BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO
TRNGăIăHCăKINHăTăTP. HăCHÍăMINH

NGUYNăTHăÁNHăM PHÂNăTÍCHăCÁCăYUăTăTÁCăNGăN
TăTRNGăNGÀNHăKINHăTăTNHăPHÚăYÊN
LUNăVNăTHCăSăKINHăT

TP.ăHăChíăMinhăậ Nmă2013BăGIÁOăDCăVÀăÀOăTO

Hc viên thc hin
Nguyn Th Ánh M

TÓM TT LUNăVN
 tài Phân tích tác đng ca các yu t đn t trng các ngành kinh t tnh Phú
Yên vi mc tiêu xác đnh mc đ nh hng ca các yu t vn, lao đng và TFP
đn t trng ngành kinh t tnh Phú Yên. Trên c s đó, gi ý chính sách cho tng
trng và chuyn dch c cu kinh t bn vng.
T ngun s liu chính thc đc công b t Niên giám thng kê và báo cáo
ca mt s c quan chuyên môn, thông qua nhng vn đ lý lun và thc tin liên
quan đn chuyn dch c cu kinh t tác gi đ tài vn dng mô hình hi quy tng
trng đ tìm ra mc đ đóng góp ca tng yu t vn, lao đng, TFP đi vi ba khu
vc kinh t. Tha hng nhng kt qu đó, bin đi và tính toán theo công thc toán
đ tính mc đ nh hng ca tng nhân t đi vi chuyn dch c cu ca tng khu
vc c th. Kt qu cho thy vn là yu t có tác đng ln nht đn tng trng ca c
ba khu vc trong nn kinh t, tip đn là lao đng và cui cùng là TFP dù đi vi tng
thi k và tng khu vc thì s nh hng các yu t có khác nhau. Khi phân tích tính
toán bình quân cho chui s liu t nm 1990 đn 2012, vn có nh hng đn tng
trng khu vc I nhiu nht, tip đn khu vc III và khu vc II. Lao đng có nh
hng đn tng trng khu vc III nhiu nht, đn khu vc II và khu vc I. Trong khi
đó, TFP có đóng góp không đáng k đn tng trng ca c 3 khu vc. i vi tác
đng đn t trng c cu kinh t, tính toán cho chui s liu t 2010-2012, vn có nh
hng mnh m nht đn chuyn dch c cu khu vc II, và III, lao đng tác đng ln
nht đn khu vc I và TFP đi vi khu vc III.
Trên c s phân tích, đ tài có nhng gi ý chính sách đi vi tng trng,
chuyn dch c cu kinh t và gii pháp thu hút và s dng các ngun lc mt cách
hiu qu. Vi ngun lc có hn, cn tp trung đu t vào nhng ngành, ngh đa

b. Lý thuyt các cc tng trng 8
c. Chuyn dch c cu kinh t ca Syrquin 8
1.1.4 Kinh nghim chuyn dch c cu kinh t trong và ngoài nc 9
a. Trên th gii 9
b. Ti Vit Nam 11
1.1.5 Tng quan các công trình nghiên cu trc đây 13
1.2 Khung phân tích 17
1.3 Phng pháp nghiên cu 17
1.3.1 Phng pháp lun 17
1.3.2 Phng pháp đo lng TFP 19
TÓM TT CHNG 1 21
CHNG 2: TNG QUAN TÌNH HÌNH KINH T XÃ HI PHÚ YÊN 22
2.1 Tng quan đc đim t nhiên, kinh t xã hi tnh Phú Yên 22
2.1.1 c đim t nhiên, hành chính, xã hi tnh Phú Yên 22
2.1.2 Tng quan tình hình phát trin kinh t-xã hi 24
a. V tng trng kinh t 24
b. V đu t phát trin 25
c. V xut nhp khu 27
d. V lao đng vic làm 27
2.2 C cu kinh t theo ngành 28
a. Khu vc I 29
b. Khu vc II 31
c. Khu vc III 32
2.3 Nng lc cnh tranh ca đa phng 33
2.3.1 Nông sn, thy sn 33
2.3.2 Công nghip ch bin 34
2.3.3 Du lch, khách sn, nhà hàng 35
2.3.4 Ch s nng lc cnh tranh cp tnh PCI 35
TÓM TT CHNG 2 36
CHNG 3: KT QU PHÂN TÍCH 38

DANH MC CÁC KÝ HIU, CÁC CH VIT TT CCKT : C cu kinh t
GDP : Tng sn phm quc ni
KT-XH: Kinh t xã hi

Hình 2.6: Bn đ Quy hoch phát trin các khu công nghip và tiu th
công nghip trên đa bàn tnh Phú Yên đn nm 2020 31
Hình 3.1: Tc đ tng trng khu vc I và các yu t 41
Hình 3.2: Tc đ tng trng khu vc 2 và các yu t 43
Hình 3.3: Tc đ tng trng khu vc 3 và các yu t 44 DANH MC NI DUNG PHN PH LC

Ph lc 1 : Tng quan lao đng trên đa bàn
Ph lc 2: Giá tr sn xut và giá tr gia tng (giá 94) khu vc I
Ph lc 3: Giá tr sn xut và giá tr gia tng (giá 94) khu vc II
Ph lc 4: Tng bán l hàng hóa và dch v (giá hh) khu vc III
Ph lc 5: Tóm tt kt qu chy mô hình hi quy tng trng cho ba khu vc
Ph lc 6: óng góp các yu t đn tng trng và chuyn dch CCKT

1

CHNGăM U

1. Vnăđ nghiên cu:
Chuyn dch CCKT là xu hng vn đng khách quan đc th hin thông qua
s vn đng và thay đi cu trúc ca các yu t cu thành trong nn kinh t di s tác
đng ca con ngi vào các nhân t nh hng đn chúng theo nhng mc tiêu xác
đnh. K hoch phát trin KTXT 5 nm 2011-2015 xác đnh chuyn dch CCKT là mt
trong nhng ni dung ch yu trong PTKT ca đa phng. Thc trng nn kinh t
cho thy, thi gian qua, v mt s lng, CCKT ca tnh Phú Yên đã chuyn dch theo
hng tích cc, đó là t trng ngành nông, lâm nghip và thy sn trong tng sn
phm ca tnh gim tng đi, t trng ngành công nghip - xây dng và dch v - du
lch tng lên. Tuy nhiên, cht lng phát trin KTXH và nng lc cnh tranh ca Phú

+ Khu vc I bao gm các ngành, lnh vc nh sau: Nông nghip, lâm nghip,
thy sn.
+ Khu vc II bao gm các ngành, lnh vc nh sau: Công nghip khai thác m,
sn xut và phân phi đin, khí đt và nc, công nghip ch bin, xây dng.
+ Khu vc III bao gm các ngành, lnh vc nh sau: Thng nghip, sa cha xe
có đng c, mô tô, xa máy và đ dùng cá nhân, khách sn nhà hàng, vn ti, kho bãi và
thông tin liên lc, tài chính, tín dng, hot đng khoa hc, công ngh, giáo dc và đào
to, y t, vn hóa, th thao, các hot đng liên quan đn kinh doanh tài sn và dch v
t vn, hot đng làm thuê công vic gia đình trong các h t nhân, hot đng phc v
cá nhân và cng đng, ca các t chc, đoàn th.
- Thc hin nghiên cu đánh giá trong giai đon 1989 – 2013.
3. Phngăphápănghiênăcu:
a. Phng pháp lch s, tng quan lý thuyt, kho sát thc tin v nhng vn đ
c bn liên quan đn chuyn dch CCKT, thng kê mô t đ tng hp các lý thuyt và
mô t thc trng kinh t - xã hi.
b. Phng pháp hi quy tng trng đ xác đnh h s đóng góp ca vn, lao
đng đi vi tng trng tng khu vc.
c. Vn dng phng pháp hch toán tng trng đ xác đnh đóng góp ca tc đ
tng trng ca yu t TFP và mc đ đóng góp ca yu t này đn tng trng tng
khu vc.
4. Ngunăsăliu:
- S dng s liu th cp t Niên giám thng kê tnh Phú Yên, s liu và báo cáo
ca các c quan chuyên môn;
3

- Thu thp, tính toán b sung mt s ch tiêu, s liu cha có trong niên giám
thng kê và các tài liu đã công b, phc v quá trình tính toán.
5. Kt cu ca lunăvn:
Bài vit đc chia thành 5 chng nh sau: Chng m đu - Gii thiu chung v
bi cnh, s cn thit ca nghiên cu, phm vi nghiên cu, mc đích nghiên cu,

và cng s (1990, đc trích bi Perobelli, 2011 ) đnh ngha s chuyn dch CCKT là
s chuyn dch theo thi gian trong s tng tác gia các khu vc kinh t. Còn theo
Takur (2011, đc trích bi Perobelli, 2011 ) hiu s thay đi trong CCKT là quá trình
điu chnh tm quan trng tng đi ca các ch s chung trong nn kinh t và đ đnh
ngha CCKT cn phân tích cu thành và kiu sn xut, lao đng, tiêu dùng, thng mi
và tng sn phm. Có mi tng quan thun gia PTKT và s chuyn dch trong c
cu. Tng quan này cho rng PTKT din ra  đó s có s dch chuyn mnh m và
thay đi trong mi quan h ni b các khu vc. S dch chuyn này dn đ nâng cao
tm quan trng và s tng tác ln nhau gia các khu vc kinh t.
5

Theo inh Vn Ân và cng s (2008), chuyn dch CCKT là s thay đi ca
CCKT t trng thái này sang trng thái khác cho phù hp vi môi trng phát trin.
Thc cht ca chuyn dch CCKT là s phát trin không đu gia các ngành, các lnh
vc. Trong mt nn kinh t, chuyn dch CCKT có th din ra mt cách t phát hoc
có s can thip ca nhà nc hoc kt hp c hai.
Có th thy CCKT là tng th h thng kinh t bao gm nhiu yu t có quan
h cht ch vi nhau, tác đng qua li vi nhau trong mt không gian và thi gian nht
đnh, trong nhng điu kin xã hi c th, hng vào thc hin các mc tiêu đã đnh.
Các loi CCKT sau đây thng hay đc đ cp, đó là: CCKT ngành, CCKT theo
thành phn kinh t và CCKT theo vùng min, trong đó c cu ngành kinh t là tng
hp các ngành kinh t và mi quan h t l gia các ngành th hin  v trí và t trng
ca mi ngành trong tng th nn kinh t. Chuyn dch c cu ngành kinh t là quá
trình chuyn c cu ngành kinh t t ngành này sang ngành khác phù hp vi s phát
trin ca phân công lao đng xã hi và phù hp vi s phát trin ca lc lng sn
xut, phát trin khoa hc- công ngh.
1.1.2ăCácăngunălcăphátătrin
Theo Manuelli và Seshadri (2006), trong lý thuyt kinh t, vn đ “Ti sao các
quc gia giàu có hn các nc khác?” thu hút s quan tâm ln ca các nhà kinh t. Có
nghiên cu cho rng do s khác bit trong t l vn đc tích ly trên mt đn v đu

công ngh vi mc đ tng đng nhau. Có th nói, trong khi nhng phát kin công
ngh đóng vai trò nh gung máy ca s phát trin thì nhng kin thc, k nng lao
đng đóng vai trò nh mt đng c các sáng kin.
Theo Easterly và Levine (2001) thì vn đ trung tâm ca tng trng và PTKT
không ch là nn kinh t tng t l tit kim và tích ly vn. Mc dù có nhiu nhà
nghiên cu tip tc xem ch tiêu tích ly vn là yu t đng lc cho TTKT thì các tác
gi này cho rng ngoài vic tính toán tích ly vn vt cht và vn con ngi thì còn có
“phn d khác” và ngi ta dùng TFP đ đi din cho “phn d” này nhm th hin
nhng phn không gii thích đc trong tng trng.
Tóm li, có th thy vai trò ca các yu t đi vi tng trng. Vn đu t là
ch tiêu phn ánh toàn b chi tiêu đ làm tng hoc duy trì tài sn vt cht trong mt
thi k nht đnh. Vn đu t thng thc hin qua các d án đu t và mt s chng
trình mc tiêu quc gia vi mc đích b sung TSC, tài sn lu đng (Lê Xuân Bá,
2010). Còn lao đng đc coi là mt trong nhng yu t quan trng ca quá trình
PTKT, và có s tác đng to ln ti quá trình chuyn dch CCKT. S lng ngun lao
đng đc biu hin thông qua các ch tiêu nh quy mô và tc đ phát trin ngun lao
đng. Cht lng ngun lao đng đc xem xét trên các mt: Sc kho, trình đ vn
7

hoá, trình đ chuyên môn, nng lc phm cht. Và nng sut các yu t tng hp phn
ánh s đóng góp ca các yu t vô hình nh đi mi công ngh, hp lý hoá sn xut,
ci tin qun lý, nâng cao trình đ lao đng ca công nhân, chính sách hp lý,… Tác
đng ca TFP không trc tip nh nng sut b phn nh nng sut lao đng và nng
sut vn mà phi thông qua s bin đi ca lao đng và vn. Tc đ tng nng sut
các nhân t tng hp là t l tng lên ca kt qu sn xut do nâng cao nng sut tng
hp chung. ây là ch tiêu phn ánh hiu qu s dng ngun lc sn xut, làm cn c
quan trng đ đánh giá cht lng tng trng cng nh tính cht phát trin bn vng
ca kinh t, là c s đ phân tích hiu qu sn xut xã hi, đánh giá tin b khoa hc
công ngh, đánh giá trình đ t chc, qun lý sn xut, ca mi ngành, mi đa
phng hay mi quc gia ( Lê Xuân Bá, 2010).

b. Lýăthuytăcácăccătngătrng
Nhng đi din tiêu biu ca lý thuyt “cc tng trng” (Hirschman, Perrons)
cho rng không th và không nht thit đm bo tng trng bn vng bng cách duy
trì c cu cân đi liên ngành đi vi mi quc gia. Lý thuyt này da cn bn trên mt
s lun đim. Mt là, vic phát trin không cân đi s to ra kích thích đu t. Nu
cung bng cu trong tt c các ngành thì s trit tiêu đng lc đu t nâng cao nng lc
sn xut. Ð phát trin đc, cn phi tp trung đu t vào mt s ngành nht đnh,
thúc đy và có tác dng lôi kéo đu t trong các ngành khác theo kiu lý thuyt s
nhân, t đó kéo theo s phát trin ca nn kinh t. Hai là, trong mi giai đon phát
trin, vai trò “cc tng trng” ca các ngành hoc vùng trong nn kinh t là không
ging nhau. Vì vy, cn tp trung nhng ngun lc cho mt s lnh vc c th trong
mt thi đim nht đnh. Ba là, do trong thi k đu ca quá trình công nghip hóa,
các nc đang phát trin rt thiu các ngun lc sn xut và không có kh nng phát
trin cùng mt lúc đng b tt c các ngành hin đi. Vì th, phát trin không cân đi
gn nh là mt s la chn bt buc.
c. ChuynădchăCCKT caă Syrquin
Theo Syrquin (1989), chuyn dch CCKT gm ba giai đon: (1) sn xut nông
nghip, (2) công nghip hóa, và (3) nn kinh t phát trin.
Giai đon sn xut nông nghip: có đc trng chính là s thng tr ca các hot
đng ca khu vc khai thác, đc bit là nông nghip, nh là ngun lc chính trong vic
gia tng sn lng ca các hàng hóa kh thng. Trong giai đon này, tc đ TTKT
chung khá chm mà mt trong nhng nguyên nhân chính là do t trng tng đi cao
ca khu vc nông nghip trong tng giá tr gia tng. Nu xét  mt cung, thì trong giai
đon 1 có nhng đc trng chính là t l tích ly t bn còn khiêm tn nên t l đu t
thp, tc đ tng trng cao ca lc lng lao đng, và tc đ tng trng nng sut
9

các nhân t tng hp rt thp, và nhân t sau cùng này tác đng mnh đn tc đ
TTKT chung hn là yu t t l đu t thp.
Giai đon công nghip hóa: có đc đim ni bt là tm quan trng trong nn kinh

i vi Hà Lan, chn nuôi, đc bit là ngành chn nuôi bò sa là ngành sn
xut quan trng nht ca nông nghip Hà Lan. Bên cnh đó, ngành trng hoa cng là
th mnh ca Hà Lan vi nhiu chng loi đa dng nh hoa ct, cây cnh, c hoa các
loi, ; là mt trong 8 nc sn xut ln v thu sn  Châu Âu, kim ngch xut khu
thu sn ca Hà Lan đng th 11 th gii. Nh vy có th thy nông nghip đóng vai
trò quan trng trong nn kinh t ca quc gia này.  thúc đy chuyn dch lao đng
trong nông nghip, nông thôn, Hà Lan đã đy mnh các chính sách nh Xây dng
chin lc phát trin nông nghip, nông thôn tp trung vào nhng ngành có nhiu li
th; Phát trin các trang tri quy mô ln vi vic hình thành các trang tri gia đình, t l
lao đng làm thuê rt ít, xóa b hình thc tiu nông t cp, t túc, khuyn khích tích t
và xây dng các trang tri ln hin đi theo mô hình kinh t t hp “nông-công-
thng”; Phát trin các t chc ca nông dân và h tr tín dng: Hip hi ngành ngh,
Hip hi thng mi,… đc lp ra vi vai trò h tr các trang tri liên kt t khâu
cung ng nguyên liu đn tiêu th sn phm. Ngoài ra, còn có các chính sách tín dng
h tr thông qua Ngân hàng hp tác đ h tr vn cho nông dân m rng sn xut nh
đm bo 90% vn cho các ch trang tri và 40% vn cho các doanh nghip nh và va
hot đng.
Cng là mt đt nc có li th mnh v trng hoa, đc bit là hoa hng, tuy
nhiên hng phát trin ca Hungary đi vi ngành nông nghip và khu vc nông thôn
theo hng khác vi Hà Lan. Hungary chn hng y mnh phát trin ngành dch v
nông thôn, đc bit là ngành du lch. T nhng nm 60 th k XX, Hungary đã thc
hin chin lc thu hút khách du lch là dân thành ph và du khách nc ngoài v
nông thôn thông qua vic bo tn các loi thc vt t nhiên, các di sn vn hóa dân
gian đc sc. Ngoài ra, Chính ph còn h tr thông qua vic tài tr hoc cho vay lãi
sut thp khi nông dân ng dng công ngh k thut hin đi, canh tác hn ch s xói
mòn đt, chuyn đi phng thc sn xut nông nghip t truyn thng sang hin đi.
 Châu Á, Hàn Quc và ài Loan là nhng trng hp đin hình đa đt nc
phát trin theo hng công nghip hóa, hin đi hóa. Quá trình PTKT  Hàn Quc
luôn đi cùng vi vic phát trin công nghip quy mô nh theo hình thc v tinh  nông
thôn phc v cho các tp đoàn công nghip ln  đô th. Nh vy, Hàn Quc không

kinh t Dung Qut (Qung Ngãi).
Thành công ca khu kinh t m Chu Lai phi k đn chính sách đúng đn trong
đnh hng phát trin đó là ly công nghip c khí ô tô làm trung tâm, kt hp vi
phát trin ngành công nghip ph tr, đin t, công nghip có k thut cao. Có c ch,
chính sách u đãi đu t thc s thông thoáng, vt tri hp dn và đc bit đc
hng nhng c ch đc thù nhm huy đng tng hp các ngun lc to ra h tng
12

hoàn thin đ thu hút đc các nhà đu t ln trong và ngoài nc đu t xây dng kt
cu h tng và đu t phát trin sn xut-kinh doanh, làm đu tu thúc đy s PTKT
ca Qung Nam. Khu kinh t Dung Qut ni bt vi s can thip ca Chính ph khi
xây dng Nhà máy lc du Dung Qut, đ vc dy kinh t khu vc min Trung nói
chung và Qung Ngãi nói riêng.
Nu nh 2 tnh Qung Nam, Qung Ngãi chn phát trin công nghip làm
hng đi thông qua vic đu t các Khu kinh t, khu công nghip và ly đó làm cú
huých cho tng trng thì Khánh Hòa là mt trng hp khác. Khánh Hòa đã khai
thác tt các li th ca đa phng cho c 3 khu vc. CCKT ca tnh Khánh Hòa đã
chuyn dch tích cc theo hng tng t trng khu vc dch v - du lch và công
nghip – xây dng, gim t trng nông lâm, thy sn trong GDP. C th, t trng ca
khu vc dch v - du lch tng t 37,8% nm 2000 lên 44,19% nm 2010; công nghip
– xây dng tng t 35,3% nm 2000 lên 42,23% nm 2010. Khu vc nông, lâm, thy
sn có t trng gim liên tc và khá nhanh t 26,9% nm 2000 ch còn 13,58% nm
2010.
Công nghip và xây dng tip tc có bc phát trin, khai thác có hiu qu tim
nng, li th ca tnh, to ra nng lc sn xut mi. phát huy hiu qu và có tc đ
tng trng khá nh thuc lá điu, đóng mi và sa cha tàu thuyn, khai thác khoáng
sn, nc yn, bia các loi, nc khoáng, dây khóa kéo, cát xut khu, si các loi,…
Ngành nông, lâm, thy sn phát trin vi nhp đ khá n đnh, tuy nhiên tc đ tng
bình quân theo tng giai đon có xu hng gim dn. C cu cây trng, vt nuôi
chuyn đi theo hng tích cc, tng din tích cây công nghip dài ngày và các loi

Xét v tác đng ca nng sut các yu t tng hp đn chuyn dch CCKT hay tng
trng tng ngành kinh t, TFP có tác đng rõ rt nht đn chuyn dch c cu ngành
công nghip vi mc trung bình 1,48 giai đon 2006-2008. iu đó th hin vic tng
t trng ngành công nghip phn ln do TFP. TFP tác đng cha rõ nét đn chuyn
dch c cu ngành dch v (nm 2006 nhn giá tr âm, sau đó nhn giá tr dng). Nh
vy, có th thy TFP ca Khánh Hòa cha có tác đng đt bin. iu này cho thy
nhng tim nng, nhng u th t nhiên ca Khánh Hòa cha đc khi dy đ đóng
góp vào TTKT, qua đó, đóng góp vào chuyn dch CCKT. Mt đa bàn có nhiu tim
nng v li th t nhiên, nu đc khi dy s to ra mt nng sut nhân t tng hp
tt – nhng yu t ngoài vn và lao đng - trong tng trng và chuyn dch CCKT.
Xem xét tác đng ca vn đn chuyn dch CCKT, theo tài liu Vai trò c cu
đu t đi vi chuyn dch CCKT ( trích theo K yu v chuyn dch CCKT, i hc
14

kinh t quc dân, 2010) cho thy mi quan h tác đng qua li gia đu t và CCKT.
Chuyn dch c cu đu t có nh hng quan trng đn đi mi CCKT. nh hng
đu t đ đi mi CCKT trên c s s tác đng ca yu t đu t và có tính đn nhng
nhân t nh hng khác. Mt khác, s thay đi và phát trin ca các b phn nn kinh
t s quyt đnh s thay đi c cu đu t hin ti.
u t hp lý làm chuyn dch CCKT theo hng thc hin đúng chin lc,
quy hoch, k hoch PTKT xã hi. Quy hoch phát trin tp trung gii quyt nhng
vn đ KT-XH có tính cht liên ngành, liên vùng , tnh, đc bit là xác đnh CCKT, c
cu đu t, xây dng kt cu h tng, qun lý. Vic xây dng các k hoch phát trin,
quy hoch tng th PTKT xã hi hp lý s gii quyt tt các vn đ CCKT, đnh
hng đu t. Yêu cu chuyn dch CCKT không ch là đòi hi ca bn thân s phát
trin ni ti nn kinh t mà còn là đòi hi ca xu hng quc t hóa đi sng kinh t
đang din ra mnh m hin nay. Các quc gia ngày càng tham gia nhiu vào quá trình
phân công lao đng quc t. S chuyn dch CCKT ca mi quc gia phù hp vi
trình đ phát trin chung, phù hp vi quy hoch phát trin s to điu kin thun li
cho hot đng đu t. Ngc li hot đng đu t li góp phn thúc đy nhanh quá