PHẦN I : ĐẶT VẤN ĐỀ
Sau hơn 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước, chúng
ta đã thu được những thanh tựu hết sức to lớn về kinh tế - xã hội. Nền kinh tế
liên tục phát triển theo mô hình kinh tế thị trường định hưỡng xã hội chủ nghĩa,
đời sống của các tầng lớp nhân dân dược nâng cao. Đất nước đi vào phát triển ổn
định có vai trò và tiếng nói ngày môt quan trọng trong khu vực và trên thị trường
quốc tê. Việt Nam ngayg cangg được bạn bè năm châu biết đến như một điểm
đến an toàn. Cùng với những thành tựu chung đó, nông nghiệp nông thôn Việt
nam đã và đang có những chuyển biến theo hướng tích cực đặc biệt là trong sản
xuất, người nông dân đã biết làm ra sản phẩm để đáp ứng nhu cầu của thị trường,
đồng thời áp dụng các thành tưu khoa học lỹ thuật vào sản xuất nhằm nâng cao
hiệu quả kinh tế và lao đông, tăng thu nhập gia đình. Bộ mặt nông thôn từng
bước thay đổi với việc hình thành các cụm kinh tế nông nghiệp tạp trung theo
hướng sản xuất chuyên môn hóa găn với Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa nông
nghiệp, nông thôn
Những năm gần đây, nhu cầu thị trường nông sản ngày càng mở rộng cả
trong nước vào các sản phảm xuất khẩu. Đi đôi với đó là sự đòi hỏi khắt khe hơn
cả về số lượng và chất lượng sản phẩm. Do vậy phương thức sản xuất nhỏ lẻ
manh mún như trước sẽ khó có cơ hội cạnh tranh với các sản phảm nhập khẩu.
Điều này đã khiến các hộ nông dân phải liên kết với nhau lại thành các mô hình
kinh tế tập thể như : nhóm nông dân, hợp tác xã hay các hiệp hội sản xuất và đặc
biệt là mô hình liên kết bao gồm: Nhà nước, Nhà khoa học, Nhà doanh nghiệp và
Nhà nông đã hình thành nên một chu trình sản xuất khép kín từ khâu nghiêm cứu
đến sản xuất và tiêu thụ sản phẩm trên thị trường. Ngoài mục đích liên kết nhằm
đem lại hiệu quả kinh tế cao hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu thị trường thì các sự
liên kết ấy còn là cơ sở để tạo điều kiện thúc đẩy quá trình chuyển dịch cơ cấu
kinh tế nông nghiệp, nông thôn trong giai đoạn mới. Nhằm nắm rõ hơn và có cái
nhìn toàn diện về các mô hình phát triển kinh tế chúng ta cung đi tìm hiểu,
nghiên cứu đề tài “ Phát triển đa dạng các hình thức hợp tác trong nông thôn
nhằm đua nông nghiệp phát triển theo hướng Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa “
PHẦN II : NỘI DUNG
Hình thức KTHT giản đơn ( tổ, nhóm hợp tác ) là hợp tác công việc, tạm
thời, không ổn định hoặc hợp tác sản xuất, dich vụ quy mô nhỏ : Là hình thức
kinh tế xuất hiện sớm nhất trong lịch sủ, ở hầu hết thời đại kinh tế, phát triển phổ
biến, rộng rãi va phông phú.
-Hợp tác công việc : Các nhóm, tổ hợp tác tạm thời theo từng đợt lao động
sản xuất giúp nhau một số công việc đồng áng như gieo cấy, thu hoach… hết
thời vụ công việc, nhóm, tổ lại giải tán.
-Hợp tác dịch vu, sản xuất quy mô nhỏ: Các nhóm, tổ hợp tác này tương đối
ổn định, ngoài hợp tác lao động, còn góp vốn kinh doanh( như nhóm, tổ hợp tác
xay sát, chế biến thức ăn gia súc, tổ sửa chữa cơ khí ….) nhưng quy mô hợp tác
nhỏ, hẹp.
+ Mục tiêu hợp tác của hộ cũng đơn giản và rất cụ thể. Trong điều kiên sản
xuất tự túc, tự cấp, mục tiêu hợp tác của họ nhằm đạt được những lợi ích cụ thể
mà bản thân từng người không làm được.
+ Cung do tính sản xuất kinh doanh và quy mô của các nhóm, tổ hợp tác còn
hạn hẹp, quan hệ pháp lý còn ít, nên các nhóm, tổ hợp tác chưa có tư cách pháp
nhân.
Tông hợp lại những đặc điểm trên, nhóm, tổ hợp tác là hình thức hợp tác dễ
làm, dẽ hiểu, dễ tổ chức với nông dân và là hình thức hợp tác phù hợp với trình
độ sản xuất thấp. Tuy nhiên, khi đi vào cơ chế thị trường, sức cạnh tranh của các
nhóm, tổ hợp tác là yếu.
2.2.2 Hợp tác xã
HTX là loại hình kinh tế hợp tác phát triển ở trình độ cao hơn loại hình kinh
tế hợp tác đơn giản. Trong cơ chế thị trường, HTX là hình thức kinh tế hợp tác
chủ yếu và phát triển rộng khắp thế giới.
Chức năng chủ yếu của HTX là chức năng kinh tế. Ngoài ra, HTX còn có
chức năng xã hội, mục tiêu của HTX là việc làm, thu nhập cho nông dân và
người lao động, góp phần xóa đối giảm nghèo, phát huy tính cộng đông và xã hội
nông thôn.
HTX là một tổ chức kinh tế có tư cách pháp nhân, chính nhờ đó mà các
Ở đây, chỉ đi tìm hiểu các hình thức HTX chủ yếu.
a. HTX tổ chức sản xuất tập trung
Các HTX theo hình thức này, tổ chức điều hành tập trung đầy đủ cả ba giai
đoạn của quá trình sản xuất kinh doanh, đặc biệt là khâu sản xuất.
Riêng tại khâu sản xuất, khác với hình thức sản xuất phi tập trung, HTX có
thể tổ chức cho xã viên sản xuất tập trung tại một hoặc một số địa điểm như mô
hình xướng sản xuất công nghiệp hay trang trại chăn nuôi, trông trọt mà ở đó tư
liệu sản xuất và sản phẩm làm ra đều do HTX quản lý thông nhất.
Hình thức HTX này chủ yều diễn ra trong lĩnh vục công nghiệp, còn trong
nông nghiệp chỉ thích hợp trong điều kiện sản xuất công nghệ cao, dây truyền
sản xuất khép kin. Do đó, với điều kiện của các HTXNN hiện tại còn ít áp dụng.
b. HTX tổ chức sản xuất phi tập trung
Đây là hình thức HTX quản lý điều hành tập trung cả hai giai đoạn trước sản
xuất ( dịch vụ đầu vào) và sau sản xuất ( dịch vụ đầu ra ) hoặc chỉ làm một giai
đoạn trước sản xuất hoặc sau sản xuất, còn khâu sản xuất là việc riêng của các hộ
gia đình xã viên, không có sự tổ chức và quản lý tập trung của HTX. Cũng chính
vị thế, hình thức HTX này cũng cong có tên gọi khác là hình thức HTX dịch vụ.
c. HTX tổ chức sản xuất kết hợp giũa sản xuất tập trung và phi tập trung
( tổ chức sản xuất kinh doanh tổng hợp )
Hình thức HTX này chủ yếu là sản xuất phi tập trung ( sản xuất phân tán ở
các hộ gia đình ) nhưng do:
+ Có một số công đoạn hay một số sản phẩm phải tổ chức sản xuất tập trung
mới có thể bảo đảm yêu cầu ngày càng cao của cơ chế thị trường.
+ Hoặc ngoài dịc vụ cho kinh tế hộ, HTX tổ chức thêm một số ngành nghề
sản xuất kinh doanh khác để phát huy mọi tiềm năng của HTX, nâng cao thu
nhập cho HTX và xã viên.
Hình thức HTX tố chức sản xuất kinh doanh tổng hợp thì nắng suất cây
trông, con gia súc thường không cao bằng tổ chức sản xuất chuyên ngành nhưng
lại tận dụng, phát huy được mọi tiềm năng về đất đai, lao động… nên thu nhập
tổng hợp lại cao.