T
T
À
À
I
IL
L
I
I
Ệ
Ệ
U
UH
H
Ư
Ư
Ớ
Ớ
N
N
G
G


R
O
O
N
N
G
GN
N
Ô
Ô
N
N
G
GL
L
Â
Â
M
MN
N
G

R
Ồ
Ồ
N
N
G
GT
T
H
H
U
U
Ỷ
ỶS
S
Ả
Ả
N
N
TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN KĨ THUẬT TRONG NÔNG LÂM NGHIỆP
VÀ NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN

BIÊN SOẠN
HUỲNH THỊ KIM LINH


K
Ĩ
ĨT
T
H
H
U
U
Ậ
Ậ
T
TT
T
R
R
O
O
N
N
G
GN


V
V
À
ÀN
N
U
U
Ô
Ô
I
IT
T
R
R
Ồ
Ồ
N
N
G
GT


TRỒNG BÍ XANH TRÁI VỤ
TRỒNG CÀ CHUA F1
TRỒNG CÀ TÍM VỤ HÈ THU
TRỒNG DƯA CHUỘT BAO TỬ
KỸ THUẬT TRỒNG ỚT TRÁI MÙA
TRỒNG ỚT CAY

Mục lục
i

MỤC LỤC
Mục lục ........................................................................................................................ i
LỜI NÓI ĐẦU........................................................................................................... xiii
PHẦN I
SINH HỌC VÀ KĨ THUẬT NUÔI TRỒNG THUỶ SẢN
I. SINH HỌC VÀ KĨ THUẬT NUÔI CÁ CHẼM .............................................................. 1
1. Đặc điểm phân loại và hình thái ...................................................................................... 1
2. Đặc điểm phân bố ............................................................................................................ 1
3. Vòng đời .......................................................................................................................... 2
4. Tính ăn ............................................................................................................................. 2
5. Phân biệt giới tính ............................................................................................................ 2
II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM ............................................................................... 3
1. Nuôi cá chẽm trong lồng .................................................................................................. 3
1.1 Chọn ví trí nuôi lồng.................................................................................................... 3
1.2 Thiết kế và xây dựng lồng .......................................................................................... 3
1.3 Kỹ thuật nuôi và quản lý lồng .................................................................................... 4
1.4 Thức ăn và cách cho ăn .............................................................................................. 4
1.5 Quản lý lồng cá ........................................................................................................... 5
2. Nuôi ao ............................................................................................................................ 5

6.2 Các bệnh do vi khuẩn .................................................................................................. 11
6.3 Các bệnh do nấm ......................................................................................................... 11
6.4 Cá bị bệnh do ký sinh trùng......................................................................................... 11
7. Thu hoạch cá..................................................................................................................... 11
IV. NUÔI CÁ VƯỢC NƯỚC LỢ CÔNG NGHIỆP .......................................................... 12
1. Chuẩn bị ao nuôi............................................................................................................... 12
2. Đặt hệ thống nén khí......................................................................................................... 12
3. Thả cá, quản lý và chăm sóc............................................................................................. 12
4. Chế độ thay nước.............................................................................................................. 12
V. KINH NGHIỆM NUÔI CÁ CHẼM LÀM GIÀU.......................................................... 12
VI. TRÀ VINH ĐA DẠNG HÓA MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM...................................... 13
VII. PHƯƠNG PHÁP NUÔI CUA BIỂN............................................................................ 15
1. Nuôi cua thương phẩm ..................................................................................................... 15
2. Nuôi cua ốp thành cua chắc.............................................................................................. 15
3. Nuôi cua gạch................................................................................................................... 15

Mục lục
iii
VIII. BIỆN PHÁP PHÒNG, TRỊ MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP TRÊN CÁ MÚ VÀ
CÁ GIÒ NUÔI BIỂN ............................................................................................................ 16
1. Biện pháp phòng trị bệnh ký sinh trùng cho cá nuôi biển ................................................ 16
1.1. Ký sinh trùng đơn bào (Amyloodinium ocellatum) ................................................... 16
1.2. Bệnh đốm trắng do nhóm ký sinh trùng Cryptocaryonosis gây ra............................. 16
1.2.1 Biện pháp phòng bệnh ........................................................................................... 16
1.2.2 Biện pháp trị bệnh ................................................................................................. 16
1.3. Ký sinh trùng bánh xe (Trichodiniosis)...................................................................... 16
1.3.1 Biện pháp phòng bệnh ........................................................................................... 16
1.3.2 Biện pháp trị bệnh ................................................................................................. 17
1.4. Bệnh thích bào tử trùng (Microsporidiosis) ............................................................... 17
1.5. Bệnh sán lá đơn chủ (Monogeneansis)....................................................................... 17

5. Kỹ thuật nuôi cá chình thương phẩm ............................................................................... 24
5.1 Nuôi trong bể xây bằng gạch hoặc bằng xi măng........................................................ 24
5.2 Nuôi trong ao đất......................................................................................................... 25
5.2.1 Thiết kế và xây dựng ao ........................................................................................... 25
5.2.2 Cải tạo ao.................................................................................................................. 25
5.2.3 Chọn và thả giống..................................................................................................... 26
5.2.3.1 Chọn giống ............................................................................................................ 26
5.2.3.2 Mật độ thả.............................................................................................................. 26
5.2.3.3 Vận chuyển cá giống ............................................................................................ 26
5.2.3.4 Thả giống............................................................................................................... 26
5.2.4 Quản lý hằng ngày.................................................................................................... 26
5.2.5 Quản lý thức ăn......................................................................................................... 26
5.2.6 Quản lý môi trường .................................................................................................. 27
6. Một số phương pháp phòng bệnh cho cá Chình............................................................ 27
6.1 Khâu tuyển chọn giống................................................................................................ 27
6.2 Khâu Chuẩn bị Ao nuôi............................................................................................... 27
6.3 Thức ăn........................................................................................................................ 27
X. KINH NGHIỆM NUÔI CÁ CHÌNH TRONG BỂ XI MĂNG...................................... 28
XI. KĨ THUẬT NUÔI CÁ QUẢ (CÁ LÓC)........................................................................ 29
1. Ðặc điểm sinh học và sinh sản ........................................................................................ 29
1.1 Ðặc điểm hình thái ...................................................................................................... 29
1.2 Tập tính sinh học ........................................................................................................ 29
1.3 Tính ăn ........................................................................................................................ 29
1.4 Sinh trưởng ................................................................................................................. 29
1.5 Tập tính sinh sản ......................................................................................................... 30
1.5.1 Ðẻ tự nhiên ........................................................................................................... 30

Mục lục
v
1.5.2 Sinh sản nhân tạo .................................................................................................. 30

3. Kỹ thuật nuôi ................................................................................................................... 39

Mục lục
vi
3.1. Cơ cấu loài cá thả nuôi. ............................................................................................. 39
3.2. Mật độ loài cá thả nuôi. ............................................................................................. 40
3.3. Kích thước loài cá thả nuôi. ....................................................................................... 40
4. Biện pháp quản lý và chăm sóc hệ thống nuôi ................................................................ 40
4.1. Thức ăn cung cấp cho cá trong hệ thống nuôi ........................................................... 40
4.2. Khẩu phần ăn cá nuôi trong hệ thống ........................................................................ 40
4.3. Tần suất cho ăn .......................................................................................................... 41
4.4. Quản lý công trình nuôi ............................................................................................. 41
4.5. Quản lý chất lượng nước ao nuôi .............................................................................. 41
5. Thu hoạch hệ thống nuôi ................................................................................................. 41
6. Hiệu quả kinh tế ............................................................................................................... 41
XVIII. KỸ THUẬT NUÔI THÂM CANH Ở BÈ .............................................................. 42
1. Chọn vị trí đặt bè .............................................................................................................. 42
2. Kết cấu bè nuôi ................................................................................................................ 42
2.1. Vật liệu ...................................................................................................................... 42
2.2. Kích thước bè nuôi cá ................................................................................................ 42
2.3. Độ ngập nước bè nuôi ................................................................................................ 42
3. Biện pháp kỹ thuật nuôi ................................................................................................... 42
3.1. Mùa vụ nuôi ............................................................................................................... 42
3.2. Quy cách giống và mật độ thả nuôi ........................................................................... 42
4. Chăm sóc quản lý bè nuôi ............................................................................................... 43
4.1. Thức ăn ...................................................................................................................... 43
4.2. Chăm sóc và quản lý bè nuôi ..................................................................................... 43
4.3. Quản lý bệnh cá nuôi ................................................................................................. 44
5. Thu hoạch ........................................................................................................................ 44
6. Hiệu quả kinh tế ............................................................................................................... 44

2. Bệnh trắng da.................................................................................................................... 53
2.1 Triệu chứng.................................................................................................................. 53
2.2 Cách phòng trị ............................................................................................................. 53

PHẦN II
SINH HỌC VÀ KĨ THUẬT TRỒNG CÂY NÔNG NGHIỆP
I. TRỒNG BÍ XANH TRÁI VỤ ........................................................................................... 54
II. BÓN PHÂN CHO CÀ CHUA ......................................................................................... 55
III. TRỒNG CÀ CHUA SẠCH ............................................................................................ 56
Một số điều cần lưu ý ........................................................................................................... 56
1. Kỹ thuật canh tác ............................................................................................................. 56

Mục lục
viii
1.1. Thời vụ ....................................................................................................................... 56
1.2. Giống .......................................................................................................................... 56
1.3. Quy trình trồng ........................................................................................................... 56
1.3.1 Gieo cây con.......................................................................................................... 56
1.3.2 Chuẩn bị đất trồng ................................................................................................ 56
1.3.3 Mật độ và khoảng cách trồng ................................................................................ 57
1.3.4 Lượng phân sử dụng và cách bón......................................................................... 57
2. Quy trình quản lý dịch hại tổng hợp................................................................................. 57
2.1. Biện pháp canh tác...................................................................................................... 57
2.2. Biện pháp vật lý, cơ giới ............................................................................................ 58
2.3. Biện pháp sinh học .................................................................................................... 58
2.4. Biện pháp hóa học ..................................................................................................... 58
2.4.1 Sâu ......................................................................................................................... 58
2.4.2 Bệnh....................................................................................................................... 59
IV. TRỒNG CÀ CHUA F1................................................................................................... 59
1. Giống ................................................................................................................................ 59

3.1 Hạt giống ..................................................................................................................... 67
3.2 Những yêu cầu chăm bón ............................................................................................ 67
3.3 Cây giống..................................................................................................................... 67
3.4 Làm đất........................................................................................................................ 68
3.5 Phủ plastic đen............................................................................................................. 68
3.6 Trồng trọt..................................................................................................................... 68
3.7 Bảo vệ.......................................................................................................................... 68
3.8 Phòng trừ sâu bệnh ...................................................................................................... 68
3.9 Thu hoạch và sau thu hoạch ........................................................................................ 68
XIII. KINH NGHIỆM TRỒNG ỚT Ở NGĂM MẠC ........................................................ 69
XIV. NINH THUẬN: CÂY ỚT XÓA ĐÓI GIẢM NGHÈO ............................................. 69
XV. CÂY ỚT CHO TIỀN TỶ .............................................................................................. 70
1. Trồng ớt thu nhập 200 triệu đồng/ha .............................................................................. 70
2. Dầy công chăm bón ........................................................................................................ 71
XVI. TRỒNG ỚT NGỌT...................................................................................................... 71
1. Chọn giống ....................................................................................................................... 71
2. Thời vụ trồng.................................................................................................................... 71
3. Gieo ươm cây giống trong khay bầu ................................................................................ 71
4. Chọn và làm đất trồng ...................................................................................................... 72
5. Lượng phân bón................................................................................................................ 72
6. Trồng cây và chăm sóc..................................................................................................... 72

Mục lục
x
XVII. BẰNG CÁCH NÀO PHÒNG TRỊ BỌ TRĨ HẠI DƯA HẤU?............................... 72
XVIII. XÂY DỰNG ĐỒNG CỎ CHĂN NUÔI................................................................... 74
1. Chọn giống cỏ................................................................................................................... 74
2. Khai hoang........................................................................................................................ 74
3. Làm đất............................................................................................................................. 74
4. Thời vụ và địa điểm gieo trồng ........................................................................................ 74

3.2.4. Tưới gốc giữ ấm .................................................................................................. 81
3.2.5. Tưới và tiêu nước ................................................................................................ 82
3.2.6. Vét bùn bồi líp (vùng ĐBSCL) ........................................................................... 82
XXIII. TRỒNG BƯỞI RA TRÁI MÙA NGHỊCH............................................................. 82
XXIV. CHO BƯỞI DA XANH RA TRÁI THEO Ý MUỐN............................................. 83
XXV. KINH NGHIỆM CHO CÂY RA TRÁI NGHỊCH MÙA........................................ 83
1. Cây vú sữa ........................................................................................................................ 83
2. Cây cam sành.................................................................................................................... 84
XXVI. ĐỂ CÂY BƯỞI LIÊN TIẾP BỘI THU................................................................... 84
XXVII. DINH DƯỠNG ĐỐI VỚI CÂY CÓ MÚI.............................................................. 85
1. Các yếu tố dinh dưỡng cuả cây trồng ............................................................................... 85
2. Phân bón. ......................................................................................................................... 85
2.1 Vai trò cuả một số nguyên tố dinh dưỡng đối với cây có múi .................................... 85
2.2 Phân hữu cơ ................................................................................................................. 86
2.3 Phân vô cơ .................................................................................................................. 86
2.4 Phân vi sinh ................................................................................................................ 87
2.5 Lợi ích của việc sử dụng phân đạm vi sinh ................................................................ 87
2.6 Phân bón qua lá ........................................................................................................... 88
2.7 Phương pháp bón......................................................................................................... 91
2.8 Xử lý ra hoa ................................................................................................................ 91
2.9 Neo trái ........................................................................................................................ 92
2.10 Tỉa cành và tạo tán .................................................................................................... 92
3. Phòng trừ sâu bệnh chính ................................................................................................. 93
3.1 Sâu hại ........................................................................................................................ 93
3.1.1. Sâu vẽ bùa (Phyllocnistis citrella) ....................................................................... 93
3.1.1.1 Hình thái và cách gây hại ................................................................................ 93
3.1.1.2 Phòng trị .......................................................................................................... 93
3.1.2. Rầy mềm (Toxoptera citricidus) .......................................................................... 93
3.1.2.1 Hình thái và cách gây hại ................................................................................ 93
3.1.2.2 Phòng trị .......................................................................................................... 93

3. Các tập tính nảy chồi (lộc) và sinh quả của CAQ có múi ................................................ 98
3.1 Các đặc tính tổng quan của sinh trưởng ...................................................................... 98
3.2 Sự bật chồi................................................................................................................... 98
3.3 Tập tính sinh quả ......................................................................................................... 98
4. Dáng cây và hệ thống tạo tán ........................................................................................... 98
5. Các phương pháp đốn tỉa.................................................................................................. 99

Mục lục
xiii
5.1 Cấu trúc của cây ........................................................................................................100
5.2 Các nguyên tắc và thủ tục đốn tỉa..............................................................................100
5.3 Các cành và chồi không mong muốn.........................................................................100
5.4 Cách đốn tỉa...............................................................................................................100
5.5 Đốn cải tạo cây già ....................................................................................................101
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................................102


Lời nói đầu
xiv

LỜI NÓI ĐẦU

Khi Việt Nam gia nhập Tổ chức thương mại thế giới(WTO) sẽ làm giảm một cách tương
đối thu nhập của hộ nông dân sản xuất những sản phẩm nông nghiệp do bị sản phẩm nhập
khẩu cạnh tranh trực tiếp, đặc biệt là những sản phẩm chứa đựng lợi thế đất đai, vốn không
phải là thế mạnh của Việt Nam, và do đó giảm nhu cầu về lao động phổ thông nông nghiệp,
và tức là làm giảm thu nhập lao động phổ thông sản xuất nông nghiệp. Thu nhập của những
hộ nông dân bám vào nông nghiệp còn giảm thêm do nhu cầu về đất đai canh tác giảm, làm
giảm giá bán/cho thuê đất canh tác. Vì vậy, Trong điều kiện đất hẹp người đông, cần tập trung
thâm canh ngay từ đầu để

1
PHẦN I
SINH HỌC VÀ KĨ THUẬT NUÔI TRỒNG
THUỶ SẢN I. SINH HỌC VÀ KĨ THUẬT NUÔI CÁ CHẼM 1. Đặc điểm phân loại và hình thái
Cá chẽm còn gọi là cá vược, có tên tiếng Anh là seabass và được phân loại như sau
•
Lớp : Osteichthyes
•
Bộ : Perciformes
•
Họ : Serranidae
•
Giống : Lates
•
Loài : Lates calcarifer
Cá chẽm có thân hình thon dài và dẹp bên, cuống đuôi khuyết sâu. Đầu nhọn, nhìn bên cho
thấy phía trên hơi lõm xuống ở giữa và hơi lồi ở lưng. Miệng rộng và hơi so le, hàm trên
kéo dài đến phía dưới sau hốc mắt. Răng dạng nhung, không có răng nanh, trên nắp mang
có gai cứng, vây lưng gồm có 2 vi: vi trước có 7-9 gai cứng và vi sau có 10-11 tia mềm. Vi
hậu môn có 3 gai cứng, vi đuôi tròn và có hình quạt. Vẩy dạng lược và có kích cỡ vừa phải,
có 61 vẩy đường bên.
Khi cá còn khoẻ, trên mặt lưng có màu nâu, mặt bên và bụng có màu bạc khi sống trong môi
trường nước biển, màu nâu vàng khi sống trong môi trường nước ngọt. Khi cá ở giai đoạn
trưởng thành sẽ có màu xanh lục hay vàng nhạt trên lưng và màu vàng bạc ở mặt bụng.

bắt mồi sống và di động.
5. Phân biệt giới tính
Đặc điểm nổi bậc trong việc sinh sản của cá Chẽm là có sự thay đổi giới tính từ cá đực thành cá
cái sau khi tham gia lần sinh sản đầu tiên và đây được gọi là cá chẽm thứ cấp. Tuy nhiên, cũng
có những cá cái được phát triển trực tiếp từ trứng và được gọi là cá cái sơ cấp. Chính vì thế
trong thời gian đầu (1.5- 2 kg) phần lớn là cá đực, nhưng khi cá đạt 4- 6 kg, phần lớn là cá cái.
Thông thường, rất khó phân biệt giới tính ngoại trừ vào mùa sinh sản, có thể dựa vào đặc
điểm sau:
- Cá đực có mõm hơi cong, cá cái thì thẳng.
- Cá đực có thân thon dài hơn cá cái.
- Cùng tuổi, cá cái sẽ có kích cỡ lớn hơn cá đực.
- Trong mùa sinh sản, những vẩy gần lổ huyệt của cá đực sẽ dày hơn cá cái.
- Bụng của cá cái to hơn cá đực vào mùa sinh sản.


Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM
3
II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM
1. Nuôi cá chẽm trong lồng
Nuôi cá chẽm trong lồng đang được phát triển ở nhiều nước như Thái lan, Indonesia,
philippines, Hồng Kông và Singapore. Các thành công của việc nuôi cá chẽm trong lồng trên
biển và trên sông đã có ý nghĩa cho việc phát triển của nghề nầy.
1.1 Chọn ví trí nuôi lồng
Trong nuôi cá lồng, do chất lượng nước không thể kiểm soát được như trong các thủy vực
ao, đầm mà tùy thuộc hoàn toàn vào tự nhiên, vì thế chọn lựa vị trí thích hợp sẽ có ảnh
hưởng quyết định đến sự thành công của nghề nuôi. Thông thường, tiêu chuẩn lựa chọn vị
trí nuôi được phân thành 3 nhóm yếu tố chính: (i) nhóm các yếu tố liên quan đến sự sống
của cá nuôi như nhiệt độ, độ mặn, mức độ nhiễm bẩn, vật chất lơ lửng, nở hoa của tảo, sinh
vật gây bệnh trao đổi nước, dòng chảy, khả năng làm bẩn lồng; (ii) nhóm các yếu tố về độ
sâu, chất đáy, giá thể...; và (iii) nhóm các yếu về điều kiện thành lập trại nuôi như phương

i tùy theo lồng có nhà trên đấy hay không. Lồng được cố định bằng neo
ở 4 gốc để tránh bị nước cuốn trôi.

Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM
4
Ngoài ra ở các vùng cạn ven bờ có thể phát triển kiểu lồng cố định bằng cách dùng lưới và
cọc gỗ bao quanh khu nuôi.
1.3 Kỹ thuật nuôi và quản lý lồng
Trước khi thả cá giống vào lồng, cần phải thuần hóa để cá thích nghi với nhiệt độ và nồng
độ muối trong lồng. Cá giống nên phân cỡ theo nhóm và nuôi trong những lồng riêng biệt.
Thả cá vào lúc sáng sớm (6-8 giờ) hoặc buổi tối (8-10 giờ) khi nhiệt độ thấp.
Mật độ thả cá thường từ 40-50 con/m
3
. Sau 2-3 tháng nuôi cá đạt trọng lượng 150-200g,
lúc này giảm mật độ còn 10-20 con/m
3
. Tăng trưởng của cá chẽm khi nuôi trong lồng ở
những mật độ khác nhau được ghi ở bảng 5.1. Nên dành một số bè trống, để sử dụng khi
cần thiết như chuyển cá giống hay đổi lưới cho lồng nuôi khi bị tắc nước do vi sinh vật
bám. Thông qua việc chuyển đổi lồng giúp phân cỡ và điều chỉnh mật độ nuôi.

Bảng 5.1: Tăng trưởng (g/con) hàng tháng của các chẽm nuôi lồng ở các mật độ nuôi khác
nhau (theo Sakares. W, 1982).
Mật độ (con/m
2
)
Thời gian nuôi (tháng)
16 24 32
0
1

lần mỗi ngày vào buổi sáng (8 giờ), buổi chiều (5 giờ) với tỷ lệ 10% trọng lượng cá trong
2 tháng đầu. Sau 2 tháng chỉ cho ăn một lần/ngày vào buổi chiều v
ới tỷ lệ 5% trọng
lượng cá. Chỉ cho cá ăn khi cá bơi lội gần mặt nước.
Do nguồn cá tạp ở một số nước hiếm và đắt, cám gạo và tấm được dùng trộn thêm để
giảm lượng cá tạp sử dụng. Tuy nhiên gíá thành thức ăn vẫn còn cao mặc dù áp dụng
phương pháp hạ giá này. Phối hợp nguyên liệu làm thức ăn có thể là cá tạp 70% và cám
hoặc tấm 30%.
Một bướ
c phát triển mới trong thời gian gần trong việc cải tiến khẩu phần ăn của cá chẽm
là sử dụng thức ăn ẩm. Tuy nhiên việc sử dụng loại thức ăn này vẫn còn trong giai đoạn
thí nghiệm. Thành phần thức ăn được trình bày ở Bảng 5.2.

Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM
5
Bảng 5.2: Phân phối và khẩu phần thức ăn ẩm.
Thành phần Phần trăm (%)
Bột cá
Cám
Bột đậu nành
Bột bắp
Bột lá
Dầu mực (hoặc dầu cá)
Tinh bột khuấy hồ
Hỗn hợp Vitamin
35
20
15
10
3

2.2 Nuôi ghép
Đây là phương thức nuôi đầy hứa hẹn, trong việc làm giảm sự lệ thuộc của người nuôi vào
nguồn thức ăn cá tạp, nếu không thể hoàn toàn. Phương pháp này là sự kết hợp đơn giản giữa

Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản II. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ CHẼM
6
một loài làm thức ăn với loài cá chính trong ao. Việc lựa chọn các loài cá làm thức ăn sẽ tuỳ
thuộc vào khả năng sinh sản liên tục của chúng nhằm đạt được số lượng đủ để giữ ổn định sự
phát triển của cá chẽm trong suốt thời gian nuôi. Đối tượng phụ này phải là loài sử dụng thức
ăn tự nhiên trong ao và không cạnh tranh với loài chính về tính ăn như: rô phi (Oreochromis
mossambicus, Oreochromis noloticus,...)
Bảng 5.3: So sánh tốc độ tăng trưởng của cá chẽm (Lates calcarifer) nuôi trong ao giữa cá
giống tự nhiên và cá giống nhân tạo ở mật độ 3 con/m
2
.
Cá giống tự nhiên Cá giống nhân tạo
Tháng nuôi
Chiều dài(cm) Trọng lưọng(gam) Chiều dài(cm) Trọng lượng(gam)
Cá thả
Tháng 1
tháng 2
Tháng 3
Tháng 4
Tháng 5
Tháng 6
10.5
13.0
16.4
20.9
23.4

Nồng độ muối
Nhiệt độ
NH
3

H
2
S
Độ đục
7.5-8.5
4-9mg/l
10-30%o
26-32oC
Nhỏ hơn 1mg/l
0.3 mg/l
Nhỏ hơn 10 mg/l
Biên độ triều: Vùng tốt nhất cho nuôi cá chẽm nên có biên độ triều vừa phải từ 2-3m. Với
biên độ triều ngay cả ao sâu 1,5m cũng có thể tháo cạn hoàn toàn khi triều xuống hay cấp
nước dễ dàng khi triều lên.
Địa hình: Vị trí nuôi sẽ có nhiều thuận lợi nếu như lập được bn đồ địa hình, điều đó giúp
giảm chi phí trong điều hành và phát triển sản xuất, như bơm nước.
Đấ
t: Địa điểm lý tưởng cho ao nuôi là nơi đất có thành phần sét đầy đủ để đảm bảo giữ được
nước cho ao. Cần tránh những vùng bị nhiễm phèn.

Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản III. NUÔI CÁ VƯỢC (CHẼM) THƯƠNG PHẨM
7
Giao thông: Giao thông là vấn đề quan trọng cần xem xét trong việc chọn địa điểm nuôi bởi
những hệ quả của nó. Chi phí cao và sự chậm trễ trong việc vận chuyển nguyên liệu và sản
phẩm sẽ được giảm xuống đến mức tối thiểu nếu như có được vị trí giao thông thuận tiện.


III. NUÔI CÁ VƯỢC (CHẼM) THƯƠNG PHẨM
Cá vược (Lates calcarifer) còn có tên gọi khác là cá chẽm. Đây là loài cá biển có giá trị kinh
tế cao, dễ nuôi, có tốc độ phát triển tốt; có những đặc điểm sống phù hợp với các vùng nuôi
nước lợ trong tỉnh, đặc biệt là các ao nuôi tôm sú vùng triều.
Hiện nay, môi trường nguồn nước nuôi tôm ở một số vùng triều bị suy thoái cho nên việc đưa
cá vược vào nuôi trong ao nước lợ sẽ góp phần chuyển đổi, đa dạng đối tượng nuôi thuỷ
sản,
hạn chế thiệt hại cho người dân trong những vùng nuôi tôm. Để giúp người dân có nhiều lựa

Phần 1: Sinh học và kỹ thuật trong nuôi trồng thuỷ sản III. NUÔI CÁ VƯỢC (CHẼM) THƯƠNG PHẨM
8
chọn đối tượng nuôi phù hợp với điều kiện ao hồ hiện có của mình, xin giới thiệu quy trình kỹ
thuật cơ bản nuôi cá vược trong ao nước lợ như sau:
1. Điều kiện ao nuôi:
- Cao trình ao nuôi phải đảm bảo được việc lấy nước ra vào.
- Đáy ao được phơi khô khi cải tạo ao.
- Ao nuôi có cống cấp và thoát nước riêng biệt.
- Nguồn nước lấy vào ao nuôi không bị ô nhiễm.

Cá vược là loài cá dữ, ở giai đoạn còn nhỏ thường ăn thịt lẫn nhau. Để hạn chế tỷ lệ
hao hụt do hiện tượng này, việc nuôi cá vược nên chia thành 02 giai đoạn: Giai đoạn ương
cá giống và giai đoạn ương cá thịt.
2. Giai đoạn ương cá giống:
*. Chú ý: Đối với cá Chẽm nuôi thương phẩm cần phải qua giai đoạn ương cá giống rồi
mới cho vào ao nuôi thương phẩm. Vì các lợi ích sau:
- Dễ quan sát, theo dõi sự tăng trưởng của cá.
- Dễ thuần hoá cách cho ăn tập trung.
- Kiểm soát được đầu con.
2.1 Ương cá giống trong ao ương riêng

- Bố trí lưới làm 2 lớp, lớp ngoài có mắt lưới 2mm, lớp trong có mắt lưới 10mm. Khoảng
cách giữa 2 lớp lưới 5-6m. Mục đích của việc bố trí lưới này là làm cho cá không bị ăn nhau.
Khi thả cá giống ta thả cá giữa hai lớp này. Khi đó, cá nhỏ sẽ chui qua lưới có mắt lớn vào
trong vùng còn lại (tự phân cỡ), vùng này có độ sâu hơn và nước sạch hơn do bao lưới ngay
cống lấy nước. Theo cách này cá rất mau đồng đều.
- Thường xuyên kiểm tra lưới và khắc phục ngay khi cua, còng… phá hoại lưới.
- Sau 20-25 ngày cá cỡ 6-8cm cuốn lưới cho cá tự do trong ao và tiếp lục quản lý cá theo
quy trình nuôi cá thịt. Hình: Cách bố trí lưới ương.
2.3. Cách thuần dưỡng cá:
Mặc dù cá vược có thể nuôi trong ao nước ngọt, lợ hoặc mặn, nhưng cá con cần phải thuần
hoá dần với nồng độ muối nơi cung cấp giống gần tương ứng với nồng độ muối trong ao ương
để giảm tỷ lệ hao hụt.
2.4. Thao tác thả cá giống:
Việc thả cá giống được tiến hành vào buổi sáng (6 - 8giờ) hoặc chiều tối (20 - 22giờ). Trước
khi thả giống cần ngâm cả bao cá giống trong môi trường nước ao khoảng 5 -10phút. Sau đó
mở miệng bao để cho cá từ từ bơi ra khỏi miệng bao.
2.5. Thức ăn và cách cho cá ăn:
- Cá tạp xay nhuyễn hoặc bằm nhỏ (cỡ mồi 4 - 6mm).
- Tuần thứ nhất: Cho cá ăn với tỷ lệ 100% trọng lượng cá nuôi và cho ăn 5-6 lần/ngày .
- Tuần thứ hai: Cho cá ăn với tỷ lệ 60% trọng lượng cá nuôi.
- Tuần thứ ba: Cho cá ăn với tỷ lệ 40% trọng lượng cá nuôi.
Thời gian và vị trí cho cá ăn cần cố định. Cá vược bắt mồi chủ động và không ăn thức ăn
chìm ở đáy ao, nên cho cá ăn từ từ. Khi ăn no cá phân tán thì ngừng cấp thức ăn. Trong vài
ngày đầu sau khi thả cá nên cho cá ăn 5 - 6 lần/ngày đến khi cá thích nghi hoàn toàn thì có thể