B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
NGUYN TH M TIÊN THÔNG TIN BT CÂN XNG TRONG HOT NG TÍN
DNG CÁ NHÂN TI CÁC NGÂN HÀNG THNG MI
TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH
Chuyên ngành : Kinh t tài chính – Ngân hàng
Mã s : 60.31.12 LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN KHOA HC: PGS. TS. TRNG QUANG THÔNG
TP. H Chí Minh – Nm 2012
LI CAM OAN
CHNG 1: C S LÝ LUN V HOT NG TÍN DNG CÁ NHÂN VÀ
THÔNG TIN BT CÂN XNG TI NGÂN HÀNG THNG MI 5
1.1. Tng quan v hot đng tín dng cá nhân ti các ngân hàng thng mi 5
1.1.1. Các khái nim liên quan đn hot đng tín dng cá nhân 5
1.1.2. Vai trò ca hot đng tín dng cá nhân trong nn kinh t 6
1.1.3. Quy trình cho vay 7
1.2. Các c s và điu kin cn thit trong hot đng tín dng cá nhân 9
1.2.1. Các quy đnh pháp lý trong hot đng tín dng cá nhân 9
1.2.1.2. Các điu kin cp tín dng đi vi khách hàng cá nhân 9
1.2.1.3. Quy đnh v vic thm đnh, xét duyt cho vay và giám sát thu hi
vn vay đi vi khách hàng cá nhân 10
1.2.2. H thng thông tin tín dng đi vi khách hàng cá nhân 11
1.2.2.1. Các khái nim có liên quan đn hot đng thông tin tín dng đi
vi khách hàng cá nhân 11
1.2.2.2. Mc đích ca hot đng thông tin tín dng đi vi khách hàng cá
nhân 12
1.2.2.3. Trung tâm thông tin tín dng (CIC) 13
1.2.2.4. H thng thông tin ni b ca tng ngân hàng thng mi trên đa
bàn TP.HCM 14
1.2.2.5. H thng các tiêu chun và k thut đánh giá khách hàng cá nhân 16
1.2.2.6. H thng đng ký giao dch bo đm 21
1.3. Lý thuyt liên quan đn thông tin bt cân xng 21
1.3.1. Nhng tht bi ca th trng 21
1.3.1.2. Ngoi tác 21
1.3.1.3. c quyn 22
1.3.1.4. Hàng hóa công cng 22
1.3.1.5. Thông tin bt cân xng 23
1.3.2. Các vn đ liên quan đn thông tin bt cân xng 23
1.3.2.1. Nguyên nhân ca tình trng bt cân xng thông tin 23
2.2.2. Thc trng ca h thng thông tin ni b ca mt s ngân hàng thng
mi trên đa bàn TP.HCM 38
2.2.2.2. Thc trng áp dng h thng email ni b ca ngân hàng thng
mi 38
2.2.2.3. Thc trng ng dng chng trình Core Banking trong hot đng
TDCN ti NHTM 38
2.2.2.4. Thc trng ng dng chng trình qun lý TDCN ti NHTM 40
2.3. Thc trng ng dng h thng các tiêu chun và k thut đánh giá trong
hot đng tín dng cá nhân ti các NHTM trên đa bàn TP.HCM 41
CHNG 3: MT S GII PHÁP HN CH TÌNH TRNG THÔNG TIN BT
CÂN XNG TRONG HOT NG TÍN DNG CÁ NHÂN TI CÁC NGÂN
HÀNG THNG MI TRÊN A BÀN TP.HCM 62
3.1. nh hng phát trin khu vc ngân hàng đn nm 2020 62
3.2. Các gii pháp tng th nhm hn ch tình trng thông tin bt cân xng 64
3.2.1. Các gii pháp đi vi la chn bt li 64
3.2.1.1. Sàng lc 64
3.2.1.2. Phát tín hiu 65
3.2.2. Các gii pháp đi vi tâm lý li 65
3.2.2.1. Giám sát trc tip 65
3.2.2.2. Giám sát gián tip 66
3.3. Gii pháp t phía Ngân hàng Nhà nc hn ch tình trng thông tin bt cân
xng trong hot đng tín dng cá nhân ti các ngân hàng thng mi trên đa bàn
TP.HCM 68
3.4. Gii pháp t phía các ngân hàng thng mi trên đa bàn TP.HCM nhm
hn ch tình trng thông tin bt cân xng trong hot đng tín dng cá nhân 72
3.4.1. i vi các quy đnh pháp lý liên quan đn tín dng cá nhân ca tng
ngân hàng thng mi 72
3.4.2. i vi ngun nhân lc ca tng ngân hàng thng mi 74
Hình 2.3 : T l các phn mm Core Banking 39
Hình 2.4: ánh giá mc đ tin tng đi vi li khai ca khách hàng 42
Hình 2.5: ánh giá vic cung cp thông tin ca khách hàng 43
Hình 2.7: Phng án vay vn t khai ca khách hàng 47
Hình 2.8: Chp nhn ngun thu nhp chính ca khách hàng 49
Hình 2.9: Các yu t xem xét thêm khi tài sn bo đm có giá tr ln 50
Hình 2.10: Mc đ tin tng b phn đnh giá tài sn bo đm 51
Hình 2.11: Kim tra li tài sn bo đm 52
Hình 2.12: Yu t xem xét thêm trong vic phê duyt cho vay 54
Hình 2.13: Ri ro khi cho vay không đúng nhu cu thc t ca khách hàng 55
Hình 2.14: Ri ro khi cho vay quá ít 55
Hình 2.15: Ri ro khi cho vay quá nhiu 57
Hình 2.16: Các công vic sau gii ngân nh hng đn quá trình giám sát khon
vay 58
Hình 2.17: Mc đ tin tng kh nng thanh toán đúng hn ca khách hàng 59
Hình 2.18: Nguyên nhân gây ra khon vay có vn đ 60
Hình 3.1: Thông tin bt cân xng 67
DANH MC CÁC BNG BIU
Bng 2.1: D n tín dng cá nhân ti 8 NHTM 32
Bng 2.2: Hin trng tài chính ngành ngân hàng (S liu tính đn 30/6/2011) 34
Bng 2.3: Cht lng tín dng và kt qu kinh doanh 9 tháng ca 8 ngân hàng 35
Bng 2.4: ánh giá mc đ tin tng đi vi li khai ca khách hàng 42
Bng 2.5: ánh giá mc đ t nguyn trong vic cung cp thông tin ca khách
hàng 44
1
M U
1. t vn đ
Tài chính ngân hàng là mt ngành nhy cm vi nhng thay đi ca th
Lun vn nghiên cu và tr li các câu hi sau đi vi các ngân hàng:
− Ti sao các ngân hàng phi x lý vn đ thông tin bt cân xng?
− Các ngân hàng cn làm gì đ gim thiu tình trng thông tin bt cân xng
trong hot đng tín dng cá nhân?
3. i tng và phm vi nghiên cu
Lun vn tp trung nghiên cu tác đng ca tình trng bt cân xng thông tin
đn hot đng tín dng đi vi khách hàng cá nhân th
c t trong phm vi các ngân
hàng thng mi trên đa bàn TP.HCM. Và hot đng tín dng đc nhc đn trong
lun vn ch là hot đng cho vay.
Thông tin bt cân xng trong hot đng tín dng cá nhân là c hai phía: phía
ngân hàng bit nhiu thông tin hn khách hàng và ngc li khách hàng bit nhiu
thông tin hn ngân hàng.
Hin nay ti TP.HCM, đn v kinh doanh ca các ngân hàng ri đu và rng
khp thành ph, s cnh tranh gia các ngân hàng là khá gay gt. Vì vy, đa s
khách hàng bit đc nhng thông tin liên quan đn vic cho vay ca ngân hàng
cng nh khách hàng có nhiu s la chn ngân hàng đ thit lp quan h tín dng
vi h. Và vì mc tiêu nghiên cu nh trên nên lun vn ch gii hn trong vic
xem xét mt phía, là Ngân hàng bit ít thông tin hn khách hàng.
Trc đây ti mt s ngân hàng, đi tng doanh nghip t nhân đc xp
vào khách hàng cá nhân nhng hin ti hu ht các ngân hàng đã xp doanh nghip
t nhân vào khách hàng doanh nghip. Do đc thù trên, khách hàng đc nhc đn
trong lun vn ch là cá nhân, không bao gm doanh nghip t nhân.
3
4. Phng pháp nghiên cu
Xác đnh ngân hàng bit nhiu hn hay khách hàng bit nhiu hn là vic
không đn gin, đây là vn đ thiên v cm tính nên thc trng ca vn đ này tác
gi cha tìm ra công c đ đo lng và s dng mô hình lý thuyt 6C đ phân tích
thc trng.
Lun vn s dng phng pháp thng kê, mô t, phân tích tn s và tn sut
đc tác gi chn lc và đánh giá là phù hp vi lun vn.
Lun vn ch nghiên cu thông tin bt cân xng t phía khách hàng bit
nhiu thông tin hn ngân hàng. Vic xem xét mt phía nh vy, không có ngha là
không có tình trng khách hàng bit ít thông tin hn ngân hàng trong hot đng tín
dng cá nhân.
7. Kt cu ni dung lun vn
Ni dung lun vn nghiên cu tp trung vào nh hng ca thông tin bt cân
xng đn hot đng tín dng cá nhân, bao gm:
Chng 1: C s lý lun v hot đng tín dng cá nhân và thông tin bt cân
xng ti ngân hàng thng mi.
Chng 2: Thc trng thông tin bt cân xng trong hot đng tín dng cá
nhân ti các ngân hàng thng mi trên đa bàn TP.HCM.
Chng 3: Mt s gii pháp hn ch tình trng thông tin bt cân xng trong
hot đng tín dng cá nhân ti các ngân hàng thng mi trên đa bàn TP.HCM.
5
CHNG 1: C S LÝ LUN V HOT NG TÍN
DNG CÁ NHÂN VÀ THÔNG TIN BT CÂN XNG TI
NGÂN HÀNG THNG MI
1.1. Tng quan v hot đng tín dng cá nhân ti các ngân hàng thng mi
1.1.1. Các khái nim liên quan đn hot đng tín dng cá nhân
Hot đng ngân hàng: là vic kinh doanh, cung ng thng xuyên mt hoc
mt s các nghip v, trong đó có: Nhn tin gi; Cp tín dng; Cung ng dch v
thanh toán qua tài khon.
1
Cp tín dng: là vic tha thun đ t chc, cá nhân s dng mt khon tin
hoc cam kt cho phép s dng mt khon tin theo nguyên tc có hoàn tr bng
nghip v cho vay, chit khu, cho thuê tài chính, bao thanh toán, bo lãnh ngân
hàng và các nghip v cp tín dng khác.
2
bt đng sn, cho vay tiêu dùng và các khon cho vay khác. Trong đó:
− Cho vay nông nghip: nhm h tr nông dân trong hot đng gieo trng thu
hoch và bo qun sn phm.
− Cho vay kinh doanh bt đng sn: bao gm các khon vay h tr cho hot
đng kinh doanh bt đng sn. Hot đng kinh doanh bt đng sn bao gm kinh
doanh bt đng sn và kinh doanh d
ch v bt đng sn. Trong đó, kinh doanh bt
đng sn là vic b vn đu t to lp, mua, nhn chuyn nhng, thuê, thuê mua
bt đng sn đ bán, chuyn nhng, cho thuê, cho thuê li, cho thuê mua nhm
mc đích sinh li; Và kinh doanh dch v bt đng sn là các hot đng h tr kinh
doanh bt đng sn và th trng bt đng sn, bao gm các dch v môi gii bt
đng sn, đnh giá bt đng sn, sàn giao dch bt đng sn, t vn bt đng sn,
đu giá bt đng sn, qung cáo bt đng sn, qun lý bt đng sn.
4
− Cho vay công nghip và thng mi: giúp c s kinh doanh trang tri các
chi phí nh mua hàng nhp kho, tr thu, tr lng cho nhân viên.
− Cho vay tiêu dùng: Giúp tài tr cho vic mua ô tô, nhà , trang thit b gia
đình, vt liu xây dng đ sa cha, hin đi hóa nhà ca hay trng thái ca các
khon vin phí và các chi phí cá nhân khác.
− Các khon cho vay khác: Gm các khon cho vay không đc xp loi
trên và các khon cho vay kinh doanh chng khoán.
5
1.1.2. Vai trò ca hot đng tín dng cá nhân trong nn kinh t
Nói đn vai trò ca tín dng, ngha là nói đn tác đng ca tín dng đi vi
nn kinh t - xã hi. Vai trò ca tín dng bao gm hai mt tích cc và mt tiêu cc,
hot đng TDCN cng vy.
Tham kho Chng IV: Tín dng và th trng tài chính ca PGS.TS Nguyn ng Dn, TS
Hoàng c, TS Trn Huy Hoàng, ThS. Trm Xuân Hng, 2004, Tin t Ngân hàng, Nhà xut bn Thng
Kê, TP.HCM, 340 trang
8
Lp h s
Thm đnh
Phân tích và báo cáo kt qu
Ra quyt đnh Thông báo vi lý do t chi
Thông báo và làm th tc cho vay
ng ý
Gii ngân
Qun lý khon vay
Thanh lý/X lý khon vay
T chi
Hình 1.1: Quy trình cho vay c bn ti các ngân hàng
9
Tùy theo quan đim ca mi ngân hàng mà có nhng quy đnh khác nhau
trong các bc trên. ra quyt đnh cho vay, ngân hàng thng xem xét các yu t
v nhân thân khách hàng, phng án vay vn, kh nng tài chính và hình thc bo
đm tin vay. Quyt đnh này đc đa ra da vào vic đánh giá các thông tin do
khách hàng cung cp, do ngân hàng thm đnh và thu thp đc. Chính vì vy hin
tng bt cân xng thông tin thng xy ra và làm nh hng đn quyt đnh cho
vay c
a các ngân hàng.
1.2. Các c s và điu kin cn thit trong hot đng tín dng cá nhân
1.2.1. Các quy đnh pháp lý trong hot đng tín dng cá nhân
Hot đng TDCN nói riêng và hot đng ca ngân hàng Vit Nam hin nay
b chi phi bi Lut các t chc tín dng (TCTD) và các vn bn hng dn ca
pháp lu
t khác ca Vit Nam quy đnh hoc đc điu c quc t mà nc Cng
hoà xã hi ch ngha Vit Nam ký kt hoc tham gia quy đnh.
− Mc đích s dng vn vay hp pháp.
− Có kh nng tài chính đm bo tr n trong thi hn cam kt.
− Có d án đu t, phng án sn xut, kinh doanh, dch v kh thi và có
hiu qu
; hoc có d án đu t, phng án phc v đi sng kh thi và phù hp vi
quy đnh ca pháp lut.
− Thc hin các quy đnh v bo đm tin vay theo quy đnh ca Chính ph
và hng dn ca NHNN Vit Nam.
Quy đnh v bo đm tin vay đi vi khách hàng cá nhân
Các bin pháp bo đm thc hin ngha v dân s bao gm: Cm c tài sn,
th chp tài sn, đt cc, ký cc, ký qu, bo lãnh, tín chp.
8
Trong trng hp các bên có tho thun hoc pháp lut có quy đnh v bin
pháp bo đm thì ngi có ngha v phi thc hin bin pháp bo đm đó.
Trên thc t, ti các NHTM, ch yu thc hin bin pháp cm c tài sn, th
chp tài sn, bo lãnh và tín chp là ch yu.
1.2.1.3. Quy đnh v vic thm đnh, xét duyt cho vay và giám sát thu hi vn
vay đi vi khách hàng cá nhân
Quy đnh v điu kin vay vn, quy đnh v thm đnh và quyt đnh cho vay:
9
− TCTD xây dng quy trình xét duyt cho vay theo nguyên tc bo đm tính
khai thác s dng thông tin tín dng.
− Khách hàng có quan h tín dng vi TCTD, t chc khác có hot đng
ngân hàng bao gm:
+ Khách hàng là doanh nghip t nhân (tr các đi tng quy đnh ti
khon 2, iu 2 Quy ch này);
+ Khách hàng là cá nhân, h gia đình, t hp tác;
+ Khách hàng là ch th tín dng là cá nhân bao gm ch th chính và
ch th ph.
12
Theo iu 3 ca Ngh đnh s 10/2010/N-CP ngày 12 tháng 02 nm 2010
ca Chính ph v hot đng thông tin tín dng:
− Thông tin tín dng là các d liu, s liu, d kin và tin tc liên quan ca
khách hàng vay ti t chc cp tín dng.
− Khách hàng vay là doanh nghip va và nh theo quy đnh ca pháp lut,
cá nhân, h gia đình có quan h vay vn hoc có nhu cu vay vn, chit khu có k
hn giy t có giá, thuê tài chính và các hình thc cp tín dng khác ti TCTD hoc
có quan h vi t chc khác trong giao dch thuê tài sn, mua hàng tr góp, tr chm
và các giao dch khác có điu kin v lãi sut, thi hn, tin thuê và bin pháp bo
đm ngha v tr n.
− Hot đng thông tin tín dng là vic thu thp, x lý, lu gi thông tin tín
dng và cung cp sn phm thông tin tín dng ca Công ty thông tin tín dng.
1.2.2.2. Mc đích ca hot đng thông tin tín dng đi vi khách hàng cá
nhân
10
Chia s thông tin gia các t chc cp tín dng nhm ngn nga và hn ch
ri ro trong hot đng TDCN, góp phn bo đm an toàn hot đng ngân hàng.
H tr t chc cp tín dng m rng và phát trin hot đng tín dng đi vi
KHCN.
H tr khách hàng vay trong vic tip cn ngun vn tín dng ca các t
Vic thu thp thông tin: Kho d liu ca CIC hin nay đã thu thp đc
thông tin t 100% các TCTD hot đng theo Lut các TCTD, mt s t chc khác
có hot đng ngân hàng nh Qu đu t và phát trin đô th TP.HCM, Bình Dng,
à Nng, Qu bo v môi trng vi tng d n đc cp nht đt trên 95%
tng d n nn kinh t.
Cung cp thông tin: Hot đng cung cp thông tin ca CIC liên tc tng
trng, là kênh thông tin hu ích cho NHNN trong hot đng thanh tra giám sát,
đng thi h tr các TCTD trong vic hn ch ri ro tín dng.
Mc đích ca CIC:
− Chia s thông tin gia các t chc cp tín dng nhm ngn nga và hn ch
ri ro trong hot đng tín dng, góp phn đm bo an toàn hot đng ngân hàng.
− H tr t chc cp tín dng m rng và phát trin hot đng tín dng.
− Nâng cao kh nng tip cn ngun vn tín dng ca khách hàng vay, góp
phn thúc đy phát tri
n kinh t - xã hi. 11
Trích phn gii thiu tng quan ti website ca CIC
12
Theo Khon 1 iu 1 ca Quyt đnh s 3289/Q-NHNN ngày 31 tháng 12 nm 2008 ca
NHNN quy đnh chc nng, nhim v, quyn hn và c cu t chc ca trung tâm thông tin tín dng
14
1.2.2.4. H thng thông tin ni b ca tng ngân hàng thng mi trên đa bàn
TP.HCM
thun tin cho vic điu hành, qun lý cng nh thc hin các báo cáo
giúp ngân hàng qun tr ri ro th trng, qun lý ri ro tín dng, thanh khon và tác
nghip … vi nhiu mc qun lý khác nhau.
Hình 1.3: C s d liu ca Core Banking. Ngun: “Website: NHNN Vit Nam, Report
Banking – H thng CNTT ngân hàng Vit Nam, nm 2011” [45]
− Vic trin khai Core Banking ph thuc rt ln vào vn và kinh nghim và
đi ng nhân lc ca mi ngân hàng. Nhìn sang các ngân hàng nc ngoài có th
thy h đc trang b h thng Core Banking cc k hin đi do h mang t ngân
hàng m sang, đin hình nh ANZ, DeutscheBank, HSBC, Citibank.