TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA NÔNG NGHIỆP & SINH HỌC ỨNG DỤNG
BỘ MÔN KHOA HỌC ĐẤT
   NGUYỄN THỊ HUỲNH GIAO

KHẢO SÁT ẢNH HƯỞNG CỦA KỸ THUẬT BẤM
NGỌN ĐẾN SỰ SINH TRƯỞNG VÀ RA HOA CỦA
CÂY HOA CÚC TIGER (Chrysanthemum sp.)
TRỒNG TRONG CHẬU
Luận Văn Tốt Nghiệp
Ngành: NÔNG NGHIỆP SẠCH

Cần Thơ, 2014


Cán bộ hướng dẫn: Sinh viên thực hiện:
Ths. Trần Thị Bích Vân Nguyễn Thị Huỳnh Giao
Ths. Lê Bảo Long MSSV: 3108336
Lớp: Nông Nghiệp Sạch K36

Cần Thơ, 2014
i LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân, các số liệu, kết quả
trình bày trong luận văn này là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất
kì công trình luận văn nào trước đây. Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Huỳnh Giao

của cây hoa cúc Tiger (Chrysanthemum sp.) trồng trong chậu”.
Do sinh viên Nguyễn Thị Huỳnh Giao, ngành Nông Nghiệp Sạch khóa 36 thực
hiện.
Kính trình lên Hội đồng chấm luận văn tốt nghiệp. Cần Thơ, ngày … tháng năm …
Cán bộ hướng dẫn Trần Thị Bích Vân
Lê Bảo Long iii TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ


DUYỆT KHOA
Trưởng Khoa Nông Nghiệp & SHƯD

TIỂU SỬ CÁ NHÂN Họ và tên: Nguyễn Thị Huỳnh Giao Giới tính: Nữ
Sinh ngày: / /1991 Dân tộc: Kinh
Nơi sinh: Phú Tân – Cà Mau
Họ và tên cha: Nguyễn Quốc Việt Sinh năm: 1968
Họ và tên mẹ: Định Lệ Duyên Sinh năm: 1968
Chỗ ở hiện nay: Ấp Mỹ Bình – Xã Phú Tân – Huyện Phú Tân – Tp. Cà Mau
Tóm tắt quá trình học tập:
 1997 – 2001: Trường Tiểu Học Mỹ Bình
 2002 – 2005: Trường Trung Học Cở Sở Đông Thới
 2006 – 2008: Trường Trung Học Phổ Thông Cái nước
 2010 – 2014: Trường Đại Học Cần Thơ
Cần Thơ, ngày … tháng … năm …
Người khai ký tên
Nguyễn Thị Huỳnh Giao

những gì mình mơ ước.

Nguyễn Thị Huỳnh Giao

vi

MỤC LỤC
Chương Nội dung Trang
Lời cam đoan i
Xác nhận của cán bộ hướng dẫn ii
Xác nhận của Hội đồng báo cáo iii
Tiểu sử cá nhân iv
Lời cảm tạ v
Mục lục vi
Danh sách bảng viii
Danh sách hình ix
Tóm lược x
MỞ ĐẦU 1
CHƯƠNG 1 LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU 2
1.1 Tình hình sản xuất hoa cúc trên thế giới và Việt Nam 2
1.1.1 Tình hình sản xuất hoa cúc trên thế giới 2
1.1.2 Tình sản xuất hoa cúc ở Việt Nam 3
1.2 Sơ lược về hoa cúc 4
1.2.1 Nguồn gốc thực vật 4
1.2.2 Đặc điểm hình thái 4
1.2.3 Đặc điểm sinh thái, sinh lý 5
1.2.4 Sâu bệnh 6

3.3.1 Ảnh hưởng đến sự ra hoa 21
3.3.2 Ảnh hưởng đến chất lượng hoa 22
CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 25
4.1 Kết luận 25
4.2 Đề nghị 25
TÀI LIỆU THAM KHẢO 26 viii DANH SÁCH BẢNG

Bảng Tựa bảng Trang
1.1

1.2

1.3

3.1

3.2

3.3

3.4

3.5
Giá trị xuất nhập hoa cúc hằng năm của một số nước trên
18 19 21

ix

DANH SÁCH HÌNH

Hình Tựa hình Trang

1.1

1.2

2.1

11
13

15

22

23

23 x

Nguyễn Thị Huỳnh Giao, 2014. “Khảo sát ảnh hưởng của kỹ thuật bấm ngọn đến

dẫn người thưởng ngoạn. Đồng thời thu hút các nhà sản xuất kinh doanh bởi đặc
tính rất bền, tươi lâu, không bị rụng cánh, dễ bảo quản và vận chuyển đi xa. Hoa
cúc cũng là loại cây dễ trồng, dễ nhân giống, có thể trồng nhiều vụ trong năm
trên quy mô lớn và đặc biệt là nhu cầu về hoa cúc trên thị trường lúc nào cũng
cao, do đó hoa cúc đang là cây trồng được chú trọng phát triển. Để mang lại hiệu
quả kinh tế cho người dân trồng hoa cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật phù hợp,
kỹ thuật bấm ngọn là một trong những biện pháp kỹ thuật được áp dụng trong các
vườn hoa để tăng năng suất và phẩm chất của hoa cúc.
Tuỳ theo đặc tính của giống, mục đích sử dụng và ý thích của người chơi
hoa mà bấm ngọn hay không bấm ngọn. Nếu muốn cây cúc có cành mập, hoa to
ta không bấm ngọn mà ngược lại phải tỉa bỏ hết các mầm nhánh phụ mọc từ nách
lá, chỉ để lại một nụ chính trên thân. Trường hợp nếu muốn cúc nhiều hoa trên
thân ta phải bấm ngọn cho cây, bấm ngọn 1 lần đối với những giống cúc có
đường kính hoa trung bình 6-8 cm, bấm ngọn nhiều lần với một số giống cúc có
hoa nhỏ đường kính bông 1-3 cm dạng cây bụi, thân mềm, khả năng phát sinh
cành nhánh mạnh, có thể bấm lần 3 lần 4 đến khi cây có đủ nhánh đủ cành để tạo
thế, dáng cho cây. Sau đó vặt bỏ các mầm nách không cần thiết và các nụ con ra
sau để hoa nở đồng đều. Bằng cách này ta đã tạo ra 1 cây cúc hình cầu hoặc hình
mâm xôi từ 1 thân ban đầu dùng cho việc trồng trong chậu hoặc trồng vào các
bồn trang trí trông rất đẹp mắt.
Vì vậy, đề tài “Khảo sát ảnh hưởng của kỹ thuật bấm ngọn đến sự
sinh trưởng và ra hoa của cây hoa cúc Tiger (Chrysanthemum sp.)
trồng trong chậu” được thực hiện nhằm xác định kỹ thuật bấm ngọn thích hợp
nâng cao năng suất và chất lượng hoa của cúc Tiger trồng trong chậu.

2

CHƯƠNG 1
LƯỢC KHẢO TÀI LIỆU
1.1 TÌNH HÌNH SẢN XUẤT HOA CÚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM

100

4 Pháp 70

110

5 Đức 80

50

6

Nga

-

120

7 Mỹ 50

70

8 Singapo 15

-

9 Israel 12

-



7.364.320,9

39,7

Cúc các loại 3.026.408,3

4.433.122,3

46,5

C
ẩm ch
ư
ớng

1.494.094,1

1.485.962,6

-
0,5

Hoa hồng tươi 382.266,3

671.652,9

75,7

Lan H


1.959,6

Hoa tươi các lo
ại

1.757,1

3.999,0

127,6Năm 1998, diện tích hoa cúc chiếm 42%. Đến năm 2003 thì cả nước có
9.430 ha trồng hoa và cây cảnh các loại, sản lượng 482,6 tỷ đồng, trong đó hoa
cúc là 1.484 ha cho giá trị sản lượng cao nhất là 129,49 tỷ đồng (Đặng Văn
Đông, 2005) và được phân bố ở các tỉnh trong nước (Bảng 1.3).
4

Bảng 1.3. Tình hình sản xuất hoa cúc ở một số tỉnh trong cả nước năm 2003 (Đặng Văn
Đông, 2005)
Địa phương
Diện tích (ha) Giá trị sản lượng (triệu đồng)
Tổng số Hoa Cúc Tổng số Hoa Cúc
Cả nước 9.430

1.484

482.606


Hưng Yên

658

90

26.320

3.600

Nam Định 546

27

8.585

420

Lào Cai 52

15

12.764

1142

H
ồ Chí Minh

527

1.2.2 Đặc điểm hình thái
Rễ: Cúc có rễ chùm, phần lớp phát triển theo chiều ngang, phân bố ở tầng
mặt đất từ 10-20 cm (Phạm Anh Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008).
Thân: Cúc thuộc dạng thân thảo nhỏ, có nhiều đốt giòn và dễ gãy, càng
lớn càng cứng, cây dạng đứng hoặc bò (Đặng Văn Đông, 2005).
Lá: lá đơn, bản lá xẻ thùy hình lông chim, mọc so le trên thân và cành.
Phiến lá màxanh đậm đến xanh nhạt, to nhỏ khác nhau tùy giống (Đặng Văn
Đông và Đinh Thế Lộc, 2003).
Hoa: khi nghiên cứu về hình dạng hoa cúc đã cho rằng cây họ cúc
(Asteraces) rất đặc trưng bởi có cụm hoa đầu trạng. Cụm hoa đầu trạng rất điển
hình là trục chính của cụm hoa phát triển rộng ra thành hình đĩa phẳng hoặc lồi,
5

trên đó có các hoa không cuống sắp xếp xít nhau, phía ngoài cụm hoa có các lá
bắc xếp thành vòng, cả cụm hoa có dạng như một bông hoa. Hoa có nhiều màu
sắc và đường kính rất đa dạng, đường kính có thể từ 1,5-12 cm (Theo Đặng Văn
Đông, 2005).Hoa cúc có 2 dạng chủ yếu: Dạng lưỡng tính nghĩa là trong hoa có
cả nhị đực và nhụy cái. Tuy lưỡng tính nhưng thường không tự thụ phấn được mà
phải qua giao phấn (biệt giao) nên muốn lấy hạt giống phải thụ phấn nhân tạo.
Dạng đơn tính chỉ có nhị đực hoặc nhụy cái, đôi khi có loại vô tính (không có cả
nhụy và nhị). Hoa này thường ở phía ngoài đầu. Mỗi hoa gồm rất nhiều hoa nhỏ
gộp lại trên một cuống hoa, hình thành hoa tự đầu trạng mà mỗi đầu trạng là một
bông hoa (Phạm Văn Duệ, 2005).
Quả: dạng quả bế, đóng chặt, hơi dài, có chùm lông ở đầu để phát tán.
Trong mỗi quả chứa một hạt. Hạt có phôi thẳng mà không có nội nhủ (Phạm Anh
Cường và Nguyễn Mạnh Chinh, 2008).
1.2.3 Đặc điểm sinh thái, sinh lý
Đất trồng: do bộ rễ cúc không ăn sâu nên đất trồng phải tơi xốp, cao ráo và
thoáng nước. Đất thích hợp để trồng cúc là đất tốt, đất thịt nhẹ, tơi xốp, đất sét
pha nhiều mùn có tầng canh tác dầy, tưới tiêu nước tốt, pH từ 6- 6,5 (Đào Thanh

Ánh sáng: đây là yếu tố cần thiết cho sự sinh trưởng, phát triển của cây
cung cấp năng lượng cho quá trình quang hợp tạo chất hữu cơ cho cây và có ảnh
hưởng rất lớn đến sự phân hóa mầm hoa và nở hoa. Cúc được xếp vào loại cây
ngày ngắn, thời gian chiếu sáng thời kỳ phân hóa mầm hoa tốt nhất là 10h ánh
sáng/ngày. Thời gian chiếu sáng kéo dài thì sinh trưởng mạnh, thân cây cao, lá to,
hoa nở muộn, chất lượng hoa tăng. Thời gian chiếu sáng là 11h ánh sáng/ngày thì
chất lượng hoa cúc sẽ là tốt nhất (Đặng Văn Đông, 2005).
Ẩm độ: Cúc là cây trồng cạn, không chịu được úng đồng thời là cây có

sinh khối lớn, bộ lá to, tiêu hao nước nhiều do vậy cũng kém chịu hạn. Độ ẩm

đất
60-70%, độ ẩm không khí 55-65% thuận lợi cho cúc sinh trưởng. Nếu ẩm

độ
không khí quá cao sẽ làm cho hoa dễ bị thối nát, cây dễ bị đổ non, gây khó

khăn
cho việc thu hoạch (Hoogeweg, 1999) và (Zandstra, 2006). Nếu độ ẩm trên dưới
80% cây sinh trưởng mạnh, nhưng dễ phát sinh sâu bệnh hay bệnh do nấm làm
ảnh hưởng năng suất chất lượng hoa (Nguyễn Xuân Linh, 2000; Phạm Văn Duệ,
2005). Trong quá trình sinh trưởng tùy theo thời tiết mà luôn cung

cấp đủ lượng
nước cho cúc bằng biện pháp bơm nước tưới cho cây (Đặng

Văn Đông và Đinh
Thế Lộc, 2003).
1.2.4 Sâu bệnh
Cũng như các loại cây trồng khác, cúc bị rất nhiều côn trùng, dịch bệnh

cúc
Thao tác vật lý được sử dụng để điều khiển kích thước và hình dạng của
cây trồng bằng cách loại bỏ phần đỉnh của chồi hoặc thân trong quá trình sinh
trưởng của cây hoặc trong thời gian cây đã phát triển thuận lợi. Bằng phương
pháp này có thể làm gia tăng năng suất cây trồng mặc dù tổng tăng trưởng về
chiều cao của cây giảm.
Sen và Naik (1977) quan sát thấy rằng bấm ngọn khi cây xuất hiện nụ đối
với hoa cúc làm giảm đáng kể chiều cao cây (62,80 cm) so với cây đối chứng
(68,80 cm). Arora và Khanna (1986), đã báo cáo rằng đối với vạn thọ, bấm ngọn
20 ngày sau khi trồng có chiều cao và chồi bên thấp hơn so với bấm ngọn sau khi
trồng 40 ngày (62,5 cm và 10,8 chồi so với 80,8 cm và 16,7 chồi). Theo Yassin
8

và Pappaih (1990), bấm ngọn hoa cúc ở thời điểm 30 ngày sau khi trồng làm
giảm đáng kể về chiều cao của cây (39,6 cm) nhưng tạo ra nhiều chồi bên (19,8)
hơn so với đối chứng (46,0 cm và 14,8 chồi bên). Jhon và Paul (1995), khảo sát
với hoa cúc (chrysanthemum cv. Flirt) đã nhận thấy rằng có sự khác biệt về chiều
cao, đường kính tán, và số chồi bên giữa các lần bấm ngọn: bấm 1 lần có chiều
cao (60,4 cm), đường kính tán (29,1 cm), số chồi bên (6,4 chồi); bấm 2 lần có
chiều cao (57,9 cm), đường kính tán (25,3 cm), số chồi bên (5,61 chồi); bấm 3
lần có chiều cao (52,6 cm), đường kính tán (24,6 cm), số chồi bên (5,8 chồi).
Theo Srivastava và ctv. (2002), đối với cúc vạn thọ ngắt ngọn 20 ngày sau
khi trồng làm giảm đáng kể về chiều cao của cây (49,39 cm) nhưng lại tạo ra
nhiều chồi cấp hai hơn (35,29) so với không ngắt ngọn (63,46 cm và 24,9 chồi
cấp 2/cây). Khandelwal và ctv. (2003), nhận thấy rằng bấm ngọn 20 ngày sau khi
trồng kết quả làm giảm chiều cao cây (72,82 cm) và tạo ra nhiều nhánh trên cây
hơn (58,03) so với đối chứng (109,90 cm và 38,62, cây tương ứng) đối với vạn
thọ. Seharawat và ctv. (2003), báo cáo rằng đối với cúc vạn thọ bấm ngọn 30
ngày sau khi trồng làm giảm đáng kể chiều cao cây (63,52 cm) so với cây đối
chứng (80,20 cm). Rakesh và ctv. (2003), quan sát thấy rằng bấm ngọn 45 ngày

độ ẩm tương đối (%) trung bình hàng tháng từ tháng 09/2012 đến tháng 02/2013.
Tình hình khí tượng được trình bày ở Hình 2.3 và 2.4 cho thấy thời tiết
trong thời gian thực hiện thí nghiệm khá thuận lợi cho cây hoa cúc Tiger sinh
trưởng và phát triển tốt. Do cây cúc thích hợp với khí hậu mát mẽ khô ráo nên
lượng mưa, ẩm độ trung bình hàng tháng thấp và giảm dần từ tháng 09 đến tháng
02 tạo điều kiện tốt cho cây sinh trưởng và phát triển, riêng tháng 09 và tháng 10
có lượng mưa trung bình hàng tháng tương đối cao (299,7 và 200,6 mm) so với
các tháng còn lại, tuy nhiên trong thời gian này cây ở giai đoạn còn nhỏ nên
không ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm. Nhiệt độ cao hơn so với nhiệt độ thích
nghi của cây cúc nhưng thực tế không ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm và số
giờ nắng thấp rất thuận lợi cho sự hình thành nụ hoa.

Hình 1.1 Lượng mưa trung bình (mm) và ẩm độ tương đối (%) hàng tháng
10 Hình 1.2 Tổng số giờ nắng (giờ) và nhiệt độ trung bình (
0
C) hàng tháng
xuất).
- NORSHIELD 86,2WG (Cuprous Oxide 86,2%, Công ty trách nhiệm
hữu hạn Hóa Nông Hợp Trí sản xuất).
Phân bón và bón lá:
- Phân N – P – K (20 – 20– 15; công ty Thành Đạt sản xuất)
- Phân bón lá HVP 401N Super Siêu Sắc Màu (công ty cổ phần Dịch vụ
Kỹ Thuật Nông Nghiệp TP.HCM)
2.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.2.1 Bố trí thí nghiệm
Thí nghiệm được bố trí theo kiểu hoàn toàn ngẫu nhiên, gồm có 6 nghiệm
thức, mỗi nghiệm thức có 4 lần lặp lại, mỗi lần lặp lại tương ứng 1 cây.
Nghiệm thức 1: bấm ngọn để lại 2 cành
Nghiệm thức 2: bấm ngọn để lại 4 cành hoa
Nghiệm thức 3: bấm ngọn để lại 6 cành hoa
Nghiệm thức 4: bấm ngọn để lại 8 cành hoa
Nghiệm thức 5: bấm ngọn để lại 10 cành hoa
Nghiệm thức 6: bấm ngọn ngay khi nhú nụ
2.2.2 Kỹ thuật trồng và chăm sóc
2.2.2.1 Cách trồng
Cây cúc Tiger cấy mô sau khi đã thuần dưỡng trong bầu cao 4-5 cm
hay 6-8 lá thì tiến hành trồng trong chậu có kích thước 20 cm x 25 cm. Trồng cây
13

vào buổi chiều mát để hạn chế mất nước. Xếp chậu cách chậu 10 -15 cm (tính từ
mép chậu), kỹ thuật trồng được thể hiện ở Hình 2.2.

Hình 2.2 Kỹ thuật trồng cúc Tiger cấy mô sau khi thuần dưỡng
(A: cây sau khi thuần dưỡng; B: bỏ lá quấn quanh bầu; C: cây sau khi trồng)
2.2.2.2 Chăm sóc
Nước tưới: Sau khi trồng cần tưới nước hằng ngày vào lúc sáng sớm, tuỳ