Bình giảng bài thơ Báo tiệp Tin thắng trận của Hồ Chí Minh
September 21, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: qt
Đề bài: Bình giảng bài thơ Báo tiệp (Tin thắng trận) của Hồ Chí Minh.
Hồ Chí Minh là nhà thơ lớn trong thời đại chúng ta. Thơ chữ Hán là phần tinh tuý nhất trong sự nghiệp thơ ca của Người.
Sau “Nhật kí trong tù”, Chủ tịch Hồ Chí Minh còn để lại chùm thơ chừ Hán viết tại chiến khu Việt Bắc trong 9 năm kháng chiến
chống Pháp xâm lược: “Nguyên Tiêu”, “Thu dạ”, “Báo tiệp”, “Tặng Bùi Công”… Đó là những bài thơ mang cảm hứng trữ tình,
biểu hiện một hồn thơ chiến sĩ tuyệt đẹp.
“Nguyệt thôi song vấn: – Thi hành vị?
Quân vụ nhưng mang vị tố thi.
Sơn lâu chung hưởng kinh thu mộng
Chính thị Liên khu báo tiệp thì”.
Hồ Chí Minh sáng tác bài thơ này vào năm 1948, một đêm trăng đẹp giữa núi rừng chiến khu, khi cuộc kháng chiến của quân dân
ta đang diễn ra vô cùng ác liệt. Câu thơ mở bài hết sức tự nhiên. Trăng đây cửa sổ hỏi thi nhân: “Thơ xong chưa”? (thi thành vị?)
Trăng xuất hiện đột ngột, thân tình. Tiếp theo là câu trả lời của Bác: “Vẫn còn bận việc quân, chưa làm thơ được” (Quân vụ
nhưng mang vị tô thi).
“Trăng vào cửa sổ đòi thơ, “ ’
Việc quân đang bận xin chờ hôm sau
Sự khất thơ của Bác là hoàn toàn hợp lí. Vì bận việc quân nên chưa có thơ. Trãng hãy vui lòng chờ một dịp khác. Cuộc đối thoại
giữa Bác với trăng chứa đựng bao tâm tình của đôi bạn tri âm, tri kỉ.
Năm 1948, cuộc kháng chiến chống Pháp bước sang năm thứ ba, quân và dân ta đang gặp bao khó khăn, gian khổ. Việc quân
việc nước thu hút tâm trí lãnh tụ suốt đêm ngày. Nhiều bài thơ của Bác đã nói lên điều đó:
“Yên ba thâm xứ đàm quân sự”.
(Giữa dòng bàn bạc việc quãn)
{Nguyên tiêu, 1948)
“Quân cơ, quốc kế thương đàm liêu”.
(Việc quân, việc nước bàn xong)
(Đối nguyệt)
Trở lại bài “Báo tiệp”, trăng đã xuất hiện, nhưng đối với thi nhân “đêm nay”, thơ cũng chưa xong được. Trong tù, không có hoa,
có rượu, chi có trăng cũng đã thành thơ. Trong hoàn cảnh kháng chiến, phải cần có thể một vài yếu tố nữa. Câu “chuyến” trong
bài tứ tuyệt nói về tiếng chuông ngân lên trên lầu núi, làm lay động giấc mộng đêm thu:
“Sơn lâu chung hưởng kinh thu mộng".

“Tin mừng thắng trận nở như hoa”.
(Mừng xuân, 1967)
“Bỗng nghe vần “thắng” vút lên cao”.
(Không đề, 1968)
“Tin thắng trận” (Báo tiệp) là một trong những bài thơ tứ tuyệt dặc sắc của Bác Hồ. Tâm hồn lãnh tụ chan hòa với tâm hồn thi sĩ.
Cuộc đối thoại giữa trăng với thi nhân tạo nên vẻ đẹp trữ tình, trong sáng và hồn nhiên đầy chất thơ. Thi liệu chọn lọc, tinh tế
trong biểu hiện và biểu cảm. Đọc bài thơ “Tin thắng trận”, ta thêm yêu tâm hồn lãnh tụ: trong kháng chiến gian khổ vẫn lạc quan
yêu đời yêu thiên nhiên, yêu vầng trăng đẹp. “Trăng xưa” đén thăm Bác trong cảnh lao tù, cùng chia sẻ với Bác nỗi đau mất tự
do. “Trăng nay” đến với Bác nơi núi rừng chiến khu để cùng với Bác vui mừng đón tin thắng trận. “Tin thắng trận” là một bài thơ
trăng rất độc đáo của nhà thơ Hồ Chí Minh. Tiếng chuông trong bài thơ như một tin hiệu báo tin một giai đoạn mới của cuộc
kháng chiến đã mở ra, quân và dân ta đang xốc tới với sức mạnh vô địch:
“Quân ta khí mạnh nuốt Ngưu Đẩu,
Thề diệt xâm lăng, lũ sói cầy”.
(Đăng sơn – Xuân Diệu dịch)
Read more: />