B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH

 NGUYN TH BÍCH HÀ
T CHC CÔNG TÁC K TOÁN
CHO CÁC DOANH NGHIP VIT NAM
TRONGăIU KIN S DNG PHN MM ERP LUNăVNăTHCăSăKINHăT

LUNăVNăTHCăSăKINHăT
Ngiăhng dn khoa hc
PGS.TSăVÕăVNăNH

NM:ă2013

Mc lc

LIăCAMăOAN
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VI T TT 7
DANH MC CÁC BNG, BIU 8
Chngă1:ăLýălun chung v t chc công tác k toánătrongăđiu kin s dng phn mm
ERP 4
1.1. Khái quát v ERP: 4
1.1.1. Mt s đnh ngha v ERP: 4
1.1.2. c đim chính ca ERP: 5
1.1.3. Quá trình phát trin ERP: 6
1.1.4. Cu trúc ca ERP: 8

1.4.4. Mc đ hài lòng: 28
1.4.5. Lý do thc hin ERP: 29
2. Chngă2:ăTìnhăhìnhăng dng ERP và t chc công tác k toán cho các doanh
nghip VităNamătrongăđiu kin s dng ERP 32
2.1. Gii thiu chung v tình hình ng dng ERP ti Vit Nam 32
2.1.1. c đim quy mô các doanh nghip ng dng ERP 32
2.1.2. c đim qun lý ca các doanh nghip Vit Nam 33
2.1.3. c đim x lý thông tin và hot đng k toán ti Vit Nam 34
2.1.4. c đim con ngi và vn hóa doanh nghip Vit Nam 35
2.1.5. c đim qun lý nhà nc và giám sát 36
2.1.6. Tng quan v tình hình ng dng ERP ti các doanh nghip Vit Nam: 36
2.2. Kho sát thc t ti các doanh nghip ng dng ERP 42
2.2.1. Phm vi kho sát và Phng pháp kho sát 42
2.2.2. ánh giá tình hình ng dng ERP ti các doanh nghip kho sát 43
2.2.3. Các yu t nh hng đn kh nng ng dng ERP 47
2.2.4. S tác đng ca ERP đn t chc h thng thông tin k toán 48
2.3. Nhnăxét,ăđánhăgiáăthc trng ng dng ERP và t chc công tác k toán trong
điu kin ng dng ERP thi gian va qua 49
2.3.1. Thc trng ng dng ERP: 50
2.3.2. Thc trng t chc công tác k toán trong điu kin ng dng ERP: 54
3. Chngă3:ăGii pháp và kin ngh v t chc công tác k toánătrongăđiu kin ng
dng ERP 58
3.1. Quanăđim 58 3.1.1. Khai thác các u th ca ng dng ERP đi vi hot đng qun lý nói chung
và hot đng k toán nói riêng 58
3.1.2. Kt hp cht ch h thng k toán và h thng ERP đ phc v tt cho công
tác qun lý, điu hành doanh nghip 58
3.1.3. Nâng cao nng lc kim soát cht lng thông tin k toán. 59


Material Requirement Planning
(Hochăđnhănhuăcuănguyênăvtăliu)
MRPII

Manufacturing Resource Planning
(Hochăđnhăngunălcăsnăxut)
EOQ
Economic Order Quantity
(Nhuăcuătnăkhoăvàăđtăhàng)
SCM
Supply Chain Management
(Qunălýăchuiăchungăng)
CRM
Customer Relationship Managerment
(Qunălýăquanăhăkháchăhàng)
COBIT
Control Objectives for Information and related
Technology
(Kimăsoátăcácăvnăđăđiăviăthôngătinăvàăkăthută
liên quan)
SX
Snăxut
DN
Doanhănghip
CNTT
Côngănghăthôngătin

thông tin k toán sau khi doanh nghip ng dng ERP trang 48
Biuăđ 2.12: Các hotăđng mà k toánăđãăthamăgiaătrong quá trình
trin khai ERP trang 49
-1-

1. Tính cp thit caăđ tài:
Các doanh nghip hinănayăđangăắđiăđu”ăvi th trng cnh tranh gay
gt.iuăđóăcngăcóănghaălàăđ tn tiătrênăthngătrng, doanh nghip cn phi
ắn lc”ăráoărităđ tìmăcáchătngănngălc cnh tranh ca mình mt cách nhanh
chóng và bn vng. Công c ERP (H thng hochăđnh ngun lc doanh nghip)
xut hinăăđãătr thành mt trong nhngăắtr th đc lc”ăca doanh nghip ậ mt
cách tiêu chun hoá và tin hc hoá các quy trình v nghip v qun lý trong doanh
nghip, giúp doanh nghipătngănngălc cnh tranh.
Khi công c ERPăđc gii thiu ti Vit Nam, nhiu doanh nghipăđãătìmă
kimăthôngătinăđ xem công c này tht s hiu qu nhăth nàoăđi vi quy trình
qun lý ca doanh nghip.ăCngăt đóănhiu nhà cung cp công c ERPăcngăln
lt xut hin làm cho th trng v dch v ERP ngày càng tr nên phong phú.
Tuyănhiên,ăđiuăđóăcngăđngănghaăvi vic doanh nghip phi la chn mt công
c ERP vi chi phí hp lý và hiu qu cao bi vì vic b ra mtăchiăphíăắhàngăt”ă
đng không phi là mt con s nh đi vi các doanh nghip. Vi mc tiêu cung
cp cho các doanh nghipăcngănhănhngăngi làmcông tác k toán hiu rõ v
ERP và thc t trin khai t đóăgiaătngăkh nngăng dng ERP thành công, nâng
cao hiu qu ca vic cung cp thông tin k toán, tôiăđãăchn đ tài ắT CHC
CÔNG TÁC K TOÁN CHO CÁC DOANH NGHIP VIT NAM TRONG
IU KIN S DNG PHN MM ERP”.

2. Mc tiêu nghiên cu caăđ tài:

 Chngă1:ăăLý lun chung v t chc công tác k toánătrongăđiu kin ng
dng ERP
 Chngă 2:ăTìnhăhìnhă ng dng ERP và t chc công tác k toán cho các
doanh nghip Vit Nam trongăđiu kin ng dng ERP
-3-

 Chngă3:ăGii pháp và kin ngh v t chc công tác k toánă trongăđiu
kin ng dng ERP

6. Nhngăđóngăgópăcaăđ tài

 V mt lý lun:
ERP là mt khái nimăăliênă quană đn nhiu ngành hc và môn hc. Tuy
nhiên,ăchoăđn nay, ti VităNamăchaăcóămtăgiáoătrìnhănàoăđ cp sâu v vnăđ
nàyădiăgócăđ tip cn h thng thông tin k toán.ăiu này làm cn tr đn kh
nngătip cn mt công c qun lý tiên tin mang li nhiu liăíchăvàăthayăăđiăăđi
vi nhngăăngi làm công tác k toán. Vi mcăăđíchăălàmăărõănhng vnăđ
vaănêuătrên,ăđ tàiăđãăh thng hóa nhng kin thc nn tngăvàăcóăcnăc v ERP,
v t chc h thng thông tin k toánăđ b sung ngun tài liu tham kho cho sinh
viên chuyên ngành k toán và doanh nghip quan tâm.
 V mt thc tin:
Th nht,ăđ tàiăđãăcungăcp mt cái nhìn khái quát v tình hình ng dng
ERP trên th gii và Vit Nam trên nhiuăăphngădin: doanh nghip ng dng,
gii pháp cung cpăvàănhàătăvn trin khai.
Th hai,t kt qu kho sát và các nghiên cu thc t kt hp vi nhnăđnh
ca các chuyênăgia,ăđ tài gii thích các yu t có nhăhngăđn vic ng dng
ERP thànhăcôngăquaăđóălàmărõăs tácăđng caănóăđn t chc h thng thông tin k
toán ti các doanh nghip Vit Nam.
Th ba,ăđ tàiăđaăraăcácăgii pháp nhmătngăcng ng dng ERP thành
công phù hp viăđiu kin ca doanh nghip Vit Nam t đóănângăcaoăvaiătrò ca

mm ERP là mt phn mm máy tính cho phép công ty cung cp và tng hp s
liu ca nhiu hot dông riêng r khácănhauăđ đtăđc mc tiêu trên. (Tp chí
PC WORLD).
 ERP (Enterprise Resource Planning ậ Hochăđnh ngun lc doanh nghip)
là mt thut ng liênăăquanăăđn h thng tích hp thông tin và quá trình
-5-

kinh doanh (Kumar và Hillegersberg, 2000) [11] bao gm các phân h chc
nngăđcăcàiăđt tùy theo mcăđích ca doanh nghip.
 Davanportă(1998)ăđnhăngha:ăERPă làă mt phn mmăthngă mi trn gói
mang li s tích hp thng nht ca tt c cácăthôngătinăluăchuyn trong mt
doanh nghip- tài chính, k toán, ngun nhân lc, chui cung ng và thông tin
khách hàng.
Có nhiu đnh ngha khác nhau v ERPtùy theo quan đim tip cn. Theo
quan đim h thng thông tin thì h thng ERP là các gói phn mm cho phép
doanh nghip t đng và tích hp phn ln các x lý kinh doanh, chia s d
liu chung cho các hot đng toàn doanh nghip, to ra và cho phép truy cp
thông tin trong môi trng thi gian thc (Marnewick and Labuschagne,
2005).
1.1.2. c đim chính ca ERP:
Theo Marcelino Tito Torres trong tài liu hi tho v ắManufacturingă
ResourceăPlanning”ăthìămt h thngăERPăcóă5ăđcăđim chính sau:
1. ERPă làă mtă hă thngă tíchă hp qună tră snă xută kinhă doanhă (Integrated
BusinessăOperatingăSystem).ăTíchăhpăậ cóănghaălàămiăcôngăđon,ămiă
ngi,ă miă phòngă bană chcă nngă đuă đcă liênă kt,ă cngă tácă viă nhauă
trongămtăquáătrìnhăhotăđngăsnăxutăkinhădoanhăthngănht.
2. ERPălàă mtăhăthngădoăconăngiălàmăch
viă să hătrăcaă máyă tínhă
(People
Systemă Supportedă byă theă Computer).ă Nhngă cánă bă chcă nng,ă

Mcăđíchă
Ễpădngăă
Reorder Point
Systems
Tă1960
Dùngădăliuăquáă
khădăbáoănhuăcuă
tnăkhoăvàăđtăhàng.ă
Dùng tính toán EOQ
(Economic Order
Quantity)
Qunălýăsnăxutăkhiă
lngălnă
Materials
Requirement
Planning Systems
(MRP I)
Tă1970
Lpăkăhochăsnă
xutăcácămtăhàngăđă
qunălýăvàăđtăhàngă
tnăkhoă(chăyuătpă
trungăsălng)ăă
Tíchăhpăsnăxutăvàălpă
kăhochădătr,ăđtăhàngă
Closed-loop MRP
Tă1971
Qunălýălchătrìnhă
cngănhăsălngă
snăxutăvàăhàngătnă

Tă2000ă
TíchăhpăAISăvàă
qunătrănhânălcăđă
cóăthăhochăđnhă
ngunălcătoànădoanh
nghipăhătrăcácă
quytăđnhăchină
lc,ătngăkhănngă
cnhătranhăvàădchăvă
khách hàng
Hngătiăvnăđ
toànăcu
MărngăăSCMă(Supplyă
Chain Management),
CRM (Customer
Relationship
Managerment) DWBI
(Data Warehouseing/
Business Intelligent) và e-
Business
-8-

1.1.4. Cu trúc ca ERP:
Theo tài liu chính thc ca CIBRES
1
, mt ERP tiêu chun s gm các chcănngă
vi các phân h kèmătheoăsauăđây:
1. K tốn tài chính.
 S cái.
 S ph tin mt, s ph ngân hàng.
1
CIBRES – Cơ quan tổ chức thi và cấp chứng chỉ CIERP (Certified Implementer of ERP – chuyên viên
triển khai hệ thống ERP), một trong những chứng chỉ quốc tế quan trọng nhất đối với chuyên viên tư vấn
ERP.
2
MPS – Master Production Schedule.
3
MRP- Master Requirements Planning
4
DRP- Distribution Requirements Planning
5
CRP- Capability Requirements Planning
6
BOM- Bill of Material
7
Product Routings
8
Bar Coding
-9-

 Qun lý lnh sn xut
9

6. D báo và lp k hoch.
7. Công c lp báo cáo.
Nhăvy, ERP là mt t hp các thành phn dành cho các phòng ban chcănngă
trong mt doanh nghipănhăk toán, bán hàng, vtăt,ăsn xut
Các h ERP c th có th gmăkhôngăđyăđ các thành phnătrênănhngăắtíchă

tngătínhăchínhăxácăca d liu.
 Giaătngădch v kháchăhàngădoăngi thc hin hotăđng dch v khách
hàng d dàng truy cp d liu và các yêu cu liên quan ti dch v mình
thc hin.
 Li ích v mt qun lý.
 Qun tr ngun lc ca doanh nghip ttăhn.ăCácăngun lcăđc qun lý
tt v mt hin vt, chtălngăcngănhăcácăghiăchépăv các ngun lc này.
Chng hnănhăvic luân chuyn hàng tn kho s đc qun lý d dàng
hnănht là doanh nghip có nhiu chi nhánh  nhiuăvùngăđa lý khác
nhau. Doanh nghip còn d dàng kt hp vic cung ng và nhu cu,ădoăđóă
thc hin sn xut và kinh doanh vi chi phí thpăhn.ăă
 Giaăătngăvic lp k hoch và ra quytăđnh. Nh vicăđc cung cp
thông tin kp thi và phong phú v tt c các vùng hotăđng ca doanh
nghipăcngănhăvic kim soát chi phí cht ch hn,ăvicăđaăraăcácăquyt
đnhăcngănhanhăchóngăvàăd dàngăhn.ăNh các thông tinăđyăđ, kp thi
nên vic ng phó viăăcácăăthayăăđiămôiăătrngăăkinhăădoanhăăcngăătt
hn,ănhanhăhn.ă
 Giaătngăhiu qu vic thc hin qun lý  tt c các cp qun lý. Thông tin
huăăíchăăgiúpăăngi qun lý thc hin hotăđng ttăhn,ăhiu qu hn.ăă
 ERP là công c giúp doanh nghip tái cu trúc hiu qu hn.ă
 Li ích v mt chinălc. ERP giúp doanh nghip thc hin d dàng và hiu
qu các chinălc bngăcáchătngăcng vic cnh tranh lành mnh.ăNóăđc
th hin thông qua vic:
 H tr doanh nghip phát trin kinh doanh
-11-

 H tr doanh nghip liên kt các hotăđng phù hp vi chinălc phát trin
chung toàn doanh nghip
 H tr vic to các dòng sn phm phù hp vi nhu cu th trng
 ERPăcngă giúpădoanhănghip thc hin các hotă đng thngămiă đin t

t các b phn, các vùng hotăđng khác nhau mà nó còn cho phép chia
s thông tin, d liu.
 ERP s dng thông tin tích hpănênănóăcngăgiúpăngi qun lý có nhiu
thôngăătinăphongăphú,ăđánhăgiáăătìnhăhìnhăătàiăchínhădoanhănghip mt cách
tng hp,ăđyăđ, toàn dinăhn.ă
 ERP loi tr đc các rào cn gia các vùng chcănngăca doanh nghip
nênănóăchoăphépăngi qun lý truy cp thông tin kp thiăvàădoăđóăătngă
tính sn sàng ca thông tin.
1.1.6. Hn ch ca ERP:
Vnăđ gìăcngăcóăhaiămt. Vic ng dngăERPăăthngăđemăli li ích cho các
doanh nghip ln nhiuăhnăvàăgâyămt s hn ch đi vi doanh nghip qui mô
nh (theo Shehabetal.,ă2004)ănhăchiăphíăchoăERPăquáăln, thi gian thc hin d
án lâu dài (t 2-5ănm)ăvàăđòiăhi doanh nghip chun b đ cácăđiu kin v
công ngh, v hun luyn kh nngăqunălýăvàăthayăđiăvnăhóaădoanhănghip nên
nhiu khi ng dng ERP làm xáo trn và thm chí gây l, thit hi tài chính cho
doanh nghip. Chng hn, các nhà cung cp phn mmăERPănhăBaan,ăPeopleSoftă
cngănhăSAPăđãătínhătoánărng khách hàng cn tiêu tn chi phí cho vic trin khai
ERP gp t 3-7 ln so vi mua phn mm ERP (Theo Scheer và Habermann, 2000
ậ trích t nghiên cu ca Shehab và cng s 2004).
Mtăkhóăkhnăkhácăăliênăquanăăti ng dngăERPăălàăchaăcóămt chunăđyăđ
cho các phn mm ERP. Tùy nhà cung cp, các phân h ca ERP có th thayăđi và
doăđóăs có nhngăkhóăkhnăkhiătíchăhp các ng dng khác nhau ca các nhà cung
cp khác nhau.
Mtăkhóăkhnăni bt khác ca vic ng dng ERP là s không phù hp hay nói
cách khác là khong cách gia các chcănngăđc cung cp bi phn mm ERP và
-13-

yêu cu ca t chc s dng ERP v các vnăđ t chc d liu, x lý và ni dung
cngănhăhìnhăthc thông tin.
Khóăkhnăkhácăcngărt quan trng trong vic thc hin ERP là t l gia tái

Vic t chc thu thp d liu cho các hotăăđng phát sinh trong quá trình
sn xut kinh doanh cnăchúăýăđnăđiătng qun lý chi tit. Bên cnhăđó,doanhă
nghip cn xác đnh các thành phn thu thp d liu:ăiătng chi tit và chng
t. Trong mi chu trình kinh doanh, vic phân tích các hotăđng, b phn, ngun
lc liên quan s giúpăxácăđnh các thành phnănàyănhăth nào.
Thành phn thu thp d liu: i tng chi tit
 iătng chi tit là các ni dung cn qun lý chi tit.
 Bao gmăcácăđiătng nhn dng ca tng hotăđng và các ngun lc cn
qun lý chi tit (có theo dõi s lng).
 Miăđiătng chi tit cnăxácăđnh ni dung mô t và ni dung qun lý. Các ni
dung qun lý ca tngăđiătng chi titălàăcăs đ mãăhoáăchoăđiătng
Thành phn thu thp d liu: Chng t
 Chng t phn ánh ni dung ca 1 hotăđng
 Quy trình t chc
 Xácăđnh các chng t cho mi hotăđng theo tng quá trình
 Xácă đnh ni dung ca chng t (S ct,ă ngày,ă điă tng, ngun lc liên
quanầ)
 B phn lp chng t, b phn s dng ct
 Mã hoá các chng t (ký hiu)
 T chc lp và luân chuyn chng t
 T chc theo tng quá trình trong mi chu trình kinh doanh
 Xácăđnh các hotăđng và xây dng dòng d liuăđiăvào,ăđiăraăca tng hot
đng trong mi quá trình ca chu trình Mô t bngăsăđ dòng d liu ca
tng quá trình
 Xácăđnhăphngăthc x lý các hotăđng (th công hay bng máy)
-15-

 Xácăđnhăphngăthc mang dòng d liu (các chng t s dng hoc truy cp
các tp tin)
 Phân công vic thc hin gia các phòng ban, b phân liên quan cho tng hot

theo dõi trên tài khon
 T chc hình thc K toán máy

 Xácăđnh các chính sách k toán:
 K toán hàng tn kho, ngoi t, tính giá xutầ.
1.2.1.3. T chc h thng thông tin đu ra
Kt qu ca quá trình thu thp, x lý, tng hpăăvàăăluăătr d liu
thôngăătinăđc cung cp. T chc h thng báo cáo k toán là quá trình xác đnh
các báo cáo do k toán cung cpăătrênăcăăs đm bo các yêu cu kim soát ca h
thng. Các ni dung cn phi thc hin bao gm:
 Phân loi,ăxácăđnh các báo cáo cung cpăchoăcácăđiătng s dng
 Xácăđnh ni dung thông tin cung cp ca tng báo cáo
 Xácăđnh thiăgianăvàăđiătng thc hin cung cp báo cáo
 Xácăđnhăđiătng s dng thông tin ca báo cáo
 Xácăđnhăphngăthc cung cp thông tin ca báo cáo
 Phác tho, minh ha các mu báo cáo cung cp
 Xácăđnhăphngăphápăx lý,ăphngăphápălp báo cáo
1.2.2. T chc nhân s thc hin công tác k toán (B máy k toán)
 t chc b máy k toán trong doanh nghip cnăcnăc vào: quy mô,ăđc
đim t chc sn xut và qun lý, yêu cu qună lý,ă că cu t chc qun lý ca
-17-

doanh nghip, khiăălng công vic,ăđcăđimăvàăđnhăhng ng dng công ngh
thông tin trong công tác qun lý ca doanh nghip.
Khi t chc b máy k toán, doanh nghip cnăquanătâmăđn các vnăđ quan
trng sau: la chn hình thc t chc b máy k toán phù hp và b tríăcăcu nhân
s hpălý;ăđánhăgiáăkinhănghim, k nngăvàăătrìnhăđ ca nhân viên; phân công
trách nhim rõ ràng, c th cho tng chc danh, v trí,ăđm bo công bng v
khiăălng công vic, xây dng chi tit mi quan h trong b phn k toán.
1.2.3. T chc ng dng công ngh: