Nếu nhấp vào nút xem tiếp mà xem được vui lòng chuyển qua trình duyệt Explorer 7 trở lên hoặc cài đặt
lại Firefox và Chome nếu trình duyệt lỗi

Soạn bài: Tự Tình
I: Tác giả: Tác phẩm
1. Hồ Xuân Hương
- Sống vào khoảng nửa cuối thế kỉ XVIII – nửa đầu thế kỉ XIX.
- Xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo, cha làm nghề dạy học.
- Là người đa tài đa tình, phóng túng, giao thiệp với những nhà văn nhân tài tử, đi rất nhiều nơi. Đường
tình duyên của Hồ Xuân Hương nhiều éo le, ngang trái (hai lần lấy chồng đều làm lẽ).
- Sáng tác của Hồ Xuyên Hương bao gồm thơ chữ Hán và thơ chữ Nôm. Được mệnh danh là bài chúa thơ
Nôm. Hồ Xuân Hương là một hiện tượng độc đáo trong lịch sử văn học Việt Nam
2. Tác phẩm.
- Tự tình là bày tỏ lòng mình: có 3 bài tự tình văn bản là bài tự tình II.
- Thể thơ: Đường luật thấi ngôn bát cú.
- Chủ đề: “Bài thơ nêu lột một nghịch đối: duyên phanạ muộn màng, lỡ dở trong khi tác giả cứ lạnh lùng
trôi qua. Nghịch đối này dẫn đến tâm trạng vừa buồn vừa tủi vừa phẫn uất nhưng cuối cùng vẫn đọng lại.
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Hai câu thơ đầu:
“Đem khuya văng vẳng bóng canh dền
Trơ cái hông nhan với nước non”.
- Thời gian: Đêm khuy
- Không gian: Tĩnh vắng: Nghệ thuật lấy động nói tĩnh qua âm thanh “văng vẳng” của tiếng trống cầm
canh


- Chủ thể trữ tình là người phụ nữ một mình trơ trọi, đơn độc trước không gian rộng lớn (nước non) giữa
đêm khuya, nghe tiếng trống canh dồn dập mà xoát xa, cho “cái hồng nhan” bẽ bàng.
- Hình ảnh tương phản: “cái” hồng nhan nước non” càng làm nổi bật sự cô đơn, lẻ loi của người phụ nữ.
 Hai câu cho thấy tác giả rất cô đơn, tâm trạng buồn đau bẽ bàng.
2. Câu 3, 4 (Hai câu thực)

Lan Viên trong đoạn thơ.
“Tôi có chờ đâu, có đợi đâu
Đem chi xuân đến gợi thêm sầu
Với tôi tất cả như vô nghĩa
Tất cả không ngoài nghĩa đau khổ”.
- Cuối bài thơ là sự bộc bạch nỗi buồn chán của Hồ Xuân Hương Bằng nghệ thuật dùng từ thuần Việt
theo cấp độ, tăng tiến của tác giả cho thấy nghịch cảnh éo le. Một người đa tài, đa tình như mà không
được đón nhận khối tình tràn đầy mà chỉ được mảnh tình nhỏ bé, ít ỏi, đã vậy còn bị san sẻ để cuối cùng
còn “tí con con”. Thật xót xa tội nghiệp.
Bài thơ vừa nói lên bi kịch, vừa cho thấy bản lĩnh khát vọng hạnh phúc của Hồ Xuân Hương.
1.Hai câu đề.
- Mở đầu bài thơ là điểm thời gian canh khuya, khi con người đối diện thật nhất với mình cũng là lúc XH
nhận ra tình cảnh đáng thương của mình.Sự cô đơn trơ trọi được đặt trong thời gian.
- Tiếng trống canh được cảm nhận trong cái tỉnh lặng, trong sự phấp phỏng như sợ bước chuyển mau lẹ
của thời gian. Đối diện với thời gian ấy là “cái hồng nhan”. Chữ “trơ” được đặt ở đầu câu nhấn mạnh nỗi
đau của sự cô đơn, của sự bất hạnh trong tình duyên.


Thông thường, giữa không gian rợn ngợp con người cảm thấy bé nhỏ, cô đơn, ở đây HXH lại cảm nhận
sự cô đơn trước thời gian. Thời gian cũng vô thuỷ vô chung…, “đêm khuya…dồn”: cái nhịp gấp gáp liên
hồi của trống vừa là sự cảm nhận vừa là sự thể hiện bước đi liên hồi của thời gian và sự rối bời của tâm
trạng. Khi trăm mối tơ lòng không thể gỡ mà thời gian gấp gáp cứ trôi đi thì còn lại là sự bẽ bàng…
- "Trơ” đặt đầu câu có tác dụng nhấn mạnh. “trơ” là tủi hổ, là bẽ bàng. Thêm vào đó hai chữ “hồng nhan”
là để nói về dung nhan thiếu nữ mà lại đi với từ “cái” thì thật là rẻ rúng, mỉa mai. “Cái hồng nhan” trơ với
nước non không chỉ là dãi dầu mà còn là cay đắng, vì vậy nỗi xót xa càng thấm thía, càng ngẫm lại càng
đau.
- Nhịp điệu câu thơ: 1/3/3 cũng là để nhấn mạnh vào sự bẽ bàng.
Tuy nhiên bên cạnh nỗi đau là bản lĩnh Xuân Hương, bản lĩnh ấy thể hiện ngay trong chữ “trơ”. Trong
văn cảnh câu thơ, chữ “trơ” không chỉ là bẽ bàng mà còn là thách thức. Chữ trơ kết hợp với từ nước non
để thể hiện sự bền gan thách đố.

xa tội nghiệp
→ Nỗi lòng của người phụ nữ trong xã hội xưa, với họ, hạnh phúc luôn là chiếc chăn quá hẹp.
III.Tổng kết.
1.Nội dung
Qua lời tự tình, bài thơ nói lên cả bi kịch và khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc của HXH. Trong buồn
tủi, người phụ nữ gắng vựơt lên trên số phận nhưng cuối cùng vẫn rơi vào bi kịch.
2.Nghệ thuật
Sử dụng từ ngữ giản dị mà đặc sắc (trơ, xiên ngang, đâm toạc,…), hình ảnh giàu sức gợi cảm ( trăng
khuyết chưa tròn, rêu xiên ngang,…) để diễn tả các biểu hiện phong phú, tinh tế của tâm trạng.
Sưu tầm