N:  -30

22
Mi quan h gia thc trng giáo dc ca thanh niên nông
thôn và la chn tip cn giáo dc ca h 
1

Trn Th Thái Hà
*
, Ngô Th Thanh Tùng
3*


, 
2 tháng 6 
7 ; c9 9  2014
Tóm tắt: Nghiên ci quan h gia thc trng giáo dc ca thanh niên nông thôn và la chn
tip cn giáo dc ca h hiu la chn trong giáo dc:
các bc trong h thng giáo dc chính quy, giáo dc phi chính quy, giáo dc truyn th
nhiên, thc tin cho thy thc trng hc vn ca thanh niên nông thôn vn còn thp và chênh lch
cao so vi yêu cu ca th ng ng. Hc vn   h tìm kim hay to dc
mt ngành ngh phi nông nghic li, vic khó tìm kim vic làm phi nông nghip khin
h ngp ngng khi tip tc lên bc ht pháp cho v nêu trên
là ci thing ngh .
T khóa: Thanh niên, nông thôn, tip cn giáo dc, giáo dc nông thôn, h .
1. Bối cảnh nghiên cứu
*1

 c ca các h gia   khu vc
nông thôn trong bi cnh chuyi kinh t xã
hi  c ta hi  tài nghiên cu do

nay thông qua vic tr li mt lot câu hi: Có
hay không các chi c, k ho  c
nh ca các h i vi vic hc
tp ca con cái? Các chic, s 
giáo dc ca các thành viên/con cái có thích
ng vi nhu cu chuyu kinh t - xã
hi  khu vc nông thôn hin nay hay không?
Có hay không s khác bit v cách tip cn giáo
d    c ca các h  
T.T.T. Hà, N.T.T. Tùng 3 (2014) 22-30
23
qua các bin s 
 nhn thc, hc vn, quy mô và kiu loi gia
u kin kinh t? Giáo dc ca các h gia
 nhng m khác nhau có ng
n hiu qu (kinh t, xã hi) mang li t giáo
dc hay không? Hi   ng x
ca các h   i vic hc tp ca con
 nào.
Mi quan h gia la chn tip cn giáo
dc ca h i thc trng giáo dc ca
thanh niên nông thôn là mt phn kt qu
nghiên cu ca nhóm.
2. Quan điểm tiếp cận và phương pháp
nghiên cứu
Nghiên cc thc him
tip cn liên ngành ca Giáo dc hc, Kinh t
hc, Xã hi hc, Tâm lí hc, Nhân khu hc.
- Tiếp cận Kinh tế học: tìm hiu mi quan
h gi giáo dc vi thu nhp ca h

các mc, tâm lí và nhân khu
hc. Vì thc la
chn là s kt hp gia nghiên cnh tính và
nghiên c  ng, nhm gim thiu các
hn ch ca tng thi nâng
cao hiu qu phát hin v và thu thp thông
c nhóm nghiên cu s
dng bao gm:
- Phương pháp hồi cứu tư liệu: nghiên
cu các tài liu s    n ch 
nghiên c    c, các chính
n v giáo do và chuyn
i kinh t xã hi   cn giáo
dc và vai trò ca các h 
- Phương pháp nghiên cứu định lượng:
s dng các bng hc son sn dành cho
i din ca h 
   u này nh  
tìm hiu vai trò ca các h  hin 
các k hoch, chic, kh 
      c ca các thành
viên: hình th, các hành
ng, ngun lc, v.v
Mu khc ch
ngu nhiên có h thng, ly h 
nghiên cu, kho sát. Các tc la chi
din cho các vùng kinh t - xã hi trên c c.
- Phương pháp nghiên cứu định tính: tin
hành các phng vn sâu, tho lun nhóm nhm
tham vn các nhà qun lí giáo dc, qun lí a

   t s kt qu nghiên cu
c chit xut t kt qu kho sát, bàn sâu h
v mi quan h gia la chn tip cn giáo dc
ca h   i thc trng giáo dc ca
thanh niên nông thôn.
3. Mối quan hệ giữa lựa chọn tiếp cận giáo
dục của hộ gia đình với thực trạng giáo dục
của thanh niên nông thôn
3.1. Thc trng giáo dc ca thanh niên nông thôn
3.1.1. Giáo dc chính quy
   c ph thông thì
nh  n 15 tu    hc ht
THCS  n 18 tui có th hc xong THPT,
 có th hc bc TCCN hoc hc cao
i hc.  nông thôn, hu ht thanh niên
ch hc xong bc THCS, mt s hc ht bc
THPT là ri b h thng giáo dc chính quy.
Có ít thanh niên nông thôn hi hc hay
 ng. T l    c, bit
vit còn khá cao. Theo s liu thng kê ca Tng
cc th10, s ng thanh niên
(15-35 tui) mù ch 
90% là thanh niên nông thôn min núi, vùng sâu,
vùng xa. T l       

Tình trng giáo dc ca thanh niên nông
thôn tr  t trong s so sánh
v, th hin  s cách bit rõ
ràng v  hc vn.  hc vn ca
thanh niên nông thôn th  u so vi

niên nông thôn khó có th c kh
 to vic làm phi nông nghip.
T.T.T. Hà, N.T.T. Tùng 3 (2014) 22-30
25
Bng 1:  hc vn ca nhân khu t  15 tui tr ng kinh t ng xuyên




Thành
th
Nông
thôn
Thành
th
Nông
thôn
Thành
th
Nông
thôn
Trình độ học vấn
Không bit ch
1,28

11,4
24,1
19,5
Ngun: S liu thng kê Lao ng - Vic làm  Vit Nam. B ng - i,
2 [2].
Tham kho các kt qu nghiên cu cho thy
s    thôn không thi vào các
ng dy ngh ng trung hc chuyên
nghip là vì:
- Phn lu nm  ,
hoc g.
- Các ngành hc hu hng ti phc
v , ít ngành hc phc v sn xut nông
nghip, hoc các ngành thit thc vi sng
nông thôn.
- Thi gian hc kéo dài.
- Chi phí hc cao.
- m bo có vic làm sau khi tt nghip.
Gi    
có s cách bit khá ln trong phát trin giáo
dc. Chng hn,    05% lao
ng trên 15 tui  ng bng sông
Ht nghip THPT thì con s này  nông
thôn min núi phía Bc ch là 3,96%. Trong khi
8,        và
16,ng  ng bng sông Cu Long
  o công nhân k thut thì  Tây
Nguyên, con s này là 3,57%. 
và 2012, s cách bit vùng min này v
có nhiu ci thin. Ngoài ra còn s khác bit rt

13,4
16,8

11,41
18,1
20,1

Long
5,47
11,8
16,6
Ngun: S liu thng kê Lao ng - Vic làm  Vit
Nam. B ng - i,
2012.
Kt qu phng vi vi
din chính quy  i di  o các
phòng và s giáo do ti din nhà
ng và cha m h  u cho thy giáo
dc - o  khu vc
nhiu thành tu quan trng:
-  c nâng cao.
T.T.T. Hà, N.T.T. Tùng 3 (2014) 22-30

26
- Quy mô giáo d
- Công tác xã hi hoá giáo dt hiu qu
cao. Các cp chính quy quan tâm
n công tác giáo dc - o. T l tr
       
qua vic m rng các loi hình giáo dc - 

 nông thôn là s tn ti ca giáo
dc phi chính quy và chính h thng này to nên
a giáo do  nông thôn.
3.1.2.1. Dy ngh truyn thng
Dy ngh truyn thng là hình thc dy
ngh, truyn ngh c t chc t
ho    có ngh tiu th công nghip
truyn thng. Hình thc bit phát trin
 nhng vùng nông thôn có ngh, ti các làng
ngh       y ngh
truyn thng ch thu hút l   ng
thanh niên ti ch hoc các vùng lân cn, rt ít
c ngh  c mang
mt ngh mi v làng không phi vic d dàng.
T dy ngh, thanh niên nông thôn
c truyn dy tng k  th ca ngh.
Thi gian hc ph thuc vào kh o vic
ca t i và yêu cu ca tng ngành
ngh. Phn l ng hp, sau thi gian hc
vic và th vii hc  l
s sn xut này. Mt s ít tr v  
s sn xuc lp.
Thanh niên có li th ng, khéo léo
và có sc kho  ng d dàng tip cn
dch v này. Phn ln thành viên c sn
xut là thanh niên, có nhng ngành ngh i
k thup, hp dm
trai, dng là thanh niên.
Tuy nhiên, dch v dy ngh này có nhiu
m hn ch:

ca các trung tâm dy ngh   o,
ca các khu công nghip, khu kinh t t
t
kèm vi vic t chc m   sn xut ti
ch, v  dy ngh cho thanh niên, va s
dng ngu  ng thanh niên này vào hot
ng sn xu tham gia khoá hc
nhn vào làm vic, thanh niên phi np mt
khon l i vi mt s ngành
ngh  i phi có m 
hc vn nhnh. Các khoá hc này thc cht
là s h tr hai bên cùng có li. Thanh niên
nông thôn thì có ngh, có thu nhi
t chc thì thu li nhun t vic tiêu th sn
phm. Tuy nhiên, không phi thanh niên nông
    kh  p khon l phí
 hc vn theo yêu cu.
Mô hình lp dy ngh    
rng  nhi       
to, các trung tâm xúc tin vi  n tn
thôn - xã t chc lp hc cho thanh niên nông
thôn và thu mt phn hc phí, phn còn li do
c h trng yêu cu
hc ngh ca thanh niên ca t
giúp h có th phát trin kinh t a
c nhm mnh
c        c này
c nhân rng, nht là  các
tnh phía Nam. Tuy nhiên, vi nhng vùng nông
thôn nghèo, th ng kém phát trin, mô hình

thanh niên nên khc phc tình trng thiu
thông tin ca thanh niên nông thôn và khai thác
m mnh trong phát trin kinh t ca
Sau khoá hc thanh niên có th t to
vic làm và thu nhp ngay t
      ng
trong vic tip c    o ngh và
    r  i phát trin cho
bn thân.
3.1.2.3. Trung tâm hc tp cng
 các t u có h thng các trung tâm
hc tp cng do Hi khuyn hc qun lí.
 1999 - 2011), mi
trung tâm hc tp c
trin rt mnh m, vi 10,428 trung tâm, ph
kín 93,87% s ng/th trn trong c
     i m  t ra
T.T.T. Hà, N.T.T. Tùng 3 (2014) 22-30

28
 án "Xây dng xã hi hc tn
2005 -      
-TTg ngày 18/5/2005 ca Th
ng Chính ph. Nhit
ng rt tích cc, có hiu qu n cu 
2013, c c có khong 11.000 trung tâm, ph
ng trong c c [3].
Theo s liu thng kê ca B 
    -     c
tric hc tp ti các Trung tâm

trung tâm t chc các khoá hc ph c
l bù kin th u
kii các khu công nghip.
Tng có trung
tâm hc tp c ng [1]. Ngoài vic h tr
tích c  ng ph thông trong vic huy
ng tr ng, các t chc
các bui nói chuy 
tr và kinh t, t   i nhn thc ca
  c bi    tui lao
ng v vai trò ca hc vn, ngh nghip và s
a các cá nhân vào s phát trin kinh
t - xã hi c   Mc dù vy, theo
ng và S, hiu qu
hong ca các trung tâm là th tr
      tu  ng,
nhng ph thông.
3.2. Mi quan h gia thc trng giáo dc ca
thanh niên nông thôn và la chn tip cn giáo
dc ca h 
Kt qu phng vn sâu cha m hc sinh
(hin có con hc t tiu hi hc) và
i di giáo dc cho thy, có nhiu lí
do khin thanh niên nông thôn không th tip
tc hc lên bc h
- Chi phí hc cao
- Kinh t 
- a h coi trng
cái li kinh t c mt ca vic b h


vn ph huynh hc sinh  C
n cho con h
không chu hc, nó bo mui hc thì phi
ra thành ph hy thì ngoài tin hc,
còn tin tr, ting
vn ph huynh hc sinh  
Có th  hc vn THCS và THPT
không phi là thp, v này thanh niên
 kin th
hc ngh hoc nâng    khi có nhu
ci nhiu thanh niên
ng hc hành li dng li 
 không hc ngh nên tr thành lng
ng không có tay ngh
  c bi      
thanh niên nông thôn g   n
tham gia bt kì ng lp nào. Theo s liu
kho sát ca Vin Nghiên cu Thanh niên thì
n 86,61% thanh niên nông thôn không có
chuyên môn k thut (Vin Nghiên cu Thanh
niên, 2009, S liu kho sát [4]). Nhìn nhn
m cho rng lng là
ng ly kinh t phát trin thì t trng
ng có chuyên môn k thut  nông thôn
hin nay là quá thp, nó s c
kh   to vic làm phi nông nghip 
nông thôn.
 y, s la chn tip c   
dc ca h a là nguyên nhân, va là h
qu ca tình trng hc v    chuyên

mt ca h thông qua các hình tho và
hun luyn ngn hn, cp tc hoc tuyên truyn
gii thiu các kin thc, t chc vic làm cho
bn thân.
Phát trin các trung tâm h tr doanh
nghip va và nh sn xut tiu th
T.T.T. Hà, N.T.T. Tùng 3 (2014) 22-30

30
công nghip truyn th    
tr v k thut, thông tin th ng, v
t cho ch doanh nghip, ch h gia
     phát tri  qun tr
kinh doanh, tip th, kin thc v lut pháp, k
 n lí vn, ho nh k hoch phát
trin kinh t quy mô nh
Tài liệu tham khảo
[1] Trn Th Thái Hà, Gii pháp cng c và nâng
cao ch ng giáo dc khu vc nông thôn
trong thi kì chuyu kinh t, Báo cáo
 tài khoa hc cp B, Vin Khoa hc giáo dc
Vit Nam, 20012-2013.
[2] B ng - i, S liu
thng - Vic làm  Vit Nam, các

[3] Liên hp quc ti Vit Nam, M r  i
la chn cho nghèo nông thôn, tháng 12/2008.
[4] Vin Nghiên cu Thanh niên, Tình hình thanh
niên Vit Nam hin nay, S liu kho sát 42 xã,
thuc 14 huyn trong 7 tnh, 2009.