B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH


H TH TRANG

GII PHÁP HN CH RI RO TRONG HOT NG
KINH DOANH TH TI NGÂN HÀNG TMCP
CÔNG THNG VIT NAM -
CHI NHÁNH KCN BIÊN HÒA LUN VN THC S KINH T

TP. H CHÍ MINH - NM 2013 B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.H CHÍ MINH


H TH TRANG

GII PHÁP HN CH RI RO TRONG HOT NG
KINH DOANH TH TI NGÂN HÀNG TMCP
CÔNG THNG VIT NAM -


MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các t vit tt
Dang mc các bng, biu
Danh mc các hình v, đ th
PHN M U 1
1. Lý do chn đ tài 1
2. Mc tiêu nghiên cu 1
3. i tng và phm vi nghiên cu 2
4. Phng pháp và tài liu nghiên cu 2
5. Ý ngha ca đ tài 2
6. Ni dung và kt cu ca đ tài 3
CHNG 1: TH THANH TOÁN VÀ RI RO TRONG HOT NG
KINH DOANH TH TI NGÂN HÀNG THNG MI 4
1.1.Tng quan v th thanh toán 4
1.1.1. Ngun gc ra đi và phát trin ca th thanh toán 4
1.1.2. Khái nim và phân loi th thanh toán 4

1.2.4.5. Nhân t pháp lý, ch trng và chính sách ca c quan qun lý
nhà nc 18
1.2.5. Mô hình và phng pháp nghiên cu 19
1.2.5.1. Mô hình nghiên cu đ xut 19

1.2.5.2. Phng pháp nghiên cu 22
Kt lun chng 1 23
CHNG 2: THC TRNG RI RO TRONG HOT NG KINH
DOANH TH TI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THNG KCN BIÊN
HÒA 24
2.1.Gii thiu v NHCT KCN Biên Hòa và Trung tâm th NHCT VN 24
2.1.1. Gii thiu v NHTMCPCT KCN Biên Hòa 24 2.1.2. Gii thiu v NHTMCP CT Vit Nam 27
2.1.3. Gii thiu v Trung tâm th NHTMCPCT VN 28
2.2.Tình hình hot đng kinh doanh th ca Ngân hàng TMCP Công thng KCN
Biên hòa 28
2.2.1. Các sn phm th ca NHCT 28
2.2.1.1. Th tín dng quc t 28
2.2.1.2. Th ATM ni đa 29
2.2.2. Hot đng kinh doanh th ca NHCT KCN Biên Hòa 31
2.2.2.1. S lng th phát hành 31
2.2.2.2. Doanh s thanh toán th 33
2.2.2.3. Mng li giao dch th ca NHCT KCN Biên Hòa 33
2.3.Thc trng ri ro trong kinh doanh th ti NHCT KCN Biên Hòa 35
2.3.1. Ri ro trong giai đon phát hành th 35
2.3.2. Ri ro trong giai đon thanh toán th 36
2.3.3. Ri ro tác nghip 39
2.3.4. Ri ro do khoa hc công ngh 39

3.2.4. Gii pháp đi vi bo v ti các máy ATM 61
3.3.Kin ngh đn các c quan hu quan 62
3.3.1. Kin ngh đn Chính ph 62
3.3.2. Kin ngh vi NHNN Vit Nam 63
3.3.3. Kin ngh vi Hip hi th Vit Nam 64
3.3.4. Kin ngh đi vi NHTMCPCT 64
Kt lun chng 3 66

KT LUN CHUNG 68
TÀI LIU THAM KHO
PH LC DANH MC CÁC T VIT TT
Anti-Skimming H thng thit b phòng chng sao chép thông
tin ch th ti các trm ATM
ATM Automated Teller Machine, máy giao dch t
đng
VCNT n v chp nhn th
EFA Phân tích nhân t khám phá (Exploratory Factor
Analysis)
NHNN Ngân hàng nhà nc
NHPH Ngân hàng phát hành
NHTMCPCT KCN Biên Hòa Ngân hàng thng mi c phn Công Thng
Khu Công Nghip Biên Hòa
NHTMCPCT VN Ngân hàng thng mi c phn Công Thng
Vit Nam
NHTT Ngân hàng thanh toán
PIN S mt mã cá nhân (Personal Indentify Number)
TTT Trung Tâm Th

S đ 2: Quy trình chp nhn và thanh toán th 9
Hình 1.1: Mô hình nghiên cu đ xut 19
Hình 2.1: S đ mô hình hot đng ca NHTMCPCT KCN Biên Hòa 24
Hình 2.2: Mng li ATM 34
Hình 2.3: Mng li VCNT 34
Hình 2.4: Ri ro trong giai đon phát hành th 36
Hình 2.5: Ri ro trong giai đon thanh toán th 38
-1-

PHN M U
1. Lý do chn đ tài
Hin nay, hot đng v th không ngng gia tng v nhiu mt nh: s lng th
phát hành, đn v chp nhn th, doanh s thanh toán th, s lng máy ATM, đi
kèm theo là nhng tin ích vt tri ca nó: rút tin, chuyn khon, np tin đin
thoi, xem t giá, thanh toán hàng hóa,…Chúng mang đn nhng tính nng u vit

 Phm vi nghiên cu ca đ tài: tác gi ch c gng tip cn, tìm hiu ri ro
trong quá trình phát hành và thanh toán th ti Ngân hàng TMCP Công
Thng Vit Nam CN KCN Biên Hòa. ng thi, tác gi mun đ xut mt
s gii pháp nhm hn ch ri ro trong kinh doanh th thanh toán ti ngân
hàng.
 Thi gian nghiên cu: đ tài s dng s liu ca ngân hàng TMCP Công
Thng CN KCN Biên Hòa và Trung tâm th Ngân hàng TMCP Công
Thng Vit Nam giai đon t nm 2009 đn nm 2012.
4. Phng pháp và tài liu nghiên cu
Lun vn đc nghiên cu trên c s các phng pháp nghiên cu nh: phng
pháp so sánh, thng kê, phân tích, tng hp nhm lun gii nhng vn đ đc đt
ra trong quá trình nghiên cu.
Ngun d liu thu thp đc t các báo cáo ca Trung tâm th, ca Ngân hàng
Công Thng, ca các sách, báo, tp chí, website liên quan.
Ngoài ra, bài nghiên cu còn s dng mô hình hi quy đa bin vi phng pháp
phân tích các nhân t khám phá EFA, đ phân tích tác đng ca tng nhân t đn
ri ro kinh doanh th thanh toán.
Ngun d liu đc thu thp thông qua bng câu hi kho sát các nhân viên đang
công tác ti NHTMCPCT KCN Biên Hòa.
5. Ý ngha ca đ tài
 tài có ý ngha lý lun và thc tin nh sau:
 Góp phn nâng cao hiu qu kinh doanh th ti các Ngân hàng thng mi
nói chung và ngân hàng TMCP Công Thng KCN Biên Hòa nói riêng.
-3-

 Góp phn to thêm uy tín và thng hiu ca Ngân hàng TMCP Công
Thng KCN Biên Hòa đi vi khách hàng.
  tài đc hoàn thành có th đc s dng làm tài liu tham kho cho các
hc viên, sinh viên nhóm ngành tài chính - ngân hàng và nhng ai quan tâm,
nghiên cu đn nhng vn đ liên quan.

Lch s ra đi ca th thanh toán bt ngun t vic các đi lý bán l cung cp tín
dng cho khách hàng thông qua vic mua hàng trc, tr tin sau. Nhng nhiu đi
lý nh không đ kh nng cung cp tín dng cho khách hàng ca h và th là ngân
hàng đã tham gia vào vic này.
Th ngân hàng xut hin nm 1946 ti M vi tên gi là Charg-it đc ngân hàng
John Biggin phát hành. H thng này cho phép khách hàng tr tin cho các giao
dch mua bán l ti đa phng. Các c s chp nhn th np biên lai bán hàng vào
nhà bng ca Biggins, nhà bng s tr tin cho h và thu li t khách hàng đã s
dng Charg-it ây có th coi là tin đ cho vic phát hành th tín dng đu tiên
ca ngân hàng Franklin National New York vào nm 1951.
Trãi qua quá trình tn ti và phát trin, đn nm 1970 chic th t đu tiên ra đi.
ó là mt chic th bng nha có gn theo lõi t tính đ lu tr thông tin. Theo s
phát trin ca đi sng xã hi, chic th đc trang b thêm nhng tinh vi khác nh
các hình không gian 3 chiu đc in bng công ngh laser ch có th nhn bit bng
tia cc tím. Cùng vi xu th phát trin chung ca toàn cu, công ngh th đã đc
du nhp vào Vit Nam nm 1996, ch yu là phc v cho nhu cu s dng th ca
khách nc ngoài đn Vit Nam.
Hin nay, trên th trng có hai loi th Visa và Mastercard đang s dng ph bin
c v s lng th phát hành và doanh s thanh toán. Ngoài ra, còn có 1 s t chc
th quc t
 khác nh: JCB, Dinners club, Amex…
1.1.2. Khái nim và phân loi th thanh toán
1.1.2.1. Khái nim th thanh toán
Th thanh toán là mt phng tin thanh toán không dùng tin mt, đc phát hành
bi mt ngân hàng phát hành th. Th thanh toán đc dùng đ rút tin mt hoc
thanh toán tin mua hàng hoá, dch v ti các đim chp nhn thanh toán bng th.

-5-

1.1.2.2. Phân loi th thanh toán

dng tin t tài khon ca mình hoc tin do ngân hàng cung cp tín dng.
 Th do t chc phi ngân hàng phát hành: loi th du lch hoc gii trí do các
tp đoàn kinh doanh ln phát hành nh: Dinner Club, Amex ó cng có th
là th đc phát hành bi các công ty xng du (Oil Company Card), các ca
hiu ln
1.1.3. Các ch th tham gia trong hot đng kinh doanh th
Hot đng phát hành th, s dng và thanh toán th ca ngân hàng ti Vit Nam bao
gm ch th c bn nh sau: t chc th quc t, Trung tâm th, ngân hàng phát
hành, ngân hàng thanh toán, ch th và cui cùng là đn v chp nhn th. Mi ch
th đóng mt vai trò quan trng khác nhau trong hot đng kinh doanh th, cùng
nhau phát huy ti đa tính nng phng tin thanh toán hin đi: thanh toán không
dùng tin mt.
1.1.3.1. T chc th quc t
T chc th quc t là Hip hi các t chc tài chính, tín dng hoc công ty tham
gia phát hành và thanh toán th quc t. Mt s t chc th quc t hin nay nh:
Visa, Mastercard, Công ty th JCB, Công ty th American Express, Dinner Club…
(ph lc 2).
T chc th quc t có nhim v đng ra liên kt các thành viên, đt ra các quy đnh
bt buc các thành viên phi tuân theo, thng nht thành mt h thng toàn cu. Bt
k ngân hàng nào hin nay hot đng trong lnh vc th đu phi gia nhp vào t
chc th này. T chc th quc t cng đng thi là trung tâm x lý, cp phép và
thanh toán ca các thành viên.
1.1.3.2. Trung tâm th
Trung tâm th là phòng qun lý th trung ng, là đi din ca các ngân hàng trong
quan h đi ngoi v trc tip phát hành, s dng và thanh toán th vi các t chc
th quc t và các ngân hàng khác. Trung tâm th chu trách nhim điu hành hot
đng phát hành, cp phép, tra soát thanh toán th và qun lý ri ro. ng thi là
-7-

trung tâm điu hành và thanh toán th gia các chi nhánh trong cùng h thng ca

nhim v vic s dng th vi ch th chính.
1.1.3.6. n v chp nhn th
VCNT là mt t chc hoc cá nhân có chc nng cung ng hàng hóa, dch v và
chp nhn th làm phng tin thanh toán không dùng tin mt. Sau khi ký hp
đng thì đn v chp nhn th phi tuân th các quy đnh v thanh toán th ca ngân
hàng thanh toán.
 tr thành VCNT ca ngân hàng, nht thit đn v đó phi có tình hình tài
chính tt và có nng lc kinh doanh, cng ging nh các ngân hàng thm đnh
khách hàng trc khi phát hành th cho khách hàng, ngân hàng cng đánh giá la
chn VCNT. Ch có nhng đn v hot đng kinh doanh hiu qu, có kh nng
thu hút đc đông đo khách hàng thanh toán th thì ngân hàng mi có th thu hi
vn nhanh và có lãi.
1.1.4. Quy trình phát hành, chp nhn và thanh toán th
1.1.4.1. Quy trình phát hành

S đ 1: Quy trình phát hành th
Bc 4: TTT tin hành phát hành th. Bng các k thut công ngh cao, các thông
tin v ch th s đc mã hóa in trên th, đng thi n đnh mã pin cho ch th.
Bc 5: NHPH nhn th t TTT
Bc 6: NHPH giao th cho ch th, kích hot và hng dn ch th s dng th.
1.1.4.2. Quy trình chp nhn và thanh toán th

S đ 2: Quy trình chp nhn và thanh toán th
Bc 1: Ch th đn đn v chp nhn th thc hin mua sm hàng hóa
Bc 2: VCNT đa th vào máy cà th đ nhp thông tin và truyn d liu v
NHTT. Sau đó, in và gi hóa đn đn NHTT
Bc 3: NHTT s tm ng tin cho VCNT.
Bc 4: NHTT gi d liu đn TCTQT và TCTQT truyn d liu này cho NHPH.
Bc 5: TCTQT s báo n đn NHPH đng thi báo có cho NHTT
Bc 6: Vào mt ngày quy đnh trong tháng, NHPH s gi sao kê cho ch th
Ch th
n v chp
nhn th
Ngân hàng

dng hóa các loi hình dch v mà nó còn góp phn to nên thng hiu riêng cho
mi ngân hàng. Bên cnh đó, nó còn mang li mt s li ích cho các ch th khác
nh sau:
i vi ngi s dng th: an toàn, nhanh chóng, mang li hiu qu cao và phc v
cho nhu cu cn thit hàng ngày.
Bên cnh đó, đóng góp vào xã hi vai trò rt ln: là phng tin thanh toán không
dùng tin mt, gim thiu chi phí cho cá nhân và xã hi xung mc thp nht.
1.2. Ri ro trong hot đng kinh doanh th ti NHTM và mô hình nghiên
cu
1.2.1. Khái nim v ri ro trong hot đng kinh doanh th
Ri ro hot đng kinh doanh th là kh nng xy ra nhng tn tht v vt cht hay
phi vt cht trong kinh doanh th mà bt c nhng ngân hàng, ch th và c đn v
chp nhn th đu không mong mun.
-11-

1.2.2. Các loi ri ro trong hot đng kinh doanh th ca ngân hàng thng
mi
Ri ro tín dng
Ri ro tín dng là loi ri ro thng xy ra  th tín dng, khách hàng không có kh
nng thanh toán hoc là thanh toán không đy đ các khon chi tiêu trc đó bng
th tín dng. Nguyên nhân, là do khâu thm đnh khách hàng không cn thn, không
xác thc các thông tin ch th, không s dng các bin pháp đm bo cn thit,
hoc đôi khi ch th c tình gian ln
Ri ro v mt k thut
ây là loi ri ro gây ra tác hi rt ln, có liên quan đn h thng qun lý th, chn
hn nh: nghn mng, hoc có trc trc v đng truyn d liu. Loi ri ro này,
không ch nh hng đn khách hàng, ngân hàng mà còn gây tác hi ln đn c hot
đng ca h thng th.
Nguyên nhân gây nên loi ri ro này có th do yu t khách quan, hoc ch quan là
h thng cha đc đu t đúng mc, công tác cp nht, bo qun cha đc quan

Gian ln có th xem nh là các hành vi la đo nhm thc hin các giao dch
thanh toán th bt hp pháp gây tn tht cho các ch th tham gia vào quá trình
hot đ
ng kinh doanh th.
Nguyên nhân gây nên ri ro này là do nhiu nhân t khác nhau nh s vô ý ca ch
th, s đu t công ngh cha đáp ng nhu cu hin đi hóa ca các ngân hàng, li
dng các k h trong qui đnh qui trình, cng có th do nh hng ca tình hình
ti phm th trên th gii,….Trong thi gian qua trên th gii và ti Vit Nam
đã xy ra các hình thc gian ln nh sau:
 Ly cp th
 Ly d liu thông qua camera
Ti phm lp đt mt thit b đc th vào máy ATM, chúng có th ly d liu v
tài khon và s pin t xa nh mt chic camera cng đc lp kín đáo ti máy
ATM. Camera thng đc đt ti mt đim chiu thng vào bàn phím, mt v trí
có th ghi hình toàn b các thao tác ca ch th cng nh lu gi s liu. Vi
công ngh không dây, toàn b d liu đc truyn đn cho k ti phm đang đng
-13-

gn đó. D liu ly đc s làm nên các th gi, và s dng s pin thu đc t
camera đ rút tin ca nn nhân.
 Trm d liu khi thanh toán qua mng internet
Bên cnh các th đon la đo ngày càng nhiu và tinh vi, hin tng thông tin
th tín dng thanh toán qua mng Internet b hacker đánh cp d liu cng đang
có xu hng gia tng. Các hin tng đánh cp cng khá đa dng mà ch th cn
đ phòng nh th đon la đo trc tuyn (Phishing), vi vic to website gi đ
ly thông tin, tn công đánh cp d liu, chn lung giao dch ca th t đ ly
cp mt khu,…. Nghiêm trng hn, các đi tng hacker còn tung các thông tin
th lên các din đàn trc tuyn đ chia s
cho nhng k xu khác có th li dng.
 Tn công c hc

Bn là, NHTM phi có s hp tác ca các đn v phát hành và thanh toán th cùng
các c quan hu quan trong vic phòng chng ti phm v th.
1.2.4. Nhng nhân t nh hng đn ri ro trong kinh doanh th
Ri ro trong hot đng kinh doanh th phát sinh trong sut quá trình t khi phát
hành đn khi đóng tài khon th, có th do nhiu yu t. Trong thi gian qua, ri ro
trong hot đng kinh doanh th ca các ngân hàng thng mi xy ra do mt trong
nhng yu t sau:
1.2.4.1. Nhân t ni b ngân hàng
Cht lng công tác thm đnh khách hàng
Thm đnh khách hàng đ phát hành th là vic ngân hàng phân tích, đánh giá nng
lc pháp lý, nng lc tài chính ca khách hàng đ quyt đnh đng ý, t chi phát
hành th hay nâng hn mc th tín dng. Mt khi ngân hàng đng ý phát hành th
tín dng, tc là ngân hàng chp nhn cho khách hàng vay, đng ý cho khách hàng
làm đn v chp nhn thanh toán th cng là ngân hàng đng ý tm ng thanh toán
trc cho khách hàng. Cht lng công tác thm đnh cao tc là ngân hàng đã la
chn đc cho mình nhng khách hàng tt, t chi nhng khách hàng có ý đnh la
đo, hn ch đc ri ro ch th không thanh toán n cho ngân hàng, VCNT la
đo chim dng vn ca ngân hàng.
-15-

o đc, trình đ chuyên môn ca cán b th
Con ngi là trung tâm ca mi hot đng, là yu t quyt đnh đn s thành công
hay tht bi trong tt c lnh vc trong nn kinh t. i ng cán b th là nhng
ngi trc tip hàng ngày tip xúc vi hot đng kinh doanh th, vi nhng hành vi
la đo trong lnh vc th. Kinh nghim, ý thc cnh giác, tuân th cht ch các quy
đnh ca ngân hàng trong hot đng kinh doanh th ca đi ng cán b th s góp
phn phát hin, ngn chn, hn ch nhng ri ro, nhng tn tht cho ngân hàng
trong quá trình kinh doanh. Nhng ngi trc tip làm th, hiu bit v th nên
nhng gi mo th do cán b th gây ra li là nhng gi mo tinh vi nht, khó phát
hin nht và cng gây tn tht ln cho ngân hàng. Chính vì vy, chúng ta có th kt