1
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA THỦY SẢN
NGUYỄN THẾ HIỂN
THỬ NGHIỆM NUÔI VỖ THÀNH THỤC VÀ KÍCH THÍCH
SINH SẢN VỌP(Geloina coaxans)
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH NUÔI TRỒNG THỦY SẢN
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
TS. NGÔ THỊ THU THẢO
ThS. HUỲNH HÀN CHÂU 07/2009
i
LỜI CẢM TẠ
Xin gởi lời cảm ơn chân thành đến cô Ngô Thị Thu Thảo, cán bộ hướng dẫn luận
văn. Cảm ơn sự chỉ dạy nhiệt tình và những lời khuyên quý báo của cô trong thời
gian thực hiện đề tài.
Xin gởi lời cảm ơn đến các anh, chị và các bạn trong trại động vật thân mềm đã
giúp đỡ để đề tài được hoàn thành đúng tiến độ.
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN!
ii


2.3 Đặc điểm sinh trưởng........................................................................................ 4
2.3.1 Độ mặn ........................................................................................................ 4
2.3.2 Nhiệt độ ...................................................................................................... 4
2.3.3 Oxy ............................................................................................................. 5
2.4 Đặc điểm sinh sản.............................................................................................. 5
2.4.1 Đặc điểm giới tính ...................................................................................... 5
2.4.2 Phương thức sinh sản ................................................................................. 5
2.4.3 Các giai đoạn phát triển của ấu trùng ........................................................ 6
CHƯƠNG 3:VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ........................... 8
3.1 Vật liệu nghiên cứu ........................................................................................... 8
3.2 Phương pháp nghiên cứu .................................................................................. 8
3.2.1 Thời gian và địa điểm nghiên cứu ............................................................. 8
3.2.2 Thử nghiệm nuôi vỗ Vọp (Geloina coaxans) ............................................ 8
......................................................................................................................................
3.2.3.Kích thích sinh sản bằng các biện pháp khác nhau .................................. 9
3.3 Phương pháp thu nhập số liệu ........................................................................ 10
3.3.1 Phương pháp xác định chỉ số thể trạng (CI) ............................................ 10
3.3.2 Phương pháp phân tích mô học................................................................. 10
......................................................................................................................................
3.3.3 Theo dõi các yếu tố môi trường trong thời gian thí nghiệm .................. 13
3.3.4 Theo dõi tăng trọng, tỉ lệ sống của vọp ................................................... 13
3.3.5 Các chỉ tiêu sinh sản của vọp.................................................................... 13
3.4 Phương pháp xử lý số liệu ............................................................................... 13
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN ........................................................... 14
......................................................................................................................................
4.1 Đợt 1 ................................................................................................................. 14
4.1.1 Các yếu tố môi trường............................................................................... 14
4.1.2 Kết quả thí nghiệm nuôi vỗ ...................................................................... 17
4.2. Đợt 2 ................................................................................................................. 19
iv

4
+
, NO
2
-
, NO
3
-
trong các nghiệm thức ...... 20
Bảng 4.8: Trung bình hàm lượng độ kiềm, pH trong các nghiệm thức.............. 21
Bảng 4.9: Kết quả tỷ lệ sống, chỉ số thể trạng và chỉ số thành thục của vọp nuôi
vỗ trong các nghiệm thức....................................................................................... 22
Bảng 4.10: Trung bình các chỉ tiêu về sinh sản..................................................... 24
Bảng 4.11: Đánh giá hiệu quả các biện pháp nuôi vỗ........................................... 25
vi
Danh sách hình
Hình 2.1: Vọp (Geloina coaxans) ........................................................................... 3
Hình 3.1: Hệ thống thí nghiệm................................................................................. 8
Hình 4.1: Biến động oxy hoà tan buổi sáng và buổi chiều trong thí nghiệm...... 14
Hình 4.2: Biến động hàm lượng NH
4
+
trong các nghiệm thức............................. 15
Hình 4.3: Biến động pH trong các nghiệm thức.................................................... 16
Hình 4.4: Biến động oxy hoà tan buổi sáng và buổi chiều trong thí nghiệm...... 18
Hình 4.5: Biến động hàm lượng NH
4
+
trong các nghiệm thức............................. 19
Hình 4.6: Biến động pH trong các nghiệm thức.................................................... 20

quan trọng cho cộng đồng dân cư địa phương (Meehan 1982). Loài này dễ nuôi
và là đối tượng cho nuôi động vật thân mềm ven biển.
Các nghiên cứu trên thế giới, đặc biệt là khu vực Châu Á- Thái Bình Dương
thường tập trung vào đặc điểm sinh sản, phân bố và đặc điểm hình thái của
Geloina erosa. Morton (1985) nghiên cứu đặc điểm sinh sản và Gimin et al.
(2004) nghiên cứu mối tương quan giữa kích thước vỏ và thể tích vỏ vọp với khối
lượng tổng cộng và khối lượng mô cơ thể. Trên thế giới nói chung và khu vực
Châu Á- Thái Bình Dương nói riêng chưa có công bố nghiên cứu về sinh sản vọp
Geloina coaxans.
Chính vì lẽ đó việc nuôi vỗ và sinh sản nhân tạo vọp Geloina coaxans nhằm đa
dạng hoá đối tượng nuôi cũng như bảo tồn đa dạng sinh vật trong rừng ngập mặn.
Do vậy đề tài “Thử nghiệm nuôi vỗ thành thục và kích thích sinh sản nhân tạo
vọp (Geloina coaxans)” được thực hiện.
2
Mục tiêu đề tài

Nuôi vỗ và kích thích sinh sản vọp nhằm xác định được điều kiện nuôi vỗ và
kích thích sinh sản đạt hiệu quả cao phục vụ sản xuất giống.

Nội dung đề tài

Theo dõi chỉ số thể trạng và sự phát triển của tuyến sinh dục của vọp trong các
nghiệm thức khác nhau.
Đánh giá hiệu quả các biện pháp khác nhau trong việc kích thích vọp sinh sản
đồng loạt.
3
CHƯƠNG 2

LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
2.1 Đặc điểm sinh học của vọp (Geloina coaxans)

4
khép vỏ sau lớn hình chữ nhật, vết mép màng áo không rõ ràng. (Nguyễn Chính,
1996).

2.2 Đặc điểm dinh dưỡng

Bachok và ctv (2003) nghiên cứu khẩu phần ăn của Geloina coaxans và cho rằng
loài động vật thân mềm này tiêu thụ cá sản phẩm mùn bã hữu cơ từ rừng đước
đồng thời với các loại tảo khuê khác.

2.3 Đặc điểm sinh trưởng

Theo Nguyễn Đình Hùng et al,(2003) trên đối tượng nghêu Meretrix lyrata: Tốc
độ sinh trưởng cao ở giai đoạn phù du (10,52%) và spat (11,89%); giai đoạn
giống tốc độ sinh trưởng giảm, tương ứng 2,8% ở giai đoạn giống nhỏ và 1,69% ở
giai đoạn giống lớn.

Một số yếu tố ảnh hưỏng đến sinh trưởng của vọp

2.3.1 Độ mặn

Độ mặn là một yếu tố quan trọng quy định giới hạn phân bố của thuỷ sinh vật.
Mỗi loài có phạm vi độ mặn khác nhau.
Bayne (1973) nghiên cứu phản ứng của 3 loài động vật thân mềm (Geloina
ceylonica, Anadara granosa, Mytilus) đối với căng thẳng về oxy hoà tan trong
điều kiện độ mặn thấp và nhận thấy rằng Geloina ceylonica và Anadaga granosa
có thể thích nghi với điều kiện giảm oxy và có thể điều hoà việc tiêu thụ oxy
trong điều kiện độ mặn thấp.
2.3.2 Nhiệt độ
Theo (Nguyễn Đình Hùng et al, 2003) thí nghiệm trên nghêu thì:

rằng vọp không có khả năng hấp thu khí trời như những loài động vật thân mềm
khác.

2.4 Đặc điểm sinh sản
2.4.1 Đặc điểm giới tính

Hiện tượng lưỡng tính thường xuất hiện ở những loài hai mảnh vỏ là đều khẳng
định, tuyến sinh dục với nhiều phần khác nhau và ở mỗi phần là các giai đoạn
khác nhau của cùng một giai đoạn phát triển tế bào sinh dục.
Broom(1998) phát hiện rằng 1/300 mẫu nghiên cứu ở sò huyết Anadara granosa
có hiện tượng lưỡng tính. Trong khi Quayle và Newkirk (1998) phát biểu rằng đối
với hàu Crassostrea giới tính thay đổi giữa các mùa sinh sản hoăc giống Ostrea
giới tính chỉ thay đổi 1 vài lần trong mùa sinh sản chủ yếu do điều kiện nhiệt độ
và thức ăn chi phối. Braley (1984) đưa ra một phát hiện độc đáo rằng trai
Tridacnid đồng thời là lưỡng tính đực trước, đầu tiên trai thành thục sinh dục như
là con đực, sau đó buồng trứng phát triển có chức năng đồng thời với tinh sào.
Mỗi cá thể trai bắt đầu phóng tinh trùng và sau 30-60 phút trứng sẽ được phóng
thích. Hiện nay ở Việt Nam chưa có nghiên cứu nào đề cập đến đặc điểm giới
tính của vọp thuộc giống Geloina. Tuy nhiên Rueda và Urban (1998) nghiên cứu
cho thấy rằng Polymesoda solida là loài lưỡng tính với đặc điểm là cơ quan sinh
dục cái thành thục trước.
2.4.2 Phương thức sinh sản
Quan sát hoạt động sinh sản của nghêu, hoạt động đẻ của cá thể đực và cá thể cái
tương tự nhau và diễn ra nhờ sự co giãn của cơ khép vỏ, vỏ mở ra và khép lại
nhanh, mạnh, tạo thành lực ép đẩy tinh trùng hoặc trứng thoát ra ngoài, thông
thường con đực phóng tinh trùng sớm hơn con cái ở cùng một thời gian kích thích
(con đực thường đẻ 1-10 phút, con cái đẻ từ 10-20 phút sau khi kích thích). Trong
mỗi đợt đẻ mỗi cá thể đực và cá thể cái có thể đẻ từ 4-6 lần trong thời gian
6
từ 20-30 phút. Rueda và Urban (1998) nhận thấy chu kỳ sinh sản Polymesoda

giai đoạn này là sự hình thành của chân mang màng áo có cơ khép vỏ. Ấu trùng
chuyển hoàn toàn từ đời sống bơi lội chuyển sang sống đáy.

Con giống
7

Khi ấu trùng hoàn thành biến thái trở thành nghêu giống với hình dạng tương tự
nghêu trưởng thành.
8
CHƯƠNG 3

VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3.1 Vật liệu nghiên cứu

Trong phòng thí nghiệm: Cân điện tử, kính hiển vi, thước đo điện tử, găng tay,
nhiệt kế, thuốc và hóa chất ....
Dụng cụ nuôi vỗ: Bể nhựa, nước ót, nước 25‰, máy sục khí, cát, sình, lưới
mùng, tảo khuê, men bánh mì...
Vật liệu theo dõi môi trường: bộ test kiểm tra các yếu tố, NH
4
+
/NH
3
, NO
2
-
, NO
3
-

khuê (Chaetoceros) bổ sung thêm tảo khô(Spirulina) và men bánh mì. Mật độ tảo
20000tb/ml (50% tảo lục + 50% tảo khuê)
Lượng tảo khô và men bánh mì:(0.5g tảo+0.5g men bánh mì)/kg bố mẹ.
Cho ăn ngày 2 lần.Thay 30% lượng nước sau 3 ngày.
*Các chỉ tiêu theo dõi của quá trình nuôi vỗ:Tỷ lệ thành thục của mỗi nghiệm
thức, tỷ lệ giới tính và mức độ phát triển của tuyến sinh dục.

3.2.3.Kích thích sinh sản bằng các biện pháp khác nhau

Sử dụng 4 phương pháp để kích thích sinh sản:
Phương pháp 1: Vọp được thấm khô bằng gạc và đặt trên khay trong tủ lạnh ở
nhiệt độ 10-15
o
C trong thời gian 60 phút, rồi đem ngâm vọp trong dung dịch
Ammonium hydroxyde (NH
4
OH) nồng độ 1%. Sau đó lại đưa về nhiệt độ ban đầu
26-28
o
C. Lặp lại 1- 2 lần quá trình hạ nhiệt.

Phương pháp 2: Vọp được thấm khô bằng gạc và đặt trên khay phơi trong bóng
râm 60 phút. Sau đó cho trở lại vào bể có nước chảy liên tục.

Phương pháp 3: Vọp được thấm khô bằng gạc và đặt trên khay trong tủ lạnh ở
nhiệt độ 10-15
o
C trong thời gian 60 phút. Sau đó cho vọp trở