1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM VIẾT THÀNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH THANH HÓA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Nghệ An, năm 2013


2

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

PHẠM VIẾT THÀNH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH THANH HÓA
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC



4

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU………………………………………………………..…………...1
1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………..1
2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………………2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu……………………………………..2
4. Giả thuyết khoa học……………………………………………………..2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu…………………………………………………...3
6. Phương pháp nghiên cứu………………………………………………..3
7. Đóng góp của luận văn………………………………………………….3
8. Cấu trúc của luận văn…………………………………...………………4
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO CHẤT
LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ
SỞ ………………………………………………………….....……………...5
1.1. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ………………………………….5
1.2. MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN……………………………………..7
1.2.1. Cán bộ và cán bộ quản lý trường THCS………………………....7
1.2.2. Đội ngũ và đội ngũ cán bộ quản lý trường học………………......8
1.2.3. Chất lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường
THCS.

…………………………………………………………………12

1.2.4. Giải pháp và giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ
quản lý trường THCS .............................................................................14
1.3. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ NGƯỜI CÁN
BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG THCS………………………....
……………….15

2.2.2. Thực trạng chất lượng cán bộ quản lý các trường THCS huyện
Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa……..................................................……………49
2.2.3. Đánh giá chung về chất lượng cán bộ quản lý các trường THCS
Huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa……………………………………………60
2.3. THỰC TRẠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƯỜNG THCS HUYỆN TĨNH GIA ………………………...62
2.3.1. Công tác quy hoạch đội ngũ cán bộ quản lý…………………...62
2.3.2. Kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý…………63
2.3.3. Đánh giá, tuyển chọn, bổ nhiệm, miễn nhiệm, luân chuyển đội
ngũ cán bộ quản lý ...............................................................................64
2.3.4. Công tác đánh giá cán bộ quản lý trường THCS…….………...65
2.3.5. Về chế độ, chính sách đối với đội ngũ cán bộ quản lý…………65
2.3.6. Về việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc nâng cao
chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý..................................................................67
2.4. NGUYÊN NHÂN CỦA THỰC TRẠNG…………………………..67
Tiểu kết chương 2……………………………………………………68


6
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG THCS HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH
THANH HÓA………………………………………………………………70
3.1. NGUYÊN TẮC ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP…………………….70
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu…………………………….70
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn…………………………….70
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả…………………………….70
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi………………………………70
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN
BỘ QUẢN LÝ TRƯỜNG THCS HUYỆN TĨNH GIA, TỈNH THANH
HÓA…………………………………………………………………………70

10.
11.

CBQL
CBQLGD
CNH - HĐH
GD&ĐT
HĐND
TH
THCS
THPT
THCN
UBND
QLGD

:
:
:
:
:
:
:
:
:
:
:

Cán bộ quản lý.
Cán bộ quản lý giáo dục.
Công nghiệp hóa - hiện đại hóa.

Bảng 2.2. Kết quả xếp loại đạo đức
Bảng 2.3. Kết quả xếp loại văn hóa
Bảng 2.4. Số lượng và cơ cấu đội ngũ cán bộ quản lý các
trường THCS
Bảng 2.5. Số lượng và cơ cấu đội ngũ Hiệu trưởng khối
THCS trong 5 năm
Bảng 2.6. Trình độ đào tạo chuyên môn và chính trị của
đội ngũ cán bộ quản lý khối THCS
Bảng 2.7. Xếp loại cán bộ quản lý trong 5 năm trở lại đây
Bảng 2.8. Kết quả trưng cầu ý kiến các cán bộ quản lý
trường THCS huyện Tĩnh Gia về đánh giá đội ngũ CBQL
Bảng 2.9. Kết quả trương cầu đáng giá của giáo viên về
CBQL các trường THCS huyện Tĩnh Gia
Bảng 2.10. Kết quả trưng cầu đánh giá của lãnh đạo,

43
44
47
47
48
49
50
52

10

chuyên viên phòng GD&ĐT, phòng Nội vụ về CBQL

54


thời kỳ Công nghiệp hoá, hiện đại hoá, đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý
giáo dục còn có những hạn chế, bất cập. Một bộ phận không nhỏ đội ngũ cán
bộ quản lý chất lượng chuyên môn chưa đáp ứng được yêu cầu, thiếu gương
mẫu trong đạo đức, lối sống và nhân cách, chưa làm gương tốt trong học sinh và
đồng nghiệp. Việc cập nhật và vận dụng các chủ trương, chính sách của Đảng,
pháp luật của Nhà nước còn nhiều hạn chế. Ở một số đơn vị giáo dục chưa gắn
với thực tiễn, chưa gắn với các nhiệm vụ chính trị ở địa phương.
Hiện nay cả nước đang tiếp tục đẩy mạnh Công nghiệp hoá, Hiện đại
hoá và phát triển nhanh, bền vững; phát huy sức mạnh toàn dân tộc, xây dựng
đất nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo định hướng xã hội chủ
nghĩa. Đối với Thanh Hoá, Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII đã đặt ra mục
tiêu phấn đấu: Đến năm 2020 Thanh Hoá trở thành một trong những tỉnh tiên
tiến. Đây là mục tiêu chính trị, ý chí quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền, cả
hệ thống chính trị và nhân dân trong tỉnh. Để đạt được mục tiêu trên, đòi hỏi
phải xây dựng được một đội ngũ cán bộ từ tỉnh đến cơ sở có phẩm chất chính
trị vững vàng, có trình độ chuyên môn cao, đủ năng lực lãnh đạo, quản lý và
tổ chức thực hiện các nhiệm vụ chính trị đã đề ra trong giai đoạn mới.
Trong thực tế công tác tại Phòng giáo dục huyện Tĩnh Gia tôi nhận thấy
những vấn đề về công tác nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý cần phải
có những giải pháp nghiên cứu tháo gỡ mới có thể đáp ứng được yêu cầu của
thời đại như: Vấn đề về cơ chế quản lý trong công tác nâng cao chất lượng đội
ngũ; Vấn đề đào tạo bồi dưỡng đội ngũ cán bộ quản lý; Vấn đề áp dụng những
quy định mới cho đội ngũ cán bộ quản lý như (áp dụng chuẩn Hiệu trưởng,
chuẩn nghề nghiệp, Luật viên chức của Quốc hội…,đã ban hành)


10
Kết hợp lý luận với thực tiễn tôi nhận thức rằng: Việc nâng cao chất
lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường học hiện nay là một vấn đề hết sức quan
trọng và cấp bách đối với ngành Giáo dục - Đào tạo nhằm góp phần tích cực

6. Phương pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin lý luận để xây
dựng cơ sở lý luận của đề tài, gồm:
- Phương pháp phân tích;
- Phương pháp tổng hợp;
- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập.
6.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Nhóm phương pháp này nhằm thu thập thông tin thực tiễn, xây dựng cơ
sở thực tiễn của đề tài. Nhóm phương pháp này bao gồm:
Phương pháp quan sát;
Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi;
Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục;
Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động;
Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.
6.3. Phương pháp thống kê toán học.
Sử dụng phần mềm SPSS để sử lý số liệu thu được.
7. Đóng góp của luận văn
7.1. Về mặt lý luận
Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về nâng cao chất lượng đội ngũ cán
bộ quản lý nói chung, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý Trường
THCS huyện Tĩnh Gia nói riêng.
7.2. Về mặt thực tiễn
Đánh giá một cách toàn diện đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS
huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hoá hiện nay; từ đó đề xuất một số giải pháp


12
nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý THCS huyện Tĩnh Gia, tỉnh
Thanh Hoá.

nhuyễn các chức năng, các quy tắc và nguyên tắc quản lý thì sẽ đạt được mục
tiêu quản lý của tổ chức.
- Vào thập kỷ 70-80 của thể kỷ XX đến nay, đã có các công trình
nghiên cứu; Tiêu biểu nhất là công trình của ba tác giả Harold Kntz, Cyril
Odonnel, Heinz weihrich với tác phẩm nổi tiếng nhất là cuốn “những vấn đề
cốt yếu của quản lý”- 1994. Công trình này đã đề cập nhiều hơn về các yêu
cầu chất lượng của người quản lý.
1.1.2. Những nghiên cứu ở trong nước
- Khi bàn về công tác cán bộ, Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890- 1969) vĩ
đại của chúng ta đã khẳng định: "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Mọi
thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém”, “Có cán bộ tốt thì việc
gì cũng xong”.
- Hội nghị lần thứ 3 của Ban chấp hành Trung ương (BCHTW) Đảng
khóa VIII khẳng định "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách
mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, của đất nước và chế độ” (21; tr20).
- Có nhiều công trình khoa học về quản lý đã bàn về chất lượng của
người quản lý. Ví dụ: Mai Hữu Khuê với cuốn “những vấn đề cơ bản của
khoa học quản lý- 1982) Kiều Nam với cuốn tổ chức bộ máy lãnh đạo và
quản lý 1983; Nguyễn Minh Đạo với cuốn cơ sở của khoa học quản lý 1997;
Đỗ Hoàng Toàn với cuốn lý thuyết quản lý 1998 và Nguyễn Văn Bình (tổng
chủ biên) với cuốn khoa học tổ chức và quản lý; Phạm Đức Thành (chủ biên)


14
cuốn “Giáo trình quản trị nhân lực- 1995… đã đề cập tới nhiều khía cạnh chất
lượng CBQL của một tổ chức, trong đó có chất lượng của đội ngũ CBQL.
- Đứng ở góc độ quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, một số nhà
khoa học Việt Nam đã đề cập tới chất lượng và phương thức nâng cao chất
lượng CBQL thông qua việc phân tích yếu tố lực lượng giáo dục. Ví dụ: các
tác phẩm như: Một số vấn đề giáo dục và khoa học giáo dục của Phạm Minh

tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp
huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”.
Với hai cách giải thích trên tuy có khác nhau về diễn đạt nhưng đều có
điểm giống nhau: khi nói tới cán bộ là chỉ những người có chức vụ, có vai trò
và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động ảnh hưởng đến hoạt động
của một tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý điều hành,
góp phần định hướng cho sự phát triển của tổ chức.
1.2.1.2. Cán bộ quản lý trường THCS
* Cán bộ quản lý
Theo cách hiểu thông thường và khá phổ biến ở nước ta hiện nay
thường cho rằng hai khái niệm “cán bộ quản lý” và “cán bộ lãnh đạo” gắn liền
với nhau. Sở dĩ như vậy, bởi nội hàm của hai khái niệm này có những điểm
giống nhau: cả cán bộ lãnh đạo và cán bộ quản lý đều là chủ thể ra quyết định,
điều khiển hoạt động của một tổ chức. Người cán bộ lãnh đạo cũng phải thực
hiện chức năng quản lý và người cán bộ quản lý cũng phải thực hiện chức
năng lãnh đạo.
Do đó, theo tác giả có thể hiểu “cán bộ quản lý” là: những người có
chức vụ, có trách nhiệm cầm đầu và điều hành một tổ chức. Trong quá trình
hoạt động các cán bộ quản lý định hướng cho khách thể quản lý thông qua hệ
thống cơ chế, đường lối, chủ trương, chính sách đồng thời trực tiếp điều
khiển, vận hành tổ chức thông qua những thiết chế có tính pháp lệnh được
quy định trước.
* Cán bộ quản lý trường THCS
Là những người đứng đầu trong các trường THCS, trực tiếp quản lý,
điều hành hoạt động của nhà trường theo các quy định của pháp luật và của


16
cấp trên giao cho theo đúng chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình.
Đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và cấp trên về những hoạt

nòng cốt trong một tổ chức thuộc hệ thống giáo dục. Người CBQLGD là nhân
vật có trách nhiệm phân bố nhân lực và các nguồn lực khác, chỉ dẫn sự vận
hành của một bộ phận hay toàn bộ tổ chức giáo dục, để tổ chức hoạt động có
hiệu quả và đạt đến mục đích.
Cán bộ quản lý giáo dục là những người quản lý một tổ chức (một tập
thể những người cán bộ, từ tổ chuyên môn trong các nhà trường, các bộ phận
trong một cơ quan quản lí giáo dục) trong hệ thống giáo dục quốc dân. Cán bộ
QLGD bao gồm: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và cán bộ quản lý chuyên
môn, lãnh đạo trong hệ thống giáo dục quốc dân ở nhà trường, trong tất cả các
cấp học,. Tập hợp các cán bộ QLGD tạo nên đội ngũ CBQLGD.
Trong phạm vi đề tài này, chúng tôi đề cập tới CBQL trường trung học
cơ sở là những người đứng đầu nhà trường (Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng)
cùng chung nhiệm vụ, trách nhiệm quản lý trường học.
Tại điều 54 Luật Giáo dục, quy định:
1. Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt đông của nhà
trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bổ nhiệm công nhận.
2. Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được
đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý trường học.
Theo Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp
học quy định:
1. Trường trung học có một Hiệu trưởng và một số phó Hiệu trưởng,
nhiệm kỳ của Hiệu trưởng là 5 năm, thời gian đảm nhiệm chức vụ Hiệu
trưởng là không quá hai nhiệm kỳ ở một trường trung hoc.
2. Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng phải là giáo viên đạt trình độ chuẩn
theo quy định, đã dạy ít nhất 5 năm ở cấp trung học hoặc cấp học cao hơn. Có
phẩm chất chính trị và đạo đức tốt; có trình độ chuyên môn vững vàng; có
năng lực quản lý bồi dưỡng lý luận và nghiệp vụ quản lý giáo dục, có sức
khỏe, được tập thể giáo viên, nhân viên tín nhiệm. Theo đề nghị của trưởng





19
+ Thực hiện và chịu trách nhiệm trước Hiệu trưởng về nhiệm vụ được
Hiệu trưởng phân công.
+ Cùng với Hiệu trưởng chịu trách nhiệm trước cấp trên về phần việc
được giao;
+ Thay mặt Hiệu trưởng điều hành hoạt động của nhà trường khi được
Hiệu trưởng ủy quyền.
+ Được đào tạo nâng cao trình độ, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và
hưởng các chế độ, chính sách theo quy định của pháp luật.
- Mối quan hệ giữa Hiệu trưởng và phó Hiệu trưởng:
Hiệu trưởng là người quản lý mọi hoạt động của nhà trường theo chế
độ thủ trưởng, chịu trách nhiệm trước Đảng và Nhà nước về các hoạt động
trong trường học. Phó Hiệu trưởng là người giúp việc cho Hiệu trưởng, chịu
trách nhiệm trước Hiệu trưởng những việc được phân công. Tuy vậy, Phó
Hiệu trưởng cũng phải chịu trách nhiệm liên đới trước Đảng, Nhà nước trong
công việc của mình. Do đó, Hiệu trưởng phải có phân công công việc cho Phó
Hiệu trưởng, thường xuyên nắm thông tin và có quyết định kịp thời không để
những hiện tượng giao khoán thiếu trách nhiệm.
1.2.3. Chất lượng và chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường
THCS.
1.2.3.1. Chất lượng
Chất lượng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của
sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tương đối của sự vật để phân biệt nó
với các sự vật khác. “Chất lượng là cái tạo nên phẩm chất, giá trị của một con
người, một sự việc, sự vật”, hoặc là “cái tạo nên bản chất sự vật làm cho sự
vật này khác sự vật kia”. Theo cách định nghĩa này, khi nói đến “chất lượng”
là nói đến cái bản chất tồn tại bên trong sự vật để phân biệt giữa sự vật này
với sự vật kia. Nếu không có cái bản chất đó thì không thể phân biệt được

Người CBQL trường THCS trong thời đại mới cần có những phẩm chất
và năng lực sau:


21
* Về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức.
- Có tinh thần yêu nước sâu sắc, tận tụy phục vụ nhân dân, kiên định
mục tiêu độc lập dân tộc và Chủ nghĩa xã hội, phấn đấu thực hiện có kết quả
đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
- Có lập trường tư tưởng, chính trị vững vàng, đáp ứng được yêu cầu
của đất nước trong giai đoạn mới.
- Nắm vững đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước,
đặc biệt là đường lối, chủ trương, chính sách về GD&ĐT.
- Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.
- Có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình, yêu nghề, yêu trẻ.
- Có tính nguyên tắc, có ý thức tổ chức kỷ luật, trung thực, không cơ
hội và khiêm tốn.
- Gương mẫu về đạo đức, chí công, vô tư, lời nói đi đôi với việc làm, có
uy tín với tập thể, với nhà trường và nhân dân.
- Luôn quan tâm, chăm lo và tôn trọng đồng nghiệp.
- Có ý thức bồi dưỡng và tự bồi dưỡng nâng cao phẩm chất và năng lực
cho bản thân.
- Năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm.
* Về năng lực chuyên môn và quản lý điều hành.
- Có trình độ chuyên môn được đào tạo đạt chuẩn trở lên;
- Có sự hiểu biết nhất định về các bộ môn khác trong nhà trường;
- Có trình độ về lý luận chính trị, kiến thức về quản lý nhà nước;
- Có trình độ về khoa học quản lý giáo dục, tin học, ngoại ngữ;
- Có năng lực xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá
các hoạt động của nhà trường;

nhất định” [18; tr 325].


23
Còn theo Hoàng Phê: “Phương pháp là hệ thống các cách sử dụng để tiến
hành một công việc nào đó” [49; tr 30 ].
Về khái niệm biện pháp, theo Từ điển tiếng Việt, đó là “cách làm, cách
giải quyết một vấn đề cụ thể” [44; tr.64].
Như vậy, khái niệm giải pháp tuy có những điểm chung với các khái niệm
trên nhưng nó cũng có điểm riêng. Điểm riêng cơ bản của thuật ngữ này là
nhấn mạnh đến phương pháp giải quyết một vấn đề, với sự khắc phục khó
khăn nhất định. Trong một giải pháp có thể có nhiều biện pháp.
1.2.4.2. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS
Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS là hệ
thống các cách thức nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý.
Từ đó, đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý
trường THCS, thực chất là đưa ra các cách thức nâng cao chất lượng đội ngũ
cán bộ quản lý trường THCS.
1.3. KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VÀ NGƯỜI CÁN BỘ
QUẢN LÝ TRƯỜNG THCS
1.3.1. Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ quản lý trường THCS
Luật Giáo dục (2005) đã quy định : Hệ thống giáo dục quốc dân gồm
giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên.
- Trong hệ thống giáo dục quốc dân (giáo dục chính quy) có các cấp
học và trình độ đào tạo:
+ Giáo dục mầm non: Thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục
trẻ từ ba tháng đến sáu tuổi.
+ Giáo dục phổ thông bao gồm: Giáo dục tiểu học, THCS, THPT. Điều
26.1.b "Giáo dục THCS được thực hiện trong 4 năm học, từ lớp sáu đến lớp
chín. Học sinh vào lớp sáu phải hoàn thành chương trình tiểu học và có độ