B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH

NG MINH NGUYT

MộT Số GIảI PHáP PHáT TRIểN ĐộI NGũ GIảNG VIÊN
TRƯờNG ĐạI HọC TÂY ĐÔ

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC

NGH AN - 2013


B GIO DC V O TO
TRNG I HC VINH

NG MINH NGUYT

MộT Số GIảI PHáP PHáT TRIểN ĐộI NGũ GIảNG VIÊN
TRƯờNG ĐạI HọC TÂY ĐÔ
Chuyờn ngnh Qun lý giỏo dc
Mó s: 60.14.05

LUN VN THC S KHOA HC GIO DC

Ngi hng dn khoa hc:

PGS. TS. NGUYN B MINH

NGH AN - 2013



DANH MỤC SƠ ĐỒ


DANH MỤC BẢNG, BIỂU


1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Về mặt lý luận
Nhân loại đang sống trong thời đại của nền kinh tế tri thức, thời đại của
sự bùng nổ các thành tựu khoa học công nghệ, kỹ thuật. Để có thể tồn tại và
phát triển trong nền văn minh trí tuệ này, mỗi con người phải ý thức được
tầm quan trọng của việc trang bị cho mình và cho thế hệ mai sau một nền
tảng giáo dục vững chắc, tiên tiến, chất lượng cao, phù hợp với yêu cầu và
tính chất của nền kinh tế - xã hội thời đại. Giáo dục có chất lượng ở thời đại
ngày nay chính là linh hồn của một xã hội tri thức mà Việt Nam cũng như
nhân loại đang kỳ vọng hướng tới.
Tại Việt Nam, giáo dục từ lâu đã được Đảng và Nhà nước xem là quốc
sách hàng đầu. Trong Văn kiện Đại hội lần thứ IX, Đảng ta khẳng định:
"Phát triển giáo dục - đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc
đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn
lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế
nhanh và bền vững".
Để có thể thực hiện được nhiệm vụ phát triển giáo dục nói trên, Việt
Nam cần phải có chiến lược hợp lý, lâu dài nhằm tạo ra các chuyển biến cơ
bản và toàn diện về giáo dục. Một trong những nhân tố trọng yếu ảnh hưởng
mạnh mẽ đến sự phát triển của giáo dục chính là đội ngũ các nhà giáo, những
người trực tiếp thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn lực con người cho xã hội.

khoa học, hiệu quả và vẫn còn nhiều bất cập: số lượng giảng viên chưa đủ
đáp ứng cho giảng dạy; chất lượng của đội ngũ giảng viên chưa cao; cơ cấu
giảng viên ở các ngành nghề đào tạo chưa được phân bổ hợp lý …Một trong
những nguyên nhân của tình trạng trên là do nhà trường vẫn còn bị động
trong công tác tuyển dụng và bố trí giảng viên, chưa xây dựng được kế hoạch


3
phát triển đội ngũ giảng viên hợp lý, khoa học. Để có thể đáp ứng kịp thời
nhu cầu đào tạo và phát triển của trường trong những năm tới, việc xây dựng
và phát triển một đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng và
hợp lý về cơ cấu là nhiệm vụ hàng đầu của trường hiện nay.
Xuất phát từ các cơ sở lý luận và thực tiễn trên, việc nghiên cứu đề tài
“Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô”
mang tính thiết thực cả về mặt giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần phát
triển đội ngũ giảng viên và nâng cao chất lượng đào tạo của trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học
Tây Đô nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của
nhà trường trong giai đoạn 2014 – 2018.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Tây Đô.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được những giải pháp có cơ sở khoa học, phù
hợp với thực tiễn, thiết thực, có tính khả thi thì sẽ góp phần nâng cao chất
lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu

6.3. Phương pháp thống kê toán học
7. Những đóng góp mới của đề tài
− Hệ thống được những vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ giảng viên
các trường đại học, cao đẳng


5
− Phản ánh được thực trạng công tác phát triển giảng viên và đề xuất giải
pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và Khuyến nghị, nội dung luận văn gồm 3
chương:
− Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác phát triển đội ngũ giảng viên
− Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giảng viên tại
Trường Đại học Tây Đô.
− Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường
Đại học Tây Đô.
Cuối luận văn là phần Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục.


6
CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Một số nghiên cứu ở nước ngoài
Là một lĩnh vực của công tác quản lý và phát triển nguồn nhân lực, công
tác nghiên cứu phát triển đội ngũ giảng viên là một vấn đề hết sức quan trọng
đối với các cơ sở giáo dục đại học trong giai đoạn hiện nay, không chỉ riêng ở
Việt Nam mà ngay cả những nước có nền giáo dục phát triển như Liên minh

thông đến cao đẳng, đại học. Song các đề tài khoa học của các tác giả nói
trên đều mang tính đặc thù ở từng cơ sở giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu
phát triển của sự nghiệp giáo dục. Riêng ở Trường Đại học Tây Đô cho
đến nay theo những tài liệu mà chúng tôi bao quát được chỉ có các đánh
giá chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và thực tiễn, chưa có tác giả nào đề cập
đến công tác xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên một cách đầy đủ
và có hệ thống.
Qua tìm hiểu, phân tích đánh giá việc xây dựng và phát triển đội ngũ
giảng viên trên cơ sở lý luận khoa học, trong luận văn này tôi mong muốn
sẽ đưa ra một hệ thống các giải pháp phù hợp với đặc điểm tình hình của
Trường Đại học Tây Đô trước yêu cầu mới và nhiệm vụ mới.
1.2. Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài
1.2.1. Quản lý nhà trường
1.2.1.1. Quản lý
Xuất phát từ những góc độ nghiên cứu khác nhau, rất nhiều học giả
trong và ngoài nước đã đưa ra giải thích không giống nhau về quản lý. Cho
đến nay, có rất nhiều cách hiểu và định nghĩa về quản lý. Đặc biệt là kể từ thế
kỷ 21, các quan niệm về quản lý lại càng phong phú.
Theo nguồn “Cẩm nang quản lý” của tác giả Nguyễn Hoàng Phương các
nhà quản lý học nước ngoài đã đưa ra các định nghĩa về quản lý:


8
− Harold Koontz: "Quản lý là xây dựng và duy trì một môi trường tốt giúp
con người hoàn thành một cách hiệu quả mục tiêu đã định. Quản lý cũng là một
hoạt động thiết yếu nó đảm bảo phối hợp những nổ lực các nhân nhằm đạt được
những mục đích của nhóm. Mục tiêu của quản lý là hình thành một môi trường
mà con người có thể đạt được các mục đích của nhóm với thời gian, tiền bạc,
vật chất và sự bất mãn ít nhất. Với tư cách thực hành thì quản lý là một nghệ
thuật, còn với kiến thức thì quản lý là một khoa học".

và đạt được mục đích dự kiến của tổ chức”.
Như vậy, một cách tổng quát nhất quản lý là sự điều khiển, chỉ đạo một
hệ thống hay một quá trình, căn cứ vào những quy luật, nguyên tắc tương ứng
cho hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của nhà quản lý nhằm
đạt được mục đích đặt ra từ trước.
Quản lý có 04 chức năng cơ bản sau: Lập kế hoạch; Tổ chức; Lãnh đạo,
chỉ đạo và Kiểm tra. Các chức năng này có mối liên hệ mật thiết với nhau, có
thể khái quát thành Sơ đồ 1.1 như sau:
Lập kế hoạch
(1)

Tổ chức

Lãnh đạo, chỉ đạo

(2)

(3)

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ các chức năng quản lý
1.2.1.2. Quản lý nhà truờng Kiểm tra
Quản lý nhà trường là quản lý mọi
(4) hoạt động giảng dạy và học tập, cơ
sở vật chất và tất cả các lĩnh vực liên quan đến hoạt động quản lý, giảng dạy
và học tập trong một trường học để tạo điều kiện cho nhà trường phát triển.
Như vậy các lĩnh vực cần phải được quản lý trong nhà trường bao gồm:
− Quản lý giảng viên
− Quản lý cán bộ



những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của
Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, mà tiêu điểm tụ hội là quá trình dạy học – giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ
thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”.
Thực tế cho thấy, quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức, kế
hoạch, tổ chức và hợp quy luật của các cơ quan quản lý giáo dục tới các khâu


11
của hệ thống giáo dục nhằm làm cho các cơ sở giáo dục vận hành bình
thường và đạt tới các mục tiêu giáo dục đề ra.
Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt khác
nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản sau:
−
−
−
−

Chủ thể quản lý giáo dục
Khách thể quản lý giáo dục
Mục tiêu quản lý giáo dục
Ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp) và công cụ (hệ

thống văn bản quy phạm pháp luật) quản lý giáo dục.
Quản lý giáo dục có những đặc điểm riêng biệt như sau:
− Quản lý giáo dục gắn với việc điều hành quá trình đào tạo con người,
đặc biệt là lao động sư phạm của các nhà giáo. Đặc thù lao động của người
giảng viên mà đối tượng lao động sư phạm là người học với những đặc điểm
tâm sinh lý lứa tuổi hết sức phức tạp. Người học vừa là đối tượng của hoạt

− Quản lý giáo dục là hoạt động mang tính nhân văn sâu sắc, nó khai
thác được các nhân tố tích cực của học sinh, sinh viên và người học trên cơ
sở đó phát huy và lan tỏa những nhân tố tích cực từ học sinh, sinh viên và các
người học tới các khối dân cư khác nhau trong cộng đồng xã hội.
1.2.2. Giảng viên và đội ngũ giảng viên trường đại học
1.2.2.1. Khái niệm giảng viên
Tại Điều 70 Luật Giáo dục của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về Nhà giáo và những
tiêu chuẩn của một Nhà giáo:
"1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà
trường hoặc các cơ sở giáo dục khác.
2. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau đây:
a. Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;
b. Đạt trình độ chuẩn được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;


13
c. Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp;
d. Lý lịch bản thân rõ ràng.
3. Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông,
giáo dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là
giảng viên".
Như vậy, có thể hiểu giảng viên là những người làm nhiệm vụ giảng
dạy, giáo dục tại các cơ sở giáo dục đại học.
Tại Điều 54 Luật Giáo dục Đại học của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam năm 2012 cũng nêu rõ khái niệm và các yêu cầu, quy định
đối với một giảng viên:
“1. Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học là người có nhân thân rõ
ràng; có phẩm chất, đạo đức tốt; có sức khỏe theo yêu cầu nghề nghiệp; đạt
trình độ về chuyên môn, nghiệp vụ quy định tại điểm e khoản 1 Điều 77 của

thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó. Họ làm việc có
kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần
trong khuôn khổ quy định của pháp luật, thể chế xã hội.
Nói cách khác theo nghĩa hẹp, đội ngũ giảng viên là những thầy cô
giáo, những người làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các
trường đại học và cao đẳng.
Theo Quyết định số 538/TCCP-TC ngày 18/12/1995 của Ban Tổ
chức - Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ), đội ngũ giảng viên các
trường đại học và cao đẳng được xếp ở 03 ngạch: giảng viên, giảng viên
chính, giảng viên cao cấp.
1.2.3. Phát triển đội ngũ giảng viên
1.2.3.1. Phát triển
Phát triển là sự thay đổi, sự tăng lên về số lượng. Trong Triết học, theo
phép biện chứng duy vật thì phát triển là khái niệm dùng để khái quát quá


15
trình vận động từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ hoàn thiện đến
hoàn thiện hơn.
1.2.3.2. Phát triển đội ngũ giảng viên
Đội ngũ giảng viên là nguồn lực cơ bản của các cơ sở giáo dục đại học.
Phát triển đội ngũ giảng viên chính là phát triển nguồn lực trong nhà trường,
là tạo ra sự tăng trưởng cả về số lượng, chất lượng và cơ cấu. Tùy theo cách
tiếp cận khác nhau về phát triển đội ngũ giảng viên dẫn đến những quan niệm
về phát triển đội ngũ giảng viên.
Theo tác giả Nguyễn Quang Truyền: “Xây dựng và phát triển đội ngũ
giảng viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, loại hình, đoàn kết nhất trí trên
cơ sở đường lối giáo dục của Đảng và ngày càng vững mạnh về chính trị,
chuyên môn nghiệp vụ, đủ sức thực hiện chất lượng mục tiêu và kế hoạch đào
tạo”.

là nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó
khăn nhất định. Trong một giải pháp có thể có nhiều biện pháp.
1.3. Đội ngũ giảng viên trường đại học
1.3.1. Vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên
Ngay từ những năm đầu hoà bình mới lập lại ở miền Bắc, tại lớp đào
tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp I ngày 12 tháng 06 năm 1956, Bác Hồ
đã nói : "Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có
thầy giáo thì không có giáo dục". Trong lần về thăm Trường Đại học Sư
phạm Hà Nội ngày 21 tháng 10 năm 1964, Bác đã nói về tầm quan trọng
của người thầy giáo và phẩm chất người thầy giáo trong sự nghiệp giáo
dục: "Thầy cũng như trò, cán bộ cũng như nhân viên, phải thật thà yêu
nghề mình, thật thà yêu trường mình. Có gì vẻ vang hơn là đào tạo những
thế hệ sau này tích cực xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.


17
Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang
nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân
chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây
là một điều rất vẻ vang. Nếu không có thầy giáo dạy dỗ con em nhân dân,
thì làm sao mà xây dựng chủ nghĩa xã hội được? Vì vậy nghề thầy giáo là
rất quan trọng, rất vẻ vang. Ai có ý kiến không đúng về thầy giáo, thì
phải sửa chữa".
Ngày nay đội ngũ giảng viên trong trường đại học, cao đẳng được
coi là một nguồn lực quan trọng thực hiện đổi mới giáo dục đại học, phục
vụ yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước, vì:
– Thứ nhất: giảng viên chính là những người trực tiếp thực hiện và
quyết định việc đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa
học trong nhà trường.
– Thứ hai: trong bối cảnh xã hội đầy biến động như hiện nay, ngày

chuyên ngành đào tạo cần phải có cơ cấu hợp lý ở các trình độ Tiến sĩ, Thạc
sĩ tạo động lực cho sự phát triển, phân bố đồng đều ở các ngành, các chuyên
ngành đào tạo.
Về nghiệp vụ sư phạm: đảm bảo cân đối, hài hòa, mỗi bộ môn chuyên
môn đều phải có giảng viên có kỹ năng nghiệp vụ sư phạm vững vàng nhằm
tạo điều kiện, giúp đỡ, bồi dưỡng cho lớp giảng viên trẻ, còn thiếu kinh
nghiệm và phương pháp sư phạm.
Phẩm chất nghề nghiệp: xây dựng đội ngũ giảng viên có phẩm chất đạo
đức và lương tâm nghề nghiệp. Giảng viên có trình độ chuyên môn cao, phong
cách giảng dạy và quản lý tiên tiến, hiện đại. Theo Nghị quyết số 14/NQ-CP
ngày 02 tháng 11 năm 2005 về đổi mới toàn diện giáo dục đại học Việt Nam
giai đoạn 2006 – 2020 của Chính phủ đảm bảo đến năm 2015 có ít nhất 87%