TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
BỘ MÔN NGỮ VĂN
TRẦN THỊ PHƯƠNG THẢO
MSSV: 6106429 THÔNG ĐIỆP VƯỢT THỜI GIAN TRONG
THƠ TÌNH ALEKSANDR SERGEYEVICH
PUSKIN

Luận văn tốt nghiệp đại học
Ngành Ngữ Văn Cán bộ hướng dẫn: ThS.GV. TRẦN VĂN THỊNH

CHƯƠNG III: VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC, TRIẾT LÝ TRONG TÌNH YÊU
3.1 Tình yêu chân chính hay sự cao thượng, hi sinh trong tình yêu
3.1.1 Sự cao thượng trong tình yêu
3.1.2 Sự hi sinh trong tình yêu
3.2 Tình yêu giúp con người vượt qua sự ích kỉ, cá nhân
3.2.1 Tình yêu làm thanh lọc tâm hồn
3.2.2 Yêu là chấp nhận đặt hạnh phúc của người mình yêu lên trên hạnh phúc của bản
thân mình
3.3 Tình yêu là động lực sống, nguồn lực sáng tạo
3.3.1 Tình yêu giúp con người vượt lên trên mọi buồn đau cuộc sống
3.3.2 Tình yêu là sức mạnh tinh thần giúp tâm hồn hồi sinh
3.3.3 Tình yêu là cuộc sống
C. PHẦN KẾT LUẬN

Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

1
1. Lý do chọn đề tài
Văn học Nga giai đoạn thế kỉ XIX là một trong những nền văn học tiên tiến, đã
đạt được nhiều thành tựu nổi bật và chiếm giữ một vị trí quan trọng trong nền văn học
của nhân loại. M.Gorky từng cho rằng: “Trong lịch sử phát triển của văn học Châu
Âu, nền văn học trẻ của chúng ta là một hiện tượng kì diệu tầm quan trọng của văn
học Nga đã được sự công nhận của một thế giới ngạc nhiên trước sức mạnh và vẻ đẹp

lượng thơ văn mà ông đã để lại cho nền văn học Nga nói riêng và cho cả nhân loại nói
chung rất đồ sộ. Puskin là người thầy vĩ đại của nhiều thế hệ nhà văn Nga và Xô Viết.
Gorki từng viết: “Không có Puskin thì trong thời gian rất dài sẽ không có Gogon, L.
Tonxtoi, Tuocghenhep, Đoxtoiepki” [2; tr. 47]. Tất cả những con người vĩ đại này của
nước Nga đều công nhận Puskin là bậc thủy tổ tinh thần của mình.
Ở Việt Nam, Puskin là một trong nhiều tác giả Nga được dịch nhiều nhất và có
ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều thế hệ độc giả. Những sáng tác của Puskin từ lâu đã
được nghiên cứu và khám phá. Tác phẩm cùa ông được giảng dạy trong trường Đại
học, được dịch, tái bản nhiều lần và tạo nên sự yêu thích cho người đọc.
Năm 1957, nhiều bản dịch tác phẩm văn học Nga đến tay bạn đọc miền Bắc
nước ta. Tập truyện cổ tích bằng thơ Nàng công chúa thiên nga (NXB Kim Đồng –
1957) qua bản dịch của Hoàng Trung Thông là những sản phẩm đầu tiên mà ta được
biết đến về Puskin – về một nhà thơ Nga tài ba, một thi nhân với nhiều thành tựu vĩ
đại.
Trong bài báo A.X. Puskin – một bậc thầy văn hóa thế giới của Hồ Sĩ Vịnh cho
rằng: “Tất cả những nhà văn hóa lớn sau Puskin cho đến L. Tonxtoi cũng đều chảy
toát ra từ mạch nguồn của Puskin” [15; tr. 62]. Có thể nói Puskin là thiên tài mở
đường cho những thiên tài.
Năm 1999, Trung tâm văn hóa và Ngôn ngữ Đông Tây đã biên soạn Tuyển tập
tác phẩm thơ và trường ca của A.X. Puskin được dịch bởi Thúy Toàn, Hoàng Trung
Thông, Xuân Diệu, Hoàng Thị Vinh, vv. Tuyển tập đã trình bày khá đầy đủ những
sáng tác thuộc thể loại thơ, trường ca của Puskin.
Cùng với những bản dịch là những bài nghiên cứu phê bình đặc sắc. Chuyên
luận Puskin – Nhà thơ Nga vĩ đại của Đỗ Hồng Chung là một công trình lớn. Tác giả
đã cho người đọc thấy rõ Puskin – người đặt nền móng cho chủ nghĩa hiện thực và chủ
nghĩa lãng mạn là tác giả của nhiều bài thơ tình kì diệu về sức mạnh và say đắm về
tình cảm. Đỗ Hồng Chung còn chỉ ra được những cung bậc xúc cảm rất thật, rất chân
thành từ những sáng tác tiêu biểu của Puskin trong một số bài thơ tiêu biểu như: Gửi,
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

Bộ giáo trình Lịch sử văn học Nga thế kỉ XIX (Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội,
1957, 1959) của giáo sư Hoàng Xuân Nhị là công trình nghiên cứu đầu tiên về văn học
Nga cũng như Puskin. Kế sau đó là Lịch sử văn học Nga thế kỉ XIX (NXB Giáo dục Hà
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

4
Nội, 1970) của trường Đại học Sư phạm I Hà Nội và bộ Lịch sử Văn học Nga (Đại học
và Trung học chuyên nghiệp Hà Nội) của trường Đại học tổng hợp Hà Nội cũng ra
đời. Tác giả của bộ giáo trình đã nêu được những vấn đề khái quát về cuộc đời, sự
nghiệp sáng tác cũng như những tìm tòi, đổi mới cùa Puskin. Tác giả khẳng định điểm
nổi bật trong thơ tình của Puskin là ở nội dung tư tưởng sâu sắc, tính nhân đạo cao, giá
trị động viên rất lớn, được biểu hiện trong một hình thức hoàn hảo. Bên cạnh đó, tác
giả cũng làm sáng tỏ thiên tài nhiều mặt của nhà thơ trong nhiều lĩnh vực như thơ, tiểu
thuyết, kịch, văn xuôi,…vv.
Giáo trình văn học Nga của tác giả Đỗ Hải Phong là một sản phẩm hoàn chỉnh
về lịch sử văn học Nga thế kỉ XIX, cũng như khái quát sơ lược về sự nghiệp sáng tác
của một số gương mặt nhà thơ, nhà văn tiêu biểu trong giai đoạn này. Tác giả cho
rằng: “Mỗi bài thơ tình của Puskin thường có hai khuynh hướng vận động tâm trạng
trái ngược nhau như những thái cực triển khai đồng thời, để sau đó được hóa giải một
cách bất ngờ như một nghịch lý” [10; tr. 3].
Puskin thật sự đã có những cống hiến đáng ghi nhận. Sự cống hiến ấy đã tạo nên
điều kì diệu cho nền văn học Nga. Tên tuổi của nhà thơ là một dấu ấn rõ nét cho nền
văn học nhân loại. Ở Việt Nam, nhiều tác phẩm của Puskin được dịch ra và được đông
đảo đọc giả đón nhận. Những công trình nghiên cứu trên là những đóng góp quý báo
cho việc thắt chặt mối quan hệ hữu nghị Việt – Nga qua góc nhìn văn hóa.
Tuy nhiên, phần lớn các công trình còn dừng lại ở mức khai quát, ngắn gọn,
chưa thật sự nghiên cứu một cách sâu sát từng khía cạnh, phương diện cụ thể. Đặc
biệt, thơ tình yêu của Puskin cũng chỉ được các nhà nghiên cứu trình bày một cách
ngắn gọn, khúc chiết, chưa thật sự đi sâu vào giá trị tư tưởng cũng như giá tri nhận

phút trăn trở, chiêm nghiệm, nhà thơ lắng lòng để sáng tạo ra những dòng thơ kiệt tác.
Bởi lẽ con người trong thơ chính là con người thật của Puskin.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
Với đề tài Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin, đối tượng
chúng tôi nghiên cứu chính là những bài thơ tình của nhà thơ. Phần lớn những bài thơ
tình đều được dịch bởi những dịch giả có uy tín như Thúy Toàn, Hoàng Trung
Thông, Bên cạnh đó thì một số công trình nghiên cứu của một số nhà nghiên cứu
cũng được đưa vào nhằm mục đích làm sáng tỏ đề tài đang được nghiên cứu.
Về phạm vi nghiên cứu, chúng tôi tiến hành nghiên cứu những vấn đề chính về
nội dung trong những bài thơ tình đặc sắc của Puskin. Đó là những điểm nổi bật giúp
người đọc hiểu được thông điệp tình yêu – những cung bậc cảm xúc, vấn đề đạo đức,
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

6
triết lý và khả năng giáo dục, thức tỉnh con người, không chỉ ở thời đại của Puskin mà
còn là điều mà nhà thơ muốn gửi gắm cho thế hệ đọc giả chúng ta sau này.
5. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp là con đường đi đến kiến thức, dựa trên quy luật khách quan đưa
con người đến một nhận thức nhất định trong hoạt động nhận thức và thực tiễn. Để
nghiên cứu đề tài Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin, chúng tôi
vận dụng hai phương pháp chủ yếu sau đây:
Thứ nhất là phương pháp phân tích, tổng hợp. Phân tích là chia tách toàn thể
thành những bộ phận, xâm nhập sâu vào trong sự vật, hiện tượng đề xem xét, nghiên
cứu, rút ra kết luận, quy luật. Tổng hợp là sự kết hợp, thống nhất cái toàn thể thành cái
bộ phận, tìm ra cái chung của cái bộ phận, tìm ra những mối liên hệ tất yếu, những mặt
đặt thù, tìm ra tính toàn vẹn quy luật và bản chất đối tượng. Ở đây người viết vận dụng
phương pháp phân tích để tìm hiểu thật kĩ nội dung những sáng tác thơ về tình yêu của
Puskin, từ đó tổng hợp lại để thấy được thông điệp tình yêu mà Puskin để lại cho nhân
loại.
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

8
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG
1.1 Vài nét về xã hội Nga đầu thế kỷ XIX
Bao nhiêu năm trôi qua nhưng nhân loại vẫn còn khâm phục và ngạc nhiên
trước tốc độ phát triển cũng như sức sống lâu bền của nền văn học Nga thế kỉ XIX. Có
thể nói đây chính là niềm tự hào của nhân loại. Nền văn học Nga ngày càng phát triển
với tốc độ cao và không ngừng đi lên với tinh thần tự do dân chủ, tư tưởng tiến bộ,
nhân đạo và sức mạnh cách tân nghệ thuật lớn lao.
Văn học Nga thế kỉ XIX luôn phát triển trong mối quan hệ mật thiết với cuộc
vận động ở Nga hàng trăm năm. Văn học trong giai đoạn này phát triển nhanh, kéo dài
và gắn liền với phong trào giải phóng nông nô. Sau khi cuộc khởi nghĩa tháng Chạp
thất bại, nước Nga rơi vào hoàn cảnh đen tối. Những nhà thơ có liên quan đến phong
trào Tháng Chạp bị đàn áp dã man. Văn học thời kì này bắt đầu phản ánh và phê phán
thực tại. Phương pháp sáng tác hiện thực bắt đầu hình thành với sự xuất hiện của
Puskin và Gôgon.
Văn học Nga thế kỉ XIX chứa đựng những tư tưởng tiến bộ của thời đại và có

cho Nga Hoàng. Puskin và bạn bè đã sống những năm tuổi trẻ đáng ghi nhớ, những
năm chiến tranh vệ quốc vinh quang. Trái tim người thiếu niên Puskin đã rung động
với trái tim của tổ quốc. Cuộc kháng chiến chống Napôlêông xâm lược thổi một luồng
gió mới vào trường Lixê. Những tháng năm lịch sử ấy đã tạo cho Puskin những cảm
hứng nồng nhiệt để viết nên những vần thơ rực cháy.
Năm 1814, báo Người truyền tin châu Âu đăng bài Gửi bạn thơ của Puskin.
Chính lúc này Puskin đã xác định rõ nhà thơ là những người viết nên những câu thơ để
nuôi dưỡng trí tuệ lành mạnh và giáo dục con người.
Ngày 8/01/1815, Puskin nhận được kết quả tốt đẹp trong kì thi lên lớp khi đọc
trước ban giám khảo bài thơ Những kỉ niệm hoàng hôn. Tác phẩm là cánh én báo hiệu
mùa xuân cho sự nghiệp sáng tác của mặt trời thi ca Nga.
Cuối năm 1816, Puskin tham gia văn đoàn Acdamat - một tổ chức đoàn kết các
nhà văn theo khuynh hướng lãng mạn, đấu tranh chống tư tưởng bảo thủ, phản động.
Thời kì này nhà thơ sáng tác liên tục, tiêu biểu có: Gửi Natasa, Gửi bạn thơ. Thơ trữ
tình của Puskin thời đại này ca ngợi tình bạn, tình yêu, nỗi hân hoan trong cuộc sống
và đề bắt đầu đề cập đến những vấn đề xã hội. Ngoài thơ trữ tình, ông còn chú ý đến
các thể loại khác như trường ca, kịch, chẳng hạn như: Trường ca Tu sĩ (1813) và kịch
Bước vào xã hội thượng lưu như thế, Nhà hiền triết… Nhìn chung, nội dung sáng tác
của Puskin trong giai đoạn này tương đối phong phú.
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

10
Tháng 6/1817, Puskin tốt nghiệp xuất sắc trường Lixê. Puskin ra trường đúng
vào thời điểm Pêtecbua đang sôi động chuẩn bị cho cuộc cách mạng tương lai. Trong
không khí của Pêtecbua bấy giờ, dường như con người và ý chí của Puskin đã được
nung nấu mạnh mẽ. Được bổ nhiệm làm việc tại bộ Ngoại giao nhưng ông đã không
bận tâm đến nghiệp vụ mà tâm hồn luôn hướng về thơ văn. Puskin tham gia hội họp,
tán thành cương lĩnh, lấy thơ ca làm vũ khí tuyên truyền, cổ vũ phong trào cách mạng.
Nhà thơ gắn bó với phong trào cách mạng bằng lý và tình. Giai đoạn này, sáng tác của

nhiên, đặc biệt là tình yêu, tình bạn. Một số kiệt tác tiếp tục ra đời như: Con đường
mùa đông, Lá thư bị đốt cháy. Phần lớn đó là những trang thơ mang nỗi buồn sáng
trong, tinh tế.
Tháng 5/1827 Puskin quay trở lại Pêtecbua. Thời gian này nhà thơ cho ra đời
một số tác phẩm như: Arion (1827), Cây Ansa (1828), Gửi tới Xibia (1829),…
Cuối năm 1829, Puskin về Maxcơva và quen với Natalia Gônsarôva – một tiểu
thư xinh đẹp. Lễ cưới của họ diễn ra vào ngày 18/02/1931. Giai đoạn này những sáng
tác của ông dần ít hơn. Tuy vậy người đọc vẫn không thể phủ nhận sự tuyệt vời của
những bài thơ Tôi trở lại thăm, Đài kỉ niệm, Mùa thu, Nhưng nhìn một cách khách
quan, kịch vẫn là chủ yếu: 4 bi kịch ngắn (1830), Rút-xan-ca (1833), Những màn tử
thời hiệp sĩ (1835) Tiểu thuyết Người con gái viên đại úy là được xem là cuốn bách
khoa toàn thư bằng văn xuôi của đời sống Nga cuối thế kỉ XIX.
Ngày 10/2/1837, Puskin chết trong một vụ đấu súng được cho là sự sắp đặt
trước. Cái chết của đại thi hào đã gây nên sự phẫn uất, tiếc thương cho người dân nước
Nga lúc bấy giờ.
1.3 Đôi nét về thể loại thơ và thơ tình yêu của Puskin
Thơ là một hình thức nghệ thuật dùng từ, dùng chữ trong ngôn ngữ làm chất
liệu. Sự lựa chọn từ ngữ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp dưới một hình thức
logic nhất định, tạo nên hình ảnh hay gợi ra âm thanh có tính thẩm mĩ đối với người
tiếp nhận; là thể loại văn học lấy cảm xúc, lấy trí tuệ súc tích được diễn đạt theo hình
thức có vần điệu hoặc tự do; là tất cả những gì thuộc về tình cảm và lý trí chịu sự chi
phối của cảm xúc đa dạng của con người.
Khi nào bạn còn những rung động đó, nghĩa là tâm hồn bạn còn chất thi ca, còn
khiến bạn sống có ý nghĩa hơn trên cõi đời này. Thơ phản ánh cuộc sống thông qua
những rung động từ chính xúc cảm của nhà thơ. Câu chữ trong thơ văn hay trong ngôn
ngữ giúp con người tái tạo lại hình ảnh mà nó miêu tả, còn âm thanh và vần điệu của
các từ lại gây cảm xúc về âm nhạc.
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo


Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

13
Về thơ trữ tình, thơ ông luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng. Puskin sáng tác
ra những vần thơ trữ tình dịu dàng, say đắm và có sức mạnh lay chuyển lòng người.
Thơ Puskin gợi nhiều hơn tả nhưng luôn làm bật lên tâm tư, xúc cảm chân thành của
người viết. Nó vừa gần gũi, chân thật vừa đầy sự cao cả. Bên cạnh đó thơ ông luôn gắn
liền với những vấn đề xã hội lớn lao. Những trang thơ ấy đã kích chính quyền chuyên
chế; tái hiện những số phận bất hạnh, những con người lao động thấp bé với tất cả sự
cảm thông, sẻ chia. Dưới triều Nicôlai 1 – thế kỉ của sự bạo tàn, tư tưởng tự do ngấm
sâu vào tâm hồn và luôn là vấn đề được nhà thơ đặc biệt quan tâm. Tự do không chỉ là
mong muốn của nhà thơ mà còn là khát vọng mãnh liệt của nhân dân. Những sáng tác
của nhà thơ như điểm tựa niềm tin cho nhân dân đấu tranh giành quyền tự do, dân chủ,
đánh thức những giá trị tốt đẹp trong một con người. Puskin yêu cuộc sống tự do,
phóng khoáng. Có thể nói, thơ trữ tình của ông luôn mang một nội dung, giá trị tư
tưởng sâu sắc, tính nhân đạo và có giá trị động viên cao.
Hạnh phúc lớn nhất trên đời này là tin rằng mình được yêu. Như chúng ta đã
biết, tình yêu là một trong những thứ tình cảm quý báo và đáng trân trọng của một đời
người. Tình yêu từ lâu đã trở thành một đề tài muôn thuở cho các nhà thơ, nhà văn.
Nhân loại chứng kiến sự xuất hiện của nhiều nhà thơ viết về thơ tình một cách tài hoa
như Xuân diệu, Nguyễn Bính hay Targore, Aragong, Gothe,… Tuy vậy, thơ tình chỉ
thật sự trở thành đỉnh cao khi Puskin – mặt trời của thi ca Nga xuất hiện.
Puskin đã có những quan niệm hết sức mới mẻ và đáng ghi nhận về tình yêu.
Nó không chỉ được thể hiện trên bề mặt câu chữ mà còn nằm sâu bên trong với những
triết lý thú vị mà đến thế hệ ngày sau vẫn còn phải suy ngẫm. Đó cũng chính là lý do
khiến những kiệt tác của ông luôn sống mãi cùng thời gian. Trong thơ viết về tình yêu
đôi lứa, Puskin nghĩ về tình yêu như một nguyên lý trong sáng, đẹp đẽ, có khả năng
thức tỉnh, tái tạo, tiếp sức sống, sức mạnh cho con người. Tình yêu ấy sáng như gương
soi, soi vào gương con người thêm đẹp. Trong thơ, ông luôn phủ định thói giả dối,

nổi lên từ đề tài, buộc tác giả phải bày tỏ thái độ, có ý kiến đánh giá là chủ đề. Ý kiến
của tác giả trước vấn đề được nêu ra trong tác phẩm là tư tưởng. Thái độ đánh giá
nhiệt tình bảo vệ tư tưởng tạo nên cảm hứng chủ đạo hay cảm hứng tư tưởng. Quan
niệm về tác giả và con người được dùng làm hệ quy chiếu để tác giả xác định đề tài,
chủ đề, lý giải tư tưởng của tác phẩm có cội nguồn sâu xa trong thế giới khách quan.
Cuối cùng, tương quan giữa sự biểu hiện của đời sống và sự cảm thụ chủ quan tạo nên
nội dung thẩm mỹ của hình tượng. Nội dung tác phẩm là kết quả khám phá, phát hiện
khái quát của nhà văn nếu sơ lược nội dung này vào các phạm trù xã hội học sẽ làm
nghèo nàn nội dung tác phẩm [5; tr. 199].
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

15
Nội dung tư tưởng, tình cảm tác phẩm không phải là toàn bộ nội dung của tác
phẩm văn chương nhưng là một mặt hết sức quan trọng của nội dung ấy. Bên cạnh nội
dung tư tưởng, nội dung nhận thức cũng là một mặt cơ bản của tác phẩm. Tác phẩm
văn học trước tiên không phải là đem những tri thức mà mang lại cái nhìn của nhà văn
và cuộc sống, sự phân tích và nghiền ngẫm của người viết về những điều trông thấy.
Những tri thức cụ thể cũng cần thiết, nhưng cái hấp dẫn hơn và cần thiết hơn chính là
sự khám phá của nhà văn; cái cách mà tác giả sống, chiêm nghiệm, suy nghĩ về những
sự kiện, tính cách và hoạt động của con người trong một tình huống, hoàn cảnh. Bằng
cách đó, văn học mang đến cho con người không chỉ những thực tế mà còn cả một
cách nhìn đời, một cách cảm nhận về thế giới, về xã hội. Cách nhìn của nhà văn càng
sâu sắc bao nhiêu sự phân tích càng tinh tế bấy nhiêu, giá trị nhận thức của tác phẩm
càng lớn bấy nhiêu. Gía trị đó không chỉ ảnh hưởng đến nhận thức của đọc giả, mà
như đã nói ở trên nó tác động đến cả cách sống của con người.


gắn kết với chủ thể đó ở một khía cạnh hay mức độ nhất định. Thật khó nắm bắt và
diễn giải tận tường hai chữ tình yêu, nhưng đó lại là thứ tình cảm đẹp nhất của một đời
người mà không thể đem ra so sánh với bất kì thứ tình cảm nào khác. Tình yêu khiến
linh hồn ta phải ra khỏi nơi ẩn náu và mở lòng để cảm nhận cuộc sống bằng tất cả con
tim.
Puskin để lại cho đời một kho tàng thơ ca đồ sộ hơn 800 bài. Với đề tài phong
phú, đa dạng và đa cung bậc, thơ ông luôn mang đến những nét mới mẻ, sáng trong
như nước mùa thu trong từng trang viết. Đề tài trong thơ ông hết sức đa dạng, cảm xúc
trong thơ chân thành, dồi dào sắc thái biểu cảm: vui, buồn; đau khổ; ngọt ngào, cay
đắng; trong say mê có tuyệt vọng, mãnh liệt mà thăng trầm. Đó là cả một thế giới cảm
xúc đa chiều và sắc nét.
Tình yêu đến nào ai có biết
Tình yêu đi nào ai có hay ?
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

17
Theo thời gian, trái đất nó cũng quay
Tình yêu đến, tình yêu đi
nào ai có biết
(Nhớ ) [25]
Nhớ là những xúc cảm mơ hồ, khó diễn tả bằng lời trong buổi đầu biết yêu.
“Nào ai biết, nào ai hay?”, tình yêu đến và đi thật kì lạ, không báo trước nhưng lại
mang đến nhiều hạnh phúc lẫn khổ đau; khi ra đi cũng để lại nhiều xót xa, tiếc nuối.
Guồng quay của thời gian vẫn vô tình đi qua cuộc đời ta. Sẽ chẳng ai biết trước được
tình yêu sẽ đến với mình lúc nào; chẳng ai biết tình yêu ấy sẽ ngập tràn hạnh phúc hay
trải đầy những thách thức, khó khăn. Tuy vậy, con người ta muôn đời vẫn tìm kiếm
tình yêu và sống hết mình vì nó đấy thôi. Puskin là người muốn gửi gắm những điều
tuyệt vời và đầy thi vị ấy đến với chúng ta.
Tìm hiểu thơ tình của Puskin, chúng tôi nhận thấy, khởi phát của một tình yêu

Nhưng em hát trước mặt anh phút đó
Bóng dáng xưa bỗng hiện lên rõ rành
(Xin đừng hát) [17; tr. 44]
Đứng trước em – trước bóng dáng dịu hiền, “mong manh”, dễ vỡ, mọi thứ như
nhạt đi, chỉ có hình ảnh của em là hiện hữu và làm lu mờ mọi thứ. Thấy em là “anh
vụt quên tất cả”. Giây phút này, hình ảnh của em thật sự đã chiếm lĩnh tâm hồn anh.
Những xúc cảm xuất hiện ở những phút giây đầu tiên mới đẹp đẽ và đáng nhớ biết
bao! Nhẹ nhàng và đầy tinh tế!
Tình yêu vốn dĩ là một thứ tình cảm kì lạ của con người, vừa lung linh vừa khó
đoán. Chúng ta sẽ chẳng bao giờ có thể trả lời được rằng vì sao mình yêu người này
nhưng lại từ chối người khác. Biết rằng mình đang yêu và đang được yêu làm cho cuộc
sống ý nghĩa, ấm áp và giàu có – điều mà ngoài tình yêu ra, không có gì có thể làm
được. Henry F. Amiel – nhà thơ và nhà phê bình, nhà triết học Thụy Sĩ từng nói: “Tình
yêu là khi bạn lấy đi tất cả mọi đam mê, cuồng nhiệt, lãng mạn mà cuối cùng bạn vẫn
biết rằng mình vẫn luôn nhớ về người đó” [20; tr. 69].
Tìm hiểu về ông hoàng thơ tình Xuân Diệu, chúng ta thấy nhà thơ cũng từng trải
lòng mình trên những dòng thơ tình nhẹ nhàng, thanh thoát với những rung động của
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

19
buổi đầu gặp gỡ. Là cảm giác miên man, xuyến xao – thứ xúc cảm khó quên và đánh
động được tâm hồn.
Con đường nho nhỏ, gió xiêu xiêu,
Lả lả cành hoang nắng trở chiều.
Buổi ấy lòng ta nghe ý bạn.
Lần đầu rung động nỗi thương yêu
(Thơ Duyên) [8; tr. 12]
Qua những câu thơ trên, chúng ta thấu hiểu được niềm vui, sự hớn hở của nhà thơ
trước tình yêu của chính mình.

kết vững bền. Biết rằng sẽ mất đi tự do, sẽ bận bịu, vướng víu vì thứ xiềng xích ấy
nhưng nhân vật vẫn rất hứng thú, phấn khởi. Đó là xiềng xích của tình yêu, thứ xiềng
xích khiến hai con người gần nhau, hiểu nhau và thêm yêu nhau nhiều hơn. Ở đây, rõ
ràng Puskin muốn nhấn mạnh, những ràng buộc của tình yêu không những không gây
cảm giác khó chịu, mất tự do mà còn giúp khoảng cách giữa hai con người rút ngắn
từng ngày, cho yêu thương đong đầy.
Nghiên cứu đề tài này, chúng tôi nhận thấy không phải chỉ trong thơ mới có
những khoảnh khắc như thế, vì rõ ràng cuộc sống hiện tại cũng như thế đấy thôi!
Chúng ta, thế hệ trẻ - những con người của thế kỉ XXI cũng đang sống dựa vào tình
yêu. Chính tình yêu là nguồn động lực, sức mạnh giúp ta vững bước trên đường đời.
Ai dám chắc rằng: Nếu không có tình yêu tôi vẫn có thể sống được! Có lẽ, lúc đó bạn
chỉ là tồn tại, chứ không phải là sống nữa.
Puskin viết về những xúc cảm ban đầu - xúc cảm khó quên và đáng trân trọng
nhất. Những gì thuộc về ban đầu đều nhẹ nhàng, mơn man và trong trẻo.
Và bâng khuâng như thiếu một cái gì
Để nàng yêu, để nàng thương và nhớ
Trái tim nàng trong ngực trẻ nhiều khi
Như quá chật, muốn vượt ra, vùng dậy

Tim đập mạnh, ngực phập phồng xúc động
Và đôi má bỗng bất ngờ rực nóng
Luận văn tốt nghiệp Thông điệp vượt thời gian trong thơ tình A.X. Puskin
GVHD: Trần Văn Thịnh SVTH: Trần Thị Phương Thảo

21
Mắt long lanh đầy e lệ bồi hồi
Hơi thở nàng như đã tắt trên môi
(Tình yêu chớm nở) [10; tr. 28]
“Tim đập mạnh”, “ngực phập phồng xúc động”, đôi má rực nóng, “mắt long
lanh”, “e lệ”, “bồi hồi”, hơi thở như đã tắt, một loạt những từ ngữ thể hiện xúc cảm

Em phải nói, phải nói và phải nói
Bằng lời riêng nơi cuối mắt, đầu mày
Bằng nét vui, bằng vẻ thẹn, chiều say,
Bằng đầu ngả, bằng miệng cười, tay riết .
(Phải nói) [8; tr. 86]
Qua quá trình tìm hiểu, chúng tôi thấy được, trong tình yêu mọi thứ như thế nào
cũng là chưa đủ, chưa thỏa mãn được nhà thơ của chúng ta. Xuân Diệu cần tình yêu
của mình luôn cháy bổng, mặn nồng và không phút nào im lìm, phẳng lặng. Cần chính
em nói lên tiếng yêu. Dù tiếng yêu đã nói rồi đấy nhưng vẫn muốn em nhắc lại hằng
ngày vì sợ rằng nó sẽ cũ theo thời gian. Xuân Diệu “tham lam” nhưng lại rất đúng lúc.
Sự tham lam ấy chứa đựng sự nồng nhiệt, hào hứng và hết lòng vì tình yêu. Phải chăng
chính sự tham lam ấy lại là thứ vũ khí giúp tình yêu thêm nồng nàn, không phai mờ
theo năm tháng.
Đọc và suy ngẫm những tác phẩm về tình yêu của Xuân Quỳnh, chúng tôi nhận
ra rằng, không chỉ có ông Hoàng thơ tình Xuân Diệu mà cả nữ nhà thơ này cũng
không ít lần để cho những xúc cảm đẹp đẽ lai láng trên chính những trang thơ của
mình:
Ôi con sóng ngày xưa
Và ngày sau vẫn thế
Nỗi khát vọng tình yêu
Bồi hồi trong ngực trẻ
(Sóng) [9; tr. 7]