Website: Email : Tel : 0918.775.368
Lời nói đầu
Nền kinh tế thế giới đang có những bớc phát triển mạnh mẽ, khoa học và công
nghệ đang có những bớc tiến thần kỳ, lực lợng sản xuất không ngừng lớn mạnh, hội
nhập hoá và toàn cầu hoá trở thành xu thế tất yếu khách quan. Nhng bên cạnh sự
phát triển đó vẫn là là sự phân hoá giàu nghèo, ô nhiễm môi trờng và hàng loạt các
vấn đề têu cực khác. Nguyên nhân sâu xa của nó là gì?, lực lợng vô hình nào đã điều
khiển và chi phối những điều ấy? Bằng nhận thức khoa học và kinh nghiệm thực tiễn
của mình C.Mac đã chỉ ra chính là những tác động của qui luật giá trị. Từ đó cho
đến nay đã trải qua gần 200 năm liệu những kết luận của Mác còn đúng nữa không
và nếu còn thì có gì thay đổi, bản chất nó là gì và đang có những tác động nh thế
nào đến nền kinh tế Việt Nam là điều cần phải bàn cả về lý luận và thực tiễn. Tuy
nhiên trong đề án này, em xin giới hạn nội dung đề tài ở việc trình bày nội dung của
qui luật giá trị và các vấn đề có liên quan, một số vai trò của qui luật giá trị trong
nền kinh tế thị trờng ở nớc ta và một số giải pháp nhằm nâng cao vai trò của qui luật
giá trị trong thời gian tới.
Với trình độ hiểu biết còn hạn chế, kinh nghiệm thực tế không nhiều chắc hẳn
nội dung đề án còn nhiều thiếu sót, em xin các thầy cô thông cảm và chỉ bảo thêm.
Em xin chân thành cảm ơn thầy giáo Trần Việt Tiến đã giúp đỡ hớng dẫn em
hoàn thành đề án này!
qui luật giá trị và vai trò của nó
trong nền kinh tế thị trờng ở nớc ta
1
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Chơng 1: quy luật giá trị và những vấn đề có liên quan
1.1 Nội dung của quy luật giá trị
1.1.1 Khái niệm về giá trị hàng hoá
Hàng hoá là sản phẩm của lao động mà một là nó có thể thoả mãn nhu cầu nào
đó của con ngời, hai là nó sản xuất ra để bán.
Hàng hoá có hai thuộc tính : giá trị và giá trị sử dụng .
Giá trị sử dụng là công dụng, tính năng của sản phẩm có thể thoả mãn nhu cầu

Qui luật giá trị có tính phổ biến đối với suốt các thời kỳ sản xuất hàng hoá giản
đơn, tức là cho đến lúc mà nền sản xuất hàng hoá giản đơn bị thay thế bởi nền sản
xuất TBCN. Từ trớc cho đến nay, các giá cả đều xoay quanh giá trị và lên xuống
xung quanh giá trị ; thành thử sản xuất hàng hoá giản đơn càng phát triển thì những
giá cả trung bình lu hành trong những thời kỳ khá dài, những giá cả không bị bất cứ
những biến động ngoại lai dữ dội nào làm cho rối loạn và không có sự chênh lệnh
quá lớn nào.
1.2 Các hình thái biểu hiện sự vận động của quy luật giá trị
Quy luật giá trị là trừu tợng. Nó thể hiện sự vận động thông qua sự biến động của
giá cả hàng hoá. Qua các giai đoạn phát triển của nền sản xuất hàng hoá mà giá cả
có các biến tớng nh là giá cả sản xuất (giai đoạn tự do cạnh tranh)và giá cả độc
quyền (giai đoạn CNTB độc quyền). Trong nông nghiệp có đôi nét khác biệt so với
công nghiệp và sự biểu hiện của quy luật giá trị cũng có đôi chút khác biệt
1.2.1 Giá cả
Giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị. Giá cả phụ thuộc vào giá trị. Những
biến động về cung cầu luôn luôn đa giá của một hàng hoá đến chỗ ngang với chi phí
sản xuất ra hàng hoá đó. Giá cả thực tế cố nhiên có thể cao hơn hoặc thấp hơn chi
3
Website: Email : Tel : 0918.775.368
phí sản xuất ra 1 hàng hoá, nhng xét về tổng thể thì tổng giá cả luôn bằng tổng chi
phí sản xuất. Có thể trong một trạng thái nhất định thì giá cả cao hơn hoặc thấp hơn
giá trị nhng xét về tổng thể thì những trạng thái này đổ đồng lại, bù trừ cho nhau,
làm mất tác dụng và tiêu diệt lẫn nhau Những trạng thái đó Nh Mác nhận xét
tởng chừng nh khiếm khuyết của quy luật giá trị nhng thực ra nó chỉ làm phong phú
thêm các hình thức biểu hiện của quy luật giá trị và trở thành vẻ đẹp của quy luật giá
trị. Nh vậy, ta có thể thấy rằng cái quyết định giá cả chính là chi phí sản xuất, mà
chi phí sản xuất thì đo bằng TGLĐXHCT để sản xuất ra hàng hoá đó thành thử giá
trị là cái quyết định giá cả của hàng hoá. Nghiên cứu về điều này cho chúng ta rút ra
một kết luận :
Cho dù sự biến động của cung cầu thế nào giá cả không bao giờ tách rời giá trị,

quyền
Giá cả độc quyền = chi phí sản xuất + lợi nhuận độc quyền (2)
Lợi nhuận độc quyền = lợi nhuận bình quân+lợi nhuận siêu ngạch độc
quyền(3)
Lợi nhuận độc quyền là một hình thức biểu hiện của giá trị thặng d hình thành
trong giai đoạn độc quyền, nó có đợc không phải nhờ cải tiến khoa học kỹ thuật để
rút ngắn TGLĐXHCT mà chủ yếu do địa vị thống trị độc quyền mà có. Nguồn gốc
và cơ cấu của lợi nhuận độc quyền là:
+ giá trị thặng d do ngời công nhân trong tổ chức độc quyền tạo ra
+ giá trị thặng d công nhân ở ngoài tổ chức độc quyền tạo ra
+ một phần giá trị mới do ngời sản xuất nhỏ trong nớc tạo ra
+ lợi nhuận do xuất khẩu t bản sang các nớc kém phát triển
+ lợi nhuận do lợi dụng việc quân sự hoá nền kinh tế, do gây chiến tranh
Về thực chất giá cả độc quyền cao hơn giá cả sản xuất và cao hơn giá trị của
hàng hoá do độc quyền đó chi phối, nhng điều đó làm cho giới hạn về sự quy định
5
Website: Email : Tel : 0918.775.368
về giá trị hàng hoá bị thủ tiêu. Giá cả độc quyền của một loại hàng hoá nào đó chỉ là
đem một phần lợi nhuận của nhà sản xuất hàng hoá khác chuyển cho hàng hoá có
giá cả độc quyền ấy. Sự phân phối giá trị thặng d giữa các nhành sản xuất khác nhau
sẽ do đó mà bị rối loạn một cách có tính chất cục bộ nhng không vì thế mà giới hạn
về bản thân giá trị thặng d bị biến đổi. Cuối cùng tổng giá cả độc quyền vẫn bằng
tổng giá trị hàng hoá, sự lợi lộc của các nhà độc quyền lại bị bù trừ bởi sự mất đi
của ngời công nhân và các nhà t bản khác, hay nói quy luật giá trị đã chi phối giá cả
độc quyền, giá cả độc quyền chỉ là sự thể hiện sinh động sự vận động của quy luật
giá trị trong giai đoạn độc quyền.
1.2.4 Sự hoạt động của qui luật giá trị trong nông nghiệp
Trong các phần trên ta nghiên cứu thì giá cả sản xuất trong công nghiệp bị quyết
định bởi điều kiện sản xuất trung bình. Trong nông nghiệp, nếu nh vậy thì nhà t bản
kinh doanh trên ruộng đất xấu không thu đợc lợi nhuận bình quân, và do đó họ sẽ

(1) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đem bán
(2) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ bán chịu
(3) là tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ khấu trừ cho nhau
(4) tổng giá cả hàng hoá, dịch vụ đến kỳ thanh toán
(5) là vòng quay trung bình của tiền tệ cùng tên gọi.
Lợng tiền đa và trong lu thông là hết sức quan trọng, nó đợc phát hành theo hai
nguyên tắc:
7
V
QP
M
.
=
)5(
)4()3()2()1(
+
=
M
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+ Tiền phát hành vào lu thông phải đợc đảm bảo bằng khối lợng kim loại quý,
tức là phải dự trữ một lợng vàng nhất định đẩm bảo giá trị cho số tiền giấy phát
ra
+ Phát hành tiền đảm bảo bằng giá trị của hàng hoá, tức là phải có một
lợng hàng hoá tơng ứng với số lợng tiền phát hành .
Nhìn vào nội dung của nó ta thấy rằng qui luật lu thông tiền tệ chịu sự chi phối
của qui luật giá trị.
1.3.2 Quy luật cạnh tranh
Cạnh tranh là hình thức đấu tranh gay gắt giữa những ngời sản xuất hàng hoá
dựa trên chế độ sở hữu khác nhau về t liệu sản xuất, nhằm giành giật những điều
kiện có lợi nhất về sản xuất và tiêu thụ hàng hoá.

- thúc đẩy sản xuất phát triển và tăng năng suất lao động.
Tuy nhiên mặt trái là nó đẩy đến chỗ sự cạnh tranh ngày càng gay gắt hơn và
cuối cùng thì nhà t bản càng phải kinh doanh t bản của mình trong điều kiện ngày
một khó khăn hơn.
1.3.3 Quy luật Cung Cầu
Cung là số lợng hàng hoá hoặc dịch vụ mà ngời bán có khả năng và sẵn sàng bán
ở mọi mức giá
Cầu là số lợng hàng hoá và dịch vụ mà ngời mua có khả năng và sẵn sàng mua
Với nền sản xuất hàng hoá, tức là sản xuất ra hàng hoá không phải để tiêu dùng
nữa mà là để bán thì xuất hiện một mâu thuẫn đó là ngời bán thì muốn giá trị nhng
phải thực hiện giá trị sử dụng, còn ngời mua cần giá trị sử dụng thì lại cần giá trị. Từ
khi xuất hiện thơng nhân và tiền thì quá trình trao đổi càng trở nên thuận tiện, song
số phận cuối cùng của sản phẩm thì không ai có thể biết đợc. Ngời mua và ngời bán
thờng ngày càng không hiểu rõ về nhau, hành động không ăn khớp với nhau. Điều
này xuất phát từ ba nguyên nhân :
9
Website: Email : Tel : 0918.775.368
+ Một là, Tình trạng vô chính phủ trong sản xuất và lu thông
+ Hai là, có rất nhiều ngời mua và ngời bán tham gia trên thị trờng
+ Ba là, nhu cầu của con ngời là hết sức phong phú và đa dạng, thay đổi liên
tục và khi ấy sản phẩm và sản xuất đều phó mặc cho ngẫu nhiên quyết định. Nhng
chính trong vô vàn cái ngẫu nhiên đó lại đang tồn tại cái tất yếu, sự vô trật tự lại là
trật tự của tự nhiên- đó là quy luật Cung Cầu.
+ Khi Cung vợt quá Cầu, ngay lập tức sự d thừa về hàng hoá xảy ra và lúc
này những ngời bán cạnh tranh với nhau để tiêu thụ đợc hàng hoá, điều này làm cho
gía cả hàng hoá có xu hớng giảm xuống. Kết quả là một, làm cho một số ngời bán
không chịu nổi bị bật ra; hai, gía giảm làm tăng số ngời mua, tựu chung lại là làm
cho Cầu tăng lên, cung giảm xuống và Cung Cầu tiến tới vị trí cân bằng
+ Khi Cung nhỏ hơn Cầu, sự thiếu hụt về hàng hoá xảy ra và lúc này những ngời
mua lại cạnh tranh với nhau để mua đợc hàng hoá, điều này làm cho giá cả có xu h-

tăng. Ngợc lại, nếu có ngành nào đó cung vợt quá cầu hàng hoá bị d thừa, làm cho
giá cả hàng hoá hạ xuống thì sẽ có một khối lợng t bản đợc rút ra để đầu t vào ngành
nào đó có tỷ suất lợi nhuận cao hơn. Nhờ vậy t liệu sản xuất và sức lao động đợc
phân phối một cách tự phát vào các ngành sản xuất khác nhau giúp cho quá trình
sản xuất giữ đợc trạng thái cân bằng giữa các ngành.
Trong lĩnh vực lu thông hàng hoá, qui luật giá trị có tác dụng nh là một dòng
chảy tự nhiên đa hàng hoá từ nơi có giá cả cao tới nơi có giá cả thấp. Tại vùng hoặc
khu vực nào có giá cả cao tức là thể hiện hai nét :
+ một là, nơi đó cung ít hơn cầu
+ hai là, giá cả đang đợc bán cao hơn giá trị và lợi nhuận thu đợc sẽ lớn.
Nh vậy sẽ có những nhà t bản mang sản phẩm của mình tới đó để bán nhằm thu
đợc lợi nhuận cao. Điều đó làm cho cung hàng hoá tăng lên và theo qui luật làm cho
11
Website: Email : Tel : 0918.775.368
giá cả của hàng hoá hạ xuống, kết quả là giá cả của các vùng có xu hớng cân bằng
với nhau, không có nơi nào giá cả qúa cao và quá thấp.
Tuy nhiên do tình trạng vô chính phủ trong sản xuất và lu thông hàng hoá trong
xã hội hiện thời mà trạng thái cân bằng trên đạt đợc (cũng nh sự đạt đợc cân bằng
của Cung Cầu) chỉ mang tính chất thoáng qua và ngẫu nhiên. Trạng thái cơ bản là
không cân bằng. Suy nghĩ lý tính chỉ ra cho nhà t bản rằng chỉ nên sản xuất vừa đủ
thôi, nhng thực tiễn thì không nh thế, sự ham muốn về lợi nhuận quá mức của các
nhà t bản riêng lẻ cộng với sự thiếu quản lý chung trong sản xuất luôn dẫn tới tới
tình trạng mất cân đối. Điều này đợc chứng minh bởi những cuộc khủng hoảng kinh
tế chu kỳ của nền kinh tế TBCN, đó là những cuộc khủng hoảng thừa cứ diễn ra đều
đặn mà không sao khắc phục nổi.
1.4.2 Kích thích lực lợng sản xuất phát triển
Qui luật giá trị và qui luật cạnh tranh chỉ ra rằng để sống sót trong điều kiện kinh
doanh ngày càng khắc nghiệt và có lãi thì nhà t bản phải không ngừng đổi mới công
nghệ để nâng cao năng suất lao động, cố gắng để thời gian lao động cá biệt của
mình thấp hơn thời gian lao động xã hội. Do đó trong những nhà t bản luôn có sự thi