TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN
BỘ MÔN NGỮ VĂN

NGUYỄN THỊ HẢO
MSSV: 6106388
BI KỊCH CỦA ANNA VÀ CÁCH LÍ GIẢI
TRONG TIỂU THUYẾT ANNA KARENINA
CỦA LEV NIKOLAYEVICH TOLSTOSY

Luận văn tốt nghiệp đại học
Ngành Ngữ Văn
2.1. Bất hạnh của Anna trong cuộc sống hôn nhân và gia đình
2.1.1. Bất hạnh trong cuộc hôn nhân không tình yêu của Anna và Karenin
2.1.2. Nỗi bất hạnh của người mẹ khi phải lựa chọn giữa tình yêu và tình
mẫu tử
2.2. Bất hạnh của Anna trong tình yêu với Vronsky
2.2.1. Tình yêu được thức tỉnh
2.2.2. Bi kịch nặng nề trong tình yêu với Vronsky
2.3. Bất hạnh của Anna trước hiện thực xã hội đương thời
2.3.1. Cái chết tất yếu của Anna trước hiện thực không có tình yêu
2.3.2. Nỗi bất hạnh của người phụ nữ trước hiện thực xã hội đương thời
2.4. Từ bất hạnh đến bi kịch của Anna và giá trị hiện thực của tác phẩm
CHƯƠNG 3: LÝ GIẢI BI KỊCH CỦA ANNA KARENINA TRONG
TÁC PHẨM
3.1. Từ hiện thực xã hội đến bi kịch của Anna Karenina
3.2. Từ quan niệm đạo đức của Lev Tolstosy đến bi kịch của Anna Karenina
trong tác phẩm
3.3. Cách lý giải bi kịch của Anna và giá trị tư tưởng, nhân văn của tác phẩm
C. PHẦN KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
MỤC LỤC


một trong những kiệt t|c của L.Tolstosy, nó được xem l{ một cuốn tiểu thuyết
đích thực của nh{ văn. Cuốn tiểu thuyết n{y đ~ vượt ra ngo{i khuôn khổ của bi
kịch gia đình trở th{nh tấm gương phản chiếu về một giai đoạn lịch sử Nga.
Nghiên cứu về “Bi kịch của Anna v{ c|ch lý giải trong t|c phẩm Anna Karenina” có
một ý nghĩa quan trọng trong việc kh|m ph| về gi| trị hiện thực trong tiểu thuyết
của L.Tolstosy, những gi| trị về cuộc sống gia đình, về hiện thực x~ hội, về số phận
của con người.
Tìm hiểu về “Bi kịch của Anna v{ c|ch lý giải trong tiểu thuyết Anna
Karênina” sẽ cho ta một c|i nhìn to{n diện về “một giai đoạn lịch sử Nga sau cải
c|ch nông nô v{o giữa những năm 70 của thế kỉ XIX với những m}u thuẫn nóng
bỏng v{ phức tạp” [3; tr. 9]. Ở Việt Nam có nhiều nh{ nghiên cứu về L.Tolstosy v{
tiểu thuyết Anna Karenina như: Trần Thị Phương Phương, H{ Thị Hòa, Đỗ Hải
Phong, Ho{ng Xu}n Nhị…. Trong những năm gần đ}y việc nghiên cứu về nền văn
học Nga, về L.Tolstosy ng{y c{ng được mở rộng.
Chúng tôi chọn đề t{i “Bi Kịch của Anna v{ c|ch lý giải trong t|c phẩm Anna
Karenina của L.Tolstosy” dựa trên một số tiêu chí như sau:
Văn học Nga l{ một nền văn học vĩ đại, nó có sức ảnh hướng rất lớn đến
nền văn học thế giới. Đặc biệt l{ ở thế kỉ XIX dòng văn học Nga ph|t triển rất
mạnh mẽ với những gi| trị s}u sắc mang tính triết lý về x~ hội v{ con người m{
L.Tolstosy chính l{ một đại diện tiêu biểu trong những t|c giả tiêu biểu.
Anna Karênina l{ một trong những th{nh công nổi bật của L.Tônxtôi, t|c
phẩm n{y được coi l{ một quyển tiểu thuyết đích thực, lấy đề t{i từ cuộc sống
đương đại, trong đó lịch sử về t}m hồn con người được mở ra thông qua từ tình
yêu v{ hôn nh}n. Về quy mô, Anna Karenina khiêm tốn hơn so với Chiến tranh v{
hòa bình nhưng t|c phẩm lại đề cao số phận con người v{ hạnh phúc của c| nh}n.
Đ}y cũng l{ một trong những đề t{i thu hút được sự quan t}m trong của giới s|ng
t|c Việt Nam hiện nay.
Cùng với những tên tuổi như Puskin, Gogol, Dostoievski, … L.Tolstosy được
biết đến như một nh{ văn vĩ đại của nước Nga v{ l{ một nh{ văn mang tầm vóc
thế giới, chính vì vậy m{ nghiên cứu về nội dung t|c phẩm của ông luôn l{ một

hội thượng lưu thông qua t|c phẩm. Xantucov Sadrin lo “phe bảo thủ đang đắc chí”
sẽ dùng cuốn tiểu thuyết “l| cờ chính trị” [12; tr. 33]. Còn nhiều nh{ phê bình kh|c
cũng bóp méo hoặc chê bai t|c phẩm. Qua nh}n vật Anna, họ cho “bản chất con
người l{ vô cùng gian |c”, là “h{ng ng{n năm nay con người chưa gạt bỏ thú tính”
[3; tr. 33]. Họ không đ| động tới vấn đề x~ hội trong cuộc đời của Anna, họ cho
Anna, Vronsky, Karenin chỉ tự mình l{m khổ mình, ho{n to{n không phải lỗi do
ho{n cảnh x~ hội, họ ho{n to{n không tin v{o sức mạnh lý trí của con người, họ
không thể hiểu nổi “sự bí mật ho{n cảnh cuộc sống”. Không thể hiểu nó có t|c động
mạnh mẽ như thế n{o trong đời sống con người v{ khuyên nên đi tìm lối tho|t ở
tôn gi|o thần bí. Nhìn chung c|c nh{ phê bình những năm 1870 đa phần đều
không đ|nh gi| đúng t|c phẩm. Đó l{ chưa kể người Mỹ, họ đ~ cắt xén bởi những
chương viết về vấn đề x~ hội, để in th{nh cuốn tiểu thuyết “lịch sử diễn tình tay
ba” [3; tr. 33].
Bên cạnh một số nh{ phê bình hết lời chê bai thì cũng có những nh{ văn
nhận ra gi| trị to lớn của t|c phẩm, Dostoievski đ~ từng hết lời ca ngợi t|c phẩm,
cho đó l{ sự ho{n hảo của một t|c phẩm nghệ thuật trong đấy không có chút gì
giống với c|c t|c phẩm T}y Âu kh|c v{ trong thời đại chúng ta, không gì có thể
s|nh kịp. Dostoievski thừa nhận rằng người s|ng t|c lên t|c phẩm n{y l{ “nghệ sĩ
đứng ở tầm cao phi thường” [11; tr. 415] không thể tìm thấy trong văn học hiện
đại. Ông khẳng định rằng “những người như thế, như t|c giả “Anna Karenina” là
bậc thầy của x~ hội, bậc thầy của chúng ta, còn chúng ta chỉ l{ học trò của họ” [10;
tr. 415].
Nh{ thơ Fiet đ~ nói về Anna Karenina: “Cuốn tiểu thuyết n{y l{ một tòa |n
nghiêm khắc không thể mua chuộc về to{n bộ lối sống của chúng ta” [10; tr. 412].
Ở Việt Nam trước C|ch mạng th|ng t|m 1945, giới trí thức Việt Nam đ~ biết đến
tên tuổi của L.Tolstosy. Nguyễn Ái Quốc l{ thế hệ tiếp xúc với t|c phẩm của
L.Tolstosy từ rất sớm. Trong b{i viết: “Tôi l{ người học trò nhỏ của nh{ văn vĩ đại
Lev Tolxtoi ”, Người đ~ kể lại những kỉ niệm khi l{m quen với thiên truyện của
L.Tolstosy được dịch ra tiếng Ph|p những năm 20, theo Người chính c|ch viết
giản dị, rõ r{ng dễ hiểu đ~ kích thích Người viết những kí tự đầu tiên. Từ đó

đang chuẩn bị cho biến cố x~ hội, chính trị rất lớn về sau.
Năm 1992 Nxb Gi|o dục giới thiệu cuốn Thi ph|p tiểu thuyết L.Tolstosy (đọc
Chiến tranh v{ hòa bình ) của Nguyễn Hải H{ đ~ vận dụng c|c kh|i niệm công cụ
của thi ph|p, t|c giả đ~ đem lại cho cuốn s|ch một diện mạo vừa hiện đại vừa
to{n diện, từ đó mở ra hướng nghiên cứu mới về s|ng t|c của L.Tolstosy. Nguyễn
Đình Thi trong t|c phẩm Công việc của người viết tiểu thuyết cho rằng: “L.Tolstosy
l{ bậc thầy trong miêu tả sự vận động biện chứng của t}m hồn con người” [17; tr.
165].
Trong b{i viết Những chuyển biến của tư duy nghệ thuật của văn học Nga
cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX của Phạm Gia L}m, ông đ~ ph|t hiện ra những cống
hiến mới mẻ của L.Tolstosy: “Thay cho cốt truyện phức tạp kiểu “truyền thống”
kèm theo sự miêu tả phong cảnh một c|ch chi tiết, Tolstosy đ~ khai th|c những hình
thức súc tích hơn, chuyên chở nhiều th|i độ đ|nh gi| trực tiếp của t|c giả. Độc
thoại của t|c giả, sự tuyên |n của t|c giả trong đối với hiện thực đ~ có vai trò quyết
định trong cấu trúc nghệ thuật của Tolstosy” [8; tr. 10].
Lại Nguyên Ân cho rằng: “Văn học Nga, sau khi tiếp xúc, hội nhập với văn học
Ch}u Âu v{ đạt ngang trình độ ph|t triển của văn học Ch}u Âu, đ~ có đống góp to
lớn v{o th{nh tựu v{ ph|t triển thể loại tiểu thuyết. L.Tolstosy được xem như lần
đầu tiên t|i hiện được “biện chứng t}m hồn”, mô tả đời sống bên trong nh}n vật
như một qu| trình t}m lý nội tại, tự vận động” [1; tr. 332]. Kỷ niệm 100 năm ng{y
mất của của L.Tolstosy Gi|o sư Nguyễn Trường Lịch đ~ cho ra mắt cuốn chuyên
luận Tiểu thuyết Lev Tônxtôi, chuyên luận nghiên cứu s}u về vấn đề nội dung v{
thi ph|p của tiểu thuyết L.Tolstosy đặt biệt l{ bộ ba t|c phẩm Chiến tranh v{ hòa
bình, Anna Karênina và Phục sinh. Trong chuyên luận n{y phản |nh c|i nhìn kh|i
qu|t về nh{ văn Nga, từ tiểu sử, sự nghiệp s|ng t|c đến tầm ảnh hưởng thế giới
lớn lao của L.Tolstosy trong thế kỉ XX.
Từ đầu thế kỉ XIX, bên cạnh những chuyên gia văn học Nga đang ph|t huy
ảnh hưởng rất tích cực như Phạm Vĩnh Cư, Đ{o Tuấn Ảnh, Phạn Gia Lam…, ở Việt
Nam một thế hệ nghiên cứu mới, họ chủ yếu l{ c|c giảng viên c|c trường đại học
đ{o tạo ở Nga v{ Việt Nam như H{ Thị Hòa, Đỗ Hải Phong, Phạm Thị Phương

sau:
Qu| trình nghiên cứu phải l{m nổi bật được vấn đề; Bi kịch v{ c|ch lý giải bi kịch
của Anna, nguyên nh}n đ~ đến cuộc sống hạnh phúc của gia đình Levin- Kitty.
Thông qua việc tìm hiểu những nguyên nh}n đó m{ đưa ra c|ch lý giải cho bi kịch
của Anna v{ có những nhận xét đúng đắn về t|c phẩm.
Việc nghiên cứu đề t{i n{y sẽ giúp tìm hiểu s}u hơn về L.Tolstosy- một t|c
giả lớn của nền văn học Nga v{ thế giới, về tiểu thuyết Anna Karenina- một trong
những quyển tiểu thuyết đích thực của nh{ văn.
4. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
Với đề t{i “Bi kịch của Anna v{ c|ch lý giải trong tiểu thuyết Anna Karenina
của L.Tolstosy” đối tượng nghiên cứu chủ yếu l{ tiểu thuyết Anna Karenina của
dịch giả Nhị Ca, Dương Tường. Về vấn đề nghiên cứu: Trong tiểu thuyết Anna
Karenina nói về đề t{i, nhiều mối quan hệ của nhiều tuyến nh}n vật kh|c nhau
nhưng chúng tôi chỉ tập trung v{o vấn đề nghiên cứu về nội dung của t|c phẩm, cụ
thể l{ tập trung nghiên cứu về “Bi kịch của Anna v{ c|ch lý giải của bi kịch”.
5. Phương pháp nghiên cứu
Từ những đặc điểm của đối tượng nghiên cứu v{ mục đích nghiên cứu của
luận văn chúng tôi sử dụng phưng ph|p ph}n tích tổng hợp v{ phương ph|p lịch
sử l{ chủ yếu.
Phân tích về tính c|ch, tư tưởng v{ t}m lý nh}n vật, cùng với những ho{n cảnh x~
hội được phản |nh trong t|c phẩm, giúp chúng tôi x|c định c|c vấn đề có liên
quan đến bi kịch của Anna, từ đó x|c định những nguyên nh}n dẫn đến bi kịch của
nh}n vật. C|c thao t|c diễn dịch, quy nạp cũng được chúng tôi sử dụng trong b{i
nghiên cứu nhằm mục đích triển khai đề t{i trong qu| trình nghiên cứu.
Sử dụng phương ph|p lịch sử chúng tôi hy vọng sẽ tìm thấy sự hỗ trợ của
nó trong việc x|c định những vấn đề x~ hội, có liên quan đến bi kịch v{ c|ch lý giải
bi kịch của Anna Karenia. Từ đó nhận thấy được nh}n tố ảnh hưởng đến cảm
hứng s|ng t|c của nh{ văn đặt t|c phẩm trong ho{n cảnh ra đời v{ liên hệ với
ho{n cảnh hiện tại để thấy rõ gi| trị hiện thực của t|c phẩm.


với tiểu thuyết bằng thơ của Puskin. Evgeny Onegin- đó l{ tiểu thuyết lớn đầu tiên
tạo nên những nh}n vật điển hình của thời đại, với những phương thức nghệ
thuật trở th{nh khuôn mẫu cho những thế hệ tiểu thuyết Nga về sau. Lermontov
v{ Gogol l{ hai nh{ văn kế tục sự nghiệp “khởi đầu” của Puskin, Nh}n vật thời đại
của chúng ta của Lermontov l{ tiểu thuyết đầu tiên đi v{o kh|m ph| lịch sử t}m
hồn con người c| nh}n, còn Những linh hôn chết của Gogol mở đầu cho khuynh
hướng hiện thực phê ph|n. Có thể nói Eveny Onegin, Nh}n vật của thời đại chúng
ta, Những linh hôn chết tạo nên bộ ba vững chắc cho bước khởi đầu của sự ph|t
triển của tiểu thuyết hiện thực Nga thế kỉ XIX, trong giới phê bình v{ nghiên cứu
văn học Nga gọi l{ “tiểu thuyết hiện thực cổ điển”.
Sang những năm 40 l{ sự hình th{nh của “Trường ph|i tự nhiên” đ|nh dấu
sự khẳng định của tiểu thuyết hiện thực trong văn học Nga. Những t|c phẩm tiêu
biểu cho tinh thần n{y l{ Một c}u chuyện bình thường của Goncharov (1847), Ai có
lỗi của Herzen (1843), Những người nghèo khổ của Dostoievski (1846),…
Từ cuối thập niêm 50 đến đầu thập niên 80 vốn l{ thời kỳ thịnh vượng của
tiểu thuyết hiện thực Nga. Turgenev l{ người mở đầu cho thời kỳ n{y, với tiểu
thuyết đầu tay Rudin viết v{o năm 1856 v{ sau đó l{ sự ra đời của năm quyển tiểu
thuyết, mỗi t|c phẩm đ|nh dấu một giai đoạn ph|t triển của x~ hội Nga, trong đó
t|c phẩm được xem l{ tiêu biểu l{ Cha và con (1862) phản |nh cuộc đấu tranh
giữa c|c thế hệ trí thức Nga thời kỳ trước khi Nga ho{ng Alexandr II kí sắc lệnh
xóa bỏ chế độ chiếm hữu nông nô v{ một số cải c|ch d}n chủ. Song song đó l{
h{ng loạt c|c t|c phẩm kh|c như: Một ng{n linh hồn (1859) của A.Pisemsky,
Chernyshevsky với Làm gì? (1863), I.Goncharov với Oblomov…thời điểm n{y cũng
l{ lúc m{ t{i năng viết tiểu thuyết của Dostoievski v{ L.Tolstosy bộc lộ mạnh mẽ
nhất. Đôxtôiepxki, sau mười năm lưu đ{y, năm 1859 đ~ trở lại với sự nghiệp s|ng
t|c, với 15 năm ( 1866-1880) ông đ~ cho ra đời Tội |c v{ trường phạt, Ch{ng ngốc,
Lũ người |m, Đầu xanh tuổi trẻ, Anh em nh{ Karaazov. L.Tolstosy thì trong sáu
năm (1863-1869) đ~ ho{n th{nh xong kiệt t|c tiểu thuyết sử thi Chiến tranh v{
hòa bình, tiếp đó l{ sự ra đời của Anna Karênina, tuy không hoành tráng như Chiến
tranh và hòa bình, song lại thể hiện “phép biện chứng t}m hôn”, vốn l{ th{nh tựu

văn học Nga mang trong mình những tư tưởng tiên tiến của thời đại: Tư tưởng d}n
chủ v{ x~ hội chủ nghĩa, tinh thần nh}n đạo cao cả v{ lòng nhiệt th{nh” [14; tr. 47].
Để có được vị trí lớn trên văn đ{n thế giới văn học Nga đ~ trải qua cả một qu|
trình hình th{nh v{ ph|t triển l}u d{i, trong đó thế kỉ XIX l{ một cột mốc quan
trọng đ|nh dấu sự ph|t triển của nền văn học Nga với những ngôi sao luôn s|ng
chói trên bầu trời văn học thế giới: Puskin, Tolstosy, Sekhov, Semysevski,
Dostoievski…
Nước Nga v{o thế kỉ XIX diễn ra c|c cuộc đấu tranh liên tiếp của quần
chúng nh}n d}n, giai cấp nông nô đấu tranh gi{nh lấy quyền l{m người đòi cơm
|o đòi tự do nh}n phẩm. Tình hình đấu tranh n{y được phản |nh trong t|c phẩm
của c|c nh{ văn thế kỉ XIX như Tolstosy, Sekhov, … trong giai đoạn đầu cuộc đấu
tranh giai cấp do quý tộc l~nh đạo dần dần do giới trí thức bình d}n l~nh đạo cụ
thể l{ năm 1812, đạo qu}n hùng mạnh của Napoleon tiến v{o l~nh thổ Nga, nh}n
d}n Nga tiến h{nh cuộc chiến tranh vệ quốc. Nh}n d}n Nga dưới sự l~nh đạo của
vị tướng t{i ba Kutudôp đ~ đ|nh bại Napoleon giải phóng nước Nga v{ một phần
Ch}u Âu. Sự chiến thắng n{y đ~ khơi dậy niềm tự h{o của người Nga, nhưng cũng
khiến họ, đặc biệt l{ trí thức quý tộc tiến bộ, nhận thức s}u sắc những thế lực lạc
hậu cản trở sự đi lên của nước Nga: nền qu}n chủ chuyên chế v{ chế độ chiếm
hữu nô lệ. Họ mong muốn có một sự thay đổi, chính vì vậy m{ khởi nghĩa 14 th|ng
chạp 1825 đ~ diễn ra, nh}n sự kiện Nikolai I l{m lễ đăng quang lên ngôi thay cho
Alecxan vừa chết. tuy thất bại, song khởi nghĩa th|ng chạp đ~ mở đầu cho phong
tr{o đấu tranh giải phóng diễn ra suốt thế kỉ XIX.
Thời kỳ n{y Nga ho{ng đem qu}n sang dập tắt c|ch mạng ở Hungari; giúp
Ph|p đ{n |p c|ch mạng 1848 ở Pari; mở rộng l~nh thổ bằng việc g}y chiến ở phía
Nam (chiến tranh Crum 1854-1854). Văn học thời kỳ n{y tồn tại hai khuynh
hướng đấu tranh lẫn nhau đó l{ chủ nghĩa tình cảm v{ chủ nghĩa cổ điển song
song đó l{ sự ph|t triển của dòng văn học ch}m biếm.
Chủ nghĩa cổ điển nội dung chủ yếu hướng về x~ hội lớn lao, truyền thống
cha ông, phê ph|n th|i độ lai căng với những đại diện tiêu biểu Decgiavin,
Khêraxcôp cùng với c|c thể loại như ca tụng, anh hùng ca. Tuy nhiên do sự ph|t

Những người cùng khổ, Ai có tội, Ai sống sung sướng trên đất nước Nga, L{m gì,
những t|c phẩm n{y đề cập đến những vấn đề của thời đại, phản |nh một c|ch kịp
thời những vấn đề của x~ hội. Không dừng lại ở đó, về khía cạnh nghệ thuật thì
văn học thời kì n{y đ~ đạt đến một mức độ ho{n thiện, trong việc đi s}u v{o miêu
tả t}m lý nh}n vật, tìm hiểu tính c|ch con người thời đại qua mối quan hệ x~ hội
đương thời, khẳng định gi| trị con người trong x~ hội. Nhìn thấy được vẻ đẹp bên
trong của những con người nhỏ bé trước x~ hội, đồng thời tố c|o một c|ch mạnh
mẽ c|c thế lực ch{ đạp con người, lên lu}n thường đạo lý.
1.4. Vài nét về cuộc đời và sự nghiệp L.Tolstosy
L.Tolstosy l{ nh{ văn lớn, cuộc đời của nh{ văn trải qua nhiều thăng trầm.
Ông sinh 28 th|ng 8 năm 1828, tại điền trang Iaxnaia Poliana. Mẹ của ông l{ b{
Mria Volkonsky- b{ l{ một nh{ văn đồng thời rất gi{u có, cha ông l{ Nicolai Ilich
Tolstosy. L.Tolstosy mất mẹ khi ông chưa đầy hai tuổi, nỗi mồ côi mẹ chưa được
bù đắp thì năm ông lên chín tuổi cha cũng qua đời. L.Tolstosy phải sống với người
cô họ Tachiana, người yêu cũ của cha Tolstosy, người hy sinh cuộc đời cho gia
đình Tolstosy.
Cũng như nhiều niên quý tộc kh|c, thưở nhỏ L.Tônxtôi học ở nh{ cùng với
c|c gia sư cho đến năm mười s|u tuổi. L.Tolstosy tự học rất nhiều. Ông không chỉ
đọc c|c t|c phẩm của Home, Got, Puskin, Lecmontop m{ còn đọc những công
trình nghiên cứu triết học. Năm mười s|u tuổi L.Tolstosy đ~ thi v{o trường đại
học tổng hợp Cadan nhưng trượt. Ông phải thi chuyển tiếp lần nữa v{ được nhận
v{o học ở ban ngôn ngữ phương Đông. L.Tolstosy không thích công việc học tập ở
trường đại học v{ luôn bị trượt môn Sử. Năm 1845, ông chuyển sang học khoa
Luật nhưng chỉ hai năm sau, khi ông mười chín tuổi, ông đ~ bỏ học về quê.
L.Tolstosy bắt đầu ghi nhật ký v{o năm 1847. Ông xem nhật ký như l{ nơi để ph}n
tích v{ đấu tranh với chính bản th}n mình. Đó chính l{ trường học, nơi hình thành
phong c|ch, tích tụ kinh nghiệm văn chương chuẩn bị cho c|c s|ng t|c sau n{y.
Những trang nhật ký đ~ mở đường cho bản ph|c thảo văn học đầu tiên của
L.Tolstosy. Năm 1851, ông ph|c thảo c}u chuyện ngày hôm qua ra đời, đ}y l{ một
bước ngoặc quan trọng trong sự nghiệp văn chương của ông.

L.Tolstosy đạt đến đỉnh cao vinh quang, nhưng những m}u thuẫn trong lòng ông
cũng không được giải quyết, bi kịch gia đình trở nên một nặng nề. V{o lúc 5 giờ
ng{y 27 rạng s|ng ng{y 28 th|ng 10 năm 1910, L.Tolstosy đ~ bỏ nh{ ra đi cùng
vời người b|c sĩ th}n tín của nh{ mình l{ Dusan Macovixki. Ng{y 7 th|ng 11 năm
1910, L.Tolstosy qua đời.
1.5. Giới thiệu tác phẩm
1.5.1. Hoàn cảnh sáng tác
Sau khi ho{n th{nh bản anh hùng ca bất hủ tiểu thuyết Chiến tranh v{ hòa
bình L.Tolstosy chuẩn bị t{i liệu viết về Đại đế Pi-ôt I. Nhưng đến năm 1873 ông
bỏ lỡ công việc đó, có lẽ đề t{i n{y không đ|p ứng được những băn khoăn của
ông. Ng{y 24 th|ng 4 năm 1970 L.Tolstosy đ~ chia sẻ với vợ những suy nghĩ của
mình về “Một mẫu người phụ nữ đ~ có chồng. Xuất th}n từ x~ hội thượng lưu, m{
lại đ{nh hi sinh mất chính mình, người phụ nữ đ|ng thương m{ không có lỗi” [14;
tr. 50]. Mặt kh|c c|i thực tại sôi nổi, những vấn đề gai góc của thời đại lôi cuốn
ngồi bút của ông v{ ngay v{o năm 1873, ông đ~ ph|c thảo xong d{n ý cho cuốn
tiểu thuyết đó chính l{ cuốn tiểu thuyết Anna Karenina.
Lúc đầu t|c giả đặt tên cho t|c phẩm l{ “Một b{ trẻ trung” trong đó ông
miêu tả Anna như một người phụ nữ xấu “một người phụ nữ không chung thủy”.
Một phụ nữ thượng lưu hư hỏng v{ Karenin được miêu tả như một người chồng
đ|ng thương. Thế nhưng từ hiện thực của cuộc sống đ~ giúp L.Tolstosy đ{o s}u
thêm về nguyên nh}n x~ hội v{ bi kịch của Anna. Lúc n{y hình tượng của Anna
được n}ng cao v{ l{m phong phú thêm về diện mạo lẫn t}m hồn. T|c giả nhìn rõ
bản chất xấu xa của loại người như Karenin. Từ bản thứ ba t|c giả đưa thêm c}u
chuyện của Levin v{o trong t|c phẩm v{ đổi tên th{nh “hai đ|m cưới” hoặc “hai
đôi lứa”. Từ bản thứ tư t|c phẩm mới mang tên l{ Anna Karenina. Sang bản thứ
s|u L.Tolstosy đ~ đưa thêm c}u chuyện của gia đình Oblonxki v{ kết hợp chặt chẽ
hai chủ đề Anna v{ Levin lại với nhau.
Chính vì sự kết hợp n{y m{ khi tiểu thuyết Anna Karenina ra đời, người ta
cho rằng hai cuốn tiểu thuyết Anna karênina và Lêvin đặt kề nhau một c|ch t{i
tình chứ nó không có kết cấu chung. Giải thích đều n{y L.Tolstosy đ~ khẳng định

công trong việc thể hiện chủ đề t|c phẩm v{ nó cũng tạo nên cốt truyện với những
xung đột kịch tính góp phần thể hiện những sự khủng hoảng trong đời sống đặc
biệt l{ trong đời sống đạo đức, tinh thần của c|c nh}n vật.
1.5.2 Tóm tắt tác phẩm
Gia đình người anh trai của Anna có sự bất hòa v{ Anna - vợ của một quan
chức cao cấp của triều đình ở Perterburg, đ~ đi t{u đến Moskva để giúp anh chị
d}u hòa giải. N{ng đi cùng toa với b| tước phu nh}n Vroskaya. Đến Moskva, anh
trai của Anna đón ở nh{ ga t{u hỏa v{ con trai b| tước phu nh}n l{ Alexie Vronsky
cũng ra đón mẹ. Lúc n{y mọi người chưa kịp xuống t{u thì xảy ra một tai nạn
khủng khiếp: Một công nh}n bị c|n chết, sự kiện n{y l{m mọi người hết sức kinh
hoàng.
Cùng thời gian n{y, Lêvin, một điền chủ hầu như quanh năm sống ở nông
thôn, cũng đến Moskva với mục đích cầu hôn với cô con g|i út của gia đình
Cherbtsky là Kitty- người m{ đ~ để ý v{ có tình cảm từ l}u. Kitty mới 18 tuổi v{
bắt đầu gia nhập cuộc sống của người thượng lưu v{ được nhiều người để mắt
đến trong đó có Vronsky. Ch{ng l{ người tuấn tú, gi{u có quý ph|i v{ có tương lai
tốt đẹp ở triều đình v{ trong qu}n đội. Nên mặt dù Kitty cảm thấy mình quý mến
v{ tinh cậy Levin, song t}m hồn của cô g|i trẻ n{y lại hướng về Vronsky nhiều
hơn, nên n{ng đ~ từ chối lời cầu hôn của Lêvin.
Anna nhanh chóng giải quyết mối m}u thuẫn cho vợ chồng người anh. Vẻ
đẹp v{ khả |i đ~ hấp dẫn mọi người xung quanh kể cả Kitty (em g|i của Dolly chị
d}u Anna) trong buổi khiêu vũ cả Kitty v{ Anna đều đến. Kitty hạnh phúc v{ mong
chờ được nhảy cùng Vronsky nhưng n{ng thấy vẻ mặt của Vronsky khi nhảy cùng
Anna, n{ng bất ngờ nhận ra rằng Vronsky đ~ say mê Anna, điều đó khiến Kitty vô
cùng đau khổ.
Anna đón nhận tình cảm của Vronsky v{ xao xuyến vì tình cảm đó nên n{ng
cảm thấy có lỗi. N{ng đ~ vội v~ rời Moskva nhưng trên chuyến trở về Sankt -
Peterburg, Vronsky đ~ đi theo “để có mặt nơi n{o n{ng có”.
Chồng Anna l{ Alexei Karenin, lớn hơn n{ng hai mươi tuổi, l{ con người có
t}m hồn khô khan, chỉ biết có công việc, Anna lấy Karenin l{ do sự sắp đặt của

cũng đ~ mệt mỏi vì cuộc sống không chính thức của hai người, trong khi Anna
vẫn không giải quyết được việc ly hôn với chồng vì vướng bận chuyện con trai.
Karenin không cho n{ng nhận con nếu ly hôn, vì vậy n{ng không thể hợp thức hóa
cuộc sống lứa đôi với Vronsky. Những khó khăn đó cộng với sức ép của dư luận,
của những người quen thuộc xung quanh l{m cho quan hệ tình cảm của hai ngưới
c{ng lúc c{ng trở nên căng thẳng: Vronsky bực bội, mệt mỏi, còn Anna thì đau khổ
ghen tuông, nghi ngờ về tình yêu của ch{ng d{nh cho mình. Một lần sau trận tranh
c~i Vronsky bỏ về nh{ mẹ. Anna đau khổ với những ý nghĩ bi quan, tuyệt vọng.
N{ng định tìm ch{ng, nhưng lúc đến nh{ ga, Anna chợt nhớ đến c|i chết của người
công nh}n xe lửa v{ n{ng đ~ quyết định giải tho|t cho mình bằng c|ch lao đầu v{o
xe lửa. Sau khi Anna chết, Vronsky vô cùng đau khổ, ch{ng xin gia nhâp vào quân
đội tình nguyện giúp người Serbia trong cuộc chiến tranh Thổ Nhĩ Kỳ. Còn Lêvin
v{ Kitty vẫn tiếp tục cuộc sống gia đình hạnh phúc ở nông thôn v{ sinh được một
cậu con trai.


đời sống quý tộc Nga thế kỉ XIX m{ Anna Karenina l{ nh}n vật trung t}m.
Anna xuất th}n l{ một thiếu nữ thượng lưu trẻ trung xinh đẹp, một vẻ đẹp
hấp dẫn khiến bao người say mê. Đôi mắt n{ng “bí ẩn quyến rũ v{ đa tình cùng
một lúc vừa tìm kiếm vừa ban ph|t hạnh phúc”. N{ng đ~ khiến cho phu nh}n
Vronskya phải thảng thốt nói rằng “Tôi l{ b{ gi{, tôi có thể nói không kh|ch khí
rằng, b{ đ~ chinh phục tôi rồi đấy”. B| tước Vronsky thì lại thấy ở n{ng hiện lên
“một vẻ đẹp dịu d{ng v{ thùy mị lạ lùng trong gương mặt” và “qua c|i nhìn ngắn
ngủi Vronsky nhận thấy vẻ đẹp sôi nổi ngầm phản phất trên gương mặt n{ng, lúc ở
cập mắt long lanh, khi ở nụ cười tho|ng nở trên đôi môi tươi m|t” [2; tr.118]. Còn
Kitty (em g|i của Dolly - chị d}u của Anna), người thiếu nữ mười t|m tuổi khi gặp
Anna, cảm nghĩ đầu tiên của n{ng về một người thiếu phụ “giản dị v{ cởi mở,
nhưng vẫn mang trong mình một thế giới kh|c, một thế giới cao quý thơ mộng v{
phức tạp m{ cô không thể với tới” [3; tr.63] không những thế m{ Kitty còn đam mê
Anna theo kiểu một thiếu nữ rất trẻ có thể mê một thiếu phụ đ~ có chồng v{ lớn
hơn mình nhiều tuổi. Ba con người với ba c|ch nghĩ kh|c nhau, họ đều nhận thấy
Anna sở hữu một nét đẹp m{ không phải người phụ nữ thượng lưu n{o cũng có
được. L.Tolstosy đ~ x}y dựng hình ảnh Anna với vẻ đẹp của mẫu hình lý tưởng về
người phụ nữ Nga, một vẻ đẹp m{ không chỉ có hình thể bên ngo{i. M{ l{ một vẻ
đẹp to|t lên một t}m hồn nồng ch|y yêu thương của một tr|i tim nồng nhiệt, ấy
thế m{ cuộc đời người con g|i đó lại gặp biết bao đau thương v{ bất hạnh.
Nỗi bất hạnh của cuộc đời Anna l{ phải sống chung với người chồng m{
n{ng không hề yêu thương, n{ng sống trong sự ngưỡng mộ của nhiều người
nhưng thực chất đó l{ cuộc sống buồn ch|n với một người chồng khô khan về tình
cảm, giả tạo.
Alecxây Karenin- chồng Anna l{ một người có địa vị trong x~ hội, sau khi
rời khỏi nh{ trường ông đem hết t}m trí v{ nghị lực v{o sự nghiệp để gi{nh lấy
địa vị cao sang trong x~ hội. Ông luôn tỏ ra mình l{ một con người thông minh,
giao tiếp rộng, tính nết lạnh nhạt, đặc biệt ông l{ một tính đồ trung th{nh của Cơ
Đốc gi|o. Nếu Anna được miêu tả với một |nh mắt đa tình, quyến rũ thì Karenin
lại l{ một người có “đôi mắt to mệt mỏi đục lờ”, một “khuôn mặt lạnh lùng” nhất l{

trong t}m trí của ông ta, trong thực tế khi đối mặt với Anna ông ta không thể n{o
thực hiện được điều m{ ông muốn nói. Th|i độ dửng dưng của Anna khiến ông
không thể n{o nói ra c|i bản b|o c|o ấy được, lúc n{y ông nói chuyện với Anna
bằng th|i độ dịu d{ng v{ lo lắng “tôi muốn với mình như thế n{y v{ xinh mình nên
nghe tui đến đầu đến đũa.”[3; tr. 109], ông ta cho rằng mối liên hệ r{ng buộc giữa
hai người không phải l{ sợi d}y tình |i m{ l{ những gi|o lý tôn gi|o “cuộc đời
chúng ta gắn bó với nhau không phải do ý người m{ l{ do ý Chúa” [3; tr. 109], việc
quan t}m chăm sóc vợ đối với ông không phải xuất ph|t từ tình yêu m{ đó l{
nhiệm vụ, chính vì không có tình yêu nên ông chẳng cần hay nói đúng hơn l{ ông
không d|m tìm hiểu về đời sống tinh thần v{ tình cảm của vợ ra sao. Ông cũng đ~
từng thừa nhận rằng: “tôi không có quyền đi s}u v{o ch}n tơ kẻ tóc những tình cảm
của mình v{ nói chung, tôi cho thế l{ vô ích v{ có hại nữa…tình cảm của mình chỉ do
mình định đoạt” [ 3; tr. 109].
Có lẽ Karenin chưa từng nghĩ đến tình yêu nên ông ta cho rằng những việc
đó l{ vô ích, l{ có hại, nó vô ích vì nó không đem lại cho ông bất kỳ những lợi lộc gì
trong cuộc sống, nó có hại vì ông cho rằng việc tìm hiểu đời sống t}m hồn lẫn
nhau l{ một việc l{m thiếu tôn trọng người kh|c. Ông đ}u biết rằng Anna đ~ nhận
ra được những h{nh động, lý lẽ m{ ông đưa ra chỉ l{ để cố che đậy một t}m hồn
cằn cỗi, vô cảm trong ông m{ thôi. Đ|p lại tất cả những th|i độ đó l{ sự bình tĩnh
như không có chuyện gì xảy ra của Anna. N{ng không hề quan t}m tới những gì
mà Karenin đang nói vì n{ng biết rất rõ c|i m{ ông ta quan t}m lo ngại “đó l{ dư
luận công chúng” và “chưa bao giờ n{ng thấy chồng có bộ mặt lạ lẫm v{ đ|ng ghét
như thế”. C|i tình yêu m{ ông danh cho Anna không l{m n{ng hạnh phúc m{
ngược lại c{ng tạo thêm sự phẫn uất trong lòng. “Yêu {? Ông ta m{ đủ sức yêu
được {? Ví thử ông ta chưa từng nghe thấy nói đến tình yêu thì hẳn không bao giờ
ông ta dùng tới chữ đó. Thậm chí ông ta cũng không hiểu thế n{o l{ tinh yêu nữa
kìa” [3; tr. 110]. Karênin sống với vợ nhưng ho{n to{n không hiểu được vợ, ông ta
nói đến từ yêu nhưng ho{n to{n không biết yêu l{ gì. M}u thuẫn của hai người
ng{y c{ng căng thẳng nhưng bên ngo{i vẫn cố l{m ra như không có chuyện gì.
Anna vẫn tiếp tục gặp Vronsky, tình yêu của hai người c{ng lúc c{ng s}u

theo đó l{ những ý nghĩ về c|i chết, c|i chết vẫn thường xuất hiện, đeo đẳng n{ng
trong những giấc ngủ. “Lúc cô đẻ con, cô sẽ chết,…” đ}y chính l{ giấc mơ luôn |m
ảnh n{ng, tinh thần của n{ng bị rơi v{o hoảng loạn, luôn mong chờ c|i chết để
được giải tho|t.
Khi Anna sinh con cũng chính l{ lúc n{ng đứng giữa ranh giới sự sống v{
c|i chết, trong cơn hấp hối, n{ng lại muốn găp Karenin, kì lạ hơn l{ n{ng hết lời ca
ngợi v{ cầu xin ông ta tha thứ. Còn về phần Karenin, khi chưa gặp Anna ông rất
mong cô ấy chết thật nhanh để chấm dứt những nhục nh~ m{ n{ng đ~ mang lại
cho ông. Nhưng khi đứng trước mặt n{ng nhất l{ cảnh n{ng hấp hối, cùng với
những lời lẽ thú tội của n{ng, ông đ~ tha thứ cho Anna v{ giảng hòa với Vronsky,
tiếp đó ông hết lòng quan t}m đứa con g|i của Anna dù không phải l{ con ông,
h{nh động n{y của ông chứng tỏ trong ông vẫn còn một chút lòng nh}n. “Ông
không hề nghĩ luật lệ đạo Gia Tô m{ suốt đời ông không muốn theo, đ~ ra lệnh cho
ông phải tha thứ v{ yêu kẻ địch, nhưng một tình cảm yêu thương v{ khoan dung
x|n lạn tr{n ngập trong t}m hôn ông”. Ông nói với Vronsky với khẩu khí của một
người đầy lòng độ lượng “Tôi đ~ tha thứ cho n{ng v{ niềm hạnh phúc trong sự
khoan dung vạch cho tôi thấy bổn phận mình. Tôi đ~ tha thứ cho n{ng không chút
dè dặt. Tôi muốn chìa m| bên kia, cho nốt chiếc |o sơ mi khi người kia lấy mất chiếc
|o cho{ng của tôi. Tôi chỉ cầu Chúa để Người đừng tước đi của tôi c|i hạnh phúc
nằm trong sự khoan dung” [3; tr. 337]. H{nh động tha thứ cho vợ khiến cho
Karenin trở th{nh một con người cao thượng, nhưng rồi cuộc sống vẫn diễn ra
như trước, Karenin vẫn l{ con người khô khan ưa giả dối. Ông đ~ cho rằng: “Việc
tha thứ cho một kẻ hấp hối còn dễ d{ng hơn l{ tiếp tục o|n giận” [2; tr. 337]. Ông
đ~ rất sung sướng vì ông đ~ tha thứ v{ yêu thương kẻ thù, đúng như lời của Chúa
răn dạy, sự đau khổ của ông trước đ}y b}y giờ đổi lại bằng sự thanh thản trong
lòng, quan trọng hơn đó chính l{ sự cao thượng. Nguồn gốc của sự đau khổ nay
trở th{nh nguồn gốc của vui vẻ, nhưng ông thấy mọi người ngạc nhiên nhìn ông,
không hiểu ông v{ như đang chờ đợi h{nh động n{o đó ở ông. Việc tha thứ cho vợ
khiến cho Karenin trở th{nh một con người kh|c vượt lên trên x~ hội, nhưng cuộc
sống xung quanh thì vẫn như cũ, Karenin cảm thấy mình lẻ loi trước cuộc đời v{

tất cả tình yêu thương v{o đứa con trai. Đứa con ấy l{ niềm vui v{ cũng l{ hạnh
phúc duy nhất trong cuộc đời n{ng lúc bấy giờ. Khi từ nh{ anh trai trở về
Peterburg c}u hỏi đầu tiên m{ hỏi chồng l{ “Xegioja có khỏe không” v{ đến khi về
tới nh{ điều n{ng muốn nhìn thấy nhất chính l{ gương mặt của con trai yêu dấu
của mình. Chính cái “khuôn mặt kh|o khỉnh với m|y tóc búp, cặp mắt xanh, đôi
ch}n nhỏ rắn chắc đi tất thật căng” đ~ l{m cho Anna “cảm thấy niềm vui gần như
thể x|c khi được nhìn mặt con, được nó vuốt ve, v{ một an ủi tinh thần khi thấy lại
c|i nhìn đầy yêu thương trong trắng v{ tin cậy v{ được nghe những c}u hỏi ng}y
thơ của nó” [3; tr. 81]. Có thể nói thiên chức của người phụ nữ l{ được l{ l{m vợ
l{m mẹ, Anna cũng l{ người phụ nữ đồng thời cũng l{ một người mẹ hết lòng yêu