B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHệ MINH

oOo PHAN THANH HÙNG

NGHIÊN CỨU LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH
HÀNH VI TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG
KHOÁN VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
Chuyên ngành: Kinh T TƠi Chính - Ngân Hàng
Mƣ s: 60.31.12

NGI HNG DN KHOA HC:
PGS.TS BỐI KIM YN

TP.HCM, tháng 03/2012
MC LC

LI NịI U

1/ S cn thit nghiên cu 1
2/ Mc tiêu nghiên cu 1
3/ Ni dung nghiên cu 2
4/ Phng pháp nghiên cu 2
5/ i tng nghiên cu 2
6/ Phm vi nghiên cu 2


2.1.1/ Giai đan mi thành lp (2000 – 2005) 22
2.1.2/ Giai đan tng trng nóng (2006 – 2007) 23
2.1.3/ Giai đon sau tng trng (2007 – 2012) 25

2.2/ Tài chính hành vi trên th trng chng khoán Vit Nam 34
2.2.1/ Mt s biu hin ca tài chính hành vi 34
2.2.1.1/ Giai đan mi thành lp (2000 – 2005) 34
2.2.1.2/ Giai đan tng trng nóng (2006 – 2007) 34
2.2.1.3/ Giai đon sau tng trng (2007 – 2012) 37
2.2.2/ Kt qu điu tra kho sát 39
2.2.2.1/ Mc tiêu kho sát 39
2.2.2.2/ i tng và phm vi kho sát 39
2.2.2.3/ Kt qu kho sát 40
2.2.2.4/ Nhn xét 46

2.3/ Nhng tn ti trên th trng chng khốn Vit Nam liên quan đn tài chính
hành vi 46
2.3.1/ u t theo nhà đu t nc ngồi, nhà đu t t chc 46
2.3.2/ Gi c phiu thua l q lâu 48
2.3.3/ D đốn VN-Index da theo th trng th gii 49
2.3.4/ Mua bán da trên thơng tin r tai 49
2.3.5/ u t khơng phân bit c phiu tt, xu 50

2.4/ Ngun nhân 50
2.4.1/ Thc trng hot đng ca nhà đu t cá nhân trên th trng chng
khốn Vit Nam 50

2.4.2/ Ngun nhân 52
PH LC 1 : BNG CÂU HI IU TRA

PHC LC 2: D LIU THNG KÊ

th trng thì luôn da vào tính hiu qu ca th trng và hành vi hp lý ca các nhà
đu t khác đ ra quyt đnh. Tuy nhiên, ý kin da vào các nhà đu t, nhng ngi
mà luôn mun ti đa hóa li ích ca mình và th hin tài t kim soát hoàn ho, tr
nên không hiu qu. Trong sut nhng nm gn đây, có nhiu dn chng cho thy th
trng thiu hiu qu do nhng nhn đnh sai lch ca các nhà đu t.
Nhng phng pháp da trên nhng d đoán hoàn ho, phân tích k thut hay
phân tích c bn và nhng quyt đnh đu t có c s hp lý ca nhng ngi khác
trong th trng thì quá phi hin thc  th trng chng khoán ngày nay. Tài chính
hành vi là mt h thuyt kinh t đòi hi phi hiu và d đoán đc nhng n ý trong
h thng th trng tài chính ca vic đa ra nhng nhn đnh tâm lý (nhng hc gi
tiêu biu ca trng phái nh: Kahneman và Tversky, Barber, Nicholas Barberis,
Terrance Odean, Robert J. Shiller, Richard H. Thaler,…). Bng cách hiu hành vi ca con
ngi và c ch tâm lý khi đa ra các quyt đnh tài chính, nhng mu tài chính
chun có th đc nâng cao đ phn ánh và gii thích tt hn thc t phát trin ca
th trng ngày nay.
2/ Mc tiêu nghiên cu

Nghiên cu lý thuyt tài chính hành vi
Nghiên cu th trng chng khoán Vit Nam cùng mt s biu hin ca tài
chính hành vi (hành vi by đàn ca các nhà đu t cá nhân), tìm li gii thích cho
nhng hin tng bt thng (tng trng quá nóng, đo chiu gim đim,…)
- 2 -

Nhng gi ý đ hn ch tác đng ca tâm lý hành vi, cùng mt s kin ngh
vi chính ph, y ban chng khoán nhà nc.
3/ Ni dung nghiên cu

Lý thuyt tài chính hành vi; tài chính hành vi trên th trng chng khoán Vit
Nam (hành vi by đàn); nhng gi ý đ hn ch tác đng ca tài chính hành vi cùng
mt s kin ngh.

1.1.1/ Nn tng ca lỦ thuyt tƠi chính hành vi

Tâm lý hc: nghiên cu hành vi và các quá trình t duy, quá trình này b tác
đng bi tâm lý, t duy ca con ngi và môi trng.
Xã hi hc: nghiên cu hành vi xã hi ca con ngi. Nó ch chú trng ch
yu vào s nh hng ca nhng mi quan h xã hi đi vi thái đ và hành vi con
ngi.
Tài chính: s quan tâm cht ch đi vi vic quyt đnh giá tr và vic đa ra
các quyt đnh.

1.1.2/ LỦ thuyt tƠi chính hƠnh vi da trên lp lun c bn lƠ “th trng
không luôn luôn đúng”
Lý thuyt th trng hiu qu da trên nim tin rng luôn tn ti mt c ch
điu chnh th trng v trng thái hiu qu, đó là c ch kinh doanh chênh lch giá.
Lý thuyt tài chính hành vi ch ra rng, c ch điu chnh đó không phi lúc nào cng
có th xy ra, và khi đó, th trng s không hiu qu.
Yu t xã hi: Nh thông tin th trng, h thng pháp lý, chính sách điu
hành kinh t v mô ca chính ph,… có mt tác đng không nh đn các quyt đnh
đu t.  mt th trng có hin tng bt cân xng thông tin, nhà đu t s phi s
dng nhng thông tin không chính thng nh t bn bè, ngi thân, báo chí, internet
khi đa ra các quyt đnh đu t. Mt h thng pháp lý cha tht s hoàn thin, đng
b đ xy ra các trng hp nh đu c, làm giá, tung tin o,… gây bt li cho th
trng, s làm gim lòng tin ni các nhà đu t.
Yu t tài chính: Kh nng tài chính bn thân cng nh vic d dàng trong
vic tip cn các ngun tài chính khác nh hng đn quyt đnh đu t ca các nhà
đu t.

- 5 -
1.2/ Nhng nguyên lỦ c bn ca tài chính hành vi

Ba điu kin c bn ca các mô hình tài chính hành vi:
 Tn ti hành vi không hp lý
 Hành vi không hp lý mang tính h thng
 Gii hn kh nng kinh doanh chênh lch giá trên th trng tài chính
1.2.1/HƠnh vi không hp lỦ

Thuyt k vng: Lý thuyt này cho rng con ngi đánh giá cái đc, cái mt
theo các cách khác nhau, và s đt quyt đnh trên cái đc hn là cái mt. Do đó,
nu cho mt ngi vi 2 s la chn vi kt qu nh nhau, mt cái đc miêu t vi
thut ng „có th đc‟ và mt cái đc miêu t vi thut ng „có th mt‟, ngi ta
s la chn „có th đc‟ cho dù kt qu là nh nhau. Hiu ng a thích s chc chn
và lý thuyt k vng liên quan đn các vn đ không a thích ri ro và thích mo
him khi b l hn khi đang li trong tài chính
Khng đnh quá mc: Là mt loi nhn thc có chn lc. Nhn thc này
nhn mnh nhng suy ngh phù hp vi nim tin ca chúng ta và loi b nhng gì đi
ngc vi các nim tin đó. Hay nói cách khác: Chúng ta gn kt nhng suy lun vô

c phiu ca nhng coâng ty h tin tng là c phiu tt, c gng tìm kim nhng
thông tin đ ng h cho nhn đnh và quyt đnh ca mình, dn đn đánh giá sai lm
c phiu. Hai xu hng mà các nhà đu t thng gp phi:
 Thng đa vào k hoch đu t ca mình các khong tin cy quá nh. H đã
đánh giá thp nhng ri ro trong danh mc đu t ca mình.
 Quá t tin vào đánh giá ca mình => thng đu t quá nhiu và không đa
dng hóa danh mc đu t.
Ph thuc vƠo kinh nghim hay thut toán: Các kinh nghim, hay quy tc
hc đc giúp chúng ta d dàng và nhanh chóng hn trong vic ra quyt đnh nhng
trong mt s trng hp, da dm quá nhiu vào các quy tc đôi khi s dn đn sai
lm, đc bit là khi các điu kin bên ngoài thay đi.
Lch lc do tình hung đin hình: Thng đc din t mt cách đn gin
là xu hng không quan tâm nhiu đn nhng nhân t dài hn, mà thng đt nhiu
- 7 -
quan tâm đn nhng tình hung đin hình ngn hn. Thng đánh giá xác sut xy ra
ca nhng s kin trong tng lai da vào mc đ “tng t” vi mt tình hung
đin hình nào đó, thng ch quan tâm đn mt tình hung đin hình ca mt giai
đon ngn thay vì quan tâm đn mt mu hình đin hình trong mt giai đon dài.
Bo th: Khi điu kin thay đi ngi ta có xu hng chm phn ng vi
nhng thay đi đó, và gn nhn đnh ca mình vi tình hình chung trong mt giai
đon dài trc đó. Hiu ng này (gn vi kinh nghim dài hn) là ngc li vi hiu
ng lch lc do tình hung đin hình (đt nng vào các tình hung đin hình ngn
hn). Phi hp 2 hiu ng này có th giúp gii thích hin tng phn ng chm trên
th trng chng khoán.
nh ngha hp: Cô lp mt khái nim, phân tích mt vn đ trong mt
khuôn kh hn hp, tách bit, và c gng đa ra quyt đnh ti u cho khuôn kh hn
hp y, thay vì cho toàn cc.  PP này có th hu ích trong vài trng hp gii hn
v ngun lc, thi gian. Nhng có th đa đn sai lm.
Tính toán bt hp lỦ: ây là mt dng ca đnh ngha hp. Chúng ta có xu
hng tách riêng các quyt đnh mà đúng ra phi đc kt hp li vi nhau vào các

đám đông.
Hành vi by đàn không hoàn toàn xu trong mi trng hp, nhng vic
nghiên cu là hoàn toàn cn thit. Bi l nguyên nhân xâu xa ca nhiu cuc khng
hong trên th gii (khng hong hoa TuLip, i suy thoái kinh t th gii, khng
hong kinh t Châu Á,…) và gn đây là bong bóng đu c trên th trng chng
khoán Vit Nam có liên quan đn hành vi này. Chính hành vi này đã làm cho giá
chng khoán vt xa nhiu ln so vi giá tr tht ca nó và cao đn mc không còn
ngi mua lúc này nhà đu t bt đu lo s bán đ bán tháo chng khoán, giá lúc này
gim mt cách thm hi, xung thp hn c giai đon tng trc đó và mt mt thi
gian khá lâu na th trng mi phc hi tr li.
Có ba phng pháp tip cn trong vic nghiên cu hành vi by đàn: phng
pháp tng quan trong mu hình giao dch (Lakonishok, Shleifer, Vishny 1992);
phng pháp da vào đ phân tán ca t sut sinh li (Christic và Huang 1995;
Chang, Cheng và Khorana 2000); phng pháp thông qua kho sát nhà đu t
(phng pháp th ba đc s dng trong bài nghiên cu này).
- 9 -
Tơm lỦ by đƠn: Th hin tng đi rõ nét nht là  trong giai đon đu th
trng mi thành lp biu hin qua giá ca đa s các c phiu đu lên hoc đu
xung, s bin đng này không phn ánh hot đng saûn xuaát kinh doanh mà ch yu
do yu t tâm lý nhà đu t.
 Lý do: Áp lc xã hi đi vi s phù hp; Lý l ph bin cho rng hành đng
ca mt nhóm ln thì không th sai.
 Phòng tránh tâm lý by đàn
 Dùng nhng phân tích ca bn trc khi tham gia vào bt k trào lu nào
đó.
 Hn ch nhng nh hng tâm lý trong các lý thuyt nêu trên, thay vào đó
là s dng tng hp các công c phân tích tài chính, to tin đ vng chc
cho các quyt đnh.
Phn ng thái quá: Là khi nhà đu t nhn đc mt thông tin đc bit nào
đó v tài sn, h có đánh giá tng đi đúng v thông tin đó nhng  mt mc đ cao

tiếng của LTCM(Long Tern Capital Management), kinh doanh chênh lệch giá của
Royal Duch và Shell và bò thua lỗ, nhưng ngay sau khi họ bò thua lỗ không bao lâu
thì giá 2 cổ phiếu này điều chỉnh lại theo đúng dự đoán của họ!. Đây là ví dụ cho
thấy thực tế đònh giá sai có thể kéo dài rất lâu, và kiểu nhà đầu tư hợp lý như
LTCM (được quản lý bởi những người đoạt giải Nobel và rất thành công trong 4
năm trước thương vụ này) tham gia sữa chữa sai lầm này thì sẽ tht bại.
Barberis và Thales (2003) chỉ ra rằng kinh doanh chênh lệch giá không th
xảy ra vì có những tài sản về lý thuyết là có tính thay thế lẫn nhau hoàn hảo và có
thể kinh doanh chênh lệch giá hai tài sản đó, nhưng thực tế thì không như vậy, do
đó tạo ra rủi ro tăng thêm cho hoạt động kinh doanh chênh lệch giá (vốn được
xem là rủi ro thấp đến mức phi rủi ro). Ngoài ra, chi phí thực hiện các chiến lược
hưởng chênh lệch giá và sự tồn tại của các giao dòch của những nhà đầu tư không
hợp lý cũng ngăn cản điều này. Chính vì vậy, chúng ta đã từng thấy trong lòch sử
nhiều vụ bong bóng giá ở Nhật (thập niên 1980), Đài Loan (1990), cổ phiếu công
nghệ truyền thông của Mỹ (1999-2000), và gần đây là chứng khoán Trung Quốc,
Việt Nam cũng bò xem là quá nóng. Tuy nhiên, đã không có những điều chỉnh tức
thời như người ta kỳ vọng, mà những vụ bong bóng này kéo dài nhiều năm (nhất
- 12 -
là ở các nước Châu Á đang phát triển). Đây là dấu hiệu của giới hạn khả năng
kinh doanh chênh lệch giá.
1.3/ u đim ca tài chính hành vi

- Tài chính hc hành vi là lnh vc tài chính s dng các lý thuyt c bn da
trên tâm lý con ngi đ gii thích nhng bt thng trên th trng tài chính (Suy
thối nm 1929 & 1987, khng hong kinh t Châu Á 1997, bong bóng trên th
trng chng khốn Trung Quc, Vit Nam,… ), mà các lý thuyt trc đây khơng
gii thích đc (nh lý thuyt th trng hiu qu).
- Tài chính hành vi là mt lnh vc nghiên cu v kinh t thc nghim, đc
xem là trng phái khá mi so vi các trng phái tài chính hc truyn thng, và da
trên lp lun c bn là “th trng khơng ln ln đúng”.

trong nhn thc. Nhng nghiên cu thc nghim đã đc thc hin thng xuyên nh
là mt phn thit yu nhm xây dng các mô hình lý thuyt kinh t có tính ng dng
cao trong thc tin. Quá trình nghiên cu thc nghim thng có xu hng kt hp các
lnh vc khoa hc khác nhau đ gii thích cho nhng hin tng kinh t ph bin, nhm
lý gii cho các c ch ra quyt đnh ca con ngi, đc bit là các quyt đnh v đu t
tài chính.
Tài chính hành vi là mt lnh vc nghiên cu v kinh t thc nghim, đc
xem là trng phái khá mi so vi các trng phái tài chính hc truyn thng. Nhng
lun đim c bn ca các trng phái tài chính c đin luôn tin rng các quyt đnh ca
nhà đu t trên th trng luôn da trên tính duy lý, hay nói cách khác h luôn tin rng
có tn ti mt c ch điu chnh th trng v trng thái hiu qu. ây là c ch kinh
doanh chênh lch giá ca hàng hóa trên th trng tài chính. Nhng nhà đu t nhn
thy có c hi kim li nhun t s chênh lch giá ca các tài sn tài chính, lp tc h
tn dng c ch “Mua tài sn  ni có giá thp và bán nó  ni có giá cao”. Khi đó,
đng thái này ca các nhà đu t s t đng điu chnh th trng, xác lp giá c v
trng thái cân bng hay hp lý. C ch này đc xem là nn tng c bn cho nhiu mô
hình lý thuyt tài chính nh “thuyt th trng hiu qu”, lý thuyt mô hình đnh giá tài
sn vn.
Quan sát thc t thì không phi lúc nào cng xy ra c ch điu chnh th
trng hiu qu nh vy, điu đó có th hiu là nhng nhà đu t “duy lý” không luôn
hành đng hp lý. Tài chính hành vi cho rng, nhng hành vi bt hp lý ca nhà đu t
trên th trng chng khoán thng din ra liên tc ch không gián đon. V c bn, có
4 yu t mang tính cht tâm lý hình thành nên h thng các hành vi phi lý nh vy: tâm
lý t tin, đánh giá thiên v, tâm lý by đàn, cm ghét tht bi. Phn phân tích sau đây s
làm rõ hn lun đim ca trng phái tài chính hành vi hc khi xem xét quá trình ra
quyt đnh ca nhà đu t trên th trng chng khoán.
1.5.1/ Tơm lỦ t tin

Các nhà nghiên cu v tâm lý đã tin hành mt s thí nghim đ kim chng
gi thuyt là con ngi thng có xu hng tin tng chc chn vào kh nng ca mình

- 15 -
càng t. Khách hàng nam gii có xu hng giao dch nhiu hn n gii, và kt qu li
nhun càng t hn.
K tip, mt loi o tng khác v s t tin cng là mt hin tng đc quan
sát và nhn thy rt thng xuyên, đó là s chch hng trong nhn thc. Nhà đu t
thng có xu hng nh nhng ký c v các thành công hn so vi ký c tht bi, h
cho rng các v đu t thành công là kt qu ca nng lc bn thân, còn các v tht bi
thì li do nhng s kin khách quan ngoài d đoán. Hi tng li quá kh thành công
làm gia tng thái đ quá t tin và nuôi dng nhng o tng phi thc t v kh nng
chin thng th trng ca nhà đu t, khin h quá lc quan vào tc đ tng trng ca
các c phiu trong tng lai, vì th nên các c phiu tng trng thng đc đnh giá
cao hn so vi giá tr thc t.
1.5.2/ S đánh giá thiên v

Nhng nhà nghiên cu thuc trng phái tài chính hành vi thng thy xu
hng các nhà đu t cá nhân o tng v kh nng kim soát nhng tình hung mà
trên thc t s kim soát đó không tn ti. Nghiên cu thc nghim v kh nng kim
soát ca nhng ngi tham gia vào mt trò chi gi bóng di chuyn trên màn hình máy
tính. Nhng ngi chi ngi trc máy tính vi mt đng thng nm ngang chia đôi
màn hình, có mt qu bóng dao đng ngu nhiên gia hai na. H đc cung cp mt
thit b cm tay đ kim soát s di chuyn ca qu bóng và đc yêu cu s dng thit
b này đ gi bóng nm  na màn hình phía trên càng lâu càng tt. Trong thí nghim
này, thit b kim soát không đc kt ni vi màn hình, nhng ngi chi khi đc hi
thì hu ht đu tin là h kim soát phn ln s di chuyn ca qu bóng.
Trong mt trò chi thí nghim khác, tng t x s đc thc hin vi hai b
th bài nh nhau. Mt b đc đ vào thùng đ la chn ngu nhiên, mt b khác chia
đu cho ngi chi. Trong s nhng ngi chi, mt na đc t chn mt th, còn
na kia không đc t chn mà đc chia mt th theo cách chia bài ngu nhiên. Sau
khi phân chia th bài xong, nhng ngi chi đc thông báo là có ngi mi mun
tham gia chi và ngi này sn sàng mua li mt th t nhng ngi đã có th. Ngi

thông tin d liu va có đc.

- 17 -
1.5.3/ Tơm lỦ by đƠn

Khi th trng đang trên đà hng phn, hàng lot làn sóng nhà đu t  t đ
xô vào th trng chng khoán, trong đó có phn ln là nhng nhà đu t cá nhân
không my am hiu gì v tính đc thù ca các yu t h tr k thut ca th trng,
thm chí còn không bit đn thc t v các doanh nghip mà h mua c phiu. Tâm lý
đám đông là nh vy!
Lòng tham không có gii hn luôn là mt đc đim c s cho mi cn st đu
c. Trong nhng cn khát điên cung, nhng nhà đu t tham gia th trng sn sàng
ném đi nhng c s giá tr vng chc đ chy theo s phng đoán không có cn c,
không thc t và cho rng h s có ngay nhng khon li nhun kt xù. Lch s đã
chng kin mt trong nhng cn st “C hoa Tulip” ti Hà Lan khong cui th k
XVI. Sau s kin mt giáo s thc vt hc mang đn vùng Leyden mt b su tp các
loi ging hoa l có ngun gc t Trung Á. 10 nm sau đó, hoa tulip tr nên ph bin
ti Hà Lan, song giá ca nó rt cao, đc bit là các ging hoa có pha trn nhng vt màu
sc l sc s. Ban đu nhng ngi bán c hoa ch c phng đoán kiu pha màu nào s
thnh hành trong nm tip theo. Sau đó, h mua tích tr vi khi lng nhiu vi k
vng giá ca các c hoa đp s tng lên. Nhng phng đoán nh vy làm giá c hoa
Tulip tng theo cp s nhân, ngi ta tin rng càng mua nhng loi c đt tin là đang
đu t khôn ngoan, có rt nhiu ngi bt đu ly tài sn có giá tr nh đt đai, nhà ca
hay đ trang sc đ đi ly c hoa Tulip vi nim tin là th hàng hóa đó s giúp h giàu
có hn. Tác gi Charles Macecay đã nói v s kin này trong tác phm “T nhng tng
lp quý tc đn dân thng, nông dân, th sa máy, thy th, lính b binh, ngi hu,
thm chí c ngi quét ng khói đu chìm đm vi hoa Tulip”. Lúc y, công c giúp
nhng nhà đu c hoa Tulip làm mi th vì tin chính là “quyn chn mua”, ging nh
quyn khá ph bin trong th trng chng khoán hin nay. Vi quyn chn mua, mi
ngi đu có th tham gia mua bán vi khon tin vn ch bng khong 10% so vi giá

tháo và đ li nhng hu qu rt khc lit cho nhà đu t, đc bit là nhng ai chm
chân hn. Bài hc quan trng nht, theo các nhà nghiên cu ca trng phái tài chính
hành vi là các nhà đu t cá nhân luôn phi kim soát cm xúc ca mình tránh b lôi kéo
hành đng theo đám đông.

- 19 -
1.5.4/ S tht bi

Hành vi cá nhân khi đi din vi nhng tình hung mo him gia hai thái cc
thng thua đc Kahneman và Tversky mt ln na xem xét trong nhiu thc nghim
ca mình. Hai ông đã phát trin thành lý thuyt “trin vng”, lun đim chính là la
chn ca mi ngi đc thúc đy bi giá tr đc hay mt. Nhng khon thit hi
không mong mun nhiu hn là li nhun k vng. Hn na, phng thc th hin s
đc mt có th xy ra cng nh hng rt ln đn quyt đnh ca ngi tham gia các
thc nghim. Ví d, ngi chi đc đ ngh tham gia vào trò chi may ri bng cách
tung đng xu, nu mt nga xut hin ngi chi đc $100, mt xp xut hin thì b
mt $100. a s mi ngi đu tr li không tham gia, ngay khi trò chi công bng và
h đc chi th vài ln trc đó đu thng. Xét trên quan đim ca lý thuyt xác sut,
trò chi có giá tr k vng = 0. GTKV = kh nng xut hin mt nga x s tin thng +
kh nng xut hin mt xp x s tin thua = 1/2 x 100 + 1/2 (-100) = 0.
Tuy nhiên, khi thc nghim đc tin hành vi vic thay đi lng tin
thng  nhng mc khác nhau thì ngi tham gia thí nghim sn sàng đng ý “th
vn may”. Nu khon tin thua vn  mc $100USD và khon tin thng  mc $250
thì mi ngi đng ý đánh cc. Giá tr k vng ca li nhun t trò chi này khi đó =
1/2 x 250 + 1/2 (-100) = 75USD. Kt lun ca Kahneman và Tversky là “Mi ngi
khó chp nhn tht bi hn thành công đn 2,5 ln. Hay vi cách din đt khác, $1 mt
đi s gây đau đn gp 2,5 ln so vi $1 thu đc”.
Mc dù, ai cng cm ghét tht bi nhng thú v là khi phi đi din vi tình
hung gn nh là b thit hi 100%, mi ngi li mun đánh cc. Mt thc nghim
khác đc thc hin nh sau: ngi chi đc yêu cu chn mt trong hai tình hung:

hành vi phát hin thông qua các nghiên cu thc nghim ca mình trong sut hai thp
k va qua. Hy vng nhng hc gi và chuyên gia trong lnh vc tài chính s tip tc
tìm kim b sung thêm các phát hin mi cho c s lý lun v tài chính hành vi hc,
cung cp cho các nhà đu t tài chính thêm các công c hu ích giúp các quyt đnh đu
t ca mình hiu qu hn.

Trích đoạn Nguyên nhân Quá tự tin và phản ứng thái quá của nhà đầu tư

---