B GIÁO DC VẨ ẨO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

NGUYN TH HNG CHUYÊN PHÂN TÍCH CÁC NHÂN T NH
HNG N HIU QU HOT NG
KINH DOANH TI CÁC NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN VIT NAM

LUN VN THC S KINH T
TP.H Chí Minh - Nm 2014
i

B GIÁO DC VẨ ẨO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH
NGUYN TH HNG CHUYÊN


đc lp riêng, không sao chép bt k tài liu nào và cha đc công b toàn b ni
dung này bt k  đâu; các s liu, các ngun trích dn trong lun vn đc chú
thích ngun gc rõ ràng, minh bch.
Thành ph H Chí Minh, ngày 25 tháng 07 nm 2014
Tác gi lun vn Nguyn Th Hng Chuyên
iii

MC LC
TRANG PH BÌA i
LI CAM OAN ii
MC LC iii
DANH MC CÁC T VIT TT vi
DANH MC CÁC BNG vii
DANH MC CÁC  TH ix
LI M U 1
CHNG 1 TNG QUAN V CÁC NHÂN T NH HNG N HIU
QU HOT NG KINH DOANH TI CỄC NGÂN HẨNG THNG MI
5
1.1. Các hot đng kinh doanh ti ngơn hƠng thng mi. 5
1.1.1. Hot đng huy đng vn. 5
1.1.2. Hot đng tín dng. 6
1.1.3. Hot đng đu t. 7
1.1.4. Hot đng kinh doanh ngoi t. 7
1.1.5. Hot đng kinh doanh dch v khác. 8
1.2. Hiu qu hot đng kinh doanh ti ngơn hƠng thng mi. 8
1.2.1. Khái nim. 8
1.2.2. Các ch tiêu đo lng hiu qu hot đng kinh doanh ti ngân hàng thng

c phn Vit Nam. 42
2.3.1. Ch tiêu tài chính đo lng hiu qu hot đng kinh doanh. 42
2.3.2. o lng hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng thng mi c
phn Vit Nam. 46
2.4. Phơn tích các nhơn t nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ti
các Ngơn hƠng thng mi c phn Vit Nam. 56
2.4.1. La chn các bin trong mô hình hi quy. 56
2.4.2. Kt qu c lng nh hng ca các nhân t đn hiu qu hot đng kinh
doanh. 58
KT LUN CHNG 2 62
v

CHNG 3 GII PHỄP GIA TNG NHÂN T TÍCH CC NHM NÂNG
CAO HIU QU HOT NG KINH DOANH TI CÁC NGÂN HÀNG
THNG MI C PHN VIT NAM 63
3.1. nh hng phát trin h thng ngơn hƠng thng mi Vit Nam đn
nm 2020. 63
3.2. Gii pháp gia tng các nhơn t tích cc nh hng đn hiu qu hot
đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit Nam. 66
3.2.1. Gia tng quy mô tng tài sn. 67
3.2.2. Gia tng ngun thu t hot đng cho vay. 67
3.2.3. Gia tng quy mô vn ch s hu. 68
3.2.4. Gia tng li nhun trên tng tài sn. 68
3.2.5. Hn ch các nhân t tiêu cc nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh.
69
3.3. Gii pháp nơng cao hiu qu hot đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit
Nam. 71
3.3.1. Nâng cao nng lc tài chính. 71
3.3.2. Phát trin và đa dng hóa các sn phm dch v mi. 72
3.3.3. Hin đi hóa công ngh ngân hàng 74

CSTT
:
Chính sách tin t
DEA
:
Phân tích bao d liu (Data Evelopment Analysis)
DMU
:
n v ra quyt đnh (Decision Making Unit)
DRS
:
Gim dn theo quy mô
EFFCH
:
Thay đi hiu qu k thut
IMF
:
Qu tin t quc t (International Monetary Fund)
IRS
:
Tng dn theo quy mô
NHNN
:
Ngân hàng Nhà nc
NHNNg
:
Ngân hàng nc ngoài
NHTM
:
Ngân hàng thng mi

TCTD
:
T chc tín dng
TE
:
Hiu qu k thut (Technical Efficiency)
TECHCH
:
Thay đi tin b công ngh
TFP
:
Nng sut nhân t tng hp (Total Factor Productivity)
TFPCH
:
Thay đi nng sut nhân t tng hp
VRS
:
Hiu qu bin đi theo quy mô (Variable Returns to Scale)
WB
:
Ngân hàng th gii (World Bank)
WTO
:
T chc thng mi th gii (World Trade Organization)

vii

DANH MC CÁC BNG

Bng 2.1: S lng NHTMCP Vit Nam giai đon 1990 ậ 2013 28

ca các NHTMCP Vit Nam giai đon 2007 - 2013 49
Bng 2.19: Giá tr ti u cho các bin s đu vào 52
Bng 2.20: S lng các NHTMCP có hiu qu tng dn (IRS), gim dn (DRS),
không đi (CONS) theo quy mô giai đon 2007 ậ 2013 53
Bng 2.21: Kt qu c lng ch s Malmquist v thay đi TFP và các thành phn
bình quân cho các NHTMCP Vit Nam giai đon 2007 - 2013 54
Bng 2.22: Kt qu c lng ch s Malmquist v thay đi TFP và các thành phn
cho các NHTMCP Vit Nam giai đon 2007 - 2013 55
Bng 2.23: Kt qu c lng mô hình hi quy Tobit phân tích các nhân t nh
hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit Nam giai đon
2007 - 2013 58 ix

DANH MC CỄC  TH

 th 2.1: Tc đ tng trng huy đng tin gi ca khách hàng ti các NHTMCP
giai đon 2007 ậ 2013 34
 th 2.2: Tc đ tng trng cho vay khách hàng ti các NHTMCP Vit Nam giai
đon 2007 ậ 2013 38
 th 2.3: Kh nng sinh li trên vn ch s hu ti các NHTMCP Vit Nam giai
đon 2007 - 2013 44
 th 2.4: Kh nng sinh li trên tng tài sn ti các NHTMCP Vit Nam giai đon
2007 - 2013 45
 th 2.5: Hiu qu k thut (TE), hiu qu k thut thun (PE), hiu qu quy mô
(SE) ca các NHTMCP Vit Nam giai đon 2007 - 2013 52
1

LI M U

Thông qua đ tài này s phn nào đánh giá đc thc trng hot đng cng nh
hiu qu hot đng kinh doanh ca các NHTMCP Vit Nam trc nhng khó khn
hin nay, đng thi đánh giá s tác đng ca các nhân t lên hiu qu hot đng
kinh doanh, xác đnh đâu là nhng nhân t then cht có nh hng đn hiu qu
hot đng kinh doanh, nhm có nhng gii pháp phù hp, to mt bc đt phá cho
s phát trin nhanh chóng, bn vng, tng bc nâng cao nng lc cnh tranh và
hi nhp kinh t quc t.
2. Mc tiêu nghiên cu.
Hiu qu đc xem là nhân t then cht quyt đnh thành bi trong hot
đng kinh doanh ca ngân hàng. Vic đánh giá đúng thc trng hiu qu hot đng
kinh doanh cng nh xác đnh các nhân t và nh hng ca các nhân t đn hiu
qu hot đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit Nam, t đó xây dng nhng gii
pháp phù hp cho vic nâng cao hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng,
phát huy nhng nhân t có nh hng tích cc, đng thi hn ch các nhân t có
nh hng tiêu cc đn hiu qu hot đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit Nam
là mc tiêu mà nghiên cu hng đn.  đt đc mc tiêu nghiên cu, lun vn
s đi vào gii quyt 2 vn đ:
o Hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng thng mi c phn Vit
Nam hin nay.
o Nhng nhân t nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân
hàng thng mi c phn Vit Nam.
3. i tng và phm vi nghiên cu.
i tng nghiên cu: hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng
thng mi c phn Vit Nam. Lun vn tp trung nghiên cu hiu qu theo quan
đim: kh nng bin các đu vào thành các đu ra và phân tích đnh lng các nhân
t nh hng đn hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng thng mi c
phn Vit Nam.
Phm vi nghiên cu: lun vn tp trung nghiên cu các ngân hàng thng
mi c phn Vit Nam giai đon 2007 - 2013. Tuy nhiên, đi vi ngân hàng Công
3

4

Chng 2: Phân tích các nhân t nh hng đn hiu qu hot đng kinh
doanh ti các Ngân hàng thng mi c phn Vit Nam.
Chng 3: Gii pháp gia tng nhân t tích cc nhm nâng cao hiu qu hot
đng kinh doanh ti các Ngân hàng thng mi c phn Vit Nam.
6. ụ ngha khoa hc và thc tin ca nghiên cu.
H thng hóa c s lý lun chung v hiu qu hot đng kinh doanh, các ch
tiêu đo lng hiu qu hot đng kinh doanh ti các ngân hàng thng mi. Trên c
s đó đo lng đc hiu qu hot đng kinh doanh ti các Ngân hàng thng mi
c phn Vit Nam. ng thi la chn mô hình phù hp đ phân tích nh hng
ca các nhân t đn hiu qu hot đng kinh doanh ti các Ngân hàng thng mi
c phn Vit Nam.
Kt qu nghiên cu giúp các nhà qun lý, các nhà nghiên cu v lnh vc
ngân hàng có cái nhìn toàn din hn v hiu qu hot đng kinh doanh ti các
NHTMCP Vit Nam. Bên cnh đó nhn đnh đc thc trng hot đng cng nh
hiu qu hot đng kinh doanh ti ngân hàng, xác đnh đc đâu là nhng nhân t
then cht tác đng lên hiu qu, t đó xây dng nhng gii pháp phù hp gia tng
các nhân t tích cc, hn ch các nhân t tiêu cc nh hng đn hiu qu hng
đn mc tiêu nâng cao hiu qu hot đng kinh doanh ti các NHTMCP Vit Nam.

5

CHNG 1
TNG QUAN V CÁC NHÂN T NH HNG N
HIU QU HOT NG KINH DOANH TI CÁC
NGÂN HÀNG THNG MI

1.1. Các hot đng kinh doanh ti ngân hƠng thng mi.
1.1.1. Hot đng huy đng vn.

hàng ch nên s dng ngun vn vay này trong trng hp ngân hàng thiu vn kh
dng trong thi gian ngn.
1.1.2. Hot đng tín dng.
ây là hot đng c bn, truyn thng và đóng vai trò vô cùng quan trng
không ch đi vi nn kinh t mà còn trong hot đng to ra thu nhp cho ngân
hàng. Hot đng tín dng ca ngân hàng th hin quan h tín dng phát sinh gia
ngân hàng vi khách hàng, trong đó ngân hàng là ngi cp tín dng cho khách
hàng di hình thc bng tin mt hoc tài sn trong thi gian đƣ tha thun, vi
cam kt là khách hàng phi hoàn tr n gc và lƣi đúng hn. Hot đng tín dng bao
gm các hình thc nh cho vay, bo lãnh, chit khu, bao thanh toán, cho thuê tài
chính, cho vay thu chi,ầ
- Cho vay: NHTM đc cho các t chc, cá nhân vay vn di các hình thc
nh cho vay ngn hn nhm đáp ng nhu cu vn cho sn xut, kinh doanh, dch v
và đi sng; cho vay trung, dài hn đ thc hin các d án đu t phát trin sn
xut, kinh doanh, dch v và đi sng.
- Bo lãnh: NHTM đc bo lãnh vay, bo lãnh thanh toán, bo lãnh thc hin
hp đng, bo lƣnh đu thu và các hình thc bo lãnh ngân hàng khác bng uy tín
và kh nng tài chính ca ngân hàng. Mc bo lƣnh đi vi mt khách hàng và tng
mc bo lƣnh đi vi mt ngân hàng không đc vt quá t l so vi vn t có
ca ngân hàng.
- Chit khu: NHTM đc chit khu thng phiu và các giy t có giá ngn
hn khác đi vi các t chc, cá nhân và có th tái chit khu các thng phiu và
7

các giy t có giá ngn hn khác đi vi các t chc tín dng khác.
- Bao thanh toán: NHTM trin khai thc hin bao thanh toán nh là mt hình
thc cp tín dng cho khách hàng doanh nghip nh: bao thanh toán truy đòi, bao
thanh toán min truy đòi, bao thanh toán ng trc hay bao thanh toán chit khu,
bao thanh toán khi đáo hn trong phm vi buôn bán ni đa và quc t.
- Cho thuê tài chính: NHTM đc thc hin cho thuê tài chính nhng phi

v ngoi hi giao sau, nghip v chênh lch t giá, nghip v ngoi hi k hn,
nghip v hoán đi ngoi t, nghip v ngoi hi theo quyn chn. Tuy nhiên, hot
đng kinh doanh ngoi t cha đng khá nhiu ri ro, đc bit là ri ro t giá. Vì
vy, vic đo lng, tính toán đ đa ra nhng gii pháp nhm gim thiu ri ro
trong hot đng kinh doanh ngoi t là rt quan trng.
1.1.5. Hot đng kinh doanh dch v khác.
Cùng vi s phát trin kinh t, các hot đng cung cp dch v ngày càng
đóng vai trò quan trng trong vic đa dng hóa các hot đng ca ngân hàng, đng
thi cng mang li cho ngân hàng nhng khon thu nhp không nh. Các hot đng
dch v bao gm dch v thanh toán, ngân qu, bo lãnh, y thác, đi lý,ầ ây
cng là nhng hot đng góp phn gia tng ngun vn huy đng cho ngân hàng.
Ngoài ra, trc s bùng n ca công ngh thông tin, các ngân hàng đƣ nhanh chóng
ng dng nhng tin b ca khoa hc công ngh vào vic cung cp và phát trin các
dch v ngân hàng hin đi nh dch v th, dch v home banking, internet
banking, phonebanking, mobile banking và các dch v ngân hàng quc t khác.
1.2. Hiu qu hot đng kinh doanh ti ngơn hƠng thng mi.
1.2.1. Khái nim.
Ngân hàng thng mi đc xem là mt doanh nghip hot đng trong lnh
vc kinh doanh tin t. Khi nghiên cu v hiu qu hot đng kinh doanh thì hin
nay có rt nhiu quan đim v hiu qu:
Theo European Central Bank: hiu qu là kh nng to ra li nhun bn
vng. Li nhun thu đc đu tiên đc dùng đ d phòng cho các khon l bt
ng và tng cng v th v vn, ci thin li nhun thu đc trong tng lai thông
qua đu t và các khon li nhun gi li.
Theo Peter S.Rose ậ giáo s kinh t hc và tài chính trng đi hc Yale - v
9

bn cht NHTM cng có th đc xem là mt tp đoàn kinh doanh và hot đng
vi mc tiêu ti đa hóa li nhun vi mc đ ri ro cho phép. Tuy nhiên, kh nng
sinh li là mc tiêu đc các ngân hàng quan tâm hn c vì thu nhp cao giúp các

Nh vy, có rt nhiu quan đim v hiu qu đc đa ra, tùy vào mc tiêu
và phng pháp nghiên cu mà la chn quan đim phù hp.
1.2.2. Các ch tiêu đo lng hiu qu hot đng kinh doanh ti ngân hàng
thng mi.
Có nhiu phng pháp đo lng hiu qu hot đng kinh doanh ti NHTM nh
phng pháp đo lng bng các ch s tài chính: li nhun, t sut sinh li trên tng
tài sn, t sut sinh li trên vn ch s hu, các ch tiêu phn ánh ri ro tài chính;
phng pháp phân tích hiu qu biên vi cách tip cn tham s; phng pháp phân
tích hiu qu biên vi cách tip cn phi tham s. Trong mi phng pháp s có
nhng u và nhc đim riêng.
1.2.2.1. Phng pháp đo lng bng các ch s tƠi chính.
- Li nhun: li nhun là mt ch tiêu tng hp phn ánh hiu qu hot đng
kinh doanh ca NHTM. Li nhun đc xác đnh qua các ch tiêu:
 Li nhun thun t lƣi = thu nhp t lƣi ậ chi phí t lƣi
 Li nhun thun ngoài lƣi = thu nhp ngoài lƣi ậ chi phí ngoài lãi
 Li nhun trc thu = doanh thu ậ chi phí
 Li nhun sau thu = li nhun trc thu ậ thu thu nhp
 Tc đ tng li nhun gia k này so vi k trc hoc k hoch
Các ch tiêu trên đc s dng đ đánh giá quy mô, mc đ tng trng li
nhun nói chung cng nh ca b phn li nhun thu đc t hot đng kinh doanh
k này so vi k trc hoc vi mc tiêu đ ra.
Chênh lch thu chi t lƣi phn ánh quy mô sinh li t các hot đng c bn
ca ngân hàng, huy đng vn đ cho vay và đu t, chênh lch càng ln thu nhp
ròng ca ngân hàng càng cao. Ngoài ra, chênh lch thu chi khác ngoài lãi ngày càng
đóng vai trò quan trng đi vi ngân hàng khi mà thu chi t lƣi có xu hng gim.
Li nhun sau thu là ch tiêu phn ánh tp trung nht kh nng sinh li ca ngân
hàng. Các nhân t tác đng đn thu chi lƣi và ngoài lƣi s nh hng đn li nhun
11

trc thu, thu sut và đi tng tính thu s nh hng đn li nhun sau thu.

Li nhun sau thu
Tng tài sn
x
Tng tài sn
Vn ch s hu

ROE = ROA x
Tng tài sn
Vn ch s hu
(1.3)
Mi quan h gia ROE và ROA cho thy ROE d bin đng hn ROA vì t
s tng tài sn trên vn ch s hu ln hn 1 rt nhiu ln. Công thc này còn tính
toán đc kh nng s dng vn ch s hu ca ngân hàng thông qua t s tng tài
12

sn trên vn ch s hu, có ngha ngân hàng có ROA thp nhng vn đt ROE cao
nu nâng cao t trng vn huy đng.
Tuy nhiên, nu ROE quá cao so vi ROA cho thy vn ch s hu ca ngân
hàng chim t trng nh hn so tng ngun vn. Nh vy, li nhun ca ngân hàng
ph thuc ch yu vào ngun vn huy đng, vì vy có th nh hng đn mc đ
an toàn trong hot đng kinh doanh ca ngân hàng.
 M rng ch tiêu ROA
ROA =
Li nhu n sau thu 
Tng tài sn có
=
Tng thu nh ptng chi ph íthu 
Tng tài sn có
(1.4)
ROA =

(1.6)
(1): T l sinh li ậ phn ánh hiu qu qun lý chi phí ca ngân hàng.
(2): T l hiu qu s dng tài sn ậ phn ánh chính sách qun lý danh mc
đu t ca ngân hàng, đc bit là cu trúc và thu nhp ca tài sn.
(3): T l vn ch s hu ậ phn ánh vic la chn ngun vn đ tài tr cho
hot đng ngân hàng, n hay vn ch s hu.
Khi mt trong các t s trên gim, các nhà qun tr ngân hàng cn xem xét lý
do ca s thay đi này. Trong ba t s trên thì t l vn ch s hu là ln nht, vn
ch s hu có chc nng bù đp thua l nên t trng này càng ln thì ri ro phá sn
ca ngân hàng càng cao.
- Nhóm ch tiêu phn ánh ri ro tài chính
Hot đng tín dng là mt hot đng kinh doanh truyn thng nhng li là
13

mt hot đng kinh doanh ch yu mang li nhiu li nhun cho ngân hàng. Song
đây cng là lnh vc luôn tim n nhiu ri ro nht. Vì vy, trong hot đng kinh
doanh ca ngân hàng s không th đc xem là đt hiu qu tt nu ch chy theo
mc tiêu li nhun mà quên đi vic kim soát cht ch nhng ri ro có th đi mt.
T l n quá hn =
N quá hn
Tng d n
(1.7)
T l này phn ánh cht lng ca tín dng, đây là vn đ then cht nh
hng đn s tn ti và nuôi sng nng lc cnh tranh ca NHTM. Do đó cht
lng tín dng tr thành yu t quan trng th hin hiu qu hot đng kinh doanh
ca NHTM. Ch s này càng nh th hin cht lng tín dng càng cao.
T l cho vay =
Tng d n
Tng tài sn có
(1.8)

còn gi là phng pháp phân tích biên ngu nhiên (Stochastic Frontier
Analysis_SFA) cho phép xác đnh hiu qu k thut và phi hiu qu k thut cho
tng DMU. Phng pháp SFA đòi hi phi ch đnh mt dng hàm c th đi vi
đng biên hiu qu, ch đnh phân phi phi hiu qu hoc sai s ngu nhiên. Tuy
nhiên, hn ch ca phng pháp SFA là nu vic ch đnh hàm sai s nh hng đn
ch s hiu qu.
1.2.2.3. Phng pháp phơn tích hiu qu biên vi cách tip cn phi tham s.
Phng pháp phân tích hiu qu biên vi cách tip cn phi tham s hay còn
gi là phng pháp phân tích bao d liu (Data Evelopment Analysis_DEA) cho
phép đo lng hiu qu mà không cn ch đnh trc các dng hàm sn xut cng
nh các ràng buc v phân phi phi hiu qu, tuy nhiên các ch s hiu qu phi
nm trong gii hn 0 và 1.
Phng pháp phân tích bao d liu DEA đc ng dng rng rãi trong nhiu
lnh vc, đây là mt k thut quy hoch tuyn tính đ đo lng hiu qu và xp
hng các DMU. Phng pháp này da trên vic tính toán đng gii hn kh nng
sn xut có th thu đc t các yu t đu vào cho trc, t đó so sánh vi đu ra
hin ti đ đánh giá hiu qu s dng các yu t đu vào đó. Yêu cu ca phng
pháp DEA là các DMU phi có cùng mt tp hp các bin đu vào và bin đu ra
thng nht, vì vy phng pháp này thích hp cho vic đánh giá hiu qu ca các
DMU hot đng trong cùng lnh vc, ngành ngh kinh t.
Phng pháp DEA cho phép xác đnh hiu qu tng đi ca các DMU hot
đng trong mt h thng phc tp. Theo phng pháp DEA, mt DMU hot đng
15

tt nht s có ch s là 1, trong khi đó ch s ca các DMU phi hiu qu đc tính
bng vic chiu các đn v phi hiu qu lên trên biên hiu qu. i vi mi đn v
phi hiu qu, phng pháp DEA đu đa ra mt tp hp các đim chun ca các
đn v khác đ giá tr ca đn v đánh giá có th so sánh đc.
Công thc xác đnh hiu qu đn gin:
 =

k
(1.12)
Trong đó:
EF: hiu qu
u: trng s ca bin đu ra y, 0 ≤ u
m
≤ 1
v: trng s ca bin đu vào x, 0 ≤ v
k
≤ 1
Công thc m rng trong trng hp có n ngân hàng:


=
u
1
y
1j
+ u
2
y
2j
+ + u
m
y
mj
v
1
x
1j

1
y
1j
+ u
2
y
2j
+ + u
m
y
mj
v
1
x
1j
+ v
2
x
2j
+ + v
k
x
kj
1 vi 1 j n (1.15)
u
m
, v
k
≥ 0
 gii quyt bài toán hiu qu mt cách tng quát, Coelli đƣ xây dng phn