B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
P
P
H
H
M
MP
P
H
H
Ú
ÚC
C
TP.H CHÍ MINH – NM 2011
- 1 -
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
NSNN : Ngân sách nhà nc
GDP : Tng sn phm quc ni
GD&T : Giáo dc và đào to
KH&T : K hoch và đu t
NSTP : Ngân sách Thành ph H Chí Minh
MTFF : Khuôn kh tài chính trung hn
MTEF : Khuôn kh chi tiêu trung hn
MTF&EF: Khuôn kh tài chính và chi tiêu trung hn
MTEFs : Khuôn kh chi tiêu trung hn ngành
PRSPs : Các chin lc gim nghèo
PEM : Qun lý chi tiêu công
PRSPs : Chin lc gim nghèo
ERC : U ban ánh giá chi tiêu
MFF : Hoàn thin đc trng tài chính
SEF : Khuôn kh chi tiêu khu vc
PEMIP : D án ci thin qun lý chi tiêu công
LUGs : Chính quyn đa phng
DBM : B Tài chính
LUGs : Chính quyn đa phng
PRGFs : Tng trng c s vt cht
HIPC : Khon n ca nc nghèo
PRSC : Gim h tr tín dng
- 36 -
- 3 -
DANH MC CÁC BNG, BIU Bng 1.1: Thâm ht ngân sách (%GDP) 1985 - 2000 - 40 -
Bng 2.2: Tình hình ngân sách trên đa bàn Thành ph giai đon 2006 –
2010
- 49 -
Bng 2.3: S lng trng hc công lp trc thuc S GD&T và ngành
giáo dc trc thuc Thành ph H Chí Minh
- 50 -
Bng 2.6: Tình hình chi ngân sách cho ngành Giáo dc Thành ph H Chí
Minh giai đon nm 2006 - 2010 - 51 -
Bng 2.7: Tng ngun lc d kin ca ngành trong trung hn. - 31 -
Bng 2.8: Tính toán chi tiêu c s ca ngành - 32 -
Bàng 2.9: Tng chi tiêu ngành và cân đi ngun lc……………………… 33 -
Biu 2.1: Tng sn phm quc ni ca Tp.HCM giai đon 2006 - 2010…. - 47 -
Biu 2.2: Dân s ca Thành ph H Chí Minh qua các nm 2006 – 2010
1.3.2.1 Ni dung khuôn kh tài chính trung hn - 19 -
1.3.2.2 Ni dung khuôn kh chi tiêu trung hn ngành - 20 -
1.3.3 Mc tiêu và điu kin c bn đ trin khai khuôn kh chi tiêu
trung hn (MTEF) - 22 -
1.3.3.1 Mc tiêu ca khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF) - 22 -
1.3.3.2 iu kin c bn đ trin khai khuôn kh chi tiêu trung hn
- 22 -
1.3.4 Quy trình son lp ngân sách theo khuôn kh chi tiêu trung hn
- 23 -
1.4 K thut son lp khuôn kh chi tiêu trung hn - 25 -
- 5 -
1.4.1 K thut son lp khuôn kh tài chính trung hn (MTFF) - 25 -
1.4.1.1 D báo ngun thu ngân sách - 26 -
1.4.1.2 Nhng k thut d báo ngun thu - 26 -
1.4.2 K thut son lp khuôn kh chi tiêu trung hn ngành (MTEFs)
- 28 -
1.5 Phng thc son lp khuôn kh chi tiêu trung hn ngành (MTEFs)
ngành Giáo dc - 31 -
1.5.1 Nguyên tc và ni dung son lp khuôn kh chi tiêu trung hn
ngành (MTEFs) - 31 -
1.5.1.1Nguyên tc son lp khuôn kh chi tiêu trung hn ngành - 31 -
1.5.1.2Ni dung son lp khuôn kh chi tiêu trung hn ngành - 31 -
1.5.2 Cách thc tính toán chi tiêu c s và chi tiêu sáng kin mi ngành
ngành Giáo dc tnh Bình Dng và Vnh Long - 52 -
2.2.1.1 Kt qu trin khai và áp dng thí đim MTEFs Giáo dc t
nm 2006 – 2010 - 52 -
2.2.1.2 Các d liu, thông tin h tr cho vic xây dng MTEFs Giáo
dc - 53 -
2.2.2 Nhng thành công trong quá trình thí đim khuôn kh chi tiêu
trung hn ngành - 55 -
2.2.3 Nhng tr ngi trong quá trình thí đim khuôn kh chi tiêu trung
hn ngành hai tnh Bình Dng và Vnh Long - 57 -
2.3 Kh nng áp dng khuôn kh chi tiêu trung hn ngành Thành ph H
Chí Minh - 60 -
2.3.1 Hin trng son lp ngân sách trên đa bàn Thành ph H Chí
Minh giai đon 2006 - 2010 - 60 -
2.3.2 Nhng tr ngi trong quá trình áp dng MTEF ti TP.HCM - 63 -
2.3.2.1H thng thông tin v c s d liu, s liu trong quá trình áp
dng MTEF - 63 -
2.3.2.2Quá trình thay đi phng thc qun lý chi tiêu công bng cách
áp dng MTEF thay th cho phng thc hin đang thc hin - 63 -
2.3.2.3 T chc đào to và tp hun MTEF - 63 -
2.3.2.4 Công tác d báo cha có c s vng chc - 64 -
- 7 -
3.3.5 Phát trin h thng ch tiêu đo lng kt qu chng trình, hot
đng……… - 74 -
3.3.6 Tng cng tính minh bch trong chi tiêu công - 74 -
3.3.7 L trình t chc thc hin MTEFs - 74 -
KT LUN - 76 -
PH LC
TÀI LIU THAM KHO - 9 - M U
Trong giai đon hin nay, đ to điu kin thun li cho Vit Nam phát
trin bn vng, nht là khi Vit Nam là thành viên ca T chc Thng mi Th
gii (World Trade Organization – WTO) thì công tác ci cách h thng tài chính
công là mt trong các nhim v rt quan trng đáp ng nhu cu phát trin kinh t
xã hi. Thi gian qua, v th ca Vit Nam ngày mt đc nâng lên trên trng
quc t và đt nhiu thành tu quan trng trên tt c các lnh vc kinh t, vn hóa
xã hi. Các công trình đu t c s h tng k thut, trung tâm thng mi, dch
v,… ngày càng tng v quy mô, s lng và cht lng. i sng vt cht và
tinh thn ca ngi dân ngày càng tng lên rõ rt, T đó, cho ta thy đc tình
hình tài chính công, c th là tài chính – ngân sách đã có bc chuyn rõ nét.
Cho đn bây gi, Vit Nam vn là quc gia có phng thc son lp ngân
sách theo kiu thng niên và còn mang nng kim soát đu vào, vic qun lý
ngân sách ch yu tp trung vào tuân th quy trình, th tc; mà không chú ý đn
kt qu đu ra, mc tiêu; cha đm bo thc thi các chính sách ca nhà nc theo
hng có hiu qu - nht là trong qun lý chi tiêu công. Cách thc hin này
T thc trng trên, yêu cu áp dng phng thc son lp ngân sách trung
hn, đa niên b sung thêm cho vic son lp ngân sách theo hàng nm; to đc
s liên kt gia chính sách, k hoch và ngân sách; chuyn công tác lp ngân sách
da trên kim soát yu t đu vào sang kt qu đu ra; va đm bo chun mc
chung ca quc t, va phù hp vi điu kin c th ca Vit Nam và là công c
quan trng đ nâng cao cht lng qun lý tài chính công. Do đó, Vi t Nam cn
áp dng khuôn kh chi tiêu trung hn trong tin trình son lp ngân sách và qun
lý chi tiêu công.
2. Mc tiêu nghiên cu
Nhn thc đc yêu cu trên, tác gi mong mun đt đc nhng mc tiêu
sau:
“Các điu kin cn thit đ áp dng thành công khuôn kh chi tiêu trung
hn ti Thành ph H Chí Minh – Nghiên cu đin hình ngành Giáo dc”
- 11 -
đt đc mc tiêu trên, tác gi trình bày phn c s lý lun v chi tiêu
công, khuôn kh chi tiêu trung hn và kinh nghim thc hin khuôn kh chi tiêu
trung hn mt s nc. T đó, làm c s cho vic phân tích, đánh giá thc trng
chi ngân sách ca Thành ph H Chí Minh (TP.HCM) giai đon 2006 – 2010;
nhng thành công và tr ngi ca tnh Bình Dng và Vnh Long trong quá trình
thc hin thí đim. Sau cùng, tác gi khái quát xu hng ci cách phng thc
son lp ngân sách, nhng điu kin cn thit và các khuyn ngh đ áp dng
thành công khuôn kh chi tiêu trung hn ti TP.HCM.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu ca đ tài là qun lý chi tiêu công, khuôn kh chi
tiêu trung hn ngành giáo dc ca TP.HCM.
Phm vi nghiên cu ca đ tài đc xác đnh:
- V không gian: Ngành Giáo dc công lp trên đa bàn TP.HCM.
- Phm vi thi gian: T nm 2006 đn nm 2010.
4. Phng pháp nghiên cu
7. Kt cu lun vn
Phn còn li ca nghiên cu đc kt cu thành 03 chng:
Chng 1: Tng quan khuôn kh chi tiêu trung hn.
Chng 2: Thc trng v phng thc son lp ngân sách nhà nc
Thành ph H Chí Minh – Nghiên cu đin hình ngành Giáo dc.
Chng 3: Các khuyn ngh đ áp dng thành công khuôn kh chi tiêu
trung hn ti Thành ph H Chí Minh.
- 13 - CHNG 1: TNG QUAN KHUÔN KH CHI TIÊU TRUNG HN
1.1 Chi tiêu công và mc tiêu qun lý chi tiêu công
1.1.1 Khái nim chi tiêu công
Khái nim chi tiêu công, theo TS.V Th Nhài, “là các khon chi tiêu ca
các cp chính quyn, các đn v qun lý hành chính, các đn v s nghip đc
kim soát và tài tr ca Chính ph. Ngoài các khon chi ca các qu ngoài ngân
sách, v c bn chi tiêu công th hin các khon chi ca Chính ph hàng nm
đc Quc hi thông qua”.[4,144]
TS.S ình Thành đnh ngha, “chi tiêu công là các khon chi tiêu ca các
cp chính quyn, các đn v hành chính, các đn v s nghip đc s kim soát
và tài tr bi chính ph”.[8,9]
Vì vy, chúng ta có th hiu khái quát v chi tiêu công, là hot đng ca
Chính ph và chính quyn các cp thc hin nhim v mua hàng hóa, dch v
nhm đáp ng nhu cu chung ca ngi dân, t ngun tài chính ca nhà nc;
đng thi, quá trình hot đng này đc thc hin theo quy đnh c th.
1.1.2 Mc tiêu qun lý chi tiêu công
Theo quan đim ca Ngân Hàng Th gii, mc tiêu trong chin lc qun
lý chi tiêu công (Public Expenditure Management – PEM) bao gm ba mc tiêu
ct lõi sau:
Mt là, tuân th k lut tài khóa tng th: bao gm các gii hn trn v
Phng thc son lp ngân sách theo hng mc, có nhng thun li nh
biu mu đc sp xp, phân loi theo mc nht đnh; d dàng phát hin nhng
đim cha hp lý và d kim tra. Bên cnh đó, phng thc này tn ti nhng
hn ch nh quá nhiu hng mc chi tit – mà ch yu là tp trung đu vào, cha
chú trng vào kt qu - hiu qu ca nó có gn vi chng trình, k hoch cn
thc hin và chp hành ngân sách mt cách cng nhc – thiu tính linh hot,
không đáp ng đc thc t ca đn v th hng ngân sách.
Quy trình son lp ngân sách theo hng mc là cách thc hin truyn thng
nht trong các phng thc. Cách thc này, ch yu tp trung vào h thng trách
- 15 -
nhim gii trình hng lên trên – cá nhân hay t chc ca đn v th hng chú
trng ti các nguyên tc, quy đnh và kim soát đa t trên xung, nhn mnh s
tuân th các quy đnh và hng dn trong mt h thng cp bc.
1.2.2 Lp ngân sách theo chng trình
Lp ngân sách theo hng mc cha gn kt đc ngân sách vi chng
trình, k hoch cn thc hin; vì th, lp ngân sách theo chng trì nh đc chn
đa vào áp dng t nhng nm đu ca nhng nm 60.
TS.S ình Thành đnh ngha: “Lp ngân sách theo chng trình thi t lp
mt h thng phân phi ngun lc, gn kt chi phí chng trình v i kt qu ca
nhng chng trình đu t công ”. [8,26]
Phng thc lp d toán theo chng trình mang tính hi u qu, tp trung
hn trong các chng trình m c tiêu cn thc hin, trong đó gn kt chi phí vi
kt qu ca các chng trình đc chn đu t. Hn ch ca phng thc này là
có nhng kt qu khó lng hóa bng con s nh tính hu ích xã hi ca công
trình đc đu t, s tha mãn ca ngi dân khi s dng công trình, các bin phí
ca chng trình.
1.2.3 Lp ngân sách thc hin
Khi nn kinh t phát trin đn mt giai đon nht đnh, thì yêu cu thc
tin đòi hi phi có phng thc lp ngân sách phù hp, đó là lp ngân sách thc
trung hn; đm bo tính hiu sut, hiu qu, kp thi và cht lng.
im ni bt ca phng thc này là ci tin quy trình thc hin nhm đt
kt qu mà chính ph đt ra mt cách có hiu lc và hiu qu vi s phân b
ngun lc tài chính hp lý. ng thi, lp ngân sách theo đu ra cng tn ti mt
s hn ch nh: i) Khó đo lng nhng sn phm đu ra có tính không đng nht.
ii) Tp trung đo lng đu ra ca chính sách, mà không đánh giá tác đng ca nó
đi vi xã hi. iii) Trách nhim gii trình không phù h
p vì c chính ph và công
chúng đu quan tâm đn kt qu ch không phi đu ra ca chính sách, d án. iv)
u ra không phn ánh đc mi liên kt gia các chính sách ca chính ph, đa
phng. v) Do không đánh giá đc kt qu, nên khó xác đnh đc chng
trình, hot đng đã hoàn thành mc đ nào.
1.2.5 Lp ngân sách theo kt qu
- 17 -
T nhng hn ch ca các phng thc son lp truyn thng, gia nhng
nm 90, phng thc lp ngân sách theo kt qu đc áp dng nhiu nc trên
th gii nh Úc, Anh, M,v.v.
Lp ngân sách theo kt qu, theo Kristensen, ông cho rng “Trong qun lý
và lp ngân sách tp trung vào kt qu, Chính ph xác đnh chc nng hoc
nhng gì mt chng trình c th mang li là đt đn li ích chung, phúc li cng
đng hoc s an ninh”.[5,6]
Phng thc lp ngân sách này đáp ng đc yêu cu v hiu sut và hiu
qu trong các hot đng ca chính ph và dch v công cng đi vi công chúng.
Nó đm bo đc các tiêu chun v cht lng, mc đ hài lòng ca công chúng
và có c s đ đánh giá kt qu đt đc vi mc tiêu ca chính sách.
1.3 Khái nim và ni dung khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF)
1.3.1 Khái nim khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF)
Ngân hàng Th gii khái nim v khuôn kh chi tiêu trung hn (Medium
Term Expenditure Framework - MTEF): “MTEF bao gm v tng ngun lc
k hoch, chin lc phát trin ca quc gia, ngành và lãnh th cng nh u tiên
đã đc các c quan nhà nc có thm quyn chp nhn.
Nh vy, khi đ cp đn khuôn kh chi tiêu trung hn – có hai phn sau:
Khuôn kh tài chính trung hn (Medium Term Financial Framework –
MTFF) là mt phn ni dung trong phng thc son lp ngân sách theo khuôn kh
trung hn. MTFF là k hoch ngân sách cp quc gia hoc đa phng, mô t tng
quan v tình hình tài khóa, kh nng cân đi thu chi, d kin và mc tiêu ca Chính
ph da trên nhng phân tích và d báo kinh t v mô trong giai đon trung hn.
MTFF cung cp cho chính ph hoc chính quyn đa phng mt khuôn kh tài
khóa nhm xây dng d toán chi tiêu trung hn.
Khuôn kh chi tiêu trung hn ngành (Medium Term Expenditure
Framework for sector – MTEFs) là mt phn ni dung trong phng thc son lp
ngân sách theo khuôn kh trung hn. MTEFs là k hoch chi tiêu ca các b, các
ngành, các đa phng trong đó xây dng các đ xut chi tiêu cho ba nm ti, bao
gm c các u tiên, chin lc và hot đng, cùng các ngun vn d kin.
Vit Nam, khi áp dng thí đim phng thc son lp ngân sách theo
khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF), B Tài chính đ cp đn hai thut ng: k
- 19 -
hoch tài chính trung hn và k hoch chi tiêu trung hn. K hoch tài chính
trung hn là mt phn ca phng thc son lp ngân sách theo khuôn kh chi
tiêu trung hn, nhm xây dng chính sách tài chính trên c s d báo kinh t v
mô, xác đnh ngun lc và u tiên phân b ngun lc (theo quy trình t trên
xung). K hoch chi tiêu trung hn là mt phn ca phng thc son lp ngân
sách theo khuôn kh chi tiêu trung hn (theo quy trình t di lên).
K hoch chi tiêu trung hn là k hoch chi ngân sách ca tng ngành, tng
đn v trong thi gian trung hn (t 3-5 nm), k t nm d toán ngân sách tip
theo, đc lp hàng nm theo phng thc “cun chiu”. Trong đó k hoch chi
tiêu trung hn trình bày mc tiêu, nhim v, hot đng, ch đ, chính sách c bn,
ch yu ca tng ngành, tng c quan đn v s thc hin trong trung hn và d
hi, v tài chính v mô, các ch tiêu kinh t v mô giai đon trung hn nh tc đ
tng trng kinh t (GDP), ch s giá tiêu dùng (CPI), t giá, tc đ tng trng
kim ngch xut nhp khu,
D báo khuôn kh tài khóa tng th, khung cân đi thu – chi ngân sách
nhà nc ca giai đon trung hn nh s chuyn bin trong thu – chi ngân sách,
tính bn vng và ch đng ca ngân sách, nhng khó khn và ri ro ca ngân sách.
Xác đnh các yu t nh hng đn quá trình d báo và phân tích chun
b cho lp MTEF nh các thay đi trong chính sách thu, nhng ci cách v qun
lý thu ngân sách nhà nc, d báo ch tiêu thu ngân sách nhà nc theo lnh vc,
theo sc thu, mc thâm ht ngân sách th hin tính thc t và đ bn vng,
phng án huy đng bù đp thâm ht, mc d n Chính ph, d n quc gia.
D báo tng ngun lc cn thit đ chi trong giai đon trung hn gm:
xác đnh các mc tiêu u tiên; đa ra các nguyên tc phân b chi ngân sách nhà
nc cho tng ngành, lnh vc trên c s các đnh hng sp xp th t u tiên
v chính sách phát trin kinh t - xã hi; d kin kh nng ngun lc ngân sách
có
th dành cho tng ngành, lnh vc trong giai đon trung hn (trn chi ngân sách).
D báo nhng nguy c và ri ro v các ch tiêu kinh t v mô, ri ro do
thay đi c ch, chính sách, ri ro phát sinh công n d phòng .v.v. ca Trung
ng và đa phng trong giai đon trung hn có nh hng quá trình thc hin
quy trình ngân sách.
1.3.2.2 Ni dung khuôn kh chi tiêu trung hn ngành
- 21 -
Khuôn kh chi tiêu trung hn ngành (Medium Term Expenditure
Framework for sector – MTEFs) là mt phn ni dung trong phng thc son lp
ngân sách theo khuôn kh trung hn (theo quy trình t di lên). Ni dung ca
vic lp MTEFs nh sau:
Các ngành phi xác đnh bi cnh, xu hng phát trin kinh t - xã hi,
lp trên c s mc trn do c quan K hoch và u t, Tài chính thông báo.
1.3.3 Mc tiêu và điu kin c bn đ trin khai khuôn kh chi tiêu
trung hn (MTEF)
1.3.3.1 Mc tiêu ca khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF)
Mc tiêu ca khuôn kh chi tiêu trung hn gn vi mc tiêu ci cách chi tiêu
công đó là:
m bo k lut tài khóa tng th thông qua vic duy trì ràng buc
ngân sách, c cp đ tng th ln tng b chi tiêu. Tng kh nng tiên liu v
ngân sách, tng cng qun lý chi tiêu công và trách nhim gii trình.
MTEF cho phép tng cng hiu qu phân b ngun lc thông qua vic
phân b ngun lc theo u tiên chin lc, gia các ngành và trong ni b ngành.
S dng ngun lc hiu sut và hiu qu nht: đm bo rng chính ph
cung cp dch v vi chi phí thp nht cho công chúng và cho phép đt đc
nhng mc tiêu ca chính ph.
1.3.3.2 iu kin c bn đ trin khai khuôn kh chi tiêu trung hn
Có chính sách kinh t v mô tt, k nng và phng pháp phân tích và
d báo kinh t v mô tt đ làm c s xây dng MTEF.
Có chính sách và công c tài chính thích ng. MTEF da trên mi
liên kt cht ch gia chính sách và k hoch kinh t v mô vi chính sách tài
khóa; các k hoch phát trin kinh t - xã hi trong tng lai cn đc da trên
các d toán hp lý v ngun lc trong tng lai.
Xác lp rõ ràng trong t duy u tiên ngun lc. MTEF to ra mt c
ch tt hn cho vic sp xp hp lý các khon ngân sách phù hp vi các chính
sách. Lp k hoch ngân sách v thc cht là cách b trí ngân sách cho tng lai:
theo kiu dàn tri, dàn đu hay có la chn cho u tiên. MTEF chính là công c
giúp làm công vic b trí ngân sách t u tiên thp sang u tiên cao hn, t tm
nhìn ngn hn (tng nm mt), sang tm nhìn trung hn (3 nm), có liên kt (chi
đu t và thng xuyên, liên kt gia các ngành) và gn kt tt vi mc tiêu.
- 23 -
- 24 -
Chính ph phi trình bày các u tiên trong báo cáo chính sách ngân sách, các B
phi trình bày các u tiên ca mình trong k hoch phát trin chin lc.
ng thi, quy trình MTEF s tin hành đánh giá tng ngun lc sn có
ca Trung ng và đa phng, d toán các chi phí cn thit đ thc hin các
chính sách trong tng ngành và các chính sách hin hành. Quy trình s kt hp t
trên xung và t di lên, theo 7 bc sau:
Hình 1.1: Quy trình son lp ngân sách theo khuôn kh chi tiêu trung hn
Khuôn kh kinh t
v mô 3 nm
Các mc trn s b
3 nm
Xây dng các d
toán thng nht 3
nm
Lên chi phí và th
t u tiên các hot
đng
Rà soát mc đích,
mc tiêu, đu ra và
các hot đng
Rà soát và phê duyt
các d toán
Tho lun chính
sách và các mc
trn chính thc
Bc 5
Bc 3
Bc 7