B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM NGUYN TH MAI HNG NGHIÊN CU TÁC NG CA CÁC THÀNH VIÊN GIA
ÌNH, CU TRÚC HI NG QUN TR N HIU
QU HOT NG CA CÔNG TY C PHN

LUN VN THC S KINH T

TP.H Chí Minh – Nm 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM

MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC HÌNH V
TÓM TT 1
CHNG 1: TNG QUAN  TÀI 2
1.1. Vn đ nghiên cu 2
1.2. Lý do chn đ tài 2
1.3. Mc tiêu nghiên cu 4
1.4. i tng và phm vi nghiên cu 4
1.5. Phng pháp nghiên cu 4
1.6. Ý ngha thc tin và tính mi ca lun vn 5
CHNG 2: TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU V TÁC NG CA CÁC
THÀNH VIÊN GIA ÌNH, CU TRÚC HI NG QUN TR N HIU
QU HOT NG CA CÔNG TY C PHN 6
2.1. Tng quan c s lý thuyt v qun tr công ty và tác đng ca qun tr công ty đn
hiu qu hot đng ca công ty gia đình 6
2.1.1. Lý thuyt v Qun tr công ty & Lý thuyt ngi đi din 6
2.1.1.1. Qun tr công ty 6
2.1.1.2. Lý thuyt đi din 8
2.1.2. Mi quan h gia qun tr công ty và hiu qu hot đng 10

2.1.2.1. Hiu qu hot đng 10
2.1.2.2. Mi quan h gia qun tr công ty và hiu qu hot đng 13
2.1.3. Các nguyên tc ca qun tr công ty hiu qu 16


3.4.1. Bin ph thuc 47 3.4.2. Bin đc lp 47
3.5. Phng pháp kim đnh mô hình 52
CHNG 4: NI DUNG VÀ CÁC KT QU NGHIÊN CU 57
4.1. Kt qu nghiên cu và lý gii 57
4.1.1. Mt s thng kê s b v mu tng quát và h s tng quan gia các bin 57
4.1.2. Kt qu hi quy d liu bng ca mô hình 61
4.1.2.2. Kim đnh Hausman– test cho hin tng ni sinh 61
4.2. Tng hp kt qu t mô hình hi quy và lý gii kt qu nghiên cu 62
4.2.1. Vi bin ph thuc ROA 62
4.2.2. Vi bin ph thuc ROE 68
4.3. Chp nhn hoc bác b gi thuyt 73

CHNG 5: PHN KT LUN VÀ HN CH CA BÀI NGHIÊN CU 78
5.1. Kt lun 78
5.2. Hn ch nghiên cu và hng nghiên cu thêm trong tng lai 80
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
Ph lc 1: Cng đ cnh tranh trong ngành t kt qu đánh giá ca chuyên gia
Ph lc 2: Danh sách phân ngành ca HSX nm 2011
Ph lc 3: Tiêu chí phân ngành ca HSX

Ph lc 4: Danh sách mu
Ph lc 5 : Kt qu hi quy vi bin ph thuc ROA trong mu tng th
Ph lc 6 : Kt qu hi quy vi bin ph thuc ROE trong mu tng th


DANH MC BNG BIU


Bng Tên bng Trang
2.1 Các nguyên tc ca qun tr công ty ca OECD. 17-18
2.2 Ni dung câu hi kho sát hot đng qun tr công ty nm 2011, 2012 22
2.3 Kt qu kho sát hot đng qun tr công ty nm 2011, 2012. 23
2.4
Bng tng hp kì vng du tác đng đn hiu qu hot đng ca công
ty gia đình ca các thc nghim.

37-39
4.1 Mt s thng kê v mu tng quát. 57
4.2 S khác bit ca giá tr trung bình 58
4.3 H s tng quan gia các bin đc lp và bin ph thuc ROE 59
4.4 H s tng quan gia các bin đc lp và bin ph thuc ROA 60
4.5
H s hi quy gia quy mô hi đng qun tr và hiu qu hot đng
ca các công ty gia đình

73
4.6
H s hi quy gia tính kiêm nhim v trí giám đc/tng giám đc ca
ch tch HQT và hiu qu hot đng ca các công ty gia đình
74
4.7
H s hi quy gia t l thành viên n trong hi đng qun tr và hiu
qu hot đng trong các công ty gia đình.
74
1
TÓM TT
Qun tr công ty tt có ý ngha quan trng trong vic to nên s hài hòa các
mi quan h gia hi đng qun tr, ban giám đc, các c đông và các bên có quyn li
liên quan trong doanh nghip. Thi gian qua, các doanh nghip Vit Nam mc dù có s
tng trng mnh v s lng, tuy nhiên cht lng doanh nghip còn thp, nng lc
cnh tranh yu. Mt trong nhng nguyên nhân c bn là nng lc qun tr, đc bit là
qun tr công ty còn ht sc hn ch. Ngày nay, s xut hin các công ty gia đình ngày
càng nhiu và đóng góp mt phn không nh vào s phát trin ca nn kinh t. Nh
vy, vic nghiên cu qun tr công ty có ý ngha quan trng trong vic nâng cao hiu
qu hot đng ca công ty, trong đó có công ty gia đình.
Bài nghiên cu này xem xét mi quan h gia cu trúc ca HQT và hiu qu
hot đng ca công ty gia đình. Nghiên cu đã thu thp d liu gm 90 công ty t nm

nhm đnh hng, vn hành, kim soát công ty c phn, to đng lc cho ngi qun
lý theo đui mc tiêu chung ca c đông, giúp tng cng hiu qu kinh t và tng
trng ca doanh nghip cng nh nim tin ca nhà đu t” thì liu trong mt công ty
gia đình qun tr công ty chu s chi phi nh th nào ca s kim soát ca các thành
viên gia đình?
1.2. Lý do chn đ tài
Nghiên cu trong lnh vc kinh doanh gia đình đã thu hút đc s chú ý đáng
k trong thi gian gn đây cho thy s công nhn ngày càng tng v tm quan trng
ca kinh doanh gia đình trong hot đng kinh t trong đó có vai trò ca h trong vic
to ra GDP, to vic làm, góp phn làm tng trng kinh t (Glassop và Waddell,
2005). Ví d, ti Hoa K và Châu M Latinh khong 80 phn trm đn 95 phn trm
và  Châu Âu và Châu Á khong 80 phn trm doanh nghip là gia đình s hu và gia
đình kim soát (Poza, 2007). Nghiên cu v mc đ tách và kim soát trong chín quc
3
gia ông Á, Claessens et al. (2000) tìm thy mc đ cao ca quyn s hu và kim
soát ca gia đình trong hn mt na các công ty ông Á. Các công ty gia đình đóng
mt vai trò quan trng trong phát trin kinh t, vì vy điu cn thit là cn có mt s
hiu bit tt hn v công tác qun tr các công ty gia đình.
Hin nay, trên th gii có nhiu nghiên cu v mi quan h gia cu trúc HQT
và hiu qu hot đng ca công ty gia đình ca các tác gi nh Anderson và các cng
s (2003), Baliga (1996), Bartholomeusz & Tanewski (2006), Chen (2010), Mishra và
các cng s (2001). Tuy nhiên, tác gi cha nhn thy có nhiu nghiên cu v mi
quan h gia cu trúc HQT và hiu qu hot đng ca các công ty gia đình  Vit
Nam. ng thi, tác đng ca cu trúc ca HQT nh hng khác nhau ra sao đi vi
hiu qu hot đng công ty gia đình và công ty không có s kim soát gia đình. ó là
vn đ cn đc xem xét thêm.
Qun tr công ty nghiên cu nhiu vn đ, gii quyt rt nhiu vn đ trong các

Liu rng trên thc t mi quan h gia qun tr công ty và hiu qu hot đng ca các
công ty gia đình nh th nào?
1.4. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca Lun vn là Qun tr công ty, c th là các đc tính
ca HQT.
Phm vi nghiên cu ca Lun vn là 90 công ty c phn đi din cho các công
ty c phn niêm yt ti sàn giao dch chng khoán TP.HCM (HSX) t nm 2008 đn
nm 2012.
1.5. Phng pháp nghiên cu
Lun vn s dng phng pháp nghiên cu đnh lng, thu thp s liu, kim
đnh mc đ gii thích ca phng trình hi quy đi vi mu tng th đ tìm ra mi
tng quan gia các tính cht HQT vi hiu qu hot đng ca công ty gia đình.
Bài nghiên cu s dng d liu bng (panel data) theo ba phng pháp Pool
Regression, Random Effect Model, Fixed Effect Model. Sau đó, s dng các kim đnh
đ la chn phng pháp phù hp. ng thi, nghi ng mô hình b hin tng ni
5
sinh, bài dùng kim đnh Hausman test đ kim tra bin ni sinh, và dùng phng pháp
2SLS đ khc phc hin tng này.
Cu trúc bài lun gm 5 chng:
Chng 1: Tng quan nghiên cu đ tài.
Chng 2: Tng quan các nghiên cu v tác đng ca các thành viên gia đình,
cu trúc HQT đn hiu qu hot đng ca công ty c phn.
Chng 3: Phng pháp nghiên cu là trình bày v quy mô mu, s liu và cách
ly s liu, mô hình nghiên cu và phng pháp nghiên cu, phng pháp kim đnh
đc s dng chính trong bài.
Chng 4: Trình bày và lý gii kt qu nghiên cu trong bài.
Chng 5: Kt lun và nhng hn ch ca bài nghiên cu và đ xut hng

tr, nhm tìm kim ngi đi din cho li ích ca mình. Hi đng qun tr s thay mt
cho c đông đ gii quyt nhng vn đ quan trng trong công ty c phn gia các
phiên hp thng niên nh chin lc phát trin công ty, nhân s cao cp (ban giám
đc)… nhm đm bo hiu qu hot đng ca công ty c phn  mc ti u.
QTCT đc đt trên c c ca s tách bit gia qun lý và s hu công ty.
Công ty là ca ch s hu (nhà đu t, c đông…), nhng đ công ty tn ti và phát
trin phi có s dn dt ca hi đng qun tr, s điu hành ca ban giám đc và s
đóng góp ca ngi lao đng, nhng ngi này không phi lúc nào cng có chung ý
chí và quyn li.
Nh vy, QTCT là mt h thng các mi quan h, đc xác đnh bi các c cu
và các quy trình. Ví d, mt h thng quy đnh các mi quan h gia các c đông và
ban giám đc bao gm vic các c đông cung cp vn cho ban giám đc đ thu đc
li sut mong mun t khon đu t (c phn) ca mình. Các c đông cng bu ra mt
th ch giám sát, thng đc gi là HQT hoc ban kim soát (BKS) đ đi din cho
quyn li ca mình. Tt c các bên đu liên quan ti vic đnh hng và kim soát
7
công ty: đi hi đng c đông, đi din cho các c đông, đa ra các quyt đnh quan
trng, ví d v vic phân chia lãi l. HQT chu trách nhim ch đo và giám sát
chung, đ ra chin lc và giám sát ban giám đc. Cui cùng, ban giám đc điu hành
nhng hot đng hàng ngày, chng hn nh thc hin chin lc đã đ ra, lên các k
hoch kinh doanh, qun tr nhân s, xây dng chin lc marketing, bán hàng và qun
lý tài sn. Tt c nhng điu này đu nhm phân chia quyn li và trách nhim mt
cách phù hp - và qua đó làm gia tng giá tr lâu dài ca các c đông.
Lý thuyt qun tr công ty tha nhn vai trò then cht ca HQT trong vic duy
trì hiu qu t chc, rt nhiu nghiên cu v đc tính ca HQT đn hiu qu ca
Công ty c phn đã nhn đc nhiu s chú ý nhiu quc gia và các đc tính ca
HQT thng đc đ cp trong nghiên cu nh: Quy mô HQT, tính kiêm nhim v

tr doanh nghip, tng cng đu t và phát trin bn vng cho doanh nghip và nn
kinh t.
2.1.1.2. Lý thuyt đi din
Lý thuyt đi din có ngun gc t lý thuyt kinh t, đc phát trin bi
Alchian và Demsetz nm 1972, sau đó đc Jensen và Meckling phát trin thêm vào
nm 1976. Theo lý thuyt đi din, QTCT đc đnh ngha là “mi quan h gia nhng
ngi đng đu, chng hn nh các c đông và các đi din nh các giám đc điu
hành công ty hay qun lý công ty” (Mallin, 2004). Trong lý thuyt này, các c đông là
các ch s hu hoc là ngi đng đu công ty, thuê nhng ngi khác thc hin công
vic. Nhng ngi đng đu y quyn hot đng ca công ty cho các giám đc hoc
nhng ngi qun lý, h là các đi din cho các c đông. Các c đông lý thuyt đi
din k vng các đi din hành đng và ra các quyt đnh vì li ích ca nhng ngi
đng đu. Ngc li, các đi din không nht thit phi ra quyt đnh vì các li ích ln
nht ca c đông (Padilla, 2000). Vn đ hay chính s xung đt li ích này ln đu
đc Adam Smith nhn mnh trong th k XVIII và sau đó đc khám phá bi Ross
nm 1973, còn s mô t chi tit lý thuyt đi din ln đu đc trình bày bi Jensen và
Meckling nm 1976.
Khái nim v vn đ phát sinh t vic tách quyn s hu và kim soát trong lý
thuyt đi din đã đc xác nhn bi Davis, Schoorman và Donaldson nm 1997.
Xung đt li ích cng có th tn ti ngay trong mi b phn qun tr, chng hn gia
các c đông (đa s và thiu s, kim soát và không kim soát, cá nhân và t chc) và
các thành viên HQT (điu hành và không điu hành, bên trong và bên ngoài, đc lp
và ph thuc) (IFC, 2010).
Nh vy, mt trong nhng vn đ mà lý thuyt đi din đt ra đó là thit lp cu
trúc HQT nhm đm bo li ích ca các c đông, nhng ngi ch s hu ca công
9
ty. HQT có th đc thit lp theo nhiu cách thc khác nhau nhm đt đc mc

hành, h s không th thc hin mt cách trn vn vai trò giám sát hay k lut giám
đc điu hành (Daily và Dalton, 1993). Do đó, xây dng mt c ch đ giám sát các
hành đng ca giám đc điu hành và các thành viên HQT điu hành là rt quan
trng (Weir, Liang, David, 2001). Cadbury (1992) đã xác đnh vai trò giám sát là mt
trong nhng trách nhim chính yu ca thành viên HQT không điu hành. H có th
tr thành nhng ngi giám sát kém hiu qu khi thi gian làm vic ti HQT càng
dài, khi mà h xây dng nhng mi quan h thân thit vi các thành viên HQT điu
hành (O’Sullivanvà Wong, 1999). iu này đã cng c cho nhng tuyên b ca
Cadbury rng tính đc lp ca các thành viên HQT không điu hành có th s gim
dn khi thi gian làm vic ti HQT càng dài (Bhagat và Black, 1998; Dalton, 1998;
Yarmack, 1996).
Nguyên tc phân tách chc nng giám sát và thc thi ca lý thuyt đi din
đc thit lp cng nhm mc đích giám sát các chc nng thc thi nh kim toán, tin
lng và b nhim (Roche, 2005). S tht bi ca các công ty trc đây thng bt
ngun t nhng ch trích v cu trúc qun tr không đy đ dn ti vic đa ra nhng
quyt sách không hp lý ca HQT ca nhng công ty đó. Tm quan trng ca các y
ban này đã đc công nhn trong mi môi trng kinh doanh (Petra, 2007).
2.1.2. Mi quan h gia qun tr công ty và hiu qu hot đng
2.1.2.1. Hiu qu hot đng
Hiu qu hot đng ca doanh nghip (Corporate performance hay Firm
performance) chính là hiu qu s dng toàn b các phng tin kinh doanh trong quá
trình sn xut, tiêu th cng nh các chính sách tài tr. Thc cht khái nim hiu qu
kinh t nói chung và hiu qu kinh t ca hot đng sn xut kinh doanh nói riêng đã
khng đnh bn cht ca hiu qu kinh t trong hot đng sn xut kinh doanh là phn
ánh mt cht lng ca các hot đng kinh doanh, phn ánh trình đ s dng các
ngun lc (lao đng, thit b máy móc, nguyên nhiên vt liu và tin vn) đ đt đc
11

Trc ht, vic s dng các công c nào đ đánh giá v hiu qu tài chính
doanh nghip có vai trò quan trng. Có rt nhiu các ch tiêu đo lng hiu qu tài
chính doanh nghip, nhng các ch tiêu thng đc s dng nht trong các nghiên
cu có th chia thành hai loi chính: i) Các h s giá tr k toán, còn gi là các h s v
li nhun; ii) Các h s giá tr th trng, còn gi là các h s v tng trng tài sn.
Các ch tiêu li nhun đc dùng nhiu nht bao gm li nhun trên tng tài sn
(ROA) và li nhun trên vn ch s hu (ROE). Mt s nghiên cu s dng li sut c
tc - DY (Ming & Gee 2008; Ongore 2011), li nhun trên doanh thu - ROS (Le &
Buck 2011), hoc li nhun trên vn đu t - ROI (Shah, Butt & Saeed 2011). Tuy
nhiên, trong mt s trng hp, cách s dng ROI thc ra chính là ROA, nh trong
nghiên cu ca Shah, Butt & Saeed (2011). Nhìn chung, ROA và ROE là hai h s
đc s dng ph bin nht. áng chú ý là giá tr ca hai h s này có th ph thuc
vào cách tính li nhun. Mc dù li nhun trc thu và lãi vay (EBIT) đc nhiu nhà
nghiên cu chn đ tính hai h s trên (Hu & Izumida 2008; Le & Buck 2011; Wang &
Xiao 2011), mt s nghiên cu khác s dng li nhun thun cng vi lãi vay (trc
hoc sau thu) (
Shah, Butt & Saeed 2011; Thomsen & Pedersen 2000), hoc đn gin
ch là li nhun thun (LI, Sun & Zou 2009; Tian & Estrin 2008); trong khi đó, có
nghiên cu li cho rng li nhun trc thu, lãi vay, hao mòn và khu hao (EBITDA)
nên đc dùng. Ngoài ý ngha tài chính khác nhau, lý do ca nhng cách tính khác
nhau nh vy có th là do hn ch v c s d liu; trong nhiu trng hp, s không
đy đ ca c s d liu s khin cho mt s nghiên cu buc phi có cách tính khác
nhau.
i vi nhóm h s giá tr th trng, hai h s Marris và Tobin’s Q rt thông
dng nh là công c đánh giá tt v hiu qu tài chính doanh nghip; trong đó h s
đu đc tính là tng giá tr th trng ca vn ch s hu so vi giá tr s sách ca
vn ch s hu, và h s sau đc tính là giá tr th trng ca vn ch s hu cng
vi giá tr s sách các khon n phi tr so vi giá tr s sách ca tng tài sn. Do đó,
13 th giúp cho công ty sm phát hin ra các vn đ trc khi chúng phát sinh và dn đn
mt cuc khng hong. Qun tr công ty s giúp ci thin hiu qu công vic qun lý
và giám sát Ban điu hành, chng hn bng cách xây dng h thng lng thng da
trên các kt qu tài chính ca công ty. iu này to điu kin thun li không ch cho
vic xây dng quy hoch b nhim cán b và k tha mt cách hiu qu, mà còn cho
vic duy trì kh nng phát trin dài hn ca công ty.
- Nâng cao hiu qu ra quyt đnh: Vic áp dng nhng cách thc Qun tr công
ty hiu qu s góp phn ci thin quá trình ra quyt đnh. Chng hn các thành viên
BG và các thành viên HQT và các c đông có th đa ra nhng quyt đnh chính
xác kp thi và có đy đ thông tin hn khi c cu qun tr công ty cho phép hhiu rõ
vai trò và trách nhim ca mình, cng nh khi các quá trình liên lc đc điu chnh
mt cách hiu qu. iu này s giúp hiu qu ca các hot đng tài chính và kinh
doanh ca công ty đc nâng cao mt cách đáng k  mi cp đ. Qun tr công ty có
hiu qu s giúp t chc tt hn toàn b các quy trình kinh doanh ca công ty, và điu
này s dn đn hiu sut hot đng tng cao hn và chi phí vn thp hn, và điu này
s li góp phn nâng cao doanh s và li nhun cùng vi s gim thiu trong chi phí và
nhu cu v vn.
- Thc hin tt hn vic tuân th và gim xung đt li ích: Mt h thng Qun
tr công ty hiu qu cn phi đm bo vic tuân th pháp lut, các tiêu chun, các quy
ch, quyn li và ngha v ca tt c các đi tng liên quan. Hn na, h thng qun
tr hiu qu cn giúp công ty tránh phát sinh chi phí cao liên quan đn nhng khiu
kin ca các c đông và nhng tranh chp khác bt ngun t s gian ln, xung đt li
ích, tham nhng, hi l và giao dch ni b.
Mt h thng QTCT hiu qu s to điu kin thun li trong vic gii quyt
nhng xung đt liên quan ti công ty, ví d xung đt gia các c đông nh l vi các
c đông nm quyn kim soát, gia các cán b qun lý vi các c đông, và gia các c
15

Trích đoạn Hn ch nghiên cu và h ng nghiên cu thêm trong t ng lai

---