BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH THỊ KIM LIÊN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG DẠY NGHỀ Ở TRUNG TÂM
ĐÀO TẠO TRUYỀN THÔNG TRÍ VIỆT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐINH THỊ KIM LIÊN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
CHẤT LƯỢNG DẠY NGHỀ Ở TRUNG TÂM
ĐÀO TẠO TRUYỀN THÔNG TRÍ VIỆT
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60140114

Người hướng dẫn khoa học:
TS. PHAN QUỐC LÂM


1. Lý do chọn đề tài..........................................................................................4
2. Mục đích nghiên cứu...................................................................................6
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu............................................................6
3.1. Khách thể nghiên cứu...............................................................................6
4. Giả thuyết khoa học.....................................................................................7
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu................................................................7
6. Phương pháp nghiên cứu............................................................................7
7. Dự kiến đóng góp của luận văn..................................................................8
8. Cấu trúc luận văn.........................................................................................8
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI....................................................9
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề......................................................9
1.1.1. Ngoài nước.............................................................................................9
1.1.2. Trong nước...........................................................................................11
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài.............................................................13
1.2.1. Dạy nghề...............................................................................................13
1.2.2. Chất lượng và chất lượng dạy nghề....................................................15
1.2.3. Quản lý và quản lý chất lượng dạy nghề............................................19
.2.4. Giải pháp và giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề...........................23
1.3. Các nhân tố chủ yếu của chất lượng đào tạo nghề...............................23
1.3.1. Mục tiêu đào tạo...................................................................................23
1.3.2. Nội dung, chương trình đào tạo..........................................................24
1.3.3. Hoạt động đào tạo................................................................................24
1.3.4. Cơ sở vật chất, trang thiết bị................................................................25
1.3.5. Đội ngũ giáo viên.................................................................................25
1.4. Một số vấn đề về quản lý chất lượng dạy nghề tại trung tâm đào tạo. .25


1.4.1. Quản lý mục tiêu..................................................................................25
1.4.2. Quản lý nội dung, chương trình..........................................................26
1.4.3. Quản lý CSVC, trang thiết bị dạy nghề...............................................27


Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG DẠY NGHỀ Ở
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO TRUYỀN THÔNG TRÍ VIỆT.............................71
3.1. Nguyên tắc đề xuất các giải pháp...........................................................71
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích.....................................................71
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học.....................................................71
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện.....................................................71
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi........................................................71
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả......................................................72
3.2. Các giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm đào tạo truyền
thông Trí Việt.................................................................................................72
3.2.1. Giải pháp1............................................................................................72
3.2.2. Giải pháp 2...........................................................................................75
3.2.3. Giải pháp 3...........................................................................................77
3.2.4. Giải pháp 4...........................................................................................79
3.2.5. Giải pháp 5...........................................................................................82
3.2.6. Giải pháp 6...........................................................................................85
3.3. Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các giải pháp được đề xuất......86
3.3.1. Khái quát về thăm dò...........................................................................86
3.3.2. Kết quả thăm dò...................................................................................86
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ........................................................................90
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................92
PHỤ LỤC 1....................................................................................................95
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Phát triển và đổi mới toàn diện dạy nghề là chủ trương lớn của Đảng và
Nhà nước ta, được thể thiện trong các Văn kiện của Đại hội đại biểu toàn
quốc lần thứ X của Đảng; trong Kết luận của Bộ Chính trị về việc tiếp tục
thực hiện Nghị quyết TW 2 (khoá VIII) trong đó có phương hướng phát triển
giáo dục và đào tạo đến năm 2020; ở trong Nghị quyết lần thứ 6 Ban chấp

thành phố Hồ Chí Minh nói riêng. Trong những năm qua, trung tâm luôn nỗ


lực phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ được giao, hoạt động dạy và học của trung
tâm đã dần dần ổn định. Chất lượng dạy nghề từng bước được nâng cao, trung
tâm đã thu được các kết quả rất đáng khích lệ. Tuy nhiên, việc quản lý hoạt
động dạy nghề của trung tâm vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng được mục
tiêu giáo dục toàn diện và giáo dục mũi nhọn của trung tâm trong giai đoạn
hiện nay.
Để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ đào tạo của Trung tâm đào tạo
truyền thông Trí Việt thì việc tăng cường quản lý hoạt động dạy nghề là một
trong những giải pháp quan trọng cần được quan tâm giải quyết, do vậy chúng
tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm
Đào tạo Truyền thông Trí Việt Thành phố Hồ Chí Minh”.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm đào
tạo Truyền thông Trí Việt
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm đào tạo Truyền thông
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm đào tạo
Truyền thông Trí Việt


4. Giả thuyết khoa học
Có thể nâng cao chất lượng dạy nghề ở Trung tâm đào tạo truyền thông
Trí Việt, nếu đề xuất được các giải pháp quản lý có cơ sở khoa học và tính
khả thi.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

6.3. Nhóm phương pháp thống kê toán học
Các dữ liệu từ phỏng vấn quan sát sẽ xử lý về mặt định lượng bằng
phương pháp thống kê toán học
7. Dự kiến đóng góp của luận văn
7.1. Về mặt lý luận
Đề tài góp phần hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về quản lý giáo dục
nói chung, quản lý chất lượng dạy nghề trong lĩnh vực điện ảnh truyền hình
nói riêng.
7.2. Về mặt thực tiễn
Luận văn khảo sát thực trạng quản lý chất lượng hoạt động dạy nghề
trong lĩnh vực điện ảnh truyền hình ở trung tâm Đào tạo Truyền thông Trí
Việt, Thành phố Hồ Chí Minh. Từ đó đề xuất một số giải pháp quản lý chất
lượng dạy nghề ở Trung tâm Đào tạo Truyền thông Trí Việt, Thành phố Hồ
Chí Minh.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục
nghiên cứu, luận văn gồm có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung
tâm dạy nghề
Chương 2: Cơ sở thực tiễn của việc quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung
tâm đào tạo Truyền thông Trí Việt
Chương 3:

Một số giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề ở Trung tâm
đào tạo Truyền thông Trí Việt


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Tổng quan lịch sử nghiên cứu vấn đề

phát triển nguồn nhân lực thời kỳ 2006-2010 được xây dựng và thực hiện hiệu
quả. Nội dung chính của các chiến lược này đề cập tới sự tăng cường hợp tác
giữa các doanh nghiệp, trường đại học và các cơ sở nghiên cứu; nâng cao
trình độ sử dụng và quản lý nguồn nhân lực, nâng cao tính chuyên nghiệp của
nguồn nhân lực trong khu vực công; xây dựng hệ thống đánh giá và quản lý
kiến thức, kỹ năng và công việc; xây dựng kết cấu hạ tầng thông tin cho phát
triển nguồn nhân lực; xây dựng và phát triển thị trường tri thức...
Trong báo cáo về chiến lược hiện hóa “con đường tới 2010” Ủy ban dự báo
“Ba Lan trong thế kỷ XXI” thuộc Chủ tịch đoàn Viện Hàn Lâm Ba Lan có đoạn
viết: “Ưu tiên cao nhất cho 15 năm tới là sử dụng tiềm lực trí tuệ Ba Lan và nguồn
lực để rút ngắn và hiện đại hóa quá trình XH - kinh tế. Chúng ta đeo đuổi chiến
lược đưa GD trong năm 2010 đạt được những tiêu chuẩn GD Châu Âu”. Nhà
nước Ba Lan chủ trương chế độ GD bắt buộc 9 năm gồm GD tích hợp lớp 1 - 3,
GD theo khối IV đến VI và tiếp đó là hệ thống GD 3 năm phân hóa (từ 01/9/2001
sẽ tăng lên 4 năm) theo hai hướng : hàn lâm và nghề nghiệp hướng vào lĩnh vực
xã hội - kinh tế, văn hóa - nghệ thuật nhằm đào tạo nghề phân hóa rộng. Báo cáo
xác dịnh một số nguyên tắc chỉ đạo cải cách giáo dục gồm :
- Nguyên tắc phân nhánh rộng thay cho hướng phân hóa hẹp trước đây
vì phân hóa rộng đảm bảo thay đổi nhanh chóng trình độ lành nghề cho người
lao động và đào tạo cán bộ;
- Nguyên tắc phát triển mọi mặt trí, tâm lý, nghề nghiệp - xã hội, thể
chất của HS đảm bảo mục tiêu con người phát triển toàn diện;


- Nguyên tắc GD thông qua lao động được thực hiện thông qua quá
trình lao động, tiếp nhận tri thức và kỹ năng phù hợp với các giai đoạn và
hình thức học tập, công tác hướng học và hướng nghiệp.
Qua một số kinh nghiệm về hệ thống quản lý dạy nghề của một số nước
trong khu vực và trên thế giới như: Malaysia, Hàn Quốc, Thái Lan, Trung
Quốc, Australia và Canada cho thấy: Nhìn chung, các nước trong khu vực và

- Quản lý quá trình dạy học theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể
(TQM) của Phạm Quang Huân, Tạp chí Khoa học Giáo dục, số 25, tháng
10/2007.
Ngoài ra, có nhiều luận văn thạc sỹ cũng quan tâm đến các giải pháp,
biện pháp nâng cao chất lượng quản lý quá trình giáo dục, dạy học hay đào
tạo trong các nhà trường, như:
- Một số biện pháp nâng cao chất lượng quản lý học viên - sinh viên ở
các cơ sở đào tạo nghề trường Đại học Công nghiệp thành phố Hồ Chí Minh
tại tỉnh Thanh Hoá (2009)
- Một số giải pháp bồi dưỡng và phát triển đội ngũ giáo viên trường cao
đẳng nghề Việt - Đức Hà Tĩnh trong giai đoạn 2008- 2015 (2008)
- Một số giải pháp góp phần nâng cao chất lượng hoạt động dạy học
của giáo viên khoa học cơ bản ở các trường trung cấp nghề trên địa bàn tỉnh
Nghệ An (2008).
- Một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo ở trường Cao Đẳng
Nghề tỉnh Đồng Tháp (2009)
- Một số giải pháp quản lý chất lượng đội ngũ giáo viên trường trung
cấp nghề phát thanh truyền hình Thanh Hoá (2008)
- Quản lý chương trình đào tạo nghề tương ứng với thị trường lao động
ở trường Đại học Sư phạm kỹ thuật Vinh (2006)…


Nói chung, các đề tài nghiên cứu trên đã đề cập đến nhiều lĩnh vực của
quản lý đào tạo, trong đó có các biện pháp quản lý hoạt động dạy học, từ đó
tác động đến phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên trên tầm vĩ mô và
từng đơn vị.
Mặc dù đã có nhiều đề tài nghiên cứu, nhiều bài viết nhằm nâng cao
chất lượng quản lý hoạt động dạy học nói chung và dạy nghề nói riêng, Tuy
nhiên, các nghiên cứu này chưa có điều kiện tiếp cận sâu về quản lý hoạt động
dạy nghề ở Trung tâm dạy nghề thuộc lĩnh vực Truyền hình đang trong giai

- Chất lượng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo được phản ánh ở
các đặc trưng về phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng
lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu chương trình đào
tạo theo các ngành nghề cụ thể. [30].
Chúng ta thấy rằng: trong lĩnh vực đào tạo, chất lượng đào tạo với đặc
trưng sản phẩm là “con người lao động” kết quả của quá trình đào tạo và được
thể hiện cụ thể ở các phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay
năng lực hành nghề của người tốt nghiệp tương ứng với mục tiêu đào tạo.
Với yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động, quan niệm
về chất lượng đào tạo nghề không chỉ dừng ở kết quả của quá trình đào tạo trong
nhà trường mà còn phải tính đến mức độ phù hợp và thích ứng của người tốt
nghiệp với thị trường lao động... Tuy nhiên chất lượng đào tạo trước hết là kết quả
của quá trình đào tạo và được thể hiện trong hoạt động nghề nghiệp của người tốt
nghiệp.
- Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề:
Xuất phát từ quan niệm về chất lượng đào tạo nghề nêu trên, hệ thống
các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề đối với từng nghề đào tạo nhất
định có thể bao gồm:


a - Phẩm chất về xã hội nghề nghiệp (đạo đức, ý thức, trách nhiệm…)
b - Trình độ kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp.
c - Năng lực hành nghề.
d - Khả năng thích ứng với thị trường lao động.
e - Các chỉ số về sức khoẻ, tâm lý, sinh lý…
Bảng 1.1: Các tiêu chí đánh giá chất lượng đào tạo nghề theo ILO
STT
1
2
3



Sơ đồ 1.1. Quan hệ giữa mục tiêu, quá trình đào tạo và chất lượng
đào tạo nghề
MỤC TIÊU ĐÀO
TẠO NGHỀ

Quá trình đào tạo
nghề

CHẤT LƯỢNG
ĐÀO TẠO NGHỀ
-

Đặc trưng giá trị
nhân cách XH, nghề
nghiệp.
Giá trị sức LĐ
Năng lực hành
nghề
Trình độ chuyên
môn nghề nghiệp
Năng lực thích ứng
với thị trường LĐ
Năng lực phát triển
nghề nghiệp

Kiến
thức
NGƯỜI TỐT

1- Bắt chước
2- Hình thành kỹ năng ban đầu
3- Hình thành kỹ năng cơ bản
4- Liên kết , phối hợp kỹ năng
5- Hình thành các kỹ xảo
6- Phát triển kỹ năng, kỹ xảo
7-Sáng tạo

Dựa vào cách phân chia mức trình độ kiến thức và kỹ năng nêu trên ta có
thể thiết kế các bài tập đánh giá tổng hợp về trình độ phát triển kiến thức kỹ
năng nói riêng và năng lực hành nghề và phát triển nghề nghiệp của người tốt


nghiệp sau một quá trình đào tạo, đồng thời kết hợp với các đánh giá khác về
phẩm chất xã hội, nghề nghiệp, sức khoẻ và đặc trưng tâm lý, sinh lý... của họ.
1.2.3. Quản lý và quản lý chất lượng dạy nghề
1.2.3.1. Quản lý
Thuật ngữ “quản lý” (tiếng Việt gốc Hán) phần nào lột tả được bản chất
của hoạt động này trong thực tiễn với hai quá trình: Quá trình “quản” gồm sự
coi sóc giữ gìn, duy trì hệ ở trạng thái ổn định. Quá trình “lý” gồm sự sửa
sang, sắp xếp, đổi mới để đưa hệ vào sự phát triển. Hai quá trình này có mối
quan hệ biện chứng để hệ luôn ở trạng thái cân bằng.
Còn có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm quản lý.
Tiếp cận trên phương diện hoạt động của một tổ chức, tác giả Nguyễn
Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ
thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là khách thể quản lý
nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”. [17, Tr.03]
Các tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc định nghĩa:
“hoạt động quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản
lý (người quản lý) lên khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức

một tổ chức, tiếp nhận sự quản lý.
- Mục tiêu quản lý: do chủ thể quản lý đặt ra hoặc do yêu cầu của thực
tiễn đời sống xã hội hình thành. Mục tiêu có thể định lượng, nhưng có thể chỉ
định tính theo chuẩn mực nào đó.
- Công cụ quản lý: là các phương tiện mà chủ thể quản lý dùng để tác
động đến đối tượng quản lý.
- Phương pháp quản lý: là cách thức chủ thể tác động vào đối tượng
quản lý.
Các yếu tố QL có quan hệ qua lại chặt chẽ với nhau và đều nằm trong
môi trường KT-XH nhất định, trong đó bao gồm: mặt bằng dân trí, giáo dục,
tâm lý xã hội, phong tục tập quán, văn hóa, luật pháp, các tác động quốc tế…


môi trường này là nguồn thông tin và cũng là cái quyết định trình độ hiệu quả
của QL.
- Các chức năng quản lý và chu trình quản lý: Các chức năng cơ bản
của quản lý bao gồm: kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra - “Các chức năng quản
lý là những hình thái biểu hiện sự tác động có mục đích đến tập thể người”.
Kế hoạch hoá

Kiểm tra

Thông tin
quản lý

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1.1: Các chức năng QL cơ bản và chu trình quản lý [2, Tr.08]

- Quản lý các hoạt động dạy học nghề trên lớp học, ở xưởng thực tập và
các hoạt động ngoài lớp học xưởng thực tập.
- Quản lý các mối quan hệ giữa nhà trường dạy nghề với môi trường xã hội.
Mỗi một thiết chế xã hội là một hệ thống bao gồm ba thành tố cơ bản:
vật chất, tinh thần và con người. Nhà trường dạy nghề với tư cách là một thiết
chế xã hội cũng chứa trong bản thân nó các thành tố trên:
- Vật chất ở đây là: Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học ... chính là các
điều kiện đào tạo (Đ).
- Tinh thần ở đây là: mục tiêu (M), nội dung (N), phương pháp (P),
hình thức tổ chức đào tạo (H).
- Con người ở đây chủ yếu là thầy (Th - lực lượng đào tạo) và trò (Tr đối tượng đào tạo).


Ba nhân tố M, N, P tuy vô hình nhưng chúng là nền tảng của quá trình
đào tạo. Sự quản lý làm cho chúng gắn kết với nhau.
Ba nhân tố Th, Tr, Đ dưới tác động của hoạt động quản lý sẽ vật chất
hoá mục tiêu đào tạo, nội dung đào tạo, phương pháp đào tạo làm cho đối
tượng đào tạo (người học) có được nhân cách mới.
Các thành tố trong hệ thống tương tác với nhau tạo thành một chỉnh
thể, có tính “trồi” đó là hình thành nhân cách học viên. Vì vậy, muốn quá
trình dạy học nói chung và dạy học nghề nói riêng thực hiện được chức năng
của mình, phải kết hợp được các thành tố lại, tạo được sự tương tác với nhau
hình thành nhân cách mới. Đó chính là vai trò của quản lý.
.2.4. Giải pháp và giải pháp quản lý chất lượng dạy nghề
1.2.4.1. Giải pháp
Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên thì: “Giải pháp là cách
làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [28].
Theo Từ điển Tiếng Việt tường giải và liên tưởng của tác giả Nguyễn
Văn Đạm: “Giải pháp là cách làm, cách hành động đối phó để đi đến một mục
đích nhất định” [14].