong việc phát triển và phân bố sản xuất, việc
tổ chức đời sống xã hội sao cho phù hợp với thể trạng, tâm sinh lí, lối sống, sở thích của
từng giới.
- Cơ cấu dân số theo độ tuổi: thể hiện tổng hợp tình hình sinh tử, tuổi thọ trung bình, khả
năng phát triển dân số và nguồn lao động của 1 quốc gia. Từ đó có chiến lược cụ thể để
điều chỉnh dân số phù hợp với thực trạng đất nước, có kế hoạch đào tạo và sử dụng lao
động hợp lí.
0,25
0,25
0,5
0,5
Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến tỉ suất tử thô. 2,0
- Nhân tố tự nhiên- sinh học : cơ cấu giới tính, cơ cấu tuổi (phân tích cụ thể )
- Nhân tố môi trường sống : Môi trường trong sạch, tuổi thị con người được nâng cao,

trọng nhất ? Vì sao ?
Đặc điểm :
- Đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế được.
- Đối tượng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng và vật nuôi.
- Sản xuất nông nghiệp có tính mùa vụ.
- Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên.
- Trong nền kinh tế hiện đại, nông nghiệp trở thành ngành sản xuất hàng hóa.
Đặc điểm quan trọng nhất: là đất trồng là tư liệu sản xuất chủ yếu và không thể thay thế
được.
- Vì không thể sản xuất nông nghiệp nếu không có đất. Đất có ảnh hưởng đến quy mô và
phương hướng sản xuất, mức độ thâm canh và tổ chức lãnh thổ nông nghiệp.
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
0,5
IV.2 Chứng minh rằng : Điều kiện tự nhiên ảnh hưởng chủ yếu đến công việc xây dựng,
khai thác mạng lưới giao thông và phương tiện vận tải.
2,0
- Vị trí địa lý quy định sự có mặt và vai trò của các loại hình vận tải.
Dẫn chứng: Vùng cực - Phương tiện xe trượt tuyết; các nước giáp biển - phát triển GT
đường biển…
- Địa hình ảnh hưởng đến công tác khai thác và thiết kế các công trình giao thông; ảnh
hưởng đến cho phí xây dựng mạng lưới GTVT
Dẫn chứng: Địa hình miền núi dốc như miền Trung VN - Phải xây dựng nhiều hầm đường
bộ và đường sắt…
- Sông ngòi: ảnh hưởng đến giao thông vận tải đường sông, xây dựng mạng lưới cầu cống
- Thời tiết và khí hậu ảnh hưởng đến hoạt động các phương tiện vận tải

0,25
0,25
Tổng điểm toàn bài 20,0