~-
'
BO
GIRO
DOC
VA
DfJO TfiO
a a a
Df.ll
HQC
000(
Cilfl
TP
HO
CHi
MUitl
TRUOtiG
Df.ll
HQC
KlrtH
TE
, ,
NGUYEN VAN
THdM
<~-~.
'fi{;f ~

PHU<1NG
HUdNG
v A BIEN
PHAP

AN
PliO
TIEN
SI
KHOA
HOC
KINII
TE
• . 9
NGUdi
HUONG
DAN
KHOA
HQC
- '
1. GS. PTS. NGUYEN
THANH
TUYEN
·
Hi~u
Tn.tllng
Truong
D~i
hQc
Kinh
t~
2. PGS. PTS. NGUYEN
THANH
XUONG
~R~I

llllf!
Trwc:1-~~D.~IH9c_.'5'N~r€:'
I_____
••
''
rll
k · • 1 i
tJ
H , · l
f ;
U' V f S N '
-· · T~.
HO
CHi
MINH-
1996 L

~~.?~'-
_
_!
LCJI
CAM DOAN
Toi
xin
cam
doan
day
lB.
cong
trinh

Trang
?
~
DMODAU
1
CHV0NGl:LfLU~NT6NGQUANVtTHUfVATHUf
TRJ-GIA
GIA
TANG
ctT& f 3
~
~
1.1
BAN
CHAT,
CHlrC
NANG
CUA
THUE
3
1.1.1
St1
c~n
thi~t
va
bltn
ch~t
cua
thu~
· 3

thu~
trung uong
va
thug ctia phu<1ng 12
1.2.2
Phan
bi~t
giUa
thu~
trlfc thu va
thu~
gian
thu
14
1.2.3
Phan
bi~t
gili'a
thu~
tren tlm
nh~p,
thu~
tren
chi
tieu
va
thu~
tren
v6n
16

22
1.3
.1
Xac
ctinh
can
ban
tinh
tim~
22
1.3.2
Thu
thu~
30
1.4
THU~
TGGT
-
cAc
UU
NHUQC
DI~M
CHU
Y~U
VA
TI~N
TRINH
AP
Dl)NG
TREN

THU~
d
vi:ST
NAM
TV
eAcH
MANG
THANG
8
NAM
1945
37 I
i
i
I
c
••.
J
2.1.1 Giai
doc,tn
I
b~t
dfiu tt! sau Cach
Mc,tng
Thang
Tam
nam 1945
d~n
ngay
ky

dfru tt! sau 30-4-1975
d~n
nam 1990
41
2.1.4 Giai
doc,tn
IV
dU'<;1C
danh
d~u
bang
CUQC
cai
each
thu~
toan
di~n
vao nam 1990
d~n
nay
2.2
THlJC
TR~NG
CUA H:e
THONG
THUf: v A THUf:
DOANH
THU
Hll~N
HANH

42
45
51
46
49
HINH
THUE
TRJ
GIA
GIA
TANG KHA
THI
<J
VI~T
NAM
63
'
""
,
"'
,
3.1
SlJ
CAN
THIET
PHAI
THAY THE THUE
DOANH
THU
I-IISN

TGGT thay cho
lu~t
thu~
doanh thu
hi~n
hanh phai
k~t
h<;1p
ch~t
che va
d6ng
b()
vdi
vi~c
cai
each toan
di~n
cfiu true
thu~
kh6a
68
3.2.2
Lu~t
thu~
TGGT phai dam bao
kha
thi 69
, '
3.3
Cd

thu~
su~t
3.4.3.
Thu~
tri
gia gia
tang
vcli
tinh
ch~t
Illy thoai,
t(J.O
ra
hi~u
ttng tang gia
l(J.m
phat
va
anh
httdng
d6i
vcli
ho(J.t
dQng
xu~t
khftu
3.4.4
Nguyen
t~c
danh

m~t
quan tri
3.5.2
Cac
bi~n
phap
d6ng
bQ
khac
di
ap dQng
thu~
tri
gia
gia
tang d
ntt<Jc
ta
3.5.3
Cac
bttclc di c6 tinh
ch~t
tha
tv
cho
vi~c
ap
dQng
thu~
tri

DAU
Trong
ti~n
trinh
cai
each
thu~
kh6a
d
Vi~t
Nam
hi~n
nay,
vi~c
ap
d"ijng
thu~
tri
gia gia
tang
thay
cho
thu~
doanh
thu
rna
v6n
di
dang
t6n

chinh
da
c6
mot
s6
quy
dinh
v~
vi~c
ap
d11ng
thi
diim
thu~
tri
gia
gia
tang
(TGGT)
t(}.i
11
doanh
nghi~p
nhung
')
chua
thu
luQm
du<jc
kinh

2
v~n
d~
cftn duQc
lam
r6:
mot
la,
c6
phai
nud
c
ta
chua
c6
du
di~
u
ki~
n
vi
kha
nang
di
ap
d"ijng
mot
lo(}.i
thu~
tien

hinh
mang
tinh
ch~
t
kha
thi
va
c6
sll'c
thuy~
t phlJ c
m(}.nh
me.
Do
nhu
cftu
buc
bach
ciia
thl.;(c
ti~n,
gftn
day
Nghi
quy~t
cua
Qu6c
hoi
kh6a

c
hoi
kh6
a
IX,
ky
hQ
p thll' 10,
thang
10/1996
ca
c
dl.;(
lu~
t
thu~:
thu~
tri
gia
gia
tang,
thu~
thu
nh~
p
cong
ty'
thu~
thu
nh~

ap
dl}ng
thu~
TGGT
kha
thi
d
Vi~t
Nam
trong
b6i
canh
chinh
sach
thu~
khoa
duQc
cai
each
toan
di~n.
Di~u
cftn
thi~t
phai
nhfin
m(}.nh
la
mo
hinh

vai
tfO
di~
U
ti~
t
ca
C
hOC}.
t
dong
kinh
t~
Cli
a
ca
C
doanh
nghi~p
trong
n~n
kinh
t~
thi
tnt<Jng.
Phudng
phap
duy
v~t
bi~n

de
khach
-
2-
quan,
nguyen
H{c
toan
di~n,
nguyen
t~c
th6ng
nh~t
giua
lich
su
va
logic,
nguyen
t~c
di
ttl'
trll'u
tu<1ng
d~n
ClJ
the.,,
phudng
plHip
di~n

mot
s6
tai
li~u
nude
ngo.ai co
lien
quan
d~n
vi~c
ap
dlJng
thu~
TGGT
ciia
th~
gidi,
d~c
bi~t
lad
Phap,
ndi
dfru
tien
ap
d11ng
lo(}.i
thu~
rna
ngay

d~
co
lien
quan
d~n
ban
ch~t
chuc
nang,
phan
lo(}.i
thu~
va
cac
y~u
t6
c~u
thanh
mqt
s~c
thu~
dudi
giac
dq
kinh
t~
thi
tru<5ng.
-
Phan

thu~
tri
gia
gia
tang.
-
Xay
dl}ng
m6
hinh
thu~
tri
gia
gia
tang
kha
thi
d
Vi~
t N
am
dap
ung
cac
nhu
cfru
v~n
dqng
nqi
t(}.i

g6m
3
chudng:
-
CHUdNG
1:
LY
LU~N
TONG
QUAN
VE
THUE
VA
THUE
TRl
GIA GIA
TANG
"'
' ' ' ? ""'
;(
-
CHUdNG
2:
QUA
TRINH
HINH
THANH
CUA
Ht:
THONG

A
THI
d
VI~T
NANI
To
an
bQ
lu~n
an
co
kh6i
lu(Jng
162
trang
danh
may,
11
bang,
biiu,
hinh
ve,
9 phlJ
llJC,
cung
ffiQt
danh
ffilJC
tid
lieu

BAN
CHAT,
CHVC
NANG
CUA
THUE
1.1.1
Slf
cftn
thiit
va
ban
chftt
ciia
thui
Trong
bfrt
ky
chi
dQ
xa
he?i
nao,
de?
dam
bao
cho
cac
nhu
c~u

du(Sc
djnh
ngh1a
nhu
me?t
khoan
thu
co
tinh
chftt
cuong
chi
do
chinh
quy~n
thl[c
hiGn
nh~m
mtJC
dich
chu
yiu
dung
de?
trang·
trai
CaC
chi
tieu
cong

thui
thl[c
hiG
n,
co
tinh
chft t
bit
buQ
c~
v1nh
vi~
n,
du(5
c
xay
dtrng
theo
kha
nang
dong
gop
cua
ngudi
chiu
thui
va
khong
co
d6i

(86].
Day
la
me?t
cong
ClJ
the?
hiGn
quy~n
ll[c
cua
nha
nude,
du(Sc
xac
l~p
lTIQt
each
ddn
phudng
va
CO
tlnh
chftt
bfit
bUQC,
khong
quan
tam
din

lu~
t
thui,
trong
thl[C ti
Cd
quan
l~p
phap
nay
hanh
XU
quy~n
hanh
vdi
danh
ngh1a
dqi
diGn
ciia
Qu6c
gia,
chl'r
khong
d(}.i
diGn
cho
tung
ca
nhan

dftt
nude
cling
lo(}.i
tnr
nhltng
d(}.o
lu~t
v~
thui
ra
ngoai
ph(}.m
vi a p
dtJ
ng
phttdng
thuc
nay. ~

l
-
4-
Ngu<Ji thlJ
thu~
-
thi

da
due]e
da
ph~n
eae
nude
bai
bo.
Thui
duQc
thu
mqt
each
vinh
vi~n,
khae
vdi
khoan
vay.
Tuy
nhien,
SlJ'
phan
bi~t
nay
doi
khi
khong
r6
net

1~.
Ngoai
ra,
vi~e
thu
thu~
khong
d~n
d~n
mqt
d6i
ph~n
trt;re
ti~p
nao,
co
chang
la
mqt
st;r
pl;lan
h6i
ehung
thong
qua
vi~e
nha
nude
cung
ung

va
cung
cftp mQt
s6
dich
VlJ
mi~n
phi.
Khong
co
d6i
phftn
trt;rc
ti~p
ham
y
hanh
dqng
nqp
thu~
ciia
ngu<Ji thtJ
thu~
khong
tq.
o
nen
mq
t
quy@

khong
can
ell'
vao
mqt
dich
VlJ
cung
Ung
nhftt
dinh.
Thu~
due]c
thu
nhfim
giup
cho
vi~c
trang
tra1
toan
bq
cac
chi
phi
cong,
va
khong
nhfim
tai

VlJ
cong
CQ
ng
mi~
n
phi,
tai
tre]
Ca
C
khoan
d~
U
tu
cong
cqng,
ho~c
de~
tht;rc.
hi~n
mqt
chinh
sach
kinh
t~
nhu
ti~n
hanh
die

mqt
s6
chi
tieu
xa
hqi.
Trong
mQi tru<Jng hQp,
thu~
gop
ph~n
dam
bao
cho
vi~c
tai
trQ
mqt
hoq.t
dqng
lien
quan
d~n
lQi
ich
chung.
HC5n
nua,
trong
s6

t
ky
thu~
t
tuong
d6
i
de"
cho
ngtr<J
i chfr p
ha
nh
duc;5
c nh
i~
u
quy~n
tt1
quy~t
nhfrt.
Th~t
v~y,
de"
co
duc;5c
nhllng
ngu6n
lltc
cftn

ng
tai
san
va
nhan
l~c
co
tinh
each
cuong
ch~,
ho~c
buy
dqng
v6n
dung
vao
vi~c
thq
d~c
tai
san
va
chi
tieu
cho
nhung
djch
Vl.;t
c~n

tieu
thl.;t
trong
khi
hQ
khong
co
quy~n
tt!
ch6i
thtfc
·hi~n
lao
dqng
cong
ich
ho~c
nqp
san
phim
trung
thu
khi
co
yeu
c~u.Tuy
nhien,
d~c
die?m tl[
quy~t

khoan
dong
gop
b~t
buqc
du<;fc
nha
nude
quy
dinh
thong
qua
h~
th6ng
phap
lu~t
rna ngu<Ji
chju
thu~
-
cac
the"
nhan
hay
phap
nhan
-
se
khong
du(Jc

cong
cqng
cua
xa
hQi.
1.1.2
Chuc
nang
cti a
thu~
Thu~
du(Jc
dung
vao
vi~c
gi?
Cau
tra
l<Ji
tuy
thuqc
vao
quan
ni~m
co
du<;fc
d6i
vdi
vi~c
thu

nang
cua
thu~
chu
y~u
mang
tinh
chfit
tai
chinh:
""
'
•)
' /
mqc
tieu
cua
thue
nham
tai
tr(J
cho
nhung
d<Jn
vi
t~p
the
can
yeu
cho

Khai
ni~m
co?
die"n
v~
thu~
g~n
li~n
vdi
hinh
anh
nha
nude-
canh
sat
[91].
Quan
die"m
hi~n
d~i
d~a
tren
Cd
SO
phan
tich
CUC
Cd
ch~
phan

trong
di~u
ki~n
v~n
hanh
binh
thu<Jng
cling
nhu
.1'
'
_,
•)
khi
co
xa
y
ra
nhung
dq
t
bi~
n
Ctl
a
ne
n
kinh
te.
Theo

th1fc
ti~n,
cac
h~
thBng
thu~
hi~n
t().i
dam
nh~n
ca
ba
chuc
nang:
chuc
nang
tai
chinh,
chuc
nang
kinh
t~
va
chuc
nang
xa
h()i.
Trong
ca
ba

va
th1fc
hi~n hi~u
qua
kinh
t~
thu'dng
rftt dBi
nghich
vdi
nhau
[80].
+ Chttc
nang
hii
chinh
Chuc
nang
tai
chinh
cua
thu~
la
chuc
nang
chu
y~u
d cftp
GQ
nha

phuong
vi
thong
thuC1ng
c~c
khoan
thu~
dia
phuong
chi
dam
bao
50%
ngubn
thu
ngan
sach
dia
phuong.
Tuy
nhien,
ngan
sach
dia
phu'ong
thUdng
nh~n
m()t
ph~n
quan_ trQng trq cftp

n
chuc
nang
tai
chinh,
thue
phai
sinh
so1
nay
nd,
tuc
phai
nh~m
vao
sB
luqng
ngUdi
chiu
thu~
cang
nhi~u
cang
tBt
(nguyen
t~c
pho"
c~p
cua
thu~:

vao
do'
vi~
c
thu
thu~
phai
vli'a
bao
dam
tinh
o"n
dinh
(stabilite)
vli'a
dam
bao
tinh
co
gian
(flexibilite
).
Dam
bao
tinh
o"n
dinh
ham
y
khong

trQ
ng.
Yeu
c~
u
co
ctU<:;f
c
ngub
n
thu
db
i
da
o
khong
nhftt
thi~t
b~t
ngu6n
tit
vi~c
ap
d~t
nhung
thu~
suftt
cao.
Kinh
nghi~

Sl]
Slf
t
gia
m
ngub
ll th
ll
(theo
ly
thuy~
t
ctu<Jng
cong
Laffer).
!
J
-7-
Trong
h~
th6ng
thu~
cac
nude
thuc1ng
co
diim
chung
hl:
co

la
nefi
ap
dqng
thu~
tri
gia
gia
tang
(TGGT)
dftu
tien
da
cho
phep
dap
ung
duc:;Jc
yeu
cftu
md
rqng
ngu6n
thu
do
di~n
chiu
thu~
bao
tnlm

tim
each
khong
phai
nqp
va
trong
ch~
dQ
thu~
thu
nh~p
thuc1ng
co
qua
nhi~u
nhllng
khoan
giam
va
khfru
tnr
thu~.
Do
do,
trong
h~
th6ng
thu~
cua

IDQt
giac
dQ
khac,
thu~
con
dtrc:;Jc
xem
la
illQt phuefng
ti~n
hanh
dqng
t6i
uu
nhin
dudi
goc
c(J.nh
di~u
ti~t
kinh
t~.
Th~t
v~y,
chi
cftn
thay
do?i
thu~

anh
hudng
d~n
tieu
thq,
ho~c
tac
dqng
d~n
thai
dQ
cua
nh11ng nguc)i
gdi
ti~t
ki~m
va
til'
do
anh
hudng
d~n
muc
ti~t
ki~m,
ho~c
con
co
thi
tac

c
du
cud
ng
ch~
1£1
thuQ c
tinh
can
ban
cua
thu~,
nhung
khi
xay
dl}ng
ffiQt
s~c
thu~
thi
v~
m~t
ky
thu~
t
ca
C
chinh
phu
thuc)

cac
hinh
thuc
can
thi~p
khac
cua
nha
nude,
hinh
thuc
thu~
di
cho
nguc1i
dan
co
quy~n
h(}.n
r<?ng
rai
hefn
[93].
Khac
vdi
nh11ng
quy
dinh
g~t
gao

hoi
phai
ti~n
hanh
nhlfng
thu
tlJC
kiim
tra
ho~c
ch~
tai
d~c
bi~t.
Tac
nhan
kinh
t~
tlf
do
chon
ll}a
nen
hanh
-
8-
dQng
hay
khong
hanh

l(Ji
ich
kinh
ti
cua
d~t
n11oc;
quy~n
quy~t
dinh
ChQn
hudng
hanh
dQng
hoan
toan
thUQC
v~
du<Jng
sl[.
Vi~c
sli'
dtJng
thu~
nhu
mQt
phu<Jng
ti~n
tac
dQng

toan
di~n
c6
the
dien
ra
trong
ngan
hq_n
hoijc
trung
hqn.
"
Trong
khuon
kho
mqt
chinh
sach
mang
tinh
th<Ji
c<J
(politique
conjoncturelle),
vi~c
tang
hoijc
giam
thu~

dfi
u
tu.
Bi~
n
dq
ng
thu~
su~
t
thu~
TGGT
phan
hBi
tren
gia
ca,
va
do d6
tac
dQng
d~n
mll'c
dQ
lqm
ph
at.
" /
Trong
khuon

k~t
cho
cac
xi
nghi~p
thuqc
khu
Vl[C
cong
hoijc
til ffiQt
s6
UU
dai
V~
thu~
VOi
di~U
ki~n
cac
Xl
nghi~p
nay
dfiu
til
theo
hudng
k~
hOqCh
nha

ngu<Ji
lanh
dqO
d~t
n110C
th11dng
CO
khuynh
hud
ng
sli' dtJ
ng
thu~
de"
tq.
o
di~
u
ki~
n
thu
c
da"
y hoq. t
dq
ng
kinh
t~
va
d6i

xi
nghi~p
dau
ttr.
+
Chlic
nang
xa
hqi
Chll'c
nang
thll'
ba
ph
at
xu~
t ttl' y
tud
ng
h~
th6
ng
kinh
t~
thi
trud
ng
c6
nhi~
u

nguyen
du(fc
thl}c
hi~n
theo
hudng
co
di~u
chinh,
ho~c
thong
qua
mqt
sl}
gia
tang
nhung
khoan
chi
tieu
cong
cqng
(dtrdi
d~ng
tr<1
c~p
xa
h(>i
hay
dftu

co
thu
nh~p
th~p
nhftt
trong
xa
hqi.
Trong
thl}c
ti~n,
hai
hanh
dqng
nay
hoa
l~n
vdi
nhau
vi
Vl~C
gia
tang
ca
C
khoan
chi
tieu
xa
hQ

di~u
du(fc gQi
la
"cai
each
thu~"'
m(>t
chinh
sach
du(fc
cac
nude
Bic
Au
thl}c
hi~n
dudi
tac
d(>ng
cua
cac
dang
phai
dan
chu
-
xa
h(>i.
Nhu
Thl}y

CO
illl}C
dich
dgt
d~n
Slj
cong
b~ng
xa
hQi,
chu
y~u
dl}a
tren
cc5
sd
xac
l~p
tinh
ch~t
lUy
ti~n
cua
thu~
va
d~c
tinh
co
phan
bi~t

san,
thu~
t~ng
v~:t

V~n
d~
ct~t
ra
la
r~
t
kho
xac
dinh
gidi
hgn
muc
luy
ti~n
eli a
thu~.
Qua
th~
t,
co
the'
nh~n
th~y
trong

hi~n
tu(fng
gian
l~n,
tr6n
thu~
d
illUC
dQ
trfrm trQng.
D~c
tinh
co
phan
bi~t
d6i
vdi
tung
ca
nhan
cua
thu~
d~t
ra
yeu
cftu·
tim
hiiu
tinh
trgng

do'
thu~
nha
d
va
thu~
di
san
rna
thu~
su~t
du(fc
xac
dinh
tuy
theo
muc
dQ
than
thuqc
cua
ngudi
thua
hudng
di
san
d6i
vdi
ngttdi
nhu(fng

lllQ
t
s6
lO(}
i
thu~
ClJ
the?,
Va
kh6ng
a p
dtJ
ng
du(f c
d6
i
vd
i
ca
c
logi
thu~
kha
c.
-
10-
Tuy
nhien,
thu~
tlf

nhung
thay
do\
din
ban
v~
m~t
tr~t
tlf
xa
h(}i.
? " "
1.1.3
Cac
tieu
chuan
dijt
ra
cho
mqt
diu
true
thue
hqp
Iy
Lich
sl!
loai
ngu<3i
da

sa
dl}ng
d6ng
th<3i
nhi~u
loq.i
thu~
trong
mqt
c~u
true
thu~
thich
hc:Jp.
C~u
true
nay
phai
dap
Ung
dU'\fC
illQt
s6
tieu
chufrn
nh~t
dinh
theo
y
d6

cua
thu~:
-
Quy
t~c
thli
nh~t:
quy
t~c
cong
bang
(regie
de
justice).
Noi
ro
hon,
m(}t
c~u
true
thu~
hc:Jp
ly
khong
danh
m(}t
d~c
quy~n,
m(}t
Slf

tinh
khach
quan
(abscence
d'arbitraire)
-
Quy
t~c
thu
ba:
ti~n
lc:Ji
(regie
de
commodite)
-
Quy
t~c
thli
tu:
ti~t
ki~m
(regie
d'economie).
Co
nghia
la
chi
phi
quan

t phtJ c.
Song
cac
nha
lam
lu~
t,
cac
kinh
t~
gia
hi~n
nay
d~u
cho
rang
chung
cftn
phai
duqc
di~u
chinh
lq.i
cho
phil
hc:Jp
vdi
di~u
ki~n
d~c

t
phai
d~
c~
p
theo
2
ca
ch
ti~
p
c~n:
cong
bii
ng
theo
chi~
u
-
11
-
ngang
va
cong
b~ng
theo
chi~u
dQc.
"Cong
b~ng

d6ng
nghla
vdi
vi~c
cftn
phai
danh
thu~
khac
nhau
d6i
vdi
nhl1ng
nguoi
co
kha
nang
khong
gi6ng
nhau.
Ngoai
ra,
sl{
cong
b~ng
trong
vi~c
danh
thu~
cling

hoe}
t
dqng
cong
cqng)
va
nguyen
t~c
kha
nang
dong
gop
(c6
nghia
la
nguyen
t~c
danh
thu~
vao
nguoi
dan
g~n
vdi
thu
nh~p,
cua
cai
cu.a hQ)
[52].

ti~t
ki~m.
thi
hi~n
d
/ ?
thu
lon,
on
3/
Phai
dem
l~i
slf
fin
djnh
v~
kinh
t~
va
chinh
trj
cho
xa
hqi.
-
-
Thu~
co
thi

phai
thi
hi~n
ca
hai
vai
tro
rfr
t
xung
kh~c
vcH
nhau:
-
Dq
ng
vi
en
ca
c
ngu6
n
tai
llJ'c,
day
la
vai
tro
v6
n

THUft
QUAN
TRQNG
s6
luc;fng
cac
lo(J.i
thu~
thuong
rfrt
nhi~u
va do
do,
cftn
thi~t
phai
t~p
hc;Jp
chung
theo
cac
nhom
dl!a
vao
cac
tieu
thli'c
khac
nhau.
Cac

.:.
12-
18,
nhung
nha
kinh
t~
hQ
c
theo
phai
trQ
ng
nong
(physiocrates)
cho
r~ng
d~t
dai
la
ngu6n
g6c
cua
t~t
ca
ffiQi
Slf
giau/c6,
do do
hQ

xufrt
thi~t
l~p
mQt
lo~i
thu~
duy
nh~t
danh
tren
nang
hrQng vi
ong
ch.o
r~ng
muc
tieu
thl.}
nang
hrQng
giup
xac
dinh
muc
thu
nh~p
d
c~p
dQ
tung

at
ttl'
cac
y
tud
ng
phi
thl[c
t~
nen
t~
t
ca
nhung
d~
xu~
t d6
d~
u
khong
duQ c
thl[c
hi~
n
trong
qua
khu
va
ke?
ca

dii
m
bfr
t
lQ
i
v~
mi:].
t
thu
ho~
ch
vi
thl[c
ti~n
cho
thfry:
mQ
t
s6
h!Qng
s~c
thu~
duQc
qui
dinh
d
muc
dQ
vli'a

huang
ngu<;c
l~i
la
gia
tang
s6
luQng
chung
lo~i
thu~
c6
thu
ho~ch
thftp.
C6
the?
nh~n
th~y,
trong
h~
th6ng
thu~
cua
cac
nude
phat
trie?n
dang
c6

nay
s6
lu<;ng
chung
lo~i
thu~
vftn
con
nhi~u,
vi~c
s~p
x~p,
phan
lo(J.i
c6
thi
thl[c
hi~n
theo
nhi~u
each
khac
nhau.
1.2.1
Phan
bi~t
gh1a
thu~
trung
udng

ca
c
nud
c
theo
ch~
dQ
t&,
p
trung,
sl[
phan
chia
git1a
thu~
trung
l1C1ng
va
thu~
dia
phl1C1ng
khong
d6ng
d~u
va
c6
khuynh
huang
nghieng
v~

Hien
nay,
kh6i
luQng
thu~
trung
ue1ng
chi~m
khoang
17%
GDP,
trong
khi
thu~
dia
phucJng
chi
chi~
m
khoa
ng
bon
5%.
-
13-
Tq.i
cac
qucic
gia
lien

trQng
thue
duQc
thu
tt!
cac
bang
(d
Due
ty
1~
cac
khmin
thu~
rna
ngan
sach
bang
duQc
thu
va
giu
lq.i
100%
chi~m
d~n
50%
to?ng
sci
thu~

day
lien
h~
giua
thu~
trung
uc5ng
va
thu~
dia
phuc5ng.
Trong
mci i
quan
h~
thu
nhft t,
co
slf thci
ng
nhft t
cao
do
v~
h~
thcing
thu~
du<Jc
d~t
ra,

cho
cac
t~p
thi
dia
phuong.
Vftn
d~
con
lq.i
hl.
vi~
c
ph
an
phci i
cho
dia
phue5ng
duQ
c
thlfc
hi~
n
theo
nhung
di~u ki~n
nao:
ho~c
do

thu
hai,
thu~
dia
phue5ng
la
thu
thu~
bo?
sung
cho
thu~
trung
uc1ng.
Di~u
nay
co
ngh1a
la:
khong
co
thu~
dia
phue5ng
rieng
bi~
t,
khoa
n
thu

hq.n
m6i
d6ng
franc
thu~
nop
cho
nha
nude
mot
vai
xu
thu
cho
ctta phuc1ng.
Cong
thuc
thu
ba
phu
hQp
vdi
logic
tan
quy~n
he5n
rna
qua
do
cac

n
nay,
h~
thci ng
thu~
tq.i
Ph
a p
k~
t
hQ
p
ca
ba
cong
thll'c
tren:
nha
nude
rot
cho
cac
dja
phtWng
mqt
ty
1~
phftn
tram
thu~

du'QC
thu
cac
loq.i
thu~
rieng
nhu
thu~
hanh
ngh~,
thu~
nha
d,
thu~
di~
n
tho?.
-
14-
1.2.2
Phan
bi~t
git1a
thu~
tn(c
thu
va
thu~
ghin
thu

d-qa
tren
co
sd
nhung
du
li~u
ch~c
ch~n
nhu
thu
nh~p
ho~c
v6n,
di~u
nay
cho
p~ep
hanh
thu
theo
nhung
khoang
each
thc1i
gian
d~u
d~n,
tren
nguyen

ra
d~u
d~n,
c6
tinh
ng~t
quang
nhu
cac
khoan
chi
tieu
va
do
d6,
vi~c
thu
thu~
di~n
ra
,
trong
suo
t
ca
nam.
v~
m~
t
tam

thu.
Doi
khi
nguc1i
chiu
thui
con
ngh1
m<?t
each
sai
lftm
ring
thui
gian
thu
khong
phai
la
m<?
t
s~c
thui
vi
hQ
khong
y thU'c
duQc
hQ
dang

thu.
Tuy
nhien,
c6
the
n6
i,
thue
tnrc
thu
dva
trtrc
tie
p
tren
co
sd
tai
san
ho~c
ca
nhan
nguc1i
chiu
thui.
Thui
gian
thu
d-qa
tren

nqp
trudc
va
sau
d6
thu
l(}.i
ctla
nguc1i
mua
hang
(cling
la
nguc)i
thtrc
ti
ganh
chiu
khoan
thui
nay).
S-q
phan
bi~t
hai
lo(}.i
thui
trtrc
thu
va

n<?
p
thui,
tU'c
la
nguc1i
ganh
chiu
thtrc
ti
khoan
thui
nay.
D6i
vdi
thui
gian
thu,
nguc1i
chiu
thu~
tach
bi~t
vdi
nguc1i
n<?p
thui,
ngudi
nqp
la

ca
C
don
Vi
thu
thui
dtfa
tren
Cd
S d
Slf
ph
an
-
15-
bi~t
giua
thu~
tn.rc
thu
va
thu~
gian
thu.
TU'
do
nguC1i
ta
tach
bi~t

dQ
phap
ly
khac
nhau,
nhftt
la
d
giac
dQ
t6
ttJng:
t6

, ? ' .
ttJng
ve
thue
trlfc
thu
thu()c
tham
quyen
toa
an
hanh
chanh
trong
khi
t6 ttJng

nhuqc
diim.
Thu~
gian
thu
kh6ng
t(J.O
cam
giac
ganh
n~ng
chiu
thu~
ndi
nguC1i
thlJ
thu~.
Vi~c
hanh
thu
duqc
thlfc
hi~n
d~
dang
va
thuC1ng
it
nay
sinh

tac
d()ng tn.,tc
ti~p
d~n
SlJ'
cam
nh~n
cua
dudng
S\f.
Hdn
nua,
thu~
gian
thu
ham
chua
d~c
tinh
kh6ng
c6ng
bing.
Do
la
lo(J.i
thu~
de
n~ng
tren
vai

la
lo(! i
thu~
thuC1ng
duq
c
quan
ni~
m
la
tCJ.
o
ra
lCJ.
m
ph
at
vi
slf
gia
tang
thu~
SUft
t
Se
ke
0
theo
SlJ'
gia

hqp
vdi
nguyen
de
d6ng
tinh
cua
nguoi
chiu
thu~
vi
khi
n()p
thu~
dudng
slJ'
y thli'c
duqc
hanh
vi
hoan
thanh
nghia
vtJ
v~
thu~
cua
minh.
Day
la

t().O
cam
giac
ganh
n~ng
ndi
ngttOi
chiu
thu~
hdn
thu~
gian
thu.
Do
do,
vdi
thu~
trl}c
thu
d~
gay
tinh
tr().ng
gian
l~n,
vi~c
hanh
thu
kho
khan

gian
thu,
nguC1i
Anh
da
di
d~n
k~t
lu~n
la
m()t
h~
th6ng
thu~
t6t
phai
bao
ham
m()t
s6
ltrqng
thu~
tn,rc
thu·va
thu~
gian
thu
b~ng
nhau.
Trai

net
cho
thu~
gian
thu
h<Jn
la
thu~
trtrc
thu.
Tuy
nhien,
gan
day
m()t str
quan
binh
giua
hai
loq.i
thu~
nay
duqc
tai
l~p,
m()t
m~t
vi
co
hi~n

tq.i
Ph
a p
do
yeu
eft u
boa
nh~p
vao
Lien
Hi~p
Chau
Au
ttl'
nam
1993.
Ngay
nay,
Stf
phan
bi~t
git1a
thu~
trtrc
thu
va
thu~
gian
thu
~

th6ng
thu~
hi~n
tq.i,
con
t6n
tq.i
hai
phu<Jng
thuc
thu
thu~,
nhung
m6i
phu<Jng
thuc
d~u
tu<Jng ti'ng
vdi
hinh
thti'c
thu
gian
ti~p.
Thu~
luc
nay
ho~c
se
do

cac
khoan
chi
tieu.
~
1.2.3
Phan
bi~t
thu~
tren
thu
nh~p,
thu~
tren
chi
tieu
va
thu~
tren
v6n
Theo
quan
die~m
cua
g1ao
su
Loi"c
Philip,
rna
tac

m()t
h()
gia
dinh.
Ti~m
ltrc
tai
chinh
nay
duqc
thi
hi~n
dudi
dq.ng
thu
nh~p,
ho~c
dudi
dq.ng
v6n.
Nhung
cling
co
thi
phat
hi~n
ti~m
Itrc
tai
chinh

ca
nhan
ho~
c
ffiQ
t
hQ
gia
dinh,
tti'c
di
da
nh
gia
kha
nang
dong
gop
ttl'
do
tinh
mti'c
thu~
phai
n()p: mti'c
d()
quan
trQng
clia
cac

ng
thu~
hi~
n
nay
tren
th~
gidi
d~
u
xay
dtrng
ba
loq.i
hinh
thu~:
thu~
danh
tren
thu
nh~
p,
thu~
ctanh
tren
chi
tieu,
thu~
danh
tren

khac
nhau
va
thu~
duy
nhftt
danh
tren
to?ng
thu
nh~p
va,
m~t
khac,
cling
bao
g6m
thu~
danh
tren
thu
nh~
p eli a
ttlng
thi
nhan
va
thu~
danh
tren

cac
loq.i
thu
nh~p
. ?
khac
nhau.
Co
the
phan
bi~t
ba
loq.i
thu
nh~p
16n:
thu
nh~p
ttl
lao
dong
(thu
lao
va
ti~n
thudng
co
kern
theo
cac

Slf
phan
bi~t
cac
lo~i
thu
nh~p
vtla
neu
Ia
nh~m
xay
dl!ng
cac
mac
thu~
sufi t
kha
c
nhau
tu
y
theo
ngu6
n
g6
c eli a clnl
ng
di
ttl do

dong
va
n~ng
hc5n
cac
khoan
thu
nh~p
v~
v6n
ho~c
ng11Qc
lq.i.
Thu~
t{/ng
quat
ddnh
tren
thu
nhqp.
Thu~
to?ng
quat
tren
thu
nh~p
I::l
lo~i
thu~
danh

phan
bi~t
ngu6n
g6c
phat
sinh.
a2/
Thu~
thu
nh~p
thi
nhan
va
thu~
lqi
ttl'c
cong
ty
Cho
d~n
th~
chi~n
thti'
hai,
pho?
bi~n
tren
th~
gi6i,
thu~

kho
thu~
danh
tren
gia
khoan
dong
san.
Ti~p
do,
vi~c
phan
bi~t
ra
2
lo~i
thu~:
thu~
thu
nh~
p
the?
nhan
va
thu~
lQi
tttc
cong
ty
da

TU_~·L._YI.§
N
1
nr~~~i~I·~~.;~.~-!!·'\!

t~Jr!,~
~
o
l

. .

~ 1
-
18-
~
/ /
the
thlfc
hi~n
se
chiu
thue
thu
nh~p
nhu
doi
vdi
cac
l<}i

tuc
do
cac
cong
ty
d6i
v6n
thlfc
hi~n
(chu
y~u
cac
cong
ty
nijc
danh
va
cong
ty
trach
nhi~rn
huu
hgn).
Budc
cai
ti~n
nay
d~n
d~n
.hai

N~u
la
xi
nghi~p
ca
th{
se
chiu
thu~
danh
tren
Cc1
sd
thu
nh~p
CUa
cac
the?
nhan,
tUC
tren
cc1
sd
rnQt
thu~
su~t
rnang
tinh
luy
ti~n;

tu
cftn
phai
chqn
hinh
thuc
thich
h<}p:
rnd rnQt
cong
ty
hay
rnd rnQt xi
nghi~p
ca
the".
-
H~
qua
thu
nhi
Ia slf
thi~t
l~p
vi~c
danh
thu~
hai
lftn
cling

ty
trudc
khi
ti~n
hanh
phan
ph6i
1<Ji
tuc
cho
c6
dong.
Sau
do,
khoan
l<}i
tuc
nay
chiu
thu~
lftn
thu
hai
khi
co~
tuc
duqc
phan
ph6i
cho

cong
ty
n(>p
600F
thu~
lQi
tuc
cong
ty,
con
1gi
1400F
se
phan
ph6i
cho
co?
dong.
Khoan
1400F
se
chiu
ti~
p
thu~
thu
nh~
p
danh
theo

ty
doi
nhan
hoijc
xi
nghi~p
ca
the.
Trong
rn(>t
gidi
hgn
nao
d6,
di
giarn
nhv
h~
qua
cua
vi~c
danh
thu~
hai
1ft
n,
ca
c
nha
hl m

cho
co?
dong
duQc
giarn
thu~
50%,
khfru
tnr
tren
s6
thu~
do
nhung
ngudi
nay
phai
n()p.
-
19-
Ttl'
nam
1993,
vdi
Vlt(C
giam
thu~
suftt
cong
ty

dong
va
ngudi
nay
duqc
hudng
mot
khoan
giam
33,33%F
tnr
tren
s6
thu~
thu
nh&p
cua
minh.
Noi
khac,
co"
dong
se
chin
thu~
thu
nh&p
tinh
tren
100F

trong
gia
ca
san
phim
ho~c
dich
Vl,l
va
ngudi
tieu
thl,l
phai
chtu
khi
mua
cac
san
phim
ho~c
dtch
Vl,l
do.
Tuy
nhien,
chinh
ngudi
ban
hang
ho~c

cac
khoan
thu~
rieng
le
ho~c
mot
lo~i
thu~
ta"ng hQp.
Thu~
rieng
le
la
lo~i
da
nh
va
0
mot
san
phi
l1l
nhft t
dtnh,
vi
dl,l
nhu
thu~
mu6i,

phan
U'ng
m~nh
ndi
ngudi
nop
thu~
nh11
thu~
danh
tren
thutSc
la,
r11QU
hay
cac
san
phim
d~U
khi.
Thu~
to"ng hQp
tren
chi
tieu
la
mot
sic
thu~
danh

ho~c
nha
cung
U'ng.
Co
the"
co
nhi~u
phue1ng
each
khac
nhau
de"
tinh
thu~
tren
doanh
s6.
Co
the"
do
la
thu~
danh
chbng
thu~
hay
noi
each
khac

p
nay
thud
ng
thft p,
nhung
do dij c
tinh
tich
d~
n
nen
d~
n
cu6i
quy
trinh
san
xuftt
va
kinh
doanh
thu~
da
trd
thanh
mot
ganh
rftt
nijng

thu~
nay
khong
co
tinh
ch~t
trung
tinh,
tq.o
thu~n
lqi
cho
nhung
chu
trinh
san
xu~t,
kinh
doanh
ng5n
hcsn
nhung
chu
trinh
dai.
Theo
mot
phucsng
each
thu

diim
nh~t
dinh
cua
qua
trinh
san
xu~t
ho~c
phan
ph6i.
Ch~ng
h~n,
co
thi
chQn
danh
thu~
tren
ca
c
nguyen
lieu
rna
he
qua
la
t~
t
ca

san
phftm,
ho~c
d
khau
ban
si,
ho~c
con
co
the?
d
khau
ban
le,
tuc
vao
thdi
die?m
ban
hang
cho
ngudi
tieu
th11.
Day
la
tru1ng
hqp
cua

nh~
t
n~m
d
ch6,
khi
co
gian
1~
n,
se
ph
at
sinh
tinh
trq.ng
th~
t
thu
toan
dien
va
kho
h~n
ch~
h~U
qua
CUa
Slf
gian

ttl
nam
1946,
Phap
da
ph6i
hqp;
hai
phucsng
thuc
danh
thu~
do
vdi
thu~
danh
tren
tri
gia
gia
tang,
loq.i
thu~
co
uu
diim
danh
duqc
nhi~u
l~n

bo
san
nghiep
CUa
du'cJng
Slf
duqc
thi
hien
dudi
dq.ng
nha
cli'a,
d~t
dai,
chung
khoan
hay
nu
trang,
tranh
anh,
bo
Su'U
t~p

Tuy
nhien,
nh~
t

trie
u
va
ngud
i
chu
thu
duq
c
hang
nam
ti~n
cho
thue
50.000USD.
Khoan
thu~
danh
tren
50.000USD
la
khoan
thu~
danh
tren
lqi
tuc
thu
duqc
ttl'