MỤC LỤC
Đối chiếu câu bị động trong Tiếng Anh và Tiếng Việt
Câu bị động là một trong những đề tài được nhiều nhà ngôn ngữ học
quan tâm và nghiên cứu.Với hy vọng hệ thống hóa kiến thức và cách dùng
dạng bị động trong tiếng Anh và tiếng Việt cho người sử dụng ngôn ngữ, đặc
biệt là sinh viên chuyên ngành tiếng Anh, bài nghiên cứu này trình bày một số
khía cạnh xoay quanh dạng câu bị động trong tiếng Việt đồng thời so sánh đối
chiếu với câu bị động trong tiếng Anh.
Trong cùng một văn bản và văn cảnh thực hiện phát ngôn qua đó rút ra
một số kết luận về điều kiện sử dụng dạng bị động một cách linh hoạt về cấu
trúc ngữ pháp và logic ngữ nghĩa, đồng thời đưa ra một số dạng thức ngôn
ngữ đặc biệt được quy về dạng bị động trong tiếng Anh.
I.Cơ sở lý luận:
1. Xác lập cơ sở đối chiếu:
Nghiên cứu này dựa trên những nét giống và khác nhau trong cách
dùng của câu bị động tiếng Anh và tiếng Việt.Hai ngôn ngữ đều giống nhau ở
cách thức sử dụng, đó là nhấn mạnh hành động chứ không phải tác nhân gây
ra hành động.
2. Phạm vi đối chiếu:
Các loại câu bị động trong tiếng Anh và tiếng Việt nói chung.
3. Phương thức đối chiếu:
Phương thức đồng nhất khu biệt về mặt hoạt động của câu bị động trong
tiếngAnh và tiếng Việt xét về các phương diện phân loại câu bị động và tần số
xuất hiện của nó trong tiếng Anh – Việt.
Phương pháp nghiên cứu:
+ Thu thập thông tin, tư liệu.
2
+ Phân tích tổng hợp, so sánh, đối chiếu.
II.Nghiên cứu đối chiếu:
1. Quan niệm về câu bị động trong tiếng Anh và tiếng Việt:
Trong tiếng Anh khái niệm thể được coi là một phạm trù ngữ pháp,

- Chủ thể ở câu chủ động không bắt buộc phải xuất hiện trong câu bị
động tương ứng
VD: Mẹ tặng con gái quyển sách
Con gái được mẹ tặng quyển sách
2. Một số dạng câu bị động điển hình trong tiếng Anh và tiếng Việt:
Người Việt ưa chuộng sử dụng câu chủ động còn trong tiếng Anh người
ta ưa chuộng và sử dụng câu bị động hơn. Nó xuất hiện một cách tự nhiên
trong tất cả các loại văn phong từ khẩu ngữ đến những bài viết học thuật
thuộc văn phong khoa học.Do đó các dạng thể bị động trong tiếng Anh cũng
phong phú và đa dạng hơn so với tiếng Việt.
2.1. Tiếng Anh:
1. Câu bị động chuyển đổi theo các thì tương ứng The farmer drink tea
everyday

Tea is drunk by the farmer
everyday
2. Cấu trúc bị động với chủ ngữ ảo cho một mệnh đề
(To be said that/ It is believed that)
It is said that he is a genius
3. Dạng bị động với động từ có hai tân ngữ
(Việc chọn giữa 2 cấu trúc bị động phụ thuộc vào
việc ta muốn nhấn mạnh thông tin)
I gave him an apple.

An apple was given to him

He was given an apple by
me.
4
4. Dạng bị động được theo sau bởi động từ nguyên

phản đối
2. Câu bị động chứa bị/được nhưng không có sự
xuất hiện của tân ngữ
Ngôi chùa được xây cách
đây mấy trăm năm
3. Câu bị động không có sự xuất hiện của
bị/được.Tuy nhiên có thể thêm bị/được vào
Nghiên cứu dựa trên cơ sở

Nghiên cứu được dựa
5
câu này trên cơ sở
4. Câu bị động không diễn tả ý nghĩa của hành
động mà diễn tả ý nghĩa trạng thái tồn tại
Cô ấy bị mất tiền
3. Một số câu bị động tiếng Anh và ý nghĩa tương đương trong tiếng Việt:
STT Tiếng Anh Tiếng Việt
1. Câu bị động chuyển đổi theo các thì
tương ứng:
Cấu trúc: trợ động từ (be) + động
từ chính ở dạng quá khứ phân từ
Ex: (1) ANZFA’s safety guidelines
are based on world’s best-practice
standards
Sử dụng các từ ngữ như bị/được/do
Cấu trúc: bị/được/do + động từ
Bị/ được/ phải/ do đóng vai trò là các
từ chỉ dấu hiệu của thể bị động (tương
tự như get/be của tiếng Anh)
(2) Sử dụng tiêu chuẩn ANZFA,những

Ví dụ trên đúng về mặt ngữ pháp nhưng về mặt ngữ nghĩa lại có vẻ phi
logic bởi “nhà” là một đối tượng mà bản thân nó không thể thực hiện các
hành động.Để hiểu câu này, người đọc và người nghe cần nhận ra ý nhĩa bị
động.
Câu bị động trong tiếng Anh được nhận dạng bằng hình thái ngữ pháp
theo đặc điểm của ngôn ngữ tổng hợp. Nhưng khi có nghĩa “bị động” được
nhận ra mà không cần đến hình thái ngữ pháp quy định thì yếu tố bị động
được hiểu ngầm trong văn cảnh của lời nói hay văn bản.
 Trong cả tiếng Anh và tiếng Việt, thể bị động thường tập trung vào
yếu tố hiện thực, hành động hay kết quả của một hành động. Mặc dù được đề
cập, nó đóng một vai trò rất cứng nhắc.
Câu bị động có một vai trò rất quan trọng trong tiếng Anh, đặc biệt là
trong các tác phẩm học thuật, nơi các hành động diễn ra mà không đề cập đến
người thực hiện. Tiếng Việt thì ngược lại, ưa sử dụng câu chủ động hơn. Do
đó, đôi khi dịch từ tiếng Anh sang tiếng Việt, nếu người dịch giữ nguyên cấu
trúc gốc, bản dịch tiếng Việt sẽ không có tính chất thành ngữ.
VD: (1) An initial safety assessment is made by ANZFA experts, with
public comment invited


Chuyên gia ANZFA đánh giá đầu tiên về độ an toàn, có tham
khảo ý kiến của công chúng
(2) A review of all the finding is undertaken.
7


Tổng kết tất cả những phát hiện
Bên cạnh đó, chúng ta nhận ra rằng bất cứ điều gì gần như có thể được
nhận định thông qua một cấu trúc câu chủ động nhưng chỉ có thể đặc biệt hơn
khi được miêu tả bằng cấu trúc câu bị động


I was lost my money
Các nhà ngôn ngữ học cho rằng phạm vi của các từ bị/được rộng hơn
là cách dùng của chúng trong câu bị động. Do đó, những người mới học tiếng
Anh cần được biết về ghi chú này để tránh suy nghĩ không đúng về lâu dài.
Họ gợi ý rằng trong những câu này, giáo viên có thể yêu cầu học sinh bỏ
bị/được ra khỏi câu và xét xem liệu câu vừa lược bỏ có còn đúng ngữ pháp.
Nếu câu trả lời là có thì câu vừa xem xét không phải câu bị động và ngược lại.
Đồng thời, người học cần chú ý về số lượng động từ có trong câu
VD: Hàng chở tới bằng xe tải
Người học cần nhận ra rằng chủ ngữ trong câu trên không thể thực hiện
các hành động và trong trường hợp này, sẽ là tốt hơn nếu dịch chúng như câu
bị động mặc dù tiếng Anh không cho phép chủ ngữ và động từ của nó được
sử dụng tương tự như trong tiếng Việt.
Những ứng dụng học này rất có ích với người học ngôn ngữ và đó cũng
là mục tiêu của bài nghiên cứu.
5. Kết luận:
Qua nghiên cứu về câu bị động, có thể thấy rằng các ngôn ngữ rất phức
tạp. Dạng bị động nói chung và câu bị động trong tiếng Anh hay tiếng Việt
nói riêng khá giống nhau về mặt cấu trúc ngữ nghĩa nhưng khác biệt nhau về
đặc điểm hình thái-cú pháp. Tuy nhiên sự khác biệt về mặt hình thức (hình
thái –cú pháp) của dạng/câu bị động trong hai ngôn ngữ không đi ra ngoài
quy luật chung là phản ánh các đặc trưng loại hình của ngôn ngữ đó: Ở các
ngôn ngữ ít tổng hợp tính như tiếng Anh, ý nghĩa bị động được biểu hiện
bằng sự kết hợp giữa các hình thái từ với các phương tiện cú pháp như hư từ
và trật tự từ, tương ứng bị động được coi là một phạm trù hình thái-cú pháp.
9
Còn trong ngôn ngữ phân tích tính điển hình như tiếng Việt, ý nghĩa bị động
chủ yếu được biểu hiện bằng hư từ và trật tự từ, và bị động có dáng dấp của
một phạm trù thuần tuý cú pháp. Từ cách nhìn đó, tôi cho rằng mặc dù trong