B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
CAO XUÂN DNG
VN DNG PHNG THC LP NGÂN
SÁCH THEO KT QU U RA TRONG
QUN LÝ CHI TIÊU TI LIÊN OÀN
LAO NG THÀNH PH H CHÍ MINH
LUN VN THC S KINH T
TP.H Chí Minh - Nm 2011
B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
Liên đoàn Lao đng Thành ph H Chí Minh đã nhit tình giúp đ tôi trong quá
trình thu thp tài liu đ hoàn thành lun vn này.
Mc dù đã c gng tìm kim tài liu, nghiên cu và hc hi, song lun vn
không tránh khi nhng hn ch nht đnh. Kính mong đc s góp ý t quý
thy cô, đng nghip và nhng đc gi quan tâm đn đ tài này. Mi ý kin xin
liên h theo hp th đin t
[email protected].
Xin chân thành cm n.
LI CAM OAN
“Vn dng phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra trong qun lý
chi tiêu ti Liên đoàn Lao đng Thành ph H Chí Minh” là công trình nghiên
cu khoa hc, đc lp ca tôi. ây là đ tài lun vn thc s kinh t, thuc
LI CM N
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC KÝ HIU, CH VIT TT
DANH MC CÁC BNG, BIU
DANH MC CÁC HÌNH V, TH
PHN M U 1
CHNG 1: C S LÝ LUN CA PHNG THC LP NGÂN SÁCH
THEO KT QU U RA TRONG QUN LÝ CHI TIÊU CA CÁC
N V CÔNG 5
1.1 Nhng vn đ c bn v qun lý chi tiêu ca các đn v công 5
1.1.1 Khái nim qun lý chi tiêu ca đn v công 5
1.1.2 Các phng thc lp ngân sách trong qun lý chi tiêu
ca đn v công 6
1.2 Nhng tip cn ban đu v phng thc lp ngân sách
theo kt qu đu ra 10
1.2.1 Khái nim v phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra 10
1.2.2 c đim ca phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra 11
1.2.3 Quy trình lp ngân sách theo kt qu đu ra 12
1.2.4 Lp ngân sách theo kt qu đu ra trong khuôn kh
chi tiêu trung hn 12
1.3 Thc tin vn dng phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra
ca các đn v công ti Vit Nam 14
1.3.1 Thc tin áp dng phng thc lp ngân sách theo
kt qu đu ra ca các đn v công ti Vit Nam 14
1.3.2 Nhng điu kin cn thit đ trin khai áp dng thành công
phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra ca các đn v công
ti nc ta trong thi gian ti 16
Kt lun chng 1 18
CHNG 2: THC TRNG LP NGÂN SÁCH VÀ QUN LÝ CHI TIÊU
LP NGÂN SÁCH THEO KT QU U RA TRONG QUN LÝ CHI
TIÊU TI LIÊN OÀN LAO NG THÀNH PH 77
4.1 Kin ngh đi vi Tng Liên đoàn và chính quyn Thành ph 77
4.2 Kin ngh đi vi Liên đoàn Lao đng Thành ph 78
4.2.1 Xúc tin các điu kin thun li đ áp dng phng thc
lp ngân sách mi 78
4.2.2 Hoàn thin môi trng pháp lý ca phng thc lp
ngân sách theo kt qu đu ra và qun lý chi tiêu 80
4.2.3 Phân cp ngân sách công đoàn 80
4.2.4 Thanh toán và kim soát chi 81
4.2.5 Báo cáo, đánh giá kt qu và kim toán chi tiêu hàng nm 82
4.2.6 Phát trin h thng đánh giá và đo lng kt qu thc hin 82
4.2.7 Phát trin h thng thông tin qun lý 83
4.2.8 Thc hin ch đ khen thng, tuyn dng và b nhim
cán b theo t l hoàn thành mc tiêu 84
4.2.9 xut l trình trin khai phng thc lp NSC theo kt
qu đu ra trong khuôn kh chi tiêu trung hn 85
Kt lun chng 4 86
PHN KT LUN 87
TÀI LIU THAM KHO
PH LC
DANH MC CÁC BNG, BIU
Trang
Bng 2.1: Thu Ngân sách công đoàn 2006-2010 22
Bng 2.2: Quy mô CCS và tin lng ti thiu 2006-2010 23
Bng 2.3: Thu Ngân sách công đoàn theo c cu thu 2006-2010 24
Bng 2.4: Thu khác ti CCS t 2006-2010 25
Bng 2.5: Thu kinh phí và đoàn phí theo khu vc t 2006-2010 26
Bng 2.6: Thc hin d toán thu kinh phí và đoàn phí t 2006-2010 27
Bng 2.7: Quy mô và tc đ tng chi NSC t 2006-2010 28
Bng 2.8: C cu chi NSC t 2006-2010 29
Bng 2.9: Tc đ tng bình quân trong c cu chi NSC t 2006-2010 30
Bng 2.10: Kinh phí tích ly theo cp công đoàn t 2006-2010 32
Bng 2.11: Quyt toán NSC ti 02 công đoàn cp trên t 2008-2010 38
Bng 2.12: Thi gian biu ca quy trình NSC ti LL Thành ph 39
Bng 2.13: T l thc hin d toán chi NSC ti LL Thành ph
2006-2010 41
Bng 2.14: Các công trình Nhà vn hóa Lao đng trên đa bàn
Thành ph 2006-2010 42
Bng 2.15: Chuyên trách và thu nhp bình quân ti công đoàn
Thành ph 2006-2010 45
Bng 2.16: Ch tiêu thc hin ti công đoàn Thành ph t 2006-2010
và nhu cu thc t 47
Bng 2.17: Nhng yu kém ca phng thc lp ngân sách theo
khon mc đu vào 51
Bng 3.1: im mnh, đim yu trong bn cht hot đng công đoàn 58
Bng 3.2: Chin lc phát trin ca Công đoàn Thành ph đn 2013 60
Bng 3.3: Kt qu và đu ra ch yu ca Công đoàn Thành ph đn 2013 61
1
PHN M U
1. S cn thit ca đ tài:
Trong nhng nm qua, vi nhng n lc trong vic hoàn thin công tác
qun lý tài chính, công đoàn thành ph đã bc đu gt hái đc nhng thành
công nht đnh: hoàn thin dn c s pháp lý cho vic lp ngân sách và qun lý
chi tiêu; s thu tng dn qua tng nm; kim soát chi tiêu theo khon mc đu
vào; cân đi ngân sách luôn mc cao dn đn tích ly ngày càng gia tng; t
ch đc hot đng mà không cn s h tr t ngân sách Nhà nc nh giai
đon trc đây…Không ph nhn nhng thành qu đó nhng nu xét đn tính
hiu qu ca tài chính thì tài chính công đoàn cha gn kt vi chin lc phát
trin, cha tr thành công c đ công đoàn có th to đu ra nhm đt đc mc
tiêu dài hn ca mình. C th, đó là các vn đ: s liên kt gia ngân sách vi
kt qu đu ra; s phân b ngun lc tài chính còn dàn tri, cha đc u tiên
cho các mc tiêu chin lc; tình trng tht thu còn ph bin; cht lng đu ra
cung cp cho công nhân, viên chc lao đng còn kém; tính minh bch và trách
nhim trong công tác tài chính cha rõ ràng; tài chính cha to ra đng lc làm
vic cn thit cho cán b công đoàn…Nguyên nhân c bn ca các vn đ này
xut phát t phng thc lp ngân sách theo khon mc đu vào đang đc duy
trì trong h thng công đoàn Thành ph t trc ti nay.
Trong bi cnh hin nay, c quan công đoàn cn phi có mt phng thc
lp ngân sách mi, gn vi đu ra ca t chc, đng thi nâng cao tính hiu qu,
hiu lc ca công tác qun lý chi tiêu, đm bo cho công đoàn có th thc hin
đc các mc tiêu dài hn ca mình nhm gia tng ngày càng nhiu li ích cho
công nhân viên chc lao đng Thành ph. Phng thc lp ngân sách theo kt
Xác đnh kt qu mong mun đu ra mong mun tính toán đu vào
phân b ngun lc tài chính to đu ra đánh giá, so sánh vi kt qu mong
mun.
3
6. Gii hn ca đ tài
- D liu nghiên cu: báo cáo tài chính 2006-2010 và các báo cáo v
chin lc ca t chc công đoàn đn 2013.
- Ni dung và phm vi nghiên cu: Do phi thit k mt phng thc lp
ngân sách phù hp vi điu kin đc thù ca mt t chc, trên c s cha đc
áp dng và đúc kt kinh nghim ti Vit Nam nên toàn b ni dung nghiên cu
đu xut phát t quan đim cá nhân ca tác gi. ng thi phm vi nghiên cu
ch gii hn ti c quan Liên đoàn Lao đng Thành ph nên đ tài cn phi hoàn
thin hn na khi đc áp dng và kim chng bi thc tin.
Chng 1: C s lý lun ca phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra
trong qun lý chi tiêu ca các đn v công.
Chng 2: Thc trng lp ngân sách và qun lý chi tiêu ti Liên đoàn lao
đng TP.HCM giai đon 2006-2010
Chng 3: Vn dng phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra trong
qun lý chi tiêu ti Liên đoàn lao đng thành ph.
Chng 4: Mt s kin ngh khi vn dng phng thc lp ngân sách theo
kt qu đu ra trong qun lý chi tiêu ti Liên đoàn lao đng thành ph.
5
CHNG 1
C S LÝ LUN CA PHNG THC
LP NGÂN SÁCH THEO KT QU U RA TRONG
QUN LÝ CHI TIÊU CA CÁC N V CÔNG
ca Vit Nam - TS. S ình Thành (2005) – NXB Tài chính, trang 20 [9]
6
Xét v mt ni dung, qun lý chi tiêu ca đn v công bao gm các thành
phn sau:
- Phân cp ngân sách trong ni b ca đn v công.
- Son lp ngân sách trên c s d báo và phân b ngun thu, gn kt ngân
sách vi mc tiêu chin lc ca đn v công.
- Cp phát, thanh toán và kim soát chi.
- K toán, báo cáo và đánh giá thc hin các khon chi.
- Giám sát và kim toán ca các c quan đc lp đi vi các khon chi ca
t chc công.
Hiu lc và hiu qu qun lý chi tiêu ca t chc công bt ngun t mc
đích tha mãn các nhu cu tt yu ca đi tng mà t chc công phi phc v.
iu này ph thuc rt nhiu vào kh nng t chc, khai thác và phân phi
ngun lc tài chính ca t chc công sao cho phù hp vi tng giai đon phát
trin nht đnh.
1.1.2 Các phng thc lp ngân sách trong qun lý chi tiêu ca đn v
công
Lp ngân sách có ý ngha rt ln trong vic ci cách qun lý chi tiêu ca
các đn v hành chính s nghip thuc khu vc công. Trong nhiu nm qua, khi
xut hin ngày càng nhiu tình trng thâm ht ngân sách, các t chc công đã có
nhiu n lc trong vic hoàn thin cách thc qun lý chi tiêu công, đc bit là
phng thc lp ngân sách đ thc hin tt vic kim soát, phân phi và s dng
ngun lc. Thng kê li, trên th gii đã tn ti nhng phng thc lp ngân
sách sau:
Lp ngân sách theo khon mc đu vào
Phng thc lp ngân sách này xut hin vào cui th k 19, đu 20 da
trên quan đim nu chi tiêu thiu s kim soát đy đ thì s góp phn làm gia
lc đc yêu cu trong chu k ngân sách hàng nm. Tuy nhiên, đây cng chính
là nhc đim ca nó, bi vì nó không chú trng đn nhng thay đi ca chính
sách trong dài hn. Hn na, nó đc thit k hng vào thc hin tt c mc
tiêu, trong khi b gii hn v ngun lc. Do đó, cha th đánh giá đc tính hiu
lc trong mi tng quan gia kt qu và đu ra trong qun lý chi tiêu.
8
Lp ngân sách theo chng trình
Bc vào nhng nm 60, ci cách qun lý chi tiêu ca các đn v công bt
đu tp trung vào lp k hoch cho vic s dng ngun lc ni ti ca mình.
iu này đã hình thành nên phng thc lp ngân sách theo chng trình vi
nhng n lc thit lp mt h thng ngân sách gn kt cht ch vi chng trình
và lp k hoch. im khác bit ca phng thc này so vi phng thc lp
ngân sách theo công vic thc hin là tp trung vào nhng chng trình trng
đim có tính cnh tranh, kéo dài hn mt nm ngân sách. Bên cnh đó, phng
thc này cng tính đn tính hiu lc, ngha là đo lng đu ra và tác đng đn
kt qu mc tiêu nh th nào.
Tuy nhiên, phng thc lp ngân sách theo chng trình không phi là
không có nhc đim. Hot đng ca các t chc không th chuyn hóa tt c
thành các chng trình đ lp k hoch, không đm bo s u tiên cho các mc
tiêu chin lc và không gn kt vi vic thit lp chng trình công vi k
hoch chi tiêu thng xuyên ca t chc công. Do vy, khái nim chng trình
là không hoàn ho đi vi ngân sách.
Lp ngân sách theo kt qu đu ra
u ra có ngha là hàng hoá hoc dch v mà t chc công cung cp cho
xã hi. Lp ngân sách theo kt qu đu ra da trên c s tip cn thông tin đu
ra, qua đó giúp t chc công phân b ngun lc nhm đt mc tiêu chin lc
mt cách tt nht. Theo phng pháp này, hiu qu ca các khon chi tiêu đc
đu ra và kt qu. Nhng kt qu đc chi tit hóa trong ngân sách và k hoch
tài chính có liên quan s to điu kin cho nhà qun lý thy đc kt qu thc
hin và có th so sánh kt qu mc tiêu vi kt qu thc t. T đó, ch đng đ
ra nhng gii pháp đ gim bt chi phí hot đng và nâng cao cht lng đu ra.
Phng thc qun lý ngân sách theo đu ra đã tit kim thi gian tho lun
cho các đn v công, d dàng thc hin đc các th t u tiên trong phân b
ngân sách, gn k hoch ngân sách vi k hoch phát trin ca t chc. Cách làm
này khuyn khích các đn v công tit kim ngun lc, nâng cao hiu qu s
dng ngân sách. Nu đt đc kt qu đu ra theo quy đnh, đn v công mc
nhiên đc gi li khon tin tit kim đc, c quan kim soát không cn kim
tra quy trình thc hin. Trong trng hp không đt đc kt qu đu ra, quy
10
trình chi tiêu quyt toán s chu s kim tra, rà soát rt k. Qun lý ngân sách
theo đu ra cng to ra s ch đng, đng thi tính chu trách nhim cao hn đi
vi các đn v công.
1.2 Nhng tip cn ban đu v phng thc lp ngân sách theo kt qu
đu ra
1.2.1 Khái nim v phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra
Lp ngân sách theo kt qu đu ra là phng thc son lp ngân sách da
trên c s tip cn nhng thông tin đu ra đ phân b và s dng ngun lc tài
chính nhm đt đc các kt qu mong mun theo mc tiêu chin lc trong dài
hn ca t chc công.
Có th minh ha các yu t c bn ca quy trình lp ngân sách theo kt
qu đu ra theo s đ sau (s đ 1.1):
Hi
u qu
Chi p
hí th
c t
Hi
u
lc
S
thích
hp
u ra mong
mun
4
Hình 1.1: Lp ngân sách theo kt qu đu ra.
Ngun: Vn dng phng thc lp ngân sách theo kt qu đu ra trong qun lý
chi tiêu công ca Vit Nam - TS. S ình Thành – NXB Tài chính (2005) [9]
11
truyn lut Lao đng, s nhà thu nhp thp do công đoàn xây dng và hoàn
thành…
- Kt qu là các tác đng, nh hng ca đu ra đn cng đng. Kt qu
k hoch là mc tiêu ca t chc công phi đt đc. i vi LL Thành ph
thì các kt qu cn đt đc có th là: t l ngi lao đng đc hc Lut Lao
đng, t l ngi lao đng có nhu cu đc nhà lu trú, nhà thu nhp thp…
- u vào là nhng ngun lc đc các c quan, đn v công s dng đ
trong kim soát chi tiêu.
1.2.3 Quy trình lp ngân sách theo kt qu đu ra
Quy trình lp ngân sách theo kt qu đu ra có th tóm lc nh sau:
- ánh giá môi trng hot đng: bao gm công tác đánh giá thc trng
ngun lc, môi trng, c hi, thách thc, đim mnh và đim yu ca đn v.
- Xác đnh các mc tiêu chin lc trong trung hn và c th hóa các mc
tiêu chin lc thành các ch s kt qu mong mun.
- La chn hn hp các đu ra tt nht đ cung ng theo th t u tiên
chin lc ca t chc nhm đt đc kt qu đã la chn.
- Son lp ngân sách theo kt qu đu ra trên c s khuôn kh chi tiêu
trung hn thông qua vic phân b ngun lc theo th t u tiên ca chin lc.
- Xác đnh và đánh giá nhng tác đng ca đu ra đn kt qu trong thi
gian thc hin k hoch.
- Xây dng h thng báo cáo các yu t đu vào, đu ra, chi phí, kt qu…
- Kim soát, báo cáo đánh giá và kim toán các khon chi tiêu trong thi
gian thc hin ngân sách nhm đm bo s gn kt gia ngân sách vi mc tiêu
chin lc ca t chc công.
1.2.4 Lp ngân sách theo kt qu đu ra trong khuôn kh chi tiêu trung
hn
Khuôn kh chi tiêu trung hn (MTEF: Medium-term Expenditure
Framework) là phng pháp son lp ngân sách trong mt giai đon trung hn t
3-5 nm, trong đó có s kt hp ngun lc tng th t trên xung và t di lên,
hp thành chính sách chi tiêu đc phân b phù hp vi các u tiên trong chin
lc.
13
MTEF đc xây dng trên nhn thc ngun lc tài chính có gii hn và
không thay đi trong khong thi gian trung hn. Vì vy, đ đt nhng kt qu
cao hn t nhng ngun lc hin có đòi hi phi thit lp các công c đ phân
b ngun lc hiu qu. Hay nói khác hn, MTEF yêu cu: đánh giá ngun lc
ra ca các đn v công ti Vit Nam
Lp ngân sách theo kt qu đu ra đã đc các đn v công mt s nc
trên th gii thc hin t đu nhng nm 80 ca th k 20 nh các nc OECD
(Tây Ban Nha, Anh, Thy S, Úc…), các nc ông Âu (Litvia, Bungary,
Anbani…), các nc khu vc châu Á (Thái Lan, Malaysia, Singapore) và c
các nc khu vc châu Phi (Uganda, Tanzania). Tuy nhiên, Vit Nam, điu
này hoàn toàn mi m.
Thi gian qua, b máy chính quyn và các t chc thuc khu vc công (t
chc chính tr, ng, đoàn th) ca Vit Nam ch yu vn áp dng phng thc
lp ngân sách theo khon mc đu vào, không chú trng đu ra và kt qu trong
vic thc hin các mc tiêu chin lc u tiên ca quc gia. T đây đã dn đn
tình trng bi chi kéo dài ti các t chc công, cht lng hàng hóa công cung
cp kém, cha đáp ng yêu cu ca xã hi, hiu qu hot đng ca b máy công
quyn cha cao, tính minh bch và trách nhim trong qun lý tài chính còn nhiu
hn ch.
Nhn thc đc các yu kém này, Chính ph đã có nhng n lc đi mi
chin lc chi tiêu công theo hng gn vi kt qu đu ra, đc bit là vic thí
đim lp ngân sách theo khuôn kh chi tiêu trung hn 2008-2010, 2009-2011 áp
dng mt s b và đa phng nh: B Tài chính, B K hoch và u t, B
Giáo dc và ào to, B Y t, B Nông nghip và Phát trin nông thôn, B Giao
thông vn ti, tnh Bình Dng, tnh Vnh Long, thành ph Hà Ni, tnh Hà Tây
(theo thông t 87/2007/TT-BTC ngày 19/07/2007 và thông t 55/2008/TT-BTC
ngày 20/06/2008 ca B Tài chính). Tuy nhiên, vic thí đim này đáng l phi
đc thc hin ti mt s đn v công riêng bit đ đúc kt kinh nghim ri mi
trin khai cho tng đa phng nhng thc t, li đc thí đim mt cách chung
chung ti các đa phng trên. Bên cnh đó, cho đn thi đim này, vn cha có
15
thông tin v vic trin khai cng nh báo cáo kt qu thc hin ca các b ngành
và đa phng trên.