BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_________________________

NGUYỄN THỊ THU HẰNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
_________________________

NGUYỄN THỊ THU HẰNG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ
CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Mỹ Trinh

NGHỆ AN - 2013

Trang


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CNH - HĐH

:

Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa

CBQL

:

Cán bộ quản lý

CB-GV-NV

:

Cán bộ - giáo viên - nhân viên

CNTT

:

Công nghệ thông tin

CSVC


:

Khoa học kỹ thuật

GV

:

Giáo viên

GD&ĐT

:

Giáo dục và dào tạo

QLGD

:

Quản lý giáo dục

QLNN

:

Quản lý nhà nước

SL


viên, mà trước hết là đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý giáo dục, được
xem là nhân tố quyết định chất lượng của giáo dục và sự thành bại của sự
nghiệp giáo dục.
- Chỉ thị số 40-CT/TW, ngày 15/6/2004 của Ban Bí thư (khóa IX) về
việc xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo
dục đã nêu rõ: “Xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được
chuẩn hóa, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt
chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay
nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có
hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực,
đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước”.


2

- Thông báo số 242-TB/TW - Kết luận của Bộ Chính trị (khóa X) về
tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII), phương hướng phát
triển giáo dục và đào tạo đến năm 2020, trong đó xác định: “Xây dựng đội
ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đủ về số lượng, đáp ứng yêu cầu về
chất lượng”.
- Nghị quyết Đại hội XI của Đảng Cộng sản Việt Nam xác định: Đổi
mới giáo dục theo hướng “chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ hóa
và hội nhập quốc tế”, trong đó “đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển
đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt”.
Suy đến cùng, chất lượng nền giáo dục nước ta cao hay thấp phần lớn
phụ thuộc vào chất lượng đội ngũ thầy, cô giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Nguồn lực đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục là vốn quý nhất, là
động lực, là nhân tố đảm bảo cho lợi thế giáo dục nước ta phát triển và cạnh
tranh được với các nền giáo dục tiên tiến trong khu vực và trên thế giới. Do

5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS.
- Nghiên cứu thực trạng phát triển đội ngũ CBQL trường THCS trên
địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh.
- Đề xuất và thăm dò tính cần thiết và khả thi của một số giải pháp
phát triển đội ngũ CBQL trường THCS trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ
Chí Minh.
6. Phạm vi nghiên cứu
- Các trường THCS công lập trên địa bàn quận 2. Đó là: THCS An Phú,
THCS Bình An, THCS Giồng Ông Tố, THCS Lương Định Của, THCS
Nguyễn Thị Định, THCS Nguyễn Văn Trỗi, THCS Thạnh Mỹ Lợi.
- Thời gian khảo sát: Từ tháng 9/2011 đến tháng 12/2012.


4

- Các giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS trên địa
bàn quận 2 được đề xuất áp dụng cho giai đoạn 2012 - 2016.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Bao gồm: Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu; phân loại - hệ
thống hóa và cụ thể hóa các tài liệu lý luận có liên quan nhằm xây dựng cơ sở
lý luận của đề tài.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Sử dụng các phương pháp: quan sát, điều tra, lấy ý kiến chuyên gia,
tổng kết kinh nghiệm quản lý chỉ đạo phát triển đội ngũ CBQL trường THCS
trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh nhằm xây dựng cơ sở thực tiễn
của đề tài.
7.2.1. Phương pháp quan sát

9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,
nội dung luận văn được cấu trúc thành 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS.
Chương 2: Thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS
trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh.
Chương 3: Một số giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường
THCS trên địa bàn quận 2, thành phố Hồ Chí Minh.


6

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở ngoài nước
Trên thế giới có rất nhiều công trình nghiên cứu về quản lý giáo dục
như: “Những vấn đề của quản lý trường học” P.Vzimin, M.I. Kôndakôp,
“Quản lý vấn đề quốc dân trên địa bàn huyện” M.I. Kôndakôp. Nhà giáo dục
học Xô Viết V.A. Xukhômlinxki khi tổng kết những kinh nghiệm quản lý
chuyên môn trong vai trò Hiệu trưởng nhà trường đã cho rằng “Kết quả hoạt
động của nhà trường phụ thuộc rất nhiều vào viêc tổ chức đúng đắn các hoạt
động dạy học”. Ông cũng khẳng định những thành công hay thất bại qua kinh
nghiệm thực tiễn làm công tác quản lý của hiệu trưởng. Cùng với nhiều tác giả
khác, ông nhấn mạnh đến sự phân công, sự phối hợp chặt chẽ, sự thống nhất
quản lý giữa hiệu trưởng và phó hiệu trưởng nhằm đạt được mục tiêu đề ra.
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Ở Việt Nam, đã có những công trình của nhiều tác giả bàn về lý luận

lý) về các mặt chính trị, văn hoá, xã hội, kinh tế,... bằng một hệ thống các luật lệ,
các chính sách, các nguyên tắc, các phương pháp và các giải pháp cụ thể nhằm
tạo ra môi trường và điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [21; Tr.7].
Từ các khái niệm nêu trên, có thể thấy rõ: quản lý là một hoạt động xã
hội, trong đó có sự tác động của chủ thể quản lý (người quản lý, tổ chức quản
lý), có sự chịu tác động và thực hiện của khách thể quản lý (người bị quản lý,
đối tượng bị quản lý) để đạt được mục tiêu của tổ chức, bằng cách vận dụng
phối hợp các chức năng: kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra.


8

Như vậy, theo chúng tôi, quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể
quản lý để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và
hoạt động của con người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý,
phù hợp với quy luật khách quan. [45; Tr.1]
1.2.2. Cán bộ quản lý; Đội ngũ cán bộ quản lý
1.2.2.1. Cán bộ quản lý
Theo từ điển Tiếng Việt, CBQL là: "Người làm công tác có chức vụ trong
một cơ quan, một tổ chức, phân biệt với người không có chức vụ". [32, Tr.105]
Giáo trình “Khoa học quản lý” đưa ra khái niệm: "CBQL là các cá nhân
thực hiện những chức năng và nhiệm vụ quản lý nhất định của bộ máy quản
lý". Mỗi CBQL nhận trách nhiệm trong bộ máy quản lý bằng một trong hai
hình thức tuyển cử và bổ nhiệm. [45; Tr.295]
CBQL có thể là trưởng, phó trưởng của một tổ chức được cơ quan cấp
trên bổ nhiệm bằng quyết định hành chính nhà nước. Cấp phó giúp việc cho
cấp trưởng, chịu trách nhiệm trước cấp trưởng và chịu trách nhiệm trước pháp
luật về công việc được phân công.
1.2.2.2. Đội ngũ cán bộ quản lý
Từ điển Bách khoa Việt Nam định nghĩa: "Đội ngũ là khối đông người

như vậy, cần phải dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn đáng tin cậy.
1.2.4.2. Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL
Giải pháp phát triển đội ngũ CBQL trường THCS là những cách thức
tác động hướng vào việc tạo ra những biến đổi về cả ba yếu tố: Quy mô, cơ
cấu, chất lượng của đội ngũ CBQL. Trong đó quy mô được thể hiện bằng số
lượng, cơ cấu thể hiện sự hợp lý trong bố trí nhiệm vụ, độ tuổi, giới tính,
chuyên môn nghiệp vụ... hay nói cách khác là tạo ra một ê kíp đồng bộ, đồng
tâm có khả năng hỗ trợ, bù đắp cho nhau về mọi mặt. Chất lượng ở đây là yếu
tố quan trọng nhất trong việc xây dựng và phát triển đội ngũ CBQL.


11

Xét về quy mô, chất lượng, cơ cấu dưới góc nhìn việc phát triển nguồn
nhân lực của nền kinh tế tri thức thì nội dung xây dựng và phát triển đội ngũ
CBQL bao gồm: Lập kế hoạch phát triển đội ngũ CBQL; Tuyển dụng; Bố trí
sử dụng; Đào tạo bồi dưỡng đội ngũ; Kiểm tra, đánh giá, sàng lọc; Công tác
thi đua, khen thưởng đội ngũ.
Trong đó, tạo động cơ và môi trường cho sự phát triển là tạo điều kiện
cho đội ngũ CBQL phát huy vai trò của họ như thực hiện tốt chính sách đãi
ngộ, chế độ khen thưởng, kỷ luật; xây dựng điển hình tiên tiến nhân ra diện
rộng. Tạo cơ hội cho cá nhân thăng tiến, tạo ra những ước mơ hoài bão kích
thích cho sự phát triển; tạo cơ hội cho CBQL có điều kiện học tập, bồi dưỡng,
giao lưu trao đổi kinh nghiệm.
1.2.5. Trường THCS
1.2.5.1. Vị trí của trường THCS
Điều 2 của Điều lệ trường THCS, trường THPT và trường phổ thông có
nhiều cấp học (ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày
28/3/2011 của Bộ trưởng bộ GD&ĐT) có nêu rõ: Trường trung học là cơ sở
giáo dục phổ thông của hệ thống giáo dục quốc dân. Trường có tư cách pháp

4. Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi được phân công.
5. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục.
Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục.
6. Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy
định của Nhà nước.
7. Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội.
8. Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lượng giáo dục.
9. Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của
pháp luật”.


13

1.3. Những yêu cầu cơ bản đối với đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS
1.3.1. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cán bộ quản lý
trường THCS
1.3.1.1. Chức năng của CBQL trường THCS
Người CBQL thực hiện các chức năng cơ bản của quản lý trường THCS:
- Xây dựng kế hoạch thực hiện các hoạt động của trường THCS.
- Tổ chức thực hiện kế hoạch các hoạt động của trường THCS.
- Chỉ đạo việc thực hiện kế hoạch các hoạt động của trường THCS.
- Kiểm tra đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động của trường THCS.
1.3.1.2. Nhiệm vụ, quyền hạn của CBQL trường THCS
Điều 19 Điều lệ Trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông,
trường phổ thông có nhiều cấp học nêu rõ nhiệm vụ, quyền hạn của CBQL
trường THCS cụ thể như sau:
a) Nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng
- Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường;
- Thực hiện các quyết nghị của Hội đồng trường được quy định tại

- Thực hiện và chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về nhiệm vụ được
Hiệu trưởng phân công;
- Cùng với Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước cấp trên về phần việc
được giao;
- Thay mặt Hiệu trưởng điều hành hoạt động của nhà trường khi được
Hiệu trưởng uỷ quyền;
- Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và
hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật.


15

1.3.2. Yêu cầu cơ bản đối với đội ngũ CBQL trường THCS trong giai
đoạn hiện nay
1.3.2.1. Những yêu cầu về số lượng, cơ cấu đội ngũ CBQL
trường THCS
a) Về số lượng: Đảm bảo số lượng CBQL theo quy định tại Thông tư
Liên bộ số 35/2006/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 23 tháng 8 năm 2006 của Bộ
GD&ĐT và Bộ Nội vụ về việc Hướng dẫn định mức biên chế viên chức ở các
cơ sở giáo dục phổ thông công lập.
Theo đó, mỗi trường có một hiệu trưởng và một số phó hiệu trưởng
được quy định cụ thể như sau: Trường hạng 1 có không quá 02 Phó Hiệu
trưởng; Trường hạng 2,3 có không quá 01 Phó Hiệu trưởng. [10]
b) Về cơ cấu: Đảm bảo sự hợp lý, đồng bộ của đội ngũ, tạo ra sự cân
đối về độ tuổi, giới tính, thành phần dân tộc, chuyên môn, thâm niên quản lý,
vùng miền...
1.3.2.2. Những yêu cầu về chất lượng đội ngũ CBQL trường THCS
a) Về phẩm chất chính trị và đạo đức nghề nghiệp:
- Yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, vì lợi ích dân tộc; gương mẫu chấp
hành đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước;

+ Có khả năng ra quyết định đúng đắn, kịp thời và dám chịu trách
nhiệm về các quyết định nhằm đảm bảo cơ hội học tập cho mọi học sinh, nâng
cao chất lượng và hiệu quả giáo dục của nhà trường;
+ Tổ chức xây dựng kế hoạch của nhà trường phù hợp với tầm nhìn
chiến lược và các chương trình hành động của nhà trường;
+ Xây dựng, tổ chức bộ máy nhà trường hoạt động hiệu quả;
+ Quản lý tốt hoạt động dạy và học của giáo viên và học sinh;
+ Huy động và sử dụng hiệu quả, minh bạch, đúng quy định các nguồn
tài chính, tài sản phục vụ các hoạt động dạy học, giáo dục của nhà trường;


17

+ Xây dựng nếp sống văn hoá và môi trường sư phạm;
+ Xây dựng và cải tiến các quy trình hoạt động, thủ tục hành chính của
nhà trường; Quản lý hồ sơ, sổ sách theo đúng quy định.
+ Tổ chức có hiệu quả các phong trào thi đua; Động viên, khích lệ, trân
trọng và đánh giá đúng thành tích của cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh
trong nhà trường;
+ Tổ chức xây dựng hệ thống thông tin phục vụ hiệu quả các hoạt động
giáo dục; Ứng dụng có kết quả công nghệ thông tin trong quản lý, dạy học,
thông tin 2 chiều...
+ Tổ chức đánh giá khách quan, khoa học, công bằng kết quả học tập
và rèn luyện của học sinh, kết quả công tác, rèn luyện của giáo viên, cán bộ,
nhân viên và lãnh đạo nhà trường; Thực hiện tự đánh giá nhà trường và chấp
hành kiểm định chất lượng giáo dục theo quy định.
1.4. Nội dung phát triển đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS
1.4.1. Nội dung công tác phát triển đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS
1.4.1.1. Công tác quy hoạch phát triển đội ngũ CBQL trường THCS

hoạt động quản lý và cũng là một lĩnh vực cần đề xuất giải pháp quản lý.
1.4.1.2. Công tác tuyển chọn, đề bạt, luân chuyển, miễn nhiệm
Tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, sử dụng và luân chuyển đội ngũ
cán bộ, công chức nói chung và CBQL nói riêng là công việc thuộc lĩnh vực
công tác tổ chức và cán bộ.
- Tuyển chọn là quy trình sàng lọc và tuyển chọn những người có đủ
năng lực đáp ứng một công việc trong một tổ chức. Tuyển chọn đội ngũ
CBQL giúp đội ngũ phát triển theo chiều hướng đi lên đủ về số lượng, đồng
bộ về cơ cấu, có trình độ chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và năng
lực quản lý vững vàng. Muốn đạt yêu cầu trong công tác tuyển chọn đội ngũ


19

cần phải gắn với quy hoạch. Có như thế mới bám sát nhu cầu, vừa đảm bảo
định hướng phát triển nhân sự lâu dài.
- Đề bạt là hoạt động phản ánh vị trí, vai trò, trách nhiệm của thành
viên với nhà trường. Người đủ tiêu chuẩn, được sự tín nhiệm của cấp trên và
đồng nghiệp... được đề bạt thì họ có điều kiện được phát triển kỹ năng, sở
trường của mình và với cương vị mới họ sẽ nhất định dẫn dắt đơn vị đi đến
những thành công mới.
Tuyển chọn, đề bạt CBQL có đủ phẩm chất và năng lực là điều
kiện tiên quyết để hoàn thành mục tiêu giáo dục và phát triển nhà trường.
Mặt khác, những tiêu chuẩn cho việc tuyển chọn, bổ nhiệm CBQL lại là
những yêu cầu tất yếu cho việc thực hiện kế hoạch nâng cao chất lượng
đội ngũ CBQL.
- Luân chuyển (có thể hiểu là bao hàm cả điều động) CBQL là việc
người đứng đầu cơ quan có thẩm quyền bổ nhiệm cán bộ, công chức lãnh đạo
giữ một chức vụ lãnh đạo mới trong quá trình thực hiện công tác quy hoạch
và đào tạo bồi dưỡng. Luân chuyển có tác dụng làm cho chất lượng đội ngũ