"Việt Bắc" được coi là đỉnh cao của thơ ca kháng chiến chống Pháp, nhưng trước hết là một trong những đỉnh cao của thơ Tố
Hữu. Bởi nó không chỉ thể hiện những tình cảm lớn lao của nhà thơ đối với kháng chiến, cách mạng mà nó còn kết tinh trong
đó những đặc sắc trong thế giới nghệ thuật của Tố Hữu. Đó là những đặc trưng về chất trữ tình chính trị của thơ THữu, là đặc
trưng về tính dân tộc, về màu sắc dân gian trong ngôn ngữ thơ của Tố Hữu. Vì thế bài thơ vừa đem đến cho người đọc những
nhận thức sâu sắc về niềm tự hào đối với cuộc khchiến thần thánh của chúng ta, lại vừa đem đến cho người đọc những rung
cảm thẩm mỹ hết sức mạnh mẽ. Có thể thấy những đặc sắc này ngay từ những dòng thơ mở đầu của "Việt Bắc".
"Mình về mình có nhớ ta
.........................................
Tân Trào, Hồng Thái, ***i đình,cây đa"
Người ta thường nói đến một đặc trưng nổi bật của thơ Tố Hữu, đó là chất trữ tình chính trị vì mỗi chặng đường thơ của Tố
Hữu dường như đều gắn liền với mỗi chặng đường cmạng của dtộc chúng ta, từ thuở "Từ ấy" cho đến "Một tiếng đờn" sau này.
Nói như thế cũng là nói về "Việt Bắc", bài thơ đã tạo nên một trong những đỉnh cao vời vợi của thơ Tố Hữu. Bởi vì bài thơ đã
ra đời từ một sự kiện chính trị hết sức lớn lao trong đời sống của dân tộc, sự kiện các cơ quan của trung ương Đảng, của chphủ,
các cơ quan khchiến, các cán bộ chiến sĩ kháng chiến sau khi hoà bình lập lại đã giã từ Việt Bắc để về xuôi, về tiếp quản Thủ
đô. Tố Hữu muốn thông qua "Việt Bắc" để dựng lại bức tranh tổng quát của cuộc khchiến 9 năm rất đáng tự hào của dân tộc ta
trên chiến khu Việt Bắc, lại vừa ghi lấy cái thời điểm chia tay giữa đồng bào Việt Bắc với các cơ quan kháng chiến. Nhưng Tố
Hữu đã không làm bản tổng kết về cuộc kháng chiến, không làm bản thông báo về sự kiện chính trị kia mà đã trữ tình hoá tất
cả những nội dung thấm đẫm màu sắc chính trị ấy. Người ta đã có lý khi nói thơ Tố Hữu là thứ thơ "đốt cháy trái tim để trở
thành trí tuệ", nghĩ là từ cảm xúc mãnh liệt của trái tim mà thức nhận những chân lý sống, chân lý cmạng.
Với ý tưởng trữ tình hoá sự kiện chtrị cũng như đsống chtrị của đất nước, viết "Việt Bắc", THữu đã sáng tạo nên một cấu tứ rất
độc đáo, cấu tứ từ khúc hát đối đáp trong cuộc chia tay giữa người ở và người về xuôi để từ những khúc hát đối đáp ấy khơi
gợi những kniệm về những ngày kháng chiến gian khổ mà vẻ vang, rồi từ những kniệm kia mà dựng lại quá trình trưởng thành
của cuộc kháng chiến, dựng lên hình ảnh của nhân dân, của những người chiến sĩ, hình ảnh của Bác, của Đảng. Vì thế ngay từ
những câu thơ mở đầu ta đã thấy cuộc trò chuyện tâm tình, những câu hát đối đáp giữa "mình" và "ta" vô cùng tha thiết, mặn
nồng. THữu đã sử dụng những cặp từ đối đáp rất quen thuộc trong ca dao, dân ca để cuộc chia tay trở nên đằm thắm như của
đôi lứa yêu nhau. Những chữ "mình", "ta" từ câu thơ mở đầu cho tới những dòng thơ cuối cùng luôn luôn khơi gợi những tình
cảm mặn nồng, không bao giờ phai nhạt giữa V Bắc và cách mạng, kháng chiến.
Trong cuộc tiễn đưa đầy lưu luyến, bịn rịn của VBắc đối với người về xuôi, khúc hát chia tay đã được bắt đầu cất lên từ chính
lòng người ở lại. Tố Hữu như muốn nói lòng người VBắc thuỷ chung với cách mạng biết nhường nào. Ngay từ câu thơ mở
đầu, trong 6 tiếng đã có tới 2 tiếng "mình" thân thương.. Sự trở đi trở lại tiếng gọi đối với "mình" như để nói lòng người VBắc
không nguôi nhớ người về xuôi, nhưng lại cũng như xoáy sâu vào ký ức của người về xuôi những kniệm chan chứa nghĩa tình.

của người ở lại. Nằm trong mạch cảm xúc như của tiếng hát giữa đôi lứa yêu nhau, THữu buông một câu thơ rất tình tứ:
"Tiếng ai tha thiết bên cồn"


Chỉ một chữ "ai" thôi đủ làm say đắm lòng người. Chữ "ai" đâu phải để hỏi vì muốn biết ai; chữ "ai" đâu cũng còn là đại từ
phiếm chỉ để chỉ chung, chỉ một đối tượng không xác định bởi ở đây cả "ta" lẫn "mình" đang lên tiếng hát cho cuộc chia tay
đầy lưu luyến này. Chữ "ai" chỉ là một cách nói để làm tăng thêm tcảm yêu thương, để câu nói trở nên tình tứ mà thôi. Người
về xuôi trong nỗi niềm xúc động như mở rộng tâm hồn, mở rộng nỗi lòng của mình để đón nhận cái thiết tha của những tình
cảm thuỷ chung kia, để rồi bày tỏ tcảm của mình. Đó là trạng thái "bâng khuâng trong dạ, bồn chồn bước đi". Những chữ
"bâng khuâng", "bồn chồn" diễn tả rất chính xác trạng thái tcảm của người về xuôi. Bâng khuâng chính là nỗi niềm thương nhớ
đối vơí cảnh, đối với người, đối với cuộc sống đã trở thành kỷ niệm của những ngày kháng chiến, những kniệm còn vương
vấn, còn dâng đầy trong tâm trí người về xuôi. Bước chân về xuôi mà lòng dường như vẫn còn vấn vương với VBắc. Còn "bồn
chồn" là một từ đã tâm trạng hóa bước đi của người về xuôi, những bước đi không nỡ rời mảnh đất yêu thương qua 15 năm ấy.
Mỗi bước đi mỗi bước nhớ nhung, mỗi bước đi mỗi bước không yên bởi nỗi niềm thương nhớ ấy.
Với câu thơ thứ 3 ở khổ thơ này, THữu đã bất ngờ làm hiện ra ý nghĩa lsử của cuộc chia tay. Bởi với những dòng thơ mở đâù
trước đó, tiếng hát đối đáp như chỉ của "mình" với "ta", của đôi lứa yêu nhau, đột nhiên cuộc chia tay ấy trở thành cuộc chia
tay lớn của cả VBắc đvới người khchiến từ một hình ảnh hoán dụ:
"áo chàm đưa buổi phân ly"
Cả VBắc như "ngẩn ngơ" trong cuộc chia tay lsử ấy. Hình ảnh "áo chàm" dùng để chỉ hình ảnh của VBắc trong thủ pháp hoán
dụ. Cái "ngẩn ngơ" của VBắc hiện ra ở những chữ "đưa buổi phân ly". Trong khi đó, câu thơ
"Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay"
Không chỉ thể hiện cái lặng đi trong giây phút xđộng của người về xuôi mà còn diễn tả cái ngập ngừng, bịn rịn, lưu luyến trong
bước chân của người về xuôi qua sự đột biến của nhịp điệu câu thơ, bởi câu thơ lục bát vốn có kết cấu của những nhịp chẵn
đều đặn, mang cái dìu dặt của khúc hát chia tay, đã chuyển thành nhịp lẻ: 3/3/2
"Cầm tay nhau / biết nói gì / hôm nay"
Nhịp điệu ấy gợi ta nhớ tới cảnh chia tay trong câu thơ
"Bước đi một bước, giây giây lại dừng"
Sự thay đổi nhịp điệu của câu thơ còn làm cho đoạn thơ có sự đổi mới đối với cảm xúc của người đọc. Câu thơ làm cho người
đọc không rơi vào cái tiết tấu qúa đều đặn qua suốt 8 dòng thơ mà trở nên mòn, chán.
Sự tiếp nối của 12 dòng thơ nằm trong mạch cấu trúc của hoài niệm như một sự xuất hiện tất yếu, bởi sau những băn khoăn của

định, đó là "***i đình Hồng Thái, cây đa Tân Trào". Đoạn thơ vì thế rất giàu nhạc điệu, một thứ nhạc điệu được tạo nên từ tiết
tấu của câu thơ.
Thơ Tố Hữu với "VBắc", đặc trưng trữ tình không chỉ hiện ra từ những câu thơ lục bát vốn mang âm điệu tha thiết mà còn thể
hiện ở cấu tứ, ở ngôn ngữ luôn luôn tràn đầy cảm xúc. Vì thế khúc hát mở đầu cho "VBắc", khúc hát về cuộc chia tay lớn gắn
liền với đời sống chính trị của dtộc, khúc hoài niệm về những tháng ngày cách mạng mà vẫn có sức lay động tình cảm của
người đọc, làm rung động trái tim mỗi con người Việt Nam ở thời điểm tràn đầy sung sướng và hạnh phúc kia. Với đoạn thơ
mở đầu này, ta cũng đã thấy "VBắc" của Tố Hữu rất giàu chất dtộc, chất dân gian, giàu nhạc tính.