B GIÁO DC ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
 NGÔ TH TUYT MINH

GII PHÁP HN CH RI RO TRONG PHNG
THC TÍN DNG CHNG T TI NGÂN HÀNG
THNG MI QUC T MEGA – CHI NHÁNH
THÀNH PH H CHÍ MINH

LUN VN THC S KINH T



LUN VN THC S KINH T Ngi hng dn khoa hc: TS. NGUYN TH THÚY VÂN
TP.H CHÍ MINH – NM 2013

LI CAM OAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cu ca tôi vi s giúp đ ca TS.
Nguyn Th Thúy Vân; s liu thng kê trung thc và đc ly t các ngun tin cy.
Ni dung, kt qu nghiên cu ca lun vn này cha tng đc công b trong bt c
công trình nào cho ti thi đim hin nay.
TP.HCM, ngày 25 tháng 11 nm 2013
Tác gi

Ngô Th Tuyt Minh
MC LC
***
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN

1.4.2.3. Qun lý bng các bin pháp d phòng và gim thiu ri ro 21
1.5. BÀI HC KINH NGHIM THANH TOÁN BNG PHNG THC TDCT . 21
1.5.1. Bài hc kinh nghim ca các ngân hàng trên th gii 21
1.5.1.1. Kinh nghim ca Citibank N.A., Malaysia 21
1.5.1.2. Kinh nghim ca Deutsche Bank 21
1.5.2. Bài hc kinh nghim cho các NHTM Vit Nam 22
KT LUN CHNG 1 24
CHNG 2: THC TRNG RI RO TRONG THANH TOÁN TDCT TI
NGÂN HÀNG TMQT MEGA CN TP. HCM 25
2.1. TNG QUAN V NGÂN HÀNG TMQT MEGA 25
2.1.1. Tng quan v Ngân hàng TMQT Mega ài Loan 25
2.1.2. Tng quan v Ngân hàng TMQT Mega CN TP. HCM 26
2.2. QUY TRÌNH THANH TOÁN TDCT TI NGÂN HÀNG TMQT MEGA CN TP.
HCM
2.2.1. Quy trình thanh toán TDCT hàng nhp khu 27
2.2.1.1. Giai đon m th tín dng 27
2.2.1.2. Giai đon thc hin và thanh toán th tín dng 29
2.2.2. Quy trình thc hin TDCT hàng xut khu 30
2.2.2.1. Quy trình thông báo L/C xut khu 30
2.2.2.2. Quy trình thanh toán b chng t hàng xut khu 31
2.3. THC TRNG RI RO TRONG PHNG THC THANH TOÁN TDCT TI
NGÂN HÀNG TMQT MEGA CN TP. HCM
2.3.1. Kt qu hot đng thanh toán TDCT ti Ngân hàng TMQT Mega CN TP. HCM
34
2.3.1.1. Doanh s thanh toán theo phng thc TDCT qua các nm 34
2.3.1.2. Doanh s TTQT hàng xut 35
2.3.1.3. Doanh s TTQT hàng nhp 36
2.3.1.4. So sánh doanh s TTQT vi mt s NHTM khác 37
2.3.2. Nhng ri ro phát sinh trong quá trình thc hin thanh toán TDCT ti Ngân
hàng TMQT Mega CN TP. HCM 38

CN : Chi nhánh
eUCP : Quy tc và thc hành thng nht tín dng chng t đin t (The
Uniform Customs and Practice for Documentary Credits for
electric presentation)
ISBP : Thc hành nghip v ngân hàng theo tiêu chun quc t v kim
chng t theo L/C (The International Standard Banking Practice
for Examination of Documents under Documentary Credits)
L/C : Th tín dng (Lettter of credit)
NHTM : Ngân hàng thng mi
SWIFT : Hip hi vin thông liên ngân hàng và tài chính quc t (The
Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication)
TDCT : Tín dng chng t
TMQT : Thng mi quc t
TP. HCM : Thành ph H Chí Minh
TTQT : Thanh toán quc t
TTR : Thanh toán chuyn tin có bi hoàn (Telegraphic Transfer
Reimbursement)
UCP : Quy tc và thc hành thng nht tín dng chng t (The
Uniform Customs and Practice for Documentary Credits)
XNK : Xut nhp khu

DANH MC CÁC HÌNH V, BIU 
*****
Bng 2.1. Mc xp hng tín dng ca ngân hàng TMQT Mega ài Loan
S đ 2.1. S đ t chc ngân hàng TQMT Mega CN TP. HCM
S đ 2.2. Quy trình m L/C
S đ 2.3. Quy trình thc hin và thanh toán L/C
Bng 2.2. T trng doanh s thanh toán theo phng thc TDCT trong TTQT t nm
2010-2012
Biu đ 2.l. T trng doanh s thanh toán L/C trong TTQT t nm 2010 - 2012

qu hot đng thanh toán quc t, đa dng hóa các phng thc thanh toán nh
chuyn tin, nh thu, TDCT… Trong đó, thanh toán theo phng thc TDCT là
mt nghip v chính, phc v đc lc cho hot đng kinh doanh xut nhp khu
ca các doanh nghip, là ngun thu tim nng ca ngân hàng.
Tuy nhiên, TDCT không phi là mt nghip v đn gin, nó đòi hi phi đc
đu t thích đáng v nghip v và công ngh. Thc t cho thy, TDCT vn còn
tim n nhiu ri ro, gây thit hi v tài chính và uy tín không ch cho các nhà
xut nhp khu mà cho c ngân hàng.
Ngân hàng TMQT Mega – CN TP. HCM đã tri qua hn 10 nm tham gia hot
đng thanh toán quc t theo phng thc TDCT. Bên cnh nhng thành qu đt
đc, hot đng thanh toán quc t theo phng thc TDCT ca Ngân hàng cng
vp phi nhng khó khn, gp phi nhng ri ro, cha tht s hoàn thin. Xut
phát t nhng khó khn đó, tôi mun đi sâu vào nghiên cu đ tài: “GII PHÁP
HN CH RI RO TRONG PHNG THC TệN DNG CHNG T
TI NGỂN HÀNG TMQT MEGA CN TP. HCM”.
2. Mc tiêu nghiên cu
 tài tp trung nghiên cu mt s vn đ c bn sau:
- Tng hp tình hình hot đng thanh toán quc t hàng xut nhp khu theo
phng thc TDCT ti Ngân hàng TMQT Mega CN TP. HCM và nhng ri ro
phát sinh (giai đon 2010 - 2012)
- Phân tích nhng ri ro thc t đã xy ra và nguyên nhân ch yu ca nhng ri
ro đó.
- a ra nhng gii pháp nhm hn ch ri ro, hoàn thin phng thc TDCT
hàng xut nhp khu.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: phng thc TDCT hàng xut nhp khu trong thanh toán
quc t
Phm vi nghiên cu:
- Không gian: thanh toán hàng xut nhp khu bng phng thc TDCT ti
ngân hàng TMQT Mega CN TP. HCM

TTQT đã tr thành mt b phn không th thiu trong hot đng ca nn kinh t ca các
quc gia ngày nay.
Có nhiu đnh ngha khác nhau v TTQT nh:
Th nht: vic trao đi các hot đng kinh t và thng mi gia các quc gia làm phát
sinh các khon thu và chi bng tin ca nc này đi vi mt nc khác trong tng giao
dch hoc tng đnh k chi tr do hai nc quyt đnh. Trong mi quan h chi tr này,
các quc gia phi cùng nhau quy đnh nhng yu t cu thành c ch thanh toán gia các
quc gia nh quy đnh v ch th tham gia thanh toán, la chn tin t, các công c và
các phng thc thanh toán. Tng hp các yu t cu thành c ch đó to thành TTQT
gia các quc gia. (1)
Th hai: TTQT là quá trình thc hin các khon thu chi tin t quc t thông qua h
thng ngân hàng trên th gii nhm phc v cho các mi quan h trao đi quc t phát
sinh gia các nc vi nhau. (2)
T hai đnh ngha trên, chúng ta có th thy đc mt s đc đim ca TTQT nh sau:
- TTQT din ra trên phm vi toàn cu, phc v các giao dch thng mi, đu t, hp tác
quc t thông qua mng li các ngân hàng trên th gii.

(1)
inh Xuân Trình (2006), “Giáo trình thanh toán quc t”, NXB Lao đng – Xã hi

(2)
Trm Th Xuân Hng (2006), “Thanh toán quc t”, NXB Thng kê, Tp. HCM
2 - TTQT khác vi thanh toán trong nc vì nó liên quan đn các trao đi tin ca quc
gia này ly tin ca quc gia khác. Vì vy khi ký kt các hp đng mua bán ngoi
thng các bên phi tha thun vi nhau ly đng tin ca nc nào là tin t tính toán
và thanh toán trong hp đng, đng thi phi tính toán thn trng đ la chn các bin
pháp phòng chng ri ro khi t giá hi đoái bin đng.

thanh toán thc hin nhanh chóng và liên tc, giá tr hàng hoá xut nhp khu đc
thc hin s có tác dng thúc đy tc đ thanh toán và giúp các doanh nghip thu hi
vn nhanh. Thông qua TTQT còn to nên các mi quan h tin cy gia doanh nghip
và ngân hàng, t đó có th to điu kin thun li đ các doanh nghip đc các
ngân hàng tài tr vn trong trng hp doanh nghip thiu vn, h tr v mt k
thut thanh toán thông qua vic hng dn, t vn cho doanh nghip, hn ch thp
nht ri ro có th xy ra trong quá trình thanh toán vi các đi tác.
TTQT còn có tác dng khuyn khích các doanh nghip kinh doanh xut
nhp

khu
gia tng qui mô hot đng, tng khi lng hàng hoá giao dch và m rng
quan h giao dch vi
các
nc.
TTQT cng to ra ngun thu ngoi t cho các ngân hàng thông qua vic
chuyn tin vào tài khon ca các khách hàng xut khu, các ngân hàng có th s dng
ngun ngoi t đó cho các khách hàng nhp khu vay đ thanh toán vi phía đi tác.
Do đó TTQT có liên quan mt thit đn nghip v huy đng vn, cp tín dng, thanh
toán trong nc, bo lãnh và kinh doanh ngoi t ca các NHTM.
Qua nhng phân tích trên cho thy TTQT ngày càng chim v trí quan trng
trong hot đng ca các NHTM trong nc nói riêng và các ngân hàng khác trên th
gii nói chung.
1.2. PHNG THC TệN DNG CHNG T (TDCT)
1.2.1. C s ra đi ca phng thc TDCT

Khi hàng hoá đc mua hoc bán ngoài lãnh th quc gia, các giao dch này
4

có th tr nên

1.2.2.1. Khái nim phng thc TDCT
Phng thc TDCT là mt s tho thun mà trong đó mt ngân hàng (ngân
hàng m th tín dng) theo yêu cu ca khách hàng (ngi xin m th tín dng) cam
kt hay cho phép mt ngân hàng khác chi tr mt s tin nht đnh cho ngi th
5

hng th tín dng hoc chp nhn hi phiu do ngi này ký phát trong phm vi s
tin đó, khi ngi th hng xut trình cho ngân hàng mt b chng t thanh toán phù
hp vi nhng điu khon, điu kin quy đnh trong th tín dng.
1.2.2.2. c trng ca phng thc TDCT
Trong nghip v TDCT, tt c các bên liên quan ch giao dch bng chng t mà
không giao dch bng hàng hoá, các dch v và/ hoc các công vic khác mà chng
t đó có th liên quan.
Nét đc trng khác ca th tín dng chính là tính đc lp ca nó vi hp đng,
th tín dng hoàn toàn đc lp vi hp đng gia hai bên mua bán mc dù th tín dng
c th hoá ngha v và quyn li ca c hai bên: ngi mua yêu cu ngân hàng bo
đm thanh toán, ngi bán phi giao hàng theo quy đnh trong hp đng, đúng thi
hn, thit lp chng t hoàn chnh và hp l,…và các điu kin khác đã tha thun.
Theo iu 4, mc A, UCP 600 “ V bn cht, th tín dng là mt giao dch riêng bit
vi các hp đng mua bán hoc các hp đng khác mà các hp đng này có th làm
c s ca th tín dng. Các ngân hàng không liên quan đn hoc b ràng buc bi
các hp đng nh th, thm chí ngay c trong th tín dng có bt c s dn chiu nào
đn các hp đng nh th. Vì vy s cam kt ca mt ngân hàng đ thanh toán,
thng lng thanh toán hoc thc hin bt c ngha v nào khác trong th tín dng
không ph thuc vào các khiu ni hoc các bin h ca ngi yêu cu phát sinh t
các quan h ca h vi ngân hàng phát hành hoc vi ngi th hng”.
1.2.2.3. u và nhc đim ca phng thc TDCT:
Phng thc TDCT ngày càng đc s dng rng rãi trong TTQT bi vì nó có nhiu u
đim hn so vi các phng thc thanh toán khác, vi phng thc thanh toán này
quyn li ca ngi xut khu và ngi nhp khu đu đc đm bo. C th:

- c hng nhng dch v t vn v mt chuyên môn trong nghip v thanh
toán bng th tín dng t mt t chc tài chính trung gian là ngân hàng.
7

Nhc đim:
- Th tín dng không th đm bo cho ngi mua hàng rng hàng hóa đc
giao có cht lng và s lng đúng nh hp đng đã ký kt. Do vy, điu
quan trng là ngi mua phi t xem xét, đánh giá uy tín ca ngi bán khi
thc hin phng thc thanh toán này.
-  đc ngân hàng phát hành m L/C cho mình buc ngi mua hoc phi có
tin ký qu hoc phi thc hin các bin pháp bo đm tin vay.
- Phí dch v có liên quan đn vic thanh toán bng th tín dng thng cao hn
so vi các phng thc thanh toán khác.
 i vi các ngân hàng:
- Nghip v TDCT là nghip v mang li cho các ngân hàng nhng khon thu
phí dch v rt ln nh phí phát hành L/C, phí thông báo, phí tu chnh, phí
chit khu,… Nhng khon phí này thng chim t trng cao trên tng thu
dch v hàng nm ca các ngân hàng.
- Nu thc hin tt nghip v này s nâng cao v th, uy tín ca ngân hàng trên
trng quc t. Mi quan h gia ngân hàng và các t chc quc t s không
ngng đc m rng, t đó càng làm tng kh nng x lý và gii quyt nghip
v ti các ngân hàng.
- Thông qua nghip v thanh toán TDCT các ngân hàng còn có th cung cp các
dch v khác nh tín dng, chuyn tin, t vn, bo lãnh cho khách hàng…
iu này va giúp tng thu dch v va to điu kin tng trng các th phn
khác.
1.2.3. Th tín dng (L/C)
1.2.4.1. Khái nim:
Th tín dng (Letter of credit – vit tt là L/C) là mt cam kt thanh toán có điu kin
bng vn bn ca mt t chc tài chính (thông thng là ngân hàng) đi vi ngi th

- Ngân hàng ch đnh (Nominated bank): là ngân hàng đc ngân hàng phát
hành y nhim đ khi nhn đc b chng t phù hp vi nhng quy đnh
trong L/C thì:
+ Thanh toán (pay) cho ngi th hng
+ Chp nhn (accept) hi phiu k hn
+ Chit khu (negotiate) b chng t
+ Chu trách nhim tr chm (Defferer payment) giá tr ca L/C. Trách nhim
ca ngân hàng đc ch đnh là ging nh ngân hàng phát hành khi nhn đc
b chng t ca nhà xut khu gi đn.
1.2.4.3. Phân loi th tín dng:
Phng thc thanh toán TDCT có tính u vit hn hn nhng phng thc TTQT khác.
Tuy nhiên hiu qu ca phng thc này s đc th hin đy đ hn khi ta bit la
chn loi th tín dng phù hp vi yêu cu ca tng tình hung c th trong mi quan h
thng mi quc t ny sinh gia các bên. Theo quy c quc t, th tín dng bao gm
nhiu loi. Có th phân bin chúng di các góc đ khác nhau di dây:
 Cn c vào tính cht:
- Th tín dng có th hy ngang (Revocable L/C): là loi th tín dng mà sau khi L/C
đc m thì ngi đ ngh m L/C có th yêu cu ngân hàng sa đi, b sung hay hy
b bt c lúc nào mà không cn có s đng ý ca ngi th hng L/C. Th tín dng có
th hy ngang hu nh không đc s dng trong thc t mà ch có ý ngha v mt lý
thuyt.
- Th tín dng không th hy ngang (Irrevocable L/C): là loi th tín dng mà sau khi
đc m, ngi đ ngh m L/C s không đc đn phng yêu cu ngân hàng sa đi,
b sung hay hy b nu không đc s đng ý ca ngi th hng L/C.  đm bo
đc tính cht và tác dng ca th tín dng, ngày nay hu ht các th tín dng đu đc
m theo hình thc không th hy ngang này.
 Cn c theo thi đim thanh toán:
10

- Th tín dng tr ngay (At sight L/C): là loi th tín dng mà ngân hàng phi thanh toán

1.2.4. C s pháp lý ca phng thc TDCT:
TDCT là giao dch ca ngân hàng theo yêu cu ca khách hàng nhm thc
hin công đon cui cùng ca hàng lot giao dch thng mi quc t gia hai
bên mua và bán, đáp ng yêu cu ca c hai phía: Ngi bán giao hàng và đc tr
tin, Ngi mua tr tin và đc nhn hàng. Ngân hàng, ngi đm bo thanh toán,
đã tr thành nhp cu ni đáng tin cy ca nn mu dch các nc. Tm quan trng ca
giao dch TDCT đòi hi phi có hành lang pháp lý đ các ngân hàng thc hin. Bn
quy tc th hin đy đ thông l và tp quán quc t và đc các NHTM trên th
gii chp nhn
và

áp
dng. Nhng TDCT còn là các phát sinh trong nc t mi quan
h gia ngân hàng - ngi m, ngân hàng - ngi th hng. Nó luôn đc chi phi
bi Lut pháp Quc gia. Nh vy giao dch TDCT đc tin hành trên hành lang pháp
lý ca Quc t và Quc gia.
Quy tc và Thc hành Thng nht TDCT (UCP) mc du ch là nhng quy
đnh đc son tho bi phòng thng mi quc t (Paris) nhng đc coi là Lut
quc t v ngân hàng trong giao dch TDCT và đc áp dng rng rãi trên toàn th
gii. iu này nói lên vai trò ca nó trong vic kin to hành lang pháp lý cho mi
giao dch quc t ca ngân hàng, phc v nn thng mi th
gii.

K t khi phát hành ln đu tiên vi mc đích thit lp mt b quy tc thng
nht v TDCT, mch máu ca giao thng quc t. Tháng 11-1989, U ban K thut
và nghip v ngân hàng thuc phòng thng mi quc t đc phép sa đi Quy tc
và Thc hành thng nht TDCT
,
s xut bn 400. Yêu cu ca ln sa đi này là nêu
bt s phát trin ca nn công nghip vn ti và ng dng công ngh mi vào các lnh

Quc t ICC phát hành nm 2002. Sau hn 4 nm s dng, ICC quyt đnh tin hành
sa đi ISBP645 và thông qua phiên bn 2007 vi tên gi là ISBP681. Tuy nhiên, sau
gn hai nm áp dng, trong chng mc nào đó, ISBP681 vn còn bc l nhiu thiu sót
và cha đáp ng đc yêu cu thc t v kim tra chng t theo L/C. Do vy, ti cuc
hp Dubai vào tháng 3/2009, ICC mt ln na quyt đnh sa đi ISBP681. Mi đây,
13

vào ngày 17/04/2013, ICC hp ti Lisbon (B ào Nha) đã thông qua Bn D tho
cui cùng ISBP vi tên gi ISBP745.
1.3. RI RO TRONG PHNG THC TDCT
1.3.1. Khái nim ri ro trong phng thc TDCT
Ri ro trong phng thc TDCT là vn đ xy ra ngoài ý mun trong quá trình tin hành
hot đng thanh toán TDCT và nh hng xu đn hot đng kinh doanh ca ngân hàng.
Trong hot đng TTQT theo phng thc TDCT, ri ro xy ra khi quyn li ca mt bên
tham gia b vi phm. Ri ro không ch đc hiu theo ngha hp là chng t không đc
thanh toán mà còn đc hiu rng hn là bt k mt s chm tr nào trong các khâu ca
phng thc TDCT.
1.3.2. Phơn loi ri ro trong phng thc TDCT
1.3.2.1. Cn c vào đi tng b thit hi:
 Ri ro đi vi nhà nhp khu:
Vic thanh toán ca ngân hàng cho nhà xut khu ch cn c vào b chng t xut trình
mà không cn c vào vic kim tra thc t hàng hóa. Ngân hàng ch kim tra tính hp l
b ngoài ca b chng t. Nu nhà xut khu có ch tâm gian ln s xut trình chng t
gi mo cho ngân hàng ch đnh đ thanh toán. Nh vy, s không có s đm bo nào
cho nhà nhp khu rng hàng hóa đc giao s đúng nh hp đng v s lng, cht
lng và không b h hng gì. Trong trng hp này nhà nhp khu vn phi hoàn tr
đy đ tin đã thanh toán cho ngân hàng.
 Ri ro đi vi nhà xut khu:
Khi nhà xut khu xut trình b chng t không phù hp vi L/C thì mi khon thanh
toán (chp nhn) đu có th b t chi và nhà xut khu s phi t gii quyt bng cách