BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN HỮU TUẤN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƯỜNGTIỂU HỌC HUYỆN LỘC HÀ,
TỈNH HÀ TĨNH ĐẾN NĂM 2020

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, năm 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN HỮU TUẤN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNGTIỂU HỌC HUYỆN LỘC
HÀ, TỈNH HÀ TĨNH ĐẾN NĂM 2020

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS Nguyễn Ngọc Hợi

Vinh - 2013

giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu.
Mặc dù bản thân đã nổ lực cố gắng nghiên cứu, sưu tầm tư liệu, điều tra, khảo
sát thực tế và đề xuất với Lãnh đạo và các đơn vị liên quan về các giải pháp phát triển
đội ngũ cán bộ quản lý trường TH và trong quá trình thực tiễn công tác, bản thân đã
có những kiến nghị. Tuy nhiên trong phạm vi khuôn khổ luận văn không thể tránh khỏi
những hạn chế, thiếu sót. Kính mong nhận được sự đóng góp, bổ sung của các quý
thầy giáo, cô giáo và bạn đồng nghiệp để luận văn của tôi được hoàn thiện hơn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Vinh, tháng 9 năm 2013
TÁC GIẢ

Nguyễn Hữu Tuấn


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài ..........................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.................................................................................... 3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ..............................................................3
4. Giả thiết khoa học .........................................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ....................................................................................4
6. Phương pháp ngiên cứu .................................................................................4
7. Những đóng góp của luận văn.......................................................................5
8. Cấu trúc của luận văn.....................................................................................5
CHƯƠNG I : CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI............................................7
1.1.Vài nét về lịch sử nghiên cứu....................................................................7
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài ..............................................................7
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam..................................................................7
1.2. Các khái niện cơ bản của đề tài...............................................................8
1.2.1. Khái niệm về quản lý ...........................................................................8

1.4.3. Đánh giá chất lượng CBQL trường Tiểu học....................................30
1.4.4. Tiểu chuẩn đánh giá ...........................................................................33
1.5. Phát triển, phát triển đội ngũ ...............................................................39
1.6. Các yếu tố quản lý có tác động đến công tác phát triển đội ngũ cán bộ
quản lý trường Tiểu học..................................................................................40
1.6.1. Quy hoạch phát triển đội ngũ cán bộ quản lí.....................................40
1.6.2. Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, luân chuyển đội ngũ CBQL...41
1.6.3. Xây dựng và thực thi kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng cán bộ quản lý.......41
1.6.4. Thực hiện chế độ chính sách đối với cán bộ quản lý.........................42
1.6.5. Công tác đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý.......................42
1.6.6. Vai trò lãnh đạo của Đảng đối với việc phát triển đội ngũ cán bộ
quản lý................................................................................................................43
1.7. Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường Tiểu học.......................43
KẾT LUẬN CHƯƠNG I.....................................................................................43
CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TIỂU HỌC HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ
TĨNH..................................................................................................................45
2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội và phát triển Giáo
dục huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh....................................................................45
2.1.1. Đặc điểm địa lý, dân cư, dân số.........................................................45
2.1.1.1. Đặc điểm tự nhiên:....................................................................45
2.1.1.2. Dân số, dân cư, nguồn nhân lực................................................46


2.1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội..................................................................46
2.1.2.1. Về kinh tế.................................................................................46
2.1.2.2. Văn hoá - xã hội.......................................................................47
2.1.3. Những thuận lợi và khó khăn về kinh tế, xã hội ảnh hưởng đến sự phát
triển giáo dục nói chung, phát triển giáo dục Tiểu học nói riêng..............................48
2.1.3.1. Những thuận lợi.........................................................................48

2.7. Đánh giá chung về thực trạng phát triển đội ngũ CBQL ở các trường
Tiểu học của huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh....................................................71
2.7.1 Những mặt mạnh trong công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các
trường Tiểu học huyện Lộc Hà..........................................................................71
2.7.1.1. Công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý.............................71
2.7.1.2 Thực hiện công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, luân
chuyển................................................................................................................71
2.7.1.3. Công tác đào tạo, bồi dưỡng.....................................................71
2.7.1.4. Công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá......................................72
2.7.1.5. Công tác thực hiện chính sách, đãi ngộ, khen thưởng, kỷ
luật......................................................................................................................72
2.7.2. Những mặt yếu trong công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các trường
Tiểu học huyện Lộc Hà.....................................................................................72
2.7.2.1. Công tác quy hoạch...................................................................72
2.7.2.2. Công tác tuyển chọn, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, luân chuyển, bãi
miễn....................................................................................................................72
2.7.2.3. Công tác đào tạo, bồi dưỡng.......................................................73
2.7.2.4. Công tác thanh tra, kiểm tra, đánh giá........................................73
2.7.2.5. Thực hiện chế độ, chính sách đãi ngộ, khen thưởng, kỷ luật.....73
2.7.3. Những thuận lợi trong công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các trường
Tiểu học huyện Lộc Hà......................................................................................73
2.7.4. Những khó khăn trong công tác phát triển đội ngũ CBQL ở các trường
Tiểu học huyện Lộc Hà......................................................................................74
KẾT LUẬN CHƯƠNG II............................................................................74


CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ Ở TRƯỜN TIỂU HỌC HUYỆN LỘC HÀ, TỈNH HÀ TĨNH
ĐẾN NĂM 2020................................................................................................76
3.1. Nguyên tắc đề xuất giải pháp.................................................................76

3.2.6.2. Nội dung và cách thức thực hiện..................................................98
3.3. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của giải pháp........................100
3.3.1. Mục đích.........................................................................................100
3.3.2. Nội dung và phương pháp..............................................................100
3.3.2.1. Nội dung..................................................................................100
3.3.2.2. Phương pháp...........................................................................101
3.3.3. Đối tượng khảo sát..........................................................................101
3.3.4. Kết quả khảo sát tính cần thiết của các giải pháp đã đề xuất..........101
3.3.4.1. Sự cần thiết của các giải pháp đã đề xuất................................101
3.3.4.2. Tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất..............................102
KẾT LUẬN CHƯƠNG III..............................................................................105
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ....................................................................106
1. Kết luận......................................................................................................106
2. Kiến nghị....................................................................................................107
2.1. Đối với chính phủ và các Bộ..............................................................107
2.2. Đối với UBND tỉnh, Sở Nội Vụ, Sở GD&ĐT tỉnh Hà Tĩnh..............108
2.3. Đối với Huyện ủy, Hội đồng nhân dân và UBND huyện Lộc Hà......108
2.4. Đối với phòng GD&ĐT và phòng Nội vụ..........................................109
2.5.. Đối với cán bộ quản lý các trường tiểu học......................................109
TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………..………………………..110

BẢNG KÝ HIỆU VIẾT TẮT
1.

BCHTW

Ban chấp hành Trung ương


2.


CNTT

Công nghệ thông tin

8.

CSVC

Cơ sở vật chất

9.

ĐH

Đại học

10.

ĐHSP

Đại học sư phạm

11.

GD-ĐT (GD&ĐT)

Giáo dục và Đào tạo

12.


KT-XH

Kinh tế - xã hội

18.

NQ

Nghị Quyết

19.

NXB

Nhà xuất bản

20

PGD

Phòng Giáo dục

21.

QL

Quản lý

22.

27.

TW

Trung ương

28.

UBND

Uỷ ban nhân dân

29.

XHCN

Xã hội chủ nghĩa

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Bảng số 2. 1. Thống kê số lượng trường, lớp, học sinh Tiểu học……51
Bảng 2.2. Xếp loại hạnh kiểm học sinh trường Tiểu học huyện Lộc Hà Hà Tỉnh năm 2012 - 2013…………………………………………………..52
Bảng 2.3. Xếp loại học lực của học sinh Tiểu học Lộc Hà - Hà Tĩnh năm
2012 – 2013……………………………………………………………53
Bảng số 2.4. Thống kê trình độ đào tạo, độ tuổi đội ngũ cán bộ quản lý,
giáo viên, nhân viên Tiểu học huyện Lộc Hà hiện nay……………………..55


Bảng số 2.5. Số lượng và cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý các trường Tiểu
học huyện Lộc Hà - Hà Tĩnh…………………………………………..57
Bảng số 2.6. Thực trạng trình độ cán bộ quản lý trường Tiểu học huyện

CNH, HĐH đất nước”[12].
Giáo dục huyện Lộc Hà nói chung và giáo dục Tiểu học huyện Lộc Hà
nói riêng trong những năm gần đây đã có những bước phát triển cả về quy
mô và chất lượng, đội ngũ cán bộ quản lý các trường Tiểu học đã đáp ứng
được những yêu cầu cơ bản về công tác quản lý giáo dục, nâng cao chất
lượng giáo dục đào tạo ở địa phương, góp phần nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài, thúc đẩy sự phát triển KT-XH ở địa phương. Tuy
nhiên, trước xu thế hội nhập của nước ta, thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, hội nhập quốc tế, thời kỳ phát triển về công nghệ thông tin, kinh tế tri
thức thì giáo dục huyện Lộc Hà nói chung và giáo dục Tiểu học nói riêng vẫn
còn những hạn chế, bất cập. Có nhiều nguyên nhân gây nên những hạn chế,
bất cập, một trong những nguyên nhân chủ yếu và quan trọng là công tác quản
lý giáo dục nói chung và quản lý cấp học Tiểu học nói riêng còn bộc lộ những
yếu kém, đội ngũ cán bộ quản lý chưa đồng bộ, còn hạn chế trong việc tiếp
cận với khoa học công nghệ hiện đại như ứng dụng công nghệ thông tin vào
quản lý trường học. Công tác quy hoạch CBQL giáo dục, CBQL trường Tiểu
học đã được xây dựng, trên cơ sở đó có bước chủ động hơn trong công tác
đào tạo, bồi dưỡng và bổ nhiệm cán bộ quản lý giáo dục nhưng vẫn còn bộc

2


lộ những thiếu sót như: Quy hoạch còn thụ động, chưa có tính kế thừa và
phát triển, chưa có hiệu quả thiết thực, chất lượng thấp, chưa xác định rõ mục
tiêu, yêu cầu về xây dựng quy hoạch CBQL.
Để khắc phục những tồn tại nêu trên, trong giai đoạn mới cần phải có
những giải pháp mang tính đồng bộ, cụ thể để phát triển đội ngũ CBQL
trường Tiểu học của Huyện, tạo ra đội ngũ cán bộ quản lý trường Tiểu học
phát triển đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo tiêu chuẩn và chất
lượng góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý giáo dục.

tính khả thi cao để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường Tiểu học trên địa
bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh thì sẽ nâng cao chất lượng giáo dục toàn
diện.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu:
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu phát triển đội
ngũ cán bộ quản lý trường Tiểu học.
5.2. Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề phát triển đội ngũ cán
bộ quản lý trường Tiểu học huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh.
5.3. Đề xuất một số giải pháp chủ yếu phát triển đội ngũ cán bộ
quản lý trường Tiểu học trên địa bàn huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh đến
năm 2020.
6. Phương pháp nghiên cứu:
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây
dựng cơ sở lý luận của đề tài. Thuộc nhóm này có phương pháp cụ thể
sau:
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp khái quát hóa và nhận định độc lập;
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để
xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài. Thuộc nhóm này có các phương
pháp cụ thể sau:

4


- Phương pháp điều tra;
- Phương pháp tổng hợp kinh nghiệm giáo dục;
- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia;

huyện Lộc Hà, tỉnh Hà Tĩnh đến năm 2020.

6


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Vài nét về lịch sử nghiên cứu.
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Trong thời gian qua, nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến việc tìm ra
các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBQL trường học nói chung, các
trường Tiểu học nói riêng.
Trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về QLGD của các tác giả
như: “Những vấn đề quản lý trường học”(P.V Zimin, M.I Kônđakốp); “Cơ sở
lý luận của khoa học quản lý giáo dục”( M.I Kônđakốp); “Quản lý giáo dục
quốc dân trên địa bàn huyện” (M.I Kôđakốp)... Các tác giả đều khẳng định vai
trò lãnh đạo của CBQL là hết sức quan trọng: “Kết quả toàn bộ hoạt động của
nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý” [22].
Song làm thế nào để phát triển đội ngũ cán bộ quản lý của các trường tiểu học
đạt kết quả cao nhất, huy động được tốt nhất sức mạnh của mỗi CBQL đó là
vấn đề mà các tác giả đặt ra trong công trình nghiên cứu của mình.
1.1.2. Các nghiên cứu ở Việt Nam
Ở Việt nam từ những năm 90 trở về trước đã có một số công trình của
nhiềc tác giả bàn về lý luận quản lý trường học và các hoạt động quản lý nhà
trường như: Nguyễn Ngọc Quang (năm 1989) và các bài giảng về QLGD
(Trường CBQL giáo dục Trung ương I)..... Những năm đầu của thập kỷ 90 đến
nay đã có nhiều công trình nghiên cứu có giá trị như: “Giáo trình khoa học
quản lý” của Phạm Trọng Mạnh (năm 2001); “Khoa học tổ chức và quản lý một số vấn đề lý luận và thực tiễn” của Trung tâm nghiên cứu khoa học tổ chức
quản lý (NXB Thống kê Hà Nội, năm 1999); “Tâm lý xã hội trong quản lý”
của Ngô Công Hoàn (năm 2002); “Công tác quản lý hành chính và sư phạm

phối hợp các hoạt động cá nhân để duy trì sự sống, do đó cần có sự quản lý.
Ngày nay, hầu như tất cả mọi người đều công nhận tính thiết yếu của quản lý
và quản lý trở thành hoạt động phổ biến, diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi cấp độ
và có liên quan đến mọi người. Đó là hoạt động xã hội bắt nguồn từ tính chất
cộng đồng dựa trên sự phân công và hợp tác để làm một công việc nhằm đạt
một mục tiêu chung. Theo K.Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay
lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần

8


đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những
chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với
sự vận động của những khí quan độc lập của nó, một người độc tấu vĩ cầm tự
mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [30].
Quản lý có mặt ở mọi lúc, mọi nơi, mọi công việc có nhiều người tham
gia. Trong các loại quản lý thì quản lý xã hội là phức tạp nhất. Quản lý không
chỉ diễn ra ở từng đơn vị cơ sở, trong từng quốc gia mà còn lan rộng trên
phạm vi toàn cầu nhằm giải quyết những vấn đề chung nảy sinh mà một quốc
gia riêng lẻ không thể giải quyết được. Do đó có thể kết luận, nơi nào có hoạt
động chung thì nơi đó có quản lý.
Có nhiều quan điểm khác nhau về khái niệm quản lý:
- Quản lý là chức năng của những hệ thống có tổ chức với những bản chất
khác nhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng,
duy trì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động.
- Hoạt động có sự tác động qua lại giữa hệ thống và môi trường, do đó:
Quản lý được hiểu là bảo đảm hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sự
biến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạng
thái mới thích ứng với những hoàn cảnh mới.
- Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thể ngườithành viên của hệ, nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mục đích dự kiến.

thao tác nghề nghiệp của người quản lý. Hoạt động quản lý vừa mang tính
khoa học, vừa có tính nghệ thuật. Tính nghệ thuật của hoạt động quản lý thể
hiện những tác động phù hợp quy luật, hoàn cảnh thực tiễn.
Vậy “Hoạt động quản lý vừa có tính khách quan, vừa có tính chủ quan
vì được thực hiện bởi người quản lý. Mặt khác, nó vừa có tính giai cấp lại vừa
có tính xã hội rộng rãi.... chúng là những mặt đối lập trong một thể thống
nhất. Đó là biện chứng, là bản chất hoạt động quản lý” [37].
b) Các chức năng quản lý
“Chức năng quản lý là một thể thống nhất những hoạt động tất yếu của
chủ thể quản lý nảy sinh từ sự phân công, chuyên môn hóa trong hoạt động
quản lý nhằm thực hiện mục tiêu chung của quản lý” [14].

10


Chức năng quản lý xác định vị trí, mối quan hệ giữa các bộ phận, các
khâu, các cấp trong hệ thống quản lý. Quản lý phải thực hiện nhiều chức năng
khác nhau, từng chức năng có tính độc lập tương đối, nhưng chúng được liên
kết hữu cơ trong một hệ thống nhất quán. Tổ hợp tất cả các chức năng quản lý
tạo nên nội dung của quá trình quản lý.
Chức năng cơ bản của quản lý gồm: Dự báo; kế hoạch hóa; tổ chức;
động viên; điều chỉnh; kiểm tra; đánh giá.
Với các chức năng đó, quản lý có vai trò quan trọng đối với sự phát
triển xã hội. Nó nâng cao hiệu quả của hoạt động, đảm bảo trật tự, kỷ cương
trong bộ máy và nó là nhân tố tất yếu của sự phát triển.
1.2.1.3. Mục tiêu của quản lý
“Mục tiêu của quản lý là đích đạt tới của quá trình quản lý, nó định
hướng và chi phối sự vận động của toàn hệ thống quản lý” [14].
* Mục tiêu quản lý thể hiện ý chí của nhà quản lý, đồng thời phải phù
hợp với sự vận động phát triển của các yếu tố liên quan. Các yếu tố có liên

Tính hướng đích: Các mục tiêu phải hàm chứa trong đó sự cố gắng, nỗ
lực phấn đấu của cả hệ thống quản lý, đó phải là mức cao hơn, tốt đẹp hơn,
phát triển, hoàn thiện hơn trạng thái hiện tại.
Tính khả thi: Mục tiêu quản lý phải có khả năng hiện thực để thực hiện.
Tóm lại, quản lý là sự tác động có ý thức để điều khiển, hướng dẫn các
quá trình và hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí
của nhà quản lý và phù hợp với quy luật khách quan.
1.2.2. Quản lý giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm về quản lý giáo dục
Theo PGS.TS Thái Văn Thành: “Quản lý giáo dục nằm trong quản lý văn
hóa, tinh thần. Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định là tác động của hệ
thống có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp
khác nhau đến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục
đích đảm bảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và

12