Vẻ đẹp ngôn ngữ trong Truyện Kiều của Nguyễn Du
November 14, 2014 - Chuyên mục: Văn mẫu THPT - Tác giả: Thu Huyền
Đề bài: Vẻ đẹp ngôn ngữ trong Truyện Kiều của Nguyễn Du.
Kiệt tác Truyện Kiều của Nguyễn Du, có giá trị về nhiều mặt. Một trong các giá trị nghệ thuật Truyện Kiều là về ngôn ngữ. Ngôn
ngữ trong Truyện Kiềq có sự kết hợp giữa ngôn ngữ dân gian và ngôn ngữ bác học.
Trong Truyện Kiều ta thấy Nguyễn Du vận dụng nhiều ngôn ngữ. Ta bắt gặp không ít câu rất hồn nhiên gần với khẩu ngữ:
- Bảy giờ mới rõ tăm hơi
Máu ghen đâu có lạ đời nhà ghen!
- Đừng điều nguyệt nọ hoa kia
Ngoài ra ai có tiệc gì với ai.
Những câu thơ không kém phần sâu sắc:
Trăm năm tính cuộc vuông tròn
Phải dò cho kỹ ngọn nguồn lạch sông.
Được xây dựng như một chiêm nghiệm từ cuộc sống bình dị hàng ngày của nhân dân với ngôn ngữ, thành ngữ vuông tròn và
không gian ngọn nguồn lạch sông, tỉnh, dò. Không có gì xa lạ với chúng ta mà sao qua cách sử dụng tài tình sáng tạo của Nguyễn
Du nó mang một ý nghĩa sâu sắc vô cùng về một quan niệm nhân đúng đắn.
Ta bắt gặp trong ca dao hình ảnh, cách nói:
Chàng ơi phụ thiếp làm chi
Thiếp như cơm nguội đỡ khi đói làng.
Đến Truyện Kiều của Nguyễn Du cách ví von so sánh đó được thể hiện:
Thiếp như hoa đã lìa cành
Chàng như con bướm lượn vành mà chơi.
Cách vận dụng thành ngữ một cách sáng tạo:
- Lo gì việc ấy mà lo
Kiến trong miệng chén có bò đi đâu.
- Rằng: nàng muôn dặm một thăn
Lại mang lấy tiếng dữ gần lành xa
- Cũng là mướp đắng mạt của một phường
- Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau.
Ta có thể kể ra rất nhiều ví dụ trong Truyện Kiều, Nguyễn Du đã sử dụng lời ăn tiếng nói của nhân dân trong đời sống hàng ngày.
Điều này cho ngôn ngữ, Truyện Kiều trở nên thân thuộc gần gũi với nhân dân và mang đậm tính dân tộc.

Chính ngôn ngữ ẩn dụ được vận dụng một cách sáng tạo khiến cho ngôn ngữ thơ ý nhị mà sâu sắc.
Trong truyện Kiều, Nguyễn Du đã dùng rất nhiều cách so sánh khác nhau: hơn kém, ngang bằng…
Kiều càng sắc sảo mặn mà
So bề tài sắc lại là phần hơn.
So sánh giữa hai con người với nhau.
Lấy hai vật để nói về con người với ý ngang bằng:
- Cũng phường buôn thịt bán người.
- Cũng là mướp đắng mạt của một phương.
- Phen này kẻ cắp bà già gặp nhau.
- Lửa tân càng dập càng nồng.
Biện pháp nhân hoá được thể hiện trong Truyện Kiều.
Hoa đào năm ngoái còn cười gió đông
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh
Ngôn ngữ trong Truyện Kiều là ngôn ngữ mang tính ước lệ giàu tính chất tượng trưng
Nói về nỗi buồn là nói về hoàng hôn, chiều tà:
Buồn trông cánh cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa.
Lấy thiên nhiên để thể hiện dòng trôi chảy của thời gian:
Sen tàn ác lại nở hoa Sầu dài ngày ngắn đông đà sang xuân.
Hay:
Sắn, ngô cành bích đã chen lá vàng
Ta còn thấy một thành công trong ngôn ngữ Truyện Kiều là ngôn ngữ chính xác mà không thể thay thế nó bằng ngôn ngữ khác:
Cậy em em có chịu lời
Ngồi bèn cho chị lạy rồi 8ẽ thưa.
Cậy, chịu và lạy ở đây tưởng như không hợp với văn cảnh nhưng thực ra nó chính xác mà không thể thay thế.
Có những loại ngôn ngữ chính xác đến mức chỉ một từ mà có thể diễn đạt được tính cách của nhân vật một cách hoàn chỉnh. Nó
nói lên được bản chất của nhân vât.
Ví dụ như chữ tót để nói lên thô lỗ, vô học của Mã Giám Sinh:
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng.
Chữ nhờn nhợt để diễn tả Tú Bà: