Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Lời mở đầu
Đảng ta đ xác định CNH, HĐH nền kinh tế quốc dân là nhiệm vụ trọng tâm suốtã
thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa x hội. Điều này cho thấy vai trò hết sức quan trọng củaã
CNH, HĐH. CNH, HĐH góp phần phát triển kinh tế, bảo vệ tổ quốc.
CNH, HĐH là một quá trình đổi mới toàn diện xuyên suốt vì vậy nên rất phức tạp,
rộng đòi hỏi huy động mọi nguồn lực từ nền kinh tế. Vì vậy Nhà nớc có vai trò rất quan
trọng trong quá trình CNH, HĐH.
Do đó em đ chọn đề tài : ã

Vai trò của Nhà nớc trong quá trình CNH, HĐH ở
Việt Nam với mục đích nghiên cứu là :
- Làm rõ tính tất yếu khách quan của vai trò của Nhà nớc trong quá trình CNH
HĐH.
- Phân tích thực trạng vai trò của Nhà nớc trong CNH, HĐH.
- Những giải pháp cơ bản để tăng cờng vai trò quản lý kinh tế của Nhà nớc trong
quá trình CNH, HĐH.
Thông qua ba vấn đề, vai trò của Nhà nớc trong việc xác định chiến lợc, việc tạo
cơ sở để thực hiện CNH, HĐH, và vai trò của Nhà nớc trong việc tổ chức thực hiện
CNH, HĐH.
Đề án này đợc trình bày dới góc độ kinh tế chính trị để làm rõ vai trò của Nhà n-
ớc trong CNH, HĐH, nhằm nghiên cứu sâu hơn về vai trò của Nhà nớc trong hiện nay
trong CNH, HĐH góp phần hiểu biết sâu thêm vấn đề này trong vai trò là một sinh
viên kinh tế.
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
A. Cơ sở lý luận về vai trò của nhà nớc trong quá trình
công nghiệp hoá- hiện đại hoá.
I. Khái quát công nghiệp hoá.
Công nghiệp hoá đợc thực hiện đầu tiên ở Tây Âu vào thế kỷ XVII XVIII. Nay
công nghiệp hoá vẫn là vấn đề thời sự đối với các nớc đang phát triển, các nớc đang

thế giới đang diễn ra cuộc cách mang khoa học và công nghệ hiện đại, một số nớc
phát trển đ bắt đầu chuyển từ kinh tế nông nghiệp sang kinh tế tri thức, nên phảiã
tranh thủ ứng dụng những thành tựu của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ,
tiếp cận kinh tế tri thức để hiện đại hoá những nghành, những khâu, những lĩnh vực
có điều kiện nhảy vọt .
Thứ hai, công nghiệp hoá nhằm mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghỉa x hội .ã
Công nghiệp hoá với tất cả các nớc chậm phát trển nhng với mỗi nớc, mục tiêu và
tính chất của công nghiệp hoá có thể khác nhau, nớc ta, công nghiệp hoá nhằm xây
dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa x hôi, tăng cã ờng sức mạnh để bảo vệ
nền độc lập dân tộc .
Thứ ba, công nghiệp hoá trong điều kiện cơ chế thị trớng có sự điều tiết của
nhà nớc. Điều này làm cho công nghiệp hoá trong giai đoạn hiện nay khác với công
nghiệp hoá thời kỳ trớc đổi mới .Trong cơ chế quản lý kinh tế kế hoạch tập trung -
hành chính bao cấp, công nghiệp hoá thực hiện theo kế hoạch, theo mệnh lệnh của
Nhà nớc .Trong cơ chế kinh tế hiện nay, nhà nớc giữ vai trò hết sức quan trọng trong
quá trình công nghiệp hoá .Nhng công nghiệp hoá không suất phát từ chủ quan của
nhà nớc, nó đòi hỏi phải vận dụng các quy luật khách quan mà trớc hết là các quy
luật thị trờng.
Thứ t, công nghiệp hoá, hiện đại hóa nền kinh tế quốc dân trong bối cảnh toàn
cầu hoá kinh tế, vì thế mở cửa nền kinh tế, phát triển các quan hệ kinh tế quốc tế là
tất yếu đối với đất nớc ta .
Công nghiệp hoá trong điều kiện chiến lợc kinh tế mở có thể đi nhanh nếu
chúng ta biết tận dụng tranh thủ những thành tựu của thế giới và sự giúp đỡ của
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
quốc tế .Công nghiệp hoá trong điều kiện chiến lợckinh tế mở cũng gây nên không
ít trở ngại do những tác động tiêu cực của nền kinh tế thế giới, do trật tự của nền
kinh tế thế giới mà các nớc t bản phát triển thiết lập không có lợi cho các nớc nghèo,
lạc hậu. Vì thế công nghiệp hoá, hiện đại hoá phải đảm bảo xây dựng nền kinh tế nớc
ta là một nền kinh tế độc lập tự chủ .

nghiệp hoá là : do các yếu tố sau :
Thứ nhất : Do yêu cầu tự thân của quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá:
Dù tiến hành nh thế nào công nghiệp hoá vẫn là quá trình chuyển trạng thái nền
kinh tế từ sử dụng lao động thủ công, lạc hậu sang sử dụng phổ biến sức lao động
cùng với kỹ thuật, công nghệ tiên tiến. Vì vậy đây là quá trình làm biến đổi sâu sắc cả
về kinh tế và x hội. ã
Vì vậy công nghiệp hoá, hiện đại hoá là một quá trình mang tính toàn diện cả về
kinh tế và x hội. Mặt khác, để rút ngắn thời gian công nghiệp hoá, đòi hỏi phải tậpã
trung một lợng vật chất lớn nh nguồn nhân lc vón, khoa học công nghệ.Do đó để
huy động khối lợng vật chất lớn nh vậy và phân bổ có hiệu quả các nguồn lực trong
quá trình công nghiệp hoá cần có vai trò điều tiết của Nhà nớc.
Thứ hai : Do những nhân tố khách quan tác động vào quá trình CNH, HĐH.
Mỗi nớc tiến hành CNH đều bị các nhân tố khách quan tác động. Trong những
nhân tố đó vừa có các nhân tố thuận lợi cũng vừa có các nhân tố khó khăn.
Các nhân tố thuận lợi giúp thúc đẩy quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá, chính
Nhà nớc đóng vai trò tận dụng các nhân tố này vào quá trình CNH. Đó là trớc Việt
Nam đ có rất nhiều nã ớc công nghiệp hoá thành công, và cả thất bại, từ đó cho phép
rút ra những kinh nghiệm.
Ngoài ra các nớc thực hiện công nghiệp hoá sau cũng nhận đợc sự giúp đỡ phần
nào của các nớc đi trớc, nh đợc chuyển giao khoa học công nghệ tiên tiến ở các nớc
phát triển, đợc các nớc phát triển hỗ trợ vốn giúp cho quá trình công nghiệp hoá. Đây
thực chất là lợi thế của các nớc đi sau.
Bên cạnh đó cũng còn có các khó khăn. Một là công nghiệp hoá cần một lợng vốn
lớn, nhng các nớc phát triển lại nắm giữ chủ yếu, các nớc đang phát triển nếu cần thì
phải vay với điều kiện hà khắc nh là vay với l i suất cao, có các điều kiện có lợi cho nã -
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ớc phát triển. Hai là thị trờng vốn đ bị các nã ớc phát triển kiểm soát, các nớc đang phát
triển muốn có đợc không đợc dễ dàng. Ba là thị trờng, nhất là đối với các thị trờng
quốc tế đ bị các nã ớc phát triển lũng đoạn, sản phẩm của các nớc đang phát triển

để rút ngắn quá trình công nghiệp hoá.
2. Nội dung vai trò của Nhà nớc trong quá trình CNH, HĐH
2.1.Xác định chiến lợc CNH, HĐH
Để hiểu đợc nội dung này trớc tiên ta cần hiểu xác định chiến lợc là gì ?
Chiến lợc là kế hoạch, chính sách hoạt động trong dài hạn việc xác định chiến lợc
là việc xác định kế hoạch hoạt động trong dài hạn dựa trên lý luận và thực tiễn.
Vì vậy, việc xác định chiến lợc CNH, HĐH cũng cần đợc dựa trên lý luận và thực
tiễn. Nó có vai trò rất lớn trong quá trình CNH, HĐH.
Do là kế hoạch trong dài hạn nên đây là kim chỉ nam cho quá trình CNH, HĐH, là
cơ sở để thực hiện, là cơ sở để huy động các nguồn lực cho CNH.
Với vai trò nh vậy, thì yêu cầu của việc xác định chiến lợc cũng cần dự trên căn cứ
khoa học, trên thực tế khách quan hay nói cách khác chiến lợc đợc xây dựng cần hợp
lý, đúng đắn, có xét đến các điều kiện bên trong và bên ngoài.
Thực chất của việc xây dựng chiến lợc là xây dnựg các chính sách về kinh tế xã
hội. Đó là các chính sách xác định cơ sở cho nền kinh tế nh :Chính sách phát triển
nguồn nhân lực, chính sách xây dựng cơ sở hạ hầng, chính sách huy động và sử dụng
vốn, chính sách phát triển khoa học công nghệBên cạnh đó, cũng cần có chính
sách xây dựng cơ cấu nền kinh tế phù hợp cho CNH, HĐH về : cơ cấu ngành, cơ cấu
vùng l nh thổ, cơ cấu về các thành phần kinh tế. ã
Việc xây dựng chiến lợc CNH tạo cơ sở ban đầu cho việc thực hiện CNH, HĐH.
2.2. Tạo những điều kiện cơ bản để thực hiện CNH, HĐH.
Khi đ có chiến lã ợc CNH đúng đắn rồi thì việc xác định từng bớc, từng phần để
thực hiện chiến lợc đó là việc rất quan trọng.
Thực chất của việc tạo các điều kiện cơ bản để thực hiện CNH, HĐH là việc xây dựng
các chính sách cho CNH, HĐH.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Chính sách của một quốc gia có vai trò rất quan trọng giúp cho các thành viên
trong quốc gia đó căn cứ theo chính sách mà hoạt động vì vậy xây dựng chính sách
cần có các yêu cầu sau.