Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
ĐỀ CHÍNH THỨC
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI
KHU VỰC DUYÊN HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ
LẦN THỨ VI - NĂM 2013 – BẮC NINH
MÔN THI: LỊCH SỬ
KHỐI 10
(Thời gian: 180’ không kể thời gian giao đề)
(Đề thi gồm 7 câu in trong 01 trang)
Câu 1: (3 điểm)
Trình bày và nhận xét về những đặc điểm của điều kiện tự nhiên và sự phát triển ban
đầu về kinh tế của các quốc gia cổ đại phương Đông.
C©u 2: (3 điểm)
Chế độ phong kiến ở các nước phương Đông hình thành sớm nhưng kết thúc muộn
hơn chế độ phong kiến ở Tây Âu, đúng hay sai? Lấy dẫn chứng cụ thể chứng minh.
C©u 3: (3 điểm)
Vì sao giai cấp tư sản mới hình thành đã công khai đấu tranh chống lại giai cấp phong
kiến? Nêu những hình thức đấu tranh đầu tiên của giai cấp tư sản, kết quả và ý nghĩa của
nó.
C©u 4: (3 điểm)
Quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện bộ máy Nhà nước quân chủ chuyên chế
ở nước ta diễn ra như thế nào? Việc xây dựng, hoàn thiện bộ máy Nhà nước quân chủ đó có
ý nghĩa như thế nào.
C©u 5: (3 điểm)
Trình bày những thành tựu tiêu biểu của nền văn hoá, khoa học kĩ thuật ở nước ta từ
thế kỉ X đến thế kỉ XV.
C©u 6: (2,5 điểm)
Hãy nêu những biến đổi lớn của nhà nước phong kiến ở nước ta trong các thế kỉ XVI
– XVIII.
+ Có nhiều đất canh tác, mưa đều đặn....Vì vậy, cư dân dễ trồng trọt, chăn nuôi. 0,5điểm
+ Có nguồn nước dồi dào cung cấp cho sản xuất và sinh hoạt....là đường giao
thông quan trọng của đất nước.
- Khó khăn: thường xuyên xảy ra thiên tai, lũ lụt....cư dân phải lo đến công tác 0,5điểm
thuỷ lợi....Chính công việc trị thuỷ khiến mọi người gắn bó, ràng buộc nhau....
* Đặc điểm kinh tế:
- Đặc điểm nổi bật là sản xuất nông nghiệp trồng lúa nước gắn liền với công tác 0,5điểm
trị thuỷ lợi....
- Ngoài nghề nông, cư dân còn làm gốm, dệt vải. làm nghề luyện kim...đáp ứng
nhu cầu hàng ngày của mình. Chăn nuôi là một ngành kinh tế được cư dân
phương Đông kết hợp với nông nghiệp...đem lại nguồn thực phẩm và sức kéo 0,5điểm
đáng kể.
==> Tính chất của nền kinh tế: là nền kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc, mặc dù có
0,25đ
trao đổi nhưng thời kì đầu là hiện vật, sau này mới xuất hiện tiền.
* Nhận xét
- Do điều kiện tự nhiên trên lưu vực các sông nên cư dân sống tập trung đông 0,5điểm
đúc theo các bộ lạc gần gũi... Đó là điều kiện thuận lợi dẫn đến nhà nước sớm ra
đời ở đây.
- Sản xuất phát triển dẫn tới sự phân hoá xã hội....quan hệ bóc lột giữa quý tộc, 0,5điểm
địa chủ với nông dân bằng tô thuế, làm nảy sinh mâu thuẫn trong xã hội.
C©u 2: (3 điểm)
Chế độ phong kiến ở các nước phương Đông hình thành sớm nhưng kết thúc muộn
hơn chế độ phong kiến ở Tây Âu, đúng hay sai? Lấy dẫn chứng cụ thể chứng minh.
Câu 2
* Chế độ phong kiến ở .....là đúng
* Vì:
phong kiến sụp đổ.
C©u 3: (3 điểm)
Vì sao giai cấp tư sản mới hình thành đã công khai đấu tranh chống lại giai cấp phong
kiến? Nêu những hình thức đấu tranh đầu tiên của giai cấp tư sản, kết quả và ý nghĩa của
nó.
Câu 3
* Nguyên nhân:
- Đến thời kì trung đại, quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa hình thành.....làm
này sinh giai cấp tư sản và quan hệ sản xuất tư bản nhưng bị chế độ phong
kiến kìm hãm.
- Giai cấp tư sản trở thành giai cấp giầu có......muốn có hệ tư tưởng riêng,
nền văn hoá phù hợp với đời sống và lợi ích giai cấp mình
* Những hình thức đấu tranh đầu tiên...
- Phong trào văn hoá Phục hưng được coi là cuộc đấu tranh công khai đầu
tiên của giai cấp tư sản....
+ Thông qua các lĩnh vực: văn học, nghệ thuật, hội hoạ...tấn công vào hệ tư
tưởng lỗi thời phong kiến...giải phong tư tưởng tình cảm cho con người, đề
cao tinh thần dân tộc...
+ Qua đó, đóng vai trò tích cực trong việc phát động quần chúng tham gia
đấu tranh chống lại chế độ phong kiến...Mở đường cho sự phát triển cao của
văn hoá nhân loại.
- Cải cách tôn giáo, tiêu biểu là Lu-thơ và Can-vanh.....nhằm chống lại
những hoạt động ngăn cản của giáo hội đối với giai cấp phong kiến
+ Các tư tưởng cải cách tôn giáo đã tấn công trực tiếp vào giáo hội Thiên
chúa và chế độ phong kiến....
+ Cổ vũ và mở đường cho nền tư tưởng, văn hoá châu Âu phát triển cao
hơn.
+ Tổ chức quân đội theo hướng chính quy -> bảo vệ triều đình và đất nước.
-> Nhận xét: Xây dựng nhà nước độc lập tự chủ theo thiết chế quân chủ nhưng
còn sơ khai.
- Phát triển qua các thế kỉ XI-XIV (dưới thời Lí-Trần-Hồ):
1,0
+ Ở TW: Vua đứng đầu đất nước, nắm mọi quyền hành cao nhất về chính trị,
điểm
luật pháp, quân sự, nghi lễ, đối ngoại -> Tể tướng, các đại thần -> Sảnh, Viện,
Đài...
+ Ở địa phương: Lộ, trấn, phủ, huyện, châu, xã (...)
->Nhận xét: Bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế đã được hoàn thiện hơn
nhưng chuyên chế có mức độ, vua chia sẻ quyền lực với tể tướng và đại hành
khiển.
- Hoàn thiện ở thế kỉ XV (dưới thời Lê sơ): Với cải cách của vua Lê Thánh 1,0 điểm
Tông:
+ Ở TW: Các chức Tể tướng, Đại hành khiển bị bãi bỏ. 6 bộ được thành lập,
trực tiếp cai quản mọi việc và chịu trách nhiệm trước vua, Ngự sử đài có quyền
cao hơn trước…
+ Ở địa phương: Chia cả nước thành 13 đạo thừa tuyên (có 3 ti phụ trách), dưới
là phủ, huyện, châu, xã….
->Nhận xét: Bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế được kiện toàn, thống nhất,
chặt chẽ từ trung ương xuống địa phương, vua nắm toàn bộ quyền hành.
* Ý nghĩa:
0,5
- Bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế được hoàn thiện là điều kiện để vua
điểm
tập trung toàn bộ quyền lực trong tay, tiến hành những chính sách mạnh mẽ để
phát triển đất nước.
- Giúp tình hình chính trị ổn định, là nền tảng để phát triển kinh tế, văn hóa đất
nước và thực hiện chính sách đoàn kết dân tộc và chính sách ngoại giao có hiệu
0,5điểm
0,25điểm
C©u 6: (2,5 điểm)
www.nbkqna.edu.vn
4
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
Hãy nêu những biến đổi lớn của nhà nước phong kiến ở nước ta trong các thế kỉ XVI
– XVIII.
Câu 6
- Đầu thế kỉ XVI, nhà Lê sơ lâm vào khủng hoảng .....các thế lực phong
(2,5điểm) kiến nổi dạy tranh chấp quyền lực, nhất là thế lực Mạc Đăng Dung...thành
lập triều đại mới – triều Mạc....
- Cuộc nội chiến Nam Bắc triều giữa các cựu thần nhà Lê ... thành lập
chính quyền ở Thanh Hoá – Nam triều đối đầu với nhà Mạc ở Thăng
Long – Bắc Triều... Nhà Mạc bị lật đổ, đất nước được thống nhất lại,
nhưng mâu thuẫn xã hội vẫn gay gắt.
- Cuộc chiến tranh Trịnh – Nguyễn ....Năm 1672 hai bên giảng hoà, lấy
sông Gianh làm giới tuyến, đất nước bị chia thành Đàng Trong và Đàng
Ngoài, với hai chính quyền riêng biệt.....
==> Như vậy, nhà nước phong kiến ở nước ta trong các thế kỉ XVI –
XVIII khủng hoảng kéo dài, gây nên hậu quả hết sức nặng nề cho đất
nước....
0,5điểm
0,75điểm
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
Sở Giáo dục & Đào tạo TTHuế
Trường THPT Chuyên Quốc Học
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI
VÙNG DUYÊN HẢI ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ LẦN THỨ VI
MÔN : LỊCH SỬ
THỜI GIAN 180 PHÚT
CÂU 1 (3 điểm)
Trình bày những thành tựu nổi bật và ảnh hưởng sâu sắc của nền văn hoá Hy
Lạp, Rô Ma đối với đời sống của nhân loại?
CÂU 2 (3 điểm)
Bằng những sự kiện Lịch sử có chọn lọc, hãy chứng minh chế độ phong kiến
Trung Quốc dưới thời Đường phát triển đến đỉnh cao?
CÂU 3 (2.5 điểm)
Tại sao thời sơ kỳ trung đại (thế kỷ V đến thế kỷ X ), ở châu Âu tồn tại chế độ
phong kiến phân quyền ?
CÂU 4 (3.0 điểm)
Lập bảng so sánh các quốc gia Văn Lang – Âu Lạc, Cham-pa và Phù Nam theo
các yêu cầu sau: cơ sở nền văn hóa, thời gian tồn tại, chính trị, kinh tế, kết cấu xã
hội, văn hóa.
CÂU 5 (3.0 điểm)
Nêu những đóng góp của Hai Bà Trưng, Lý Bí, Triệu Quang Phục, Khúc Thừa
Dụ và Ngô Quyền trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc thời Bắc thuộc. Từ đó,
hãy rút ra những nhận xét chung về phong trào đấu tranh chống Bắc thuộc của nhân
1
Lạp, Rô Ma đối với đời sống của nhân loại?
*Những thành tựu nổi bật.
0,5
+ Thiên văn, lịch và chữ viết
- Người Hy Lạp hiểu biết chính xác về quả đất và hệ mặt trời.
- Lịch Julius (năm 46TCN) công bố: 1năm có 365 ¼ ngày, năm nhuận 366 ngày…
- Sáng tạo hệ số chữ cái A,B,C…( Chữ cái Latinh) và chữ số La mã.
0,5
+ Sự ra đời của khoa học
Từ những hiểu biết khoa học người Hy lạp và Rô ma phát triển thành khoa học: Những
định lý, định đề có giá trị khái quát hoá cao.
- Toán học và vật lý: Các định lý của Ta let, Pytago, Ơ clit, Acsimet…
- Lịch sử và địa lý: Hê rô đôt, Xtra-bôn.
+ Văn học: Các tác phẩm Hô-me-rơ, Esin, Xô phôc, Viec ghin…
+ Nghệ thuật: Kiến trúc, điêu khắc, tạc tượng…
* Ảnh hưởng của nền văn hoá Hy Lạp , Rô Ma đối với đời sống nhân loại
Văn hoá Hy Lạp, Rô Ma đã đạt tới trình độ sáng tạo văn hoá cao hơn trước.
+ Văn hoá Hy Lạp, Rô Ma là những phát minh khoa học: Tính lịch chính xác, phát
minh chữ viêt, hệ thống chữ cái, hệ số La Mã và là những cống hiến lớn lao của cư dân
Địa Trung Hải cho nền văn minh nhân loại.
+ Văn hoá Hy Lạp, Rô Ma đạt tới trình độ khái quát hoá trong nhiều lĩnh vực khoa
học, nhất là khoa học tự nhiên đã để lại những định lý, định đề có giá trị đặt tiền đề…,
đặt nền móng cho khoa học nhân loại sau này.
+ Văn học nghệ thuật mang tính nhân đạo sâu sắc, đề cao cái thiện, cái đẹp đạt đến
trình độ hoàn thiện ngôn ngữ cổ đại...
Kết luận: Văn hoá Hy Lạp, Rô Ma thể hiện sức sáng tạo kỳ diệu của con người, để
lại di sản văn hoá vô giá đóng góp vào kho tàng văn hoá của nhân loại...
Câu
của địa chủ, quan lại; Thực hiện nghĩa vụ “tô, dung, điệu”, áp dụng kĩ thuật canh tác mới
vào sản xuất, nhờ đó năng suất lúa tăng.
1.0
+ Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển thịnh đạt:
- Thủ công nghiệp: xuất hiện các xưởng thủ công đóng thuyền, luyện sắt có hàng
chục người làm.
- Thương nghiệp: các tuyến đường giao thông được hình thành, đặc biệt là việc
hình thành con đường tơ lụa tạo điều kiện cho việc giao lưu, buôn bán giữa Trung Quốc
với các nước được đẩy mạnh.
0.75
* Văn hóa đạt nhiều thành tựu, đặc biệt là trên hai lĩnh vực:
+ Văn học: Thơ Đường có số lượng lớn, phản ánh sâu sắc đời sống xã hội lúc bấy
giờ và đạt đến trình độ cao về nghệ thuật. Tiêu biểu là các nhà thơ Lý Bạch, Đỗ Phủ,
Bạch Cư Dị.
+ Tôn giáo: Phật giáo ngày một thịnh hành, biểu hiện là các nhà sư sang Ấn Độ và 0.25
các nhà sư Ấn Độ sang Trung Quốc để tuyền đạo, chùa chiền được xây dựng nhiều nơi.
Nho giáo phát triển thêm về lí luận.
Kết luận: Thời Đường, Trung Quốc trở thành đế quốc phong kiến phát triển nhất,
điều đó chứng tỏ, chế độ phong kiến Trung Quốc dưới thời Đường đạt đến đỉnh cao.
Câu
Tại sao thời sơ kỳ trung đại (thế kỷ V đến thế kỷ X ), ở châu Âu tồn tại chế độ 2.5
phong
kiến phân quyền ?
3
Cùng với các quý tộc vũ sĩ và quan lại, quý tộc tăng lữ cũng dân dần trở thành tầng 0,25
lớp riêng, vừa có đặc quyền vừa giàu có. Họ trở thành các lãnh chúa phong kiến. Nô lệ
tự cung tự cấp, không có trao đổi bên ngoài.
Với những lý do trên ta có thể khẳng định chế độ phong kiến châu Âu (V-X) là
chế độ phong kiến phân quyền.
Câu Lập bảng so sánh các quốc gia Văn Lang – Âu Lạc, Cham-pa và Phù Nam theo các
4 yêu cầu sau: cơ sở nền văn hóa, thời gian tồn tại, chính trị, kinh tế, kết cấu xã hội, văn
hóa.
Nội dung
Cơ sở
nền văn
hóa
Thời gian
0,75
0,5
0,25
0,25
3.0
Văn Lang – Âu Lạc
Văn hóa Đông Sơn
(1.0)
Cham-pa
Văn hóa Sa Huỳnh
(1.0)
- Chia nước làm 4 châu, dưới
châu có huyện, làng.
- Thể chế chính trị quân
chủ theo kiểu Ấn Độ do
vua đứng đầu nắm mọi
quyền hành.
- Là một nước giàu
mạnh, thường xuyên
đem quân chinh phục
các nước láng giềng.
- Kinh tế chủ yếu là nông - Nghề nông trồng lúa,
nghiệp trồng lúa, sử dụng chăn nuôi.
công cụ bằng sắt và sức kéo - Thủ công nghiệp rất
trâu, bò, guồng nước trong
phát triển gồm nhiều
sản xuất.
ngành nghề: gốm, luyện
- Nghề thủ công: dệt, làm đồ
kim, nghề kim hoàn gắn
trang sức, làm gốm, đóng
với ngoại thương đường
gạch,…kỹ thuật xây tháp đạt
biển.
trình độ cao.
- Nghề khai thác lâm thổ sản
phát triển.
9
Hin-đu giáo.
- Nghệ thuật ca, múa
nhạc khá phát triển.
Câu
Nêu những đóng góp của Hai Bà Trưng, Lý Bí, Triệu Quang Phục, Khúc Thừa
5 Dụ và Ngô Quyền trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc thời Bắc thuộc. Từ đó,
hãy rút ra những nhận xét chung về phong trào đấu tranh chống Bắc thuộc của nhân
dân ta từ thế kỉ I đến thế kỉ X.
* Những đóng góp…
+ Hai Bà Trưng:
- Lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Đông Hán xâm lược, lần đầu tiên giành được
nền độc lập, tự chủ cho dân tộc.
- Sau đó tiếp tục lãnh đạo nhân dân ta kháng chiến chống quân xâm lược nhà Hán
để bảo vệ nền độc lập, tự chủ ấy.
+ Lý Bí:
- Liên kết với các hào kiệt, nổi dậy khởi nghĩa chống quân nhà Lương giành được
thắng lợi, khôi phục nền độc lập, tự chủ cho dân tộc.
- Thành lập nước Vạn Xuân độc lập.
+ Triệu Quang Phục:
-Kế tục sự nghiệp của Lý Bí tổ chức cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà
Lương giành thắng lợi.
- Tiếp tục đưa đất nước trở lại thanh bình trong một thời gian.
+ Khúc Thừa Dụ:
- Lãnh đạo nhân dân nổi dậy giành chính quyền, đã đánh đổ ách thống trị của nhà
Đường.
- Cuộc khởi nghĩa của Khúc Thừa Dụ thắng lợi đã đánh dấu sự thắnh lợi về cơ bản
cuộc đấu tranh vũ trang trong hơn một nghìn năm Bắc thuộc, đặt cơ sở cho nền độc lập
lâu bền của dân tộc.
+ Ngô Quyền:
thế kỉ I đến thế kỉ X:
- Thời gian: các cuộc đấu tranh chống Bắc thuộc của nhân dân ta nổ ra liên tục, sôi
nổi, quyết liệt. Điều đó thể hiện ý chí đấu tranh giành độc lập dân tộc đã nảy sinh ngay
từ khi bọn phong kiến phương Bắc xâm lược nước ta.
- Qui mô: tính rộng khắp các địa phương, các quận huyện.
- Lực lượng tham gia: các cuộc khởi nghĩa đã lôi cuốn được đông đảo các tầng lớp
nhân dân tham gia, tạo nên sức mạnh để chống phong kiến phương Bắc xâm lược.
- Mục đích: các cuộc đấu tranh có qui mô lớn nhỏ khác nhau song đều nhằm mục
đích giành độc lập dân tộc.
- Kết quả: cáccuộc khởi nghĩa đều giành được những thắng lợi nhất định, nhiều
cuộc khởi nghĩa đã lập được chính quyền tự chủ trong một thời gian.
- Các cuộc khởi nghĩa đã tạo nên truyền thống yêu nước chống ngoại xâm của dân
tộc ta, góp phần cổ vũ tinh thần đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân ta trong các
thế kỉ sau.
Câu
Hãy phân tích nét đặc sắc của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lý 6 Trần .“An Nam tứ đại khí” là những công trình nào?
3.0 2.5
* Nét đặc sắc của nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc thời Lý - Trần:
0,5
Kiến trúc:
+ Chủ yếu phát triển theo hướng Phật giáo, gồm: chùa, tháp, đền tiêu biểu như
Chùa Một cột, tháp Báo Thiên, Chùa Chân Giáo, đền Đồng Cổ...(mô tả chùa Một Cột:
“Giữa hồ dựng lên một cột đá, trên cột đá nở một bông sen ngàn cánh, trên bông sen lại
gác 1 toà điện, trên điện đặt tượng Phật vàng...”)
+ Có một số công trình ảnh hưởng của Nho giáo bằng cung điện. thành quách, thành
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
chuông Qui Điền.
+ Vạc Phổ Minh: Đúc bằng đồng thời Trần, đặt ở sân chùa Phổ Minh (Nam Định),
vạc sâu và nặng hơn 4 tấn...Tất cả đều bị tàn phá khi quân Minh sang xâm lược, lấy
đồng đúc súng đạn.
Câu
Từ thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII, nhà nước phong kiến Việt Nam có những biến
7 đổi gì? Hãy so sánh và nhận xét điểm khác biệt của Nhà nước Lê - Trịnh Đàng
Ngoài với chính quyền Đàng Trong.
* Sơ lược tình hình
Triều Lê được đánh giá là một triều đại thịnh trị nhất trong lịch sử phong kiến Việt
Nam, bộ máy phong kiến hoàn chỉnh, giáo dục thi cử đạt đến cực thịnh. Song sang thế
kỷ XVI cuộc Khủng hoảng xã hội làm sụp đổ nhà Lê Sơ, từ đó Nhà nước phong kiến
Đại Việt có những biến đổi lớn.
* Biến đổi Nhà nước phong kiến.
- Đầu thế kỷ XVI, nhà Lê lâm vào khủng hoảng, lợi dụng sự suy yếu này, các thế
lực phong kiến nổi dậy tranh chấp quyền lực làm cho nhà Lê càng thêm suy yếu.
- Năm 1587, Thái phó Mạc Đăng Dung phế truất nhà Lê - lập triều Mạc, nhà Mạc
củng cố chính quyền, tổ chức lại bộ máy quan lại. Cơ bản hệ thống bộ máy nhà nước và
pháp luật của nhà Lê vẫn tiếp tục duy trì, tình hình đất nước dần ổn định.
- Do sự chống đối của cựu thần nhà Lê và chính sách cắt đất thần phục nhà Minh
đã gây nên sự bất bình của quan lại và nhân dân, nhà Mạc bị cô lập.
- Cuộc chiến tranh Nam - Bắc triều kéo dài gần 50 năm (từ 1545 đến 1592) và tiếp
đó là chiến tranh Trịnh Nguyễn trong vòng 45 năm (1627 - đến 1672) giữa hai họ
Trịnh - Nguyễn đã tàn phá đất nước hết sức nặng nề, độc lập dân tộc và toàn vẹn lãnh
thổ bị xâm phạm, đất nước chia cắt làm hai miền: Đàng Ngoài và Đàng Trong.
Tình trạng chia cắt đất nước kéo dài cho đến cuối thế kỷ XVIII tạo nên nhiều
biến chuyển sâu sắc của Nhà nước phong kiến Việt Nam giai đoạn này.
So sánh và nhận xét điểm khác biệt chính quyền đàng trong và Nhà nước phong
kiến đàng ngoài.
cải tổ cơ cấu chính quyền theo qui cách một triều đình đế vương, các chúa Nguyễn ra
sức xây dựng chính quyền riêng ở đàng trong..
- Cơ cấu chính quyền Đàng Trong được xây dựng, đứng đầu là Chúa ( phủ Chúa
đóng ở Phú Xuân) dưới có 12 dinh (mỗi dinh có 2 ty trông coi), dưới dinh là phủ,
huyện, thuộc, ấp.
0,75
* Điểm khác biệt giữa nhà nước Đàng Ngoài và chính quyền Đàng Trong.
+ Đàng Ngoài chính quyền được tổ chức hoàn chỉnh hơn, chế độ chọn quan như thời
Lê, quân đội được tổ chức chặt chẽ, pháp luật theo quốc triều hình luật có bổ sung
nhưng vua chỉ là bù nhìn còn mọi quyền hành nằm trong tay phủ chúa. Bộ máy nhà
nước hoàn chỉnh từ Trung ương đến địa phương,.
Vì vậy gọi là nhà nước phong kiến đàng ngoài
+ Chính quyền Đàng Trong không hoàn chỉnh phân tán quyền hành nằm trong tay
các chúa, chính quyền trung ương chưa được xây dựng . Năm 1744 chúa Nguyễn Phúc
Khoát xưng vương xây dựng chính quyền trung ương nhưng đến thế kỷ XVIII vẫn chưa
hoàn chỉnh.
Vì vậy, được gọi là chính quyền Đàng Trong.
Kết luận: Chính sự khác biệt giữa bộ máy Nhà nước của Đàng Trong và Đàng Ngoài
nên suốt thế kỷ XVI đến thế kỷ XVIII, mặc dù đất nước chia cắt làm hai Đàng, nhưng
theo quan niệm của nhân dân ta, Đàng Trong và Đàng Ngoài chỉ là hai khu vực của
quốc gia Đại Việt chứ không tách gọi là hai nước.
............HẾT...........
(Đáp án 7 câu gồm có 7 trang)
www.nbkqna.edu.vn
13
Phân tích nguyên nhân thắng lợi của 3 lần kháng chiến chống quân Mông –
Nguyên ở thế kỉ XIII của nhân dân ta dưới thời Trần.
Câu 7: (3,0 điểm)
Nguyên nhân nào dẫn đến sự chia cắt đất nước ta trong các thế kỉ XVI-XVIII?
Sự chia cắt này ảnh hưởng như thế nào đến tiến trình phát triển của lịch sử dân tộc?
............................Hết.............................
*Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Giám thị không giải thích gì thêm.
www.nbkqna.edu.vn
14
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
SỞ GD & ĐT BẮC GIANG
TRƯỜNG THPT CHUYÊN
BẮC GIANG
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI
KHU VỰC DUYÊN HẢI VÀ ĐỒNG BẰNG BẮC BỘ LẦN VI
MÔN: LỊCH SỬ LỚP 10
Thời gian làm bài 180’
(Đáp án gồm 07 câu, 10 trang)
Câu
Nội dung
Điểm
Câu So với văn hoá cổ đại phương Đông, văn hoá cổ đại Hi Lạp và Rô-ma
3,0
1
0,25
biết khoa học mới thật sự trở thành khoa học.
+ Tóan học: vượt lên trên việc ghi chép, giải các bài riêng biệt. Toán học
thực sự trở thành khoa học mang tính khái quát cao thành các định lý,
định đề. Ví dụ: Talét, Pitago, Ơclít,…
+ Vật lý: Ác-si-mét với công thức tính diện tích, thể tích hình trụ, hình
0,25
cầu, nguyên lí vật nổi,…
www.nbkqna.edu.vn
15
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
+ Sử học: Phương Đông chỉ là sự ghi ché tản mạn, thuần túy kiểu biên
niên. Các sử gia Hi Lạp và Rô-ma đã biết tập hợp tà liệu để phân tích và
trình bày có hệ thống lịch sử một nước hay một cuộc chiến tranh. Ví dụ:
Hê-rô-đốt viết Lịch sử chiến tranh Hi Lạp – Ba Tư.
0,25
+ Địa lý học: nhà địa lý học Xtrabôn của Hi Lạp cổ có nhiều đóng góp
nổi tiếng trong tìm hiểu vùng Địa Trung Hải và để lại nhiều tài liệu có
giá trị.
- Về văn học:
tầng lớp quý tộc chủ nô chỉ chuyên lao động trí óc, làm chính trị hoặc
sáng tạo khoa học, nghệ thuật.
+ Sự tiến bộ của xã hội – chính trị: thể chế dân chủ, tạo nên bầu không
khí tự do tư tưởng, đem lại giá trị nhân văn hiện thực cho nội dung văn
www.nbkqna.edu.vn
16
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
hóa.
Câu Phân tích những điểm khác nhau (về sự thành lập, tôn giáo, kiến
2
3,0
trúc và vị trí) của hai vương triều Gúp – ta và Đê – li trong lịch sử
phong kiến Ấn Độ.
1. Khác nhau về sự thành lập
0,5
- Vương triều Gúp- ta (319-467), do vua Gúp – ta, người gốc Ấn Độ sáng
lập, trải qua gần 150 năm, với 9 đời vua, thống nhất được toàn bộ miền
Bắc và miền Trung Ấn Độ.
- Vương triều Hồi giáo Đê-li (1206-1526), do người Hồi giáo gốc Thổ
(Tuốc) ở Trung Á, tấn công và chinh phục các tiểu quốc của người Ấn
Độ rồi lập ra vương quốc Hồi giáo Ấn Độ.
2. Khác nhau về tôn giáo
17
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
- Vương triều Hồi giáo Đê-li, tạo điều kiện cho nền văn hóa mới (văn
hóa Hồi giáo) được du nhập vào Ấn Độ, tạo nên sự đa rạng và phong phú
của văn hóa Ấn Độ; Bước đầu tạo ra sự giao lưu văn hóa Đông – Tây.
Câu Các thành thị Tây Âu thời trung đại ra đời và hoạt động như thế
3
2,5
nào? Nêu vai trò của thành thị đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa
khu vực thời kì này.
1. Các thành thị Tây Âu thời trung đại ra đời và hoạt động như thế
nào?
Các thành thị trung đại Tây Âu xuất hiện (thế kỉ XI)
- Từ thế kỉ XI, lực lượng sản xuất trong xã hội Tây Âu có nhiều biến đổi:
0,25
Trong nông nghiệp, việc tạo ra những công cụ mới, sự hoàn thiện về kĩ
thuật, mở rộng diện tích gieo trồng, đồng cỏ…. năng xuất lao động tăng,
sản phẩm nông nghiệp trở nên phong phú, thừa thãi; Trong các ngành thủ
công nghiệp đã diễn ra quá trình chuyên môn hóa. Một số thợ giỏi chỉ
làm một nghề thủ công riêng biệt như rèn, mộc, đồ da, đồ gốm… và sống
bằng việc trao đổi sản phẩm thủ công của mình với những nông nô khác.
- Sự phát triển của lực lượng sản xuất dẫn đến thủ công nghiệp tách khỏi
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
phương.
- Các thương nhân châu Âu hàng năm còn tổ chức những hội chợ lớn
0,25
hoặc cao hơn là thành lập các thương đoàn để trao đổi, buôn bán.
2. Vai trò của thành thị đối với sự phát triển kinh tế, văn hóa.
0,75
- Sự phát triển của các ngành thủ công nghiệp và thương nghiệp trong
các thành thị đã góp phần phá vỡ nền kinh tế tự nhiên của các lãnh địa,
tạo điều kiện cho kinh tế hành hóa giản đơn phát triển. Thành thị còn góp
phần tích cực xóa bỏ chế độ phong kiến phân quyền, thống nhất thị
trường, quốc gia, dân tộc.
- Hình thành một nền giáo dục mới, mở mang tri thức cho mọi người.
Thị dân đã xây dựng nhiều trường học riêng cho con em mà không phụ
thuộc vào Giáo hội Kitô. Những trường học thành thị là cơ sở để hình
thành hàng loạt các trường đại học trong những thế kỉ XI-XIII, như
trường Đại học Bô lô nha (Italia), Đại học Xoóc bon (Pháp), Đại học Oxphớt (Anh)…
Lập bảng về quốc gia Văn Lang - Âu Lạc và Chămpa theo các nội
3,0
Câu dung sau: Cơ sở hình thành và địa bàn, bộ máy nhà nước, kinh tế,
4
chia thành 15 bộ....
đại thần. Đất nước
0,5
chia thành 4 khu vực
www.nbkqna.edu.vn
19
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
hành chính lớn....
Chủ yếu là nông nghiệp trồng lúa, Chủ yếu là nông
Kinh tế
kết hợp với sản xuất thủ công, nghiệp trồng lúa, kết
chăn nuôi....
Văn
0,5
hợp với thủ công, khai
thác lâm thổ sản.....
hoá Người Việt cổ ở nhà sàn, có tục Người Chăm ở nhà
5
3,0
và phân tích một cuộc khởi nghĩa có ảnh hưởng lớn đến tiến trình
lịch sử nước ta sau này.
Bốn cuộc khởi nghĩa tiêu biểu:
1,0
+ Khởi nghĩa Hai Bà Trưng năm 40.
+ Khởi nghĩa của Lí Bí và sự thành lập nhà nước Vạn Xuân (542-603).
+ Khởi nghĩa của Khúc Thừa Dụ đã giành thắng lợi và giành quyền tự
chủ (905).
+ Ngô Quyền với chiến thắng Bạch Đằng năm 938.
Phân tích Sự kiện Ngô Quyền với chiến thắng Bạch Đằng năm 938: 0,5
www.nbkqna.edu.vn
20
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
Năm 931, Dương Đình Nghệ lãnh đạo nhân dân đánh bại quân Nam Hán,
thay họ Khúc nắm quyền tự chủ.
- Đầu năm 937, ông bị Kiều Công Tiễn giết hại để đoạt lấy chức Tiết độ 0,25
sứ. Công Tiễn cho người sang cầu cứu vua Nam Hán. Lợi dụng cơ hội
này, quân Nam Hán kéo sang xâm lược nước ta lần thứ hai.
- Ngô Quyền nhanh chóng tiến quân vào thành Đại La (Hà Nội), bắt giết 0,75
0,5
Khải gạt bỏ hiềm khích) và sự đoàn kết ủng hộ nhà Trần của toàn dân ta
đã tạo thành sức mạnh vô địch đánh bại quân xâm lược Mông –
Nguyên…
- Thực hiện kế hoạch đánh giặc hợp lý, sáng tạo: vườn không nhà trống,
0,5
tránh chỗ mạnh của địch đánh vào chỗ yếu của chúng, chuyển hóa lực
lượng giữa ta và địch theo hướng có lợi cho ta và cuối cùng giành chiến
thắng quyết định…..
www.nbkqna.edu.vn
21
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
- Lòng yêu nước của nhân dân ta (quân sĩ khắc trên tay chữ sát thát, các
0,25
bô lão đồng thanh hô đánh trong hội nghị Diên Hồng…) là yếu tố quan
trọng dẫn đến thắng lợi…
- Quân Nguyên – Mông từ xa đến không hợp phong thổ, khí hậu lại chủ
0,25
quan, kiêu căng …..
0,25
dựng lực lượng và tôn Lê Duy Ninh lên làm vua, lập lại triều Lê, đóng ở
Thanh Hóa, gọi là Nam triều -> Cuộc nội chiến Nam-Bắc triều kéo dài
trong gần 50 năm (1545-1592
- Sự chia cắt Đàng Trong-Đàng Ngoài:
0,25
+ Do mâu thuẫn trong nội bộ Nam triều: Trịnh Kiểm thâu tóm mọi
quyền hành trong tay, tìm cách loại bỏ dần những ảnh hưởng của họ
Nguyễn.
+ Trước tình hình đó, Nguyễn Hoàng-con trai của Nguyễn Kim đã xin
0,25
vào trấn thủ ở Thuận Hóa, sau là cả Quảng Nam, biến vùng này trở thành
vùng đất của tập đoàn phong kiến Nguyễn, ra sức xây dựng lực lượng để
www.nbkqna.edu.vn
22
Tổng hợp một số đề thi đề xuất môn Lịch Sử 10 của một số trường trên toàn quốc
chống họ Trịnh
+ Chiến tranh Trịnh-Nguyễn bùng nổ từ 1627-1672, cuối cùng, 2 bên
0,5
ĐỀ ĐỀ XUẤT THI OLIMPIC TẠI
TRƯỜNG THPT CHU VĂN AN
TRƯỜNG THPT TRẦN PHÚ – HẢI PHÒNG
NĂM HỌC 2012 – 2013
Môn : Lịch sử 10
Thời gian làm bài: 180 phút, không kể thời gian giao đề
Đề thi gồm 01 trang
---------------------ĐỀ BÀI
Câu 1: ( 3,0 điểm)
Văn hóa cổ đại Hy Lạp – Rôma phát triển hơn văn hóa cổ đại phương Đông ở những điểm
nào? Giải thích tại sao văn hóa cổ đại Hy Lạp – Rôma phát triển cao hơn văn hóa phương Đông ?
Câu 2: (3,0 điểm)
Vẽ sơ đồ biểu hiện khái quát sự phát triển kinh tế thời Đường – Tống của Trung Quốc
phong kiến?
Câu 3: (2,5đ)
Trình bày sự ra đời, hoạt động kinh tế và vai trò của thành thị trung đại Tây Âu phong kiến?
Câu 4: (3,0 điểm) Nước Văn Lang – Âu Lạc:
- Điều kiện cần thiết đưa đến sự ra đời nhà nước Văn Lang
- Nét đặc sắc trong đời sống tinh thần của cư dân Văn Lang – Âu Lạc
- Ý nghĩa sự ra đời nhà nước Văn Lang – Âu Lạc
Câu 5: (3,0 điểm)
Trình bày ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Bạch Đằng năm 938? Hãy đánh giá công lao của
Ngô Quyền trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc năm 938?
Câu 6: (2,5 điểm)
Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến Việt Nam được hoàn thiện như thế nào trong các thế
kỉ X – XV?
Câu 7: (3,0 điểm)
- Chế độ dân chủ cổ đại tạo điều kiện để con người (chủ nô) được tự do phát triển tài năng sáng tạo
(0,25đ)
Câu 2: (3,0đ)
Sự phát triển kinh tế thời
Đường – Tống
Nông nghiệp
Chế độ
“Quân
điền”
Tô
thuế
Thủ công nghiệp
Dệt
vải,
lụa
In
Thương nghiệp
Gốm
sứ
Con
đường tơ
Copyright: Tài liệu đại học ©