A-PDF OFFICE TO PDF DEMO: Purchase from www.A-PDF.com to remove the watermark

Trường THPT Thịnh Long

Tài liệu ôn thi tốt nghiệp 12

CHUYÊN ĐỀ 2
VẬN DỤNG KIẾN THỨC VỀ XÃ HỘI VÀ ĐỜI SỐNG ĐỂ VIẾT BÀI VĂN NGẮN
NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
( câu hỏi 3 ñiểm )
A. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG
I. Kiến thức cơ bản.
1. Nội dung yêu cầu .
- Kiểu bài nghị luận về một hiện tượng ñời sống là lấy một hiện tượng xảy ra trong ñời
sống ñể bàn bạc như: vấn ñề tai nạn giao thông, hiện tượng môi trường bị ô nhiễm, những
tiêu cực trong thi cử, nạn bạo hành trong gia ñình, phong trào thanh niên tiếp sức mùa thi,
cuộc vận ñộng giúp ñỡ ñồng bào hoạn nạn, những tấm gương người tốt việc tốt...Từ những
hiện tượng ñó người viết tìm ra ý nghĩa xã hội về tư tưởng ñạo ñức mà bàn bạc ñánh giá.
- Các thao tác thường sử dụng giải thích, phân tích, chứng minh, bác bỏ, bình luận.
- Yêu cầu hành văn
+ Diễn ñạt chuẩn xác, mạch lạc, bố cục rõ ràng
+ Có thể sử dụng biện pháp tu từ và yếu tố biểu cảm
2. Cách làm bài
Nêu rõ hiện tượng, phân tích các mặt ñúng - sai, tốt - xấu, lợi - hại
Chỉ ra nguyên nhân và bày tỏ thái ñộ, ý kiến của người viết về hiện tượng xã hội ñó.
Rút ra bài học ý nghĩa, liên hệ bản thân.
Bố cục bài văn
* Mở bài: cần nêu ñược tính cấp thiết của vấn ñề cần nghị luận, bàn bạc.
* Thân bài: có 4 ý chính:
- Thực trạng của vấn ñề cần nghị luận.
- Nguyên nhân dẫn ñến thực trạng xã hội ấy.

- Nội dung kiến thức: Sự hiểu biết và kiến thức ñời sống, xã hội
- Thao tác: Phân tích, so sánh, bác bỏ...
2. Lập dàn ý
a. Mở bài
- Khẳng ñịnh thực hiện an toàn giao thông là trách nhiệm chung của toàn xã hội.
- Tuổi trẻ học ñường trực tiếp góp sức và có trách nhiệm trong việc giảm thiểu tai nạn giao
thông.
b. Thân bài
- Tại sao phải thực hiện nghiêm túc an toàn giao thông? (Góp phần giữ gìn trật tự xã hội, nếp
sống văn minh, lịch sự, giảm thiểu tai nạn không ñáng có...)
- Tai nạn giao thông ñã và ñang xảy ra trầm trọng ở nước ta, ñe dọa ñến tính mạng, tài sản, và
sự phát triển của ñất nước.
- Tai nạn giao thông gây ra nhiều hậu quả tai hại, tác ñộng xấu ñến nhiều mặt trong cuộc
sống. (suy sụp tinh thần, ñể lại di chứng, gánh nặng cho gia ñình, xã hội, tàn tật suốt ñời, gây
nỗi ám ảnh về tinh thần...).
- Giảm thiểu tai nạn giao thông là yêu cầu bức thiết, có ý nghĩa lớn ñối với toàn xã hội.
- Nguyên nhân của tai nạn giao thông: Phóng nhanh, vượt ẩu, uống rượu, say xỉn, không tham
gia và thực hiện ñúng nội qui, qui ñịnh an toàn giao thông, kém hiểu biết về an toàn giao
thông...
- Tuổi trẻ học ñường góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông như thế nào? ( Nguyên túc thực
hiện an toàn giao thông, tham gia các cuộc vận ñộng tuyên truyền về an toàn giao thông... )
c. Kết luận
GV : Nguyễn Minh Trí

2 -2-


Trường THPT Thịnh Long
Tài liệu ôn thi tốt nghiệp 12
- Đánh giá ý nghĩa của việc góp phần giảm thiểu tai nạn giao thông

cảm. Vì vậy thu nhận trẻ em cơ nhỡ, lang thang kiến sống trong các thành phố, thị trấn về
những mái ấm tình thương ñể nuôi dạy, giúp các em học tập, rèn luyện vươn lên sống lành
mạnh, tốt ñẹp là một việc làm ñòi hỏi khéo léo, tế nhị, có tình yêu thương và sự hi sinh rất
lớn.
- Cần phê phán thái ñộ ngược ñãi trẻ em, thói thờ ơ ghẻ lạnh, vô cảm, vô trách nhiệm
ñối với những trẻ em có hoàn cảnh ñặc biệt trong xã hội.
- Khẳng ñịnh ñây là một nghĩa cử cao ñẹp, truyền thống ñạo lí "thương người như thể thương
thân" , lá lành ñùm lá rách... của người Việt Nam.

GV : Nguyễn Minh Trí

3 -3-


Trường THPT Thịnh Long
Tài liệu ôn thi tốt nghiệp 12
- Lấy ví dụ minh họa ( những câu ca dao, tục ngữ, dẫn chứng thực tế...) bằng những hoạt
ñộng từ thiện mà em biết, hoặc ñã tham gia trong trường, lớp, khu dân cư, hoặc trong cuộc
sống, xã hội hàng ngày...
- Đánh giá liên hệ bản thân .
- Đề xuất ý kiến.
Đề 4
- Giới thiệu chung về nền giáo dục hiện nay ñể thấy ñược lý do mà Bộ giáo dục ñưa ra cuộc
vận ñộng "hai không".
- Mục ñích cuộc vận ñộng là: Dạy thật, học thật, chất lượng thật. Hướng tới một nền giáo dục
sạch trong toàn quốc.
- Cần chỉ rõ ý nghĩa và nội dung hai vấn ñề:
+ Nói không với tiêu cực trong thi cử.
+ Nói không với bệnh thành tích trong giáo dục.
- Hiểu bệnh tiêu cực trong thi cử là gì?



Trường THPT Thịnh Long
Tài liệu ôn thi tốt nghiệp 12
B. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ
I. Kiến thức cơ bản
1 . Nội dung, yêu cầu.
- Nghị luận về một tư tưởng, ñạo lí là bàn về một tư tưởng, ñạo lí, nhằm giới thiệu , giải
thích, phân tích, biểu dương những mặt ñúng, bác bỏ những biểu hiện sai lệch xung quanh
vấn ñề ñược bàn luận: trên cơ sở ñó, rút ra những bài học nhận thức và hành ñộng cần thiết
cho mọi người.
các vấn ñề về nhận thức( lí tưởng, mục ñích sống); tâm hồn, tính cách ( lòng yêu nước, lòng
nhân ái, vị tha, bao dung, ñộ lượng, tính trung thực, chăm chỉ, cần cù, hòa nhã, khiêm tốn,
thói ích kỷ, bao hoa, vụ lợi...); về quan hệ gia ñình( tình mẫu tử, anh em...); về quan hệ xã hội
( tình ñồng bào, tình thầy trò, tình bạn...); về cách ứng xử, hành ñộng mỗi người trong cuộc
sống..
- Các thao tác thường sử dụng : Giải thích, phân tích, chứng minh, so sánh, bác bỏ, bình
luận...
- Yêu cầu hành văn :
+ Diễn ñạt chuẩn xác, mạch lạc, bố cục rõ ràng.
+ Có thể dùng biện pháp tu từ và yếu tố biểu cảm nhưng cần phải phù hợp.
2 . Cách thức triển khai bài văn.
- Giới thiệu tư tưởng, ñạo lí cần bàn luận
- Phân tích những mặt ñúng, bác bỏ những biểu hiện sai lệch có liên quan ñến vấn ñề
bàn luận
- Nêu ý nghĩa, rút ra bài học nhận thức và hành ñộng về tư tưởng ñạo lí
* Bố cục của bài văn :
- Mở bài : Giới thiệu tư tưởng ñạo lí ( câu nói ) trích dẫn.
- Thân bài:
+ Giải thích ý nghĩa câu nói ( hình ảnh, nghĩa thực, hàm ẩn ): tư tưởng, ñạo lí.

a. Mở bài
- Trình bày theo nhiều cách khác nhau( diễn dịch, qui nạp, phản ñề )
- Trích ñề.
b. Thân bài
- Giải thích thế nào là sống ñẹp?
- Phân tích các khía cạnh biểu hiện của lối sống ñẹp. Giới thiệu một số tấm gương sống ñẹp
trong ñời sống, trong văn học.
- Phê phán những quan niệm và lối sống không ñẹp ( vô trách nhiệm, thiếu nghị lực...) trong
ñời sống.
- Xác ñịnh phương hướng và biện pháp phấn ñấu ñể có thể sống ñẹp.
c. Kết luận
- Khẳng ñịnh ý nghĩa của cách sống ñẹp.
- Rút ra bài học và phương châm sống cho bản thân.
Đề 2
- Hiểu và xác ñịnh ñược ý nghĩa câu nói
- Mục ñích học tập của học sinh, sinh viên thời nay:
+ Học ñể biết: Tiếp thu kiến thức
+ Học ñể làm: Yêu cầu thực hành, học ñi ñôi với hành
+ Học ñể chung sống: Vận dụng kiến thức ñể có sự hòa ñồng.
+ Học ñể tự khẳng ñịnh mình: Từng bước hoàn thiện nhân cách, trở thành con người hoàn
hảo.
- Ý nghĩa câu nói: Tiếp thu kiến thức --> vận dụng kiến thức--> hoàn thiện nhân cách ñể tự
khẳng ñịnh mình trong cuộc sống.
- Để ra hướng phấn ñấu bản thân.
Đề 3
- Mục ñích của câu nói: Nhắc nhở con người hãy có ý thức tôn trọng những chuẩn mực, pháp
lý và ñạo lý, từ ñó tự giác sống có trách nhiệm hơn với bản thân và trách nhiệm với cộng
ñồng.
GV : Nguyễn Minh Trí


ñể phấn ñấu ñi lên. Xác ñịnh ñúng vai trò của lí tưởng, văn hào Nga Lép Tôn-xtôi ñã từng nói
: “Lí tưởng là ngọn ñèn chỉ ñường. Không có lí tưởng thì không có phương hướng kiên ñịnh,
mà không có phương hướng kiên ñịnh thì không có cuộc sống”.
2.Thân bài :
- Giải thích : Lí tưởng (mục ñích, ñiều mơ ước cao nhất, tốt ñẹp nhất mà con người phấn
ñấu ñể ñạt tới)Không có mục ñích sống, cuộc sống của con người sẽ mất phương hướng và
trở nên vô nghĩa.
- Phân tích - chứng minh :
+ Nếu không có lí tưởng thì ta không thể xác ñịnh ñược cho mình một phương hướng
kiên ñịnh : ta không thể biết ta sống ñể ñạt ñược ñiều gì và sẽ làm gì ? Hướng ñi chính trong
cuộc ñời là con ñường nào ?.
+ Nếu một khi không có phương hướng kiên ñịnh thì cuộc sống sẽ không còn ý nghĩa
ñối với ta nữa : ta không có ñộng lực ñể phấn ñấu và không ñạt ñược ñiều gì trong cuộc sống.
- Bàn luận :
GV : Nguyễn Minh Trí

7 -7-


Trường THPT Thịnh Long
Tài liệu ôn thi tốt nghiệp 12
+ Lí tưởng sống có vai trò quyết ñịnh tương lai của mỗi người ; tất yếu phải có lí tưởng ñể
vươn lên
+ Cũng lưu ý suy nghĩ chính chắn mà chọn cho mình một lí tưởng “ñẹp” và không ngừng
vươn lên, phấn ñấu cho con ñường mình ñã chọn. Có nhiều cách ñể vươn lên ;
+ Phê phán những ai sống không có lí tưởng, sống buông thả, sống dựa dẫm người khác
3. Kết bài :
Khẳng ñịnh : câu nói của Lép Tôn-xtôi thể hiện quan niệm ñúng ñắn về vai trò quan
trọng có tính quyết ñịnh của lí tưởng ñối với cuộc sống con người. Bài học nhận thức : biết
ñặt ra lí tưởng và con ñường phấn ñấu trong cuộc sống. Bài học hành ñộng : luôn không

chờ chúng ta chinh phục.

GV : Nguyễn Minh Trí

9 -9-