BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM TRẦN THỊ THANH HÒA
HOÀN THIỆN HỆ THỐNG KẾ TOÁN CHI PHÍ
TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CAO SU ĐỒNG PHÚ
LUẬN VĂN THẠC SĨ

Chuyên ngành : Kế toán
Mã số ngành: 60 34 0301
TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 3 năm 2014

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM TRẦN THỊ THANH HÒA

Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Công nghệ TP. HCM

ngày 22 tháng 05 năm 2014

Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:
(Ghi rõ họ, tên, học hàm, học vị của Hội đồng chấm bảo vệ Luận văn Thạc sĩ) TT Họ và tên Chức danh Hội đồng
1 PGS TS Phan Đình Nguyên Chủ tịch
2 PGS TS Nguyễn Minh Hà Phản biện 1
3 PGS TS Lê Quốc Hội Phản biện 2
4 TS Phan Thị Mỹ Hạnh Ủy viên
5 TS Dương Thị Mai Hà Trâm Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được

sửa chữa (nếu có).

Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV

TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày.22 tháng 05 năm 2014


công ty, đồng thời đề xuất một số kiến nghị để những giải pháp có thể thực hiện
được tốt nhất.
III- Ngày giao nhiệm vụ: 01-07-2013
IV- Ngày hoàn thành nhiệm vụ: 30-03-2014
V- Cán bộ hướng dẫn: TS. Huỳnh Lợi

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
(Họ tên và chữ ký)
KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)

TS. Huỳnh Lợi
iLỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài: “Hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí tại công ty
Cổ Phần Cao Su Đồng Phú” đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi với sự cố
vấn, hỗ trợ của người hướng dẫn khoa học. Các số liệu, kết quả nêu trong Luận văn
là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ nguồn
gốc.
Học viên thực hiện Luận văn
iiiTÓM TẮT
Chi phí là một yếu tố rất quan trọng trong hoạt động sản xuất kinh
doanh của doanh nghiệp. Nó ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh doanh trong kỳ.
Vì vây, Kế toán chi phí có vai trò cung cấp thông tin về chi phí phục vụ cho việc
hoạch định, kiểm soát và ra quyết định của nhà quản lý. Trong những năm gần đây,
Kế toán chi phí có vai trò quan trọng đối với mô hình doanh nghiệp sản. Do đó, Kế
toán chi phí cần được tiếp tục nghiên cứu để ứng dụng hiệu quả trong kinh doanh.
Hiện nay, hoạt động sản xuất kinh doanh cạnh tranh toàn cầu, thực tiễn, thực
trạng hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp Việt Nam cung cấp thông tin về chi
phí phục vụ cho việc hoạch định, kiểm soát và ra quyết định của nhà quản lý về
chiến lược sản xuất kinh doanh sản phẩm cùng loại qua giá cả, chi phí, chất lượng
thì khó có thể giúp cho doanh nghiệp tồn tại lâu dài. Tại công ty Cổ phần Cao su
Đồng Phú cũng không nằm ngoài quy luật đó. Hiện nay hệ thống kế toán chi phí
của công ty chưa cung cấp đầy đủ, kịp thời các thông tin chi phí cho kế toán quả trị
và kế toán tài chính, nhất là kế toán quản trị. Vì vậy, đã đặt ra vấn đề thời sự và tầm
nhìn chiến lược phải nghiên cứu xây dựng, hoàn thiện lại hệ thống kế toán chi phí.
Luận văn này trình bày việc khảo sát đánh giá hệ thống kế toán chi phí tại Công ty Cổ
phần Cao su Đồng Phú. Qua đó phân tích, đánh giá thực trạng hệ thống kế toán chi phí
tại Công ty, đề tài sẽ đề xuất giải pháp hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí cho Công ty
Cổ phần Cao su Đồng Phú, cũng như đưa ra các kiến nghị và kết luận của công trình
nghiên cứu.
Thông qua đề tài, tác giả muốn đóng góp vào việc hoàn thiện hệ thống kế toán
chi phí của Công ty Cổ Phần Cao Su Đồng Phú, từ đó đề ra những mục tiêu và giải
pháp cụ thể để có thể tồn tại và phát triển bền vững.
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
TÓM TẮT iii
ABSTRACT iv
MỤC LỤC v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT viii
DANH MỤC CÁC BẢNG ix
DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, ĐỒ THỊ, SƠ ĐỒ, HÌNH ẢNH x
Chương 1: Giới thiệu chung về nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kế toán
chi phí tại công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú 01
1.1. Tính thời sự và tính cấp thiết của đề tài 01
1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài 01
1.3. Mục tiên đề tài nghiên cứu 03
1.4. Phạm vi nghiên cứu của đề tài 03
1.5. Nội dung nghiên cứu của đề tài 03
1.6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài 04
1.7. Kế cấu bố cuc luận văn 06
1.8. Những mong muốn đóng góp 06
Kết luận chương 1 06
Chương 2 - Tổng quan về chi phí và hệ thống kế toán chi phí doanh
nghiệp …………… 08
2.1. Bản chất kinh tế của chi phí và tiếp cận chi phí trong doanh nghiệp 08
2.2. Nhu cầu thông tin chi phí và mục tiêu của hệ thống kế toán chi phí
09
2.3. Tính hữu ích của hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp 11
2.4. Các bộ phận cấu thành hệ thống kế toán chi phí 12
2.5. Quy trình kế toán chi phí doanh nghiệp 17

3.3.3. Những tồn tại và nguyên nhân tồn tại 48
Kết luận chương 3 49
viiChương 4 – Tính hữu ích và những biểu hiện suy giảm tính hữu ích cùng
nguyên nhân gây nên của hệ thống kế toán chi phí tại công ty Cổ phần
Cao su Đồng Phú 50
4.1. Tính hữu ích hệ thống kế toán chi phí của Công ty 50
4.2. Các biểu hiện suy giảm tính hữu ích và nguyên nhân gây nên của hệ
thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú 57
Kết luận chương 4 69
Chương 5 – Kết luận và kiến nghị hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí tại
công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú. 70
5.1. Kết luận sự cần thiết phải hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí tại công ty
Cổ phần Cao su Đồng Phú 70
5.2. Các quan điểm hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao
su Đồng phú 71
5.3. Các nội dung và phương pháp kỹ thuật hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí
Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú. 73
5.3.1. Xác lập nội dung thông tin và cách thức phân loại chi phí của hệ thống
kế toán chi phí 73
5.3.2. Xác lập các bộ phận cấu thành và phương pháp kỹ thuật tập hợp chi phí,
tính giá thành của hệ thống kế toán chi phí 76
5.3.3. Xác lập quy trình kế toán chi phí và sơ đồ kế toán chi phí 84
5.3.4. Xác lập bộ máy và cơ chế vận hành hệ thống kế toán chi phí 86
5.4. Xác lập các nội dung và phương pháp kỹ thuật hỗ trợ khác 87
Kết luận chương 5 90
Kết luận chung 91
TÀI LIỆU THANH KHẢO 92

NT Nông trường
P
0
Chỉ số sộ dẻo
PRI Chỉ số chuyển độ dẻo
SXKD Sản xuất kinh doanh
TP Thành phẩm
TSCĐ Tài sản cố định
VNĐ Việt nam đồng
XDCB Xây dựng cơ bản
XN Xí nghiệp
ixBẢNG DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Một số biểu hiện lỗi thời và nguyên nhân lỗi thời của hệ
thống kế toán chi phí doanh nghiệp …………………….

22
Bảng 3.1 Các đơn vị tham gia canh tác cây cao su 27
Bảng 3.2 Chi tiết nguồn vốn công ty 36
Bảng 3.3 Bảng thời gian khấu hao vườn cây cao su 39
Bảng 3.4 Tình hình sử dụng thông tin chi phí trong quản trị 45
Bảng 3.5 Những hạn chế thông tin chi phí trong hệ thống kế toán chi
phí

Bảng 4.12 Kết quả phân tích nhân tố khám phá Bảng 4.9……………. 66
Bảng 4.13 Thống kê mô tả các biến………………………………… 67
Bảng 4.14 Giá trị trung bình các biến bảng 4.9……………………… 67
Bảng 5.1 Bảng phân loại chi phí theo mô hình ứng xử 75
Bảng 5.2 Sắp xếp các bộ phận cấu thành hệ thống kế toán chi phí …. 77
Bảng 5.3 Báo cáo sản xuất và giá thành sản phẩm (Trường hợp tính
sản lượng hoàn thành tương đương theo phương pháp bình
quân) ……………………………………………………… 81
Bảng 5.4 Báo cáo sản xuất và giá thành sản phẩm
(Trường hợp tính sản lượng hoàn thành tương đương theo
phương pháp FIFO) ………………………………………. 83
xBẢNG DANH MỤC SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1 Các thành phần của hệ thống kế toán chi phí …………… 14
Sơ đồ 2.2 Các quy trình kế toán chi phí …………………………… 17
Sơ đồ 2.3 Tổ chức vận hành kế toán và kế toán chi phí doanh
nghiệp ……………………………………………………

1.2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Hệ thống kế toán chi phí đã được khá nhiều tác giả trong và ngoài nước nghiên
cứu. Trong những năm gần đây, việc nghiên cứu hệ thống kế toán chi phí thường
tập trung vào nâng cao tính hữu ích của nó đối với quản trị. Cụ thể, với những công
trình nghiên cứu của một số tác giả khác đã được tác giả tiếp cận, học hỏi như sau.
- Ở Nước ngoài,
• Công trình nghiên cứu hệ thống kế toán chi phí của tác giả Kim Langfield –
Smith, Helen Thorne, Ronald Hilton (2012), Management Accounting
2
Information for Creating and Managing Value (Quản lý thông tin kế toán cho
việc tạo và quản lý giá trị gia tăng). Công trình này được tập trung nghiên cứu,
trình bày hệ thống kế toán chi phí qua nhiều góc nhìn khác nhau của kế toán
tài chính, kế toán quản trị ở chương 5, chương 6, chương 7, chương 8 và với
nghiên cứu này tác giả đã cảnh báo sự thay đổi môi trường sản xuất kinh
doanh cần phải tiếp cận, điều chỉnh lại mục tiêu, trọng tâm, nội dung, kỹ thuật
của hệ thống kế toán chi phí cho thích hợp với nhu cầu, nền tảng hoạt động, kỹ
thuật, quản trị, kế toán doanh nghiệp
• Công trình nghiên cứu của tác giả James R.Martin (2005), Management
Accounting: Concepts, Techniques & Controversial Issues (Quản lý kế toán:
khái niệm, kỹ thuật và các vấn đề gây tranh cãi). Công trình này tập trung vào
nghiên cứu các thành phần của hệ thống kế toán chi phí và cách thức vận dụng,
chọn lọc các thành phần hệ thống kế toán chi phí để sắp xếp thành quy trình kế
toán chi phí đáp ứng những mục tiêu nhất định.
- Ở trong nước
• Công trình nghiên cứu của tác giả Huỳnh Lợi, Xây dựng hệ thống kế toán chi
phí doanh nghiệp Việt Nam trong nền kinh tế thị trường, đề tài nghiên cứu
khoa học cấp Bộ đã nghiệm thu vào tháng 12 năm 2012. Công trình nghiên
cứu này tập trung vào những vấn đề lý luận, tiếp cận nhu cầu thông tin chi phí
từ đó xây dựng, phát triển hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp trong nền
kinh tế thị trường theo hướng nâng cao vai trò thông tin chi phí cho quản trị,

- Về mặt địa điểm, đề tài nghiên cứu tại công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú.
1.5. Nội dung nghiên cứu đề tài
- Nội dung thứ nhất – Tiếp cận, xác lập cơ sở lý thuyết như: Bản chất kinh tế
của chi phí, nhu cầu thông tin chi phí, mục tiêu, tính hữu ích của hệ thống kế
4
toán chi phí và thành phần cấu trúc, quy trình kế toán, tổ chức vận hành hệ
thống kế toán chi phí trong doanh nghiệp.
- Nội dung thứ hai - Tiếp cận, mô tả thực trạng hệ thống kế toán chi phí tại Công
ty Cổ phần Cao su Đồng Phú theo góc nhìn truyền thống ở Việt Nam với
những nội dung và trình tự tiến hành và nhìn lại hệ thống kế toán chi phí theo
thành phần cấu trúc, theo quy trình kế toán, theo tổ chức vận hành.
- Nội dung thứ ba – Kiểm định tính hữu ích, mô tả những biểu hiện lỗi thời của
hệ thống kế toán chi phí tại Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú.
- Xây dựng mục tiêu và các nội dung, phương pháp kỹ thuật cùng các giải pháp
hỗ trợ khác để hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí tại Công ty Cổ phần Cao su
Đồng Phú.
1.6. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu đề tài
- Phương pháp luận
Đề tài dựa trên cơ sở luận của quan điểm triết học duy vật biện chứng
thông qua các phép biện chứng duy vật. Phép duy vật biện chứng cho thấy mọi sự
vật, hiện tượng trong thế giới quanh ta đều tồn tại trong mối liên hệ phổ biến, ràng
buộc nhau và tác động thúc đẩy nhau phát triển, không có sự vật nào tồn tại độc lập.
Phép duy vật biện chứng còn cho thấy sự vật, hiện tượng tồn tại trong sự thống nhất
và đấu tranh giữa các mặt đối lập, sự thống nhất tồn tại ở mức cao.
Vận dụng phương pháp này, khi nghiên cứu đề tài: “Hoàn thiện hệ thống
kế toán chi phí tại công ty Cổ Phần Cao Su (ồng Phú”, cần đặt nó trong mối quan hệ
với hệ thống các quy luật kinh tế vi mô và các lý thuyết kinh tế vi mô khác nhau
như: quy luật cung cầu, quy luật khan hiếm, quy luật chi phí cơ hội, quy luật giá
trị,…; lý thuyết lựa chọn, lý thuyết ra quyết định,…
- Phương pháp nghiên cứu

6
1.7. Kết cấu bố cục luận văn
Ngoài phần kết luận chung, phụ lục, đề tài được xây dựng với 5 Chương
- Chương 1: Giới thiệu chung về đề tài nghiên cứu hoàn thiện hệ thống kế toán
chi phí tại công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú
- Chương 2 - Tổng quan về chi phí và hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp.
- Chương 3 – Thực trạng hệ thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao su
Đồng Phú.
- Chương 4 – Tính hữu ích và những biểu hiện suy giảm tính hữu ích cùng
nguyên nhân gây nên của hệ thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao su
Đồng Phú.
- Chương 5 – Kết luận và kiến nghị hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí Công ty
Cổ phần Cao su Đồng Phú.
1.8. Những mong muốn đóng góp
- Tổng kết lý luận hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp theo góc nhìn từ chi
phí, nhu cầu thông tin chi phí và mục tiêu, tính hữu ích, các thành phần, quy
trình, tổ chức vận hành.
- Xác lập quan điểm; những nội dung, giải pháp kỹ thuật và giải pháp hỗ trợ để
hoàn thiện hệ thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú nhằm
nâng cao cao tính hữu ích đối với nhu cầu thông tin quản trị theo góc nhìn của
lý thuyết đã xây dựng.

Kết luận chương 1
Lý thuyết, thực tế đã chỉ ra sự cần thiết và tính thời sự về nghiên cứu hoàn
thiện hệ thống kế toán chi phí Công ty Cổ phần Cao su Đồng Phú nhằm nâng cao
tính hữu ích đối với nhu cầu thông tin quản trị. Việc nghiên cứu này trên cơ sở kế
thừa, phát triển một số công trình nghiên cứu hệ thống kế toán chi phí doanh nghiệp
7
trong nền kinh tế thị trường trên thế giới và ở Việt Nam để hướng đến giải quyết 3
mục tiêu, đảm bảo 4 nội dung rên cơ sở kết hợp phương pháp nghiên cứu định tính,

Information for Creating and Managing Value, Mc Graw-Hill Australia, page 50)
Như vậy, nguồn gốc chi phí được tiếp cận theo những góc nhìn khác nhau,
theo hao phí lao động sống, lao động vật hóa hay theo nguồn lợi, tài sản và được ghi
nhận theo những phạm vi, hình thức khác nhau theo các tư duy quản lý kinh tế. Với
tiếp cận nguồn gốc chi phí khác nhau chỉ ra chi phí phát sinh từ đâu trong hoạt động
của doanh nghiệp; với những ghi nhận chi phí theo những phạm vi, hình thức khác
nhau chỉ ra chi phí cần được thể hiện theo nhu cầu của những đối tượng sử dụng
thông tin chi phí khác nhau.
2.2. Nhu cầu thông tin chi phí và mục tiêu của hệ thống kế toán chi phí
Bản chất kinh tế của chi phí đã chỉ ra nguồn gốc và phạm vi, hình thức thể
hiện chi phí trong doanh nghiệp và từ đó cũng chỉ ra một vấn đề cơ bản trong tiếp
cận thông tin chi phí, xác định nhu cầu thông tin chi phí và mục tiêu của hệ thống
kế toán chi phí.
Sự chuyển đổi môi trường hoạt động sản xuất kinh doanh cạnh tranh đã chỉ ra
sự lỗi thời về mặt thông tin, kỹ thuật của hệ thống kế toán chi phí cổ điển và tính tất
yếu, vai trò, yêu cầu thiết thực của những cải tiến thông tin, kỹ thuật của hệ thống
kế toán chi phí doanh nghiệp (H.Thomas Johnson & Robert S.Kaplan, 1987).
Trong nền kinh tế hiện nay, hoạt động sản xuất kinh doanh cạnh tranh của
doanh nghiệp luôn đặt trong sự tác động, nhu cầu thông tin từ hai nhóm đối tượng
cơ bản. Nhóm thứ nhất gồm những cá nhân, tổ chức bên ngoài doanh nghiệp có lợi
ích liên quan và nhóm thứ hai gồm những nhà quản trị, cá nhân, tập thể bên trong
nội bộ doanh nghiệp. Mỗi nhóm đối tượng sẽ hướng đến những mục đích khác nhau
và từ đó đặt ra những nhu cầu khác nhau về thông tin chi phí hoạt động sản xuất
kinh doanh cạnh tranh của doanh nghiệp.
Với nhóm đối tượng bên ngoài, nhất là các nhà đầu tư, cơ quan quản lý chức
năng, thường đặt ra nhu cầu thông tin chi phí liên quan đến đo lường, kiểm tra, đánh
giá quá trình, kết quả, thành quả hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.
10
Với nhóm đối tượng bên trong doanh nghiệp, ngoài những nhu cầu thông tin
chi phí như những đối tượng bên ngoài, còn rất quan tâm đến thông tin chi phí để