B
TR

NGă

GIÁO D CăVĨă ĨOăT O
I H C KINH T TP. H

CHÍ MINH

NGUY N DUY TIÊN

M IăT

NGăQUAN

GI A L MăPHỄTăVĨăT NGăTR

NG KINH T

T I VI T NAM

Chuyên ngành: Tài chính ậ Ngân hàng
Mã s : 60340201

LU NăV NăTH CăS ăKINHăT

NG

IăH



M CL C
M
CH

U .....................................................................................................................1
NGă1:ăC ăS

LÝ THUY T V L εăPHÁTăVÀăT NGăTR

NG KINH

T ................................................................................................................................4
1.1.

C ăS LÝ THUY T .....................................................................................4

1.1.1.

L m phát ........................................................................................................4

1.1.1.1. Khái ni m l m phát ........................................................................................4
1.1.1.2.

oăl

ng l m phát .........................................................................................5

1.1.1.3. Phân lo i l m phát ..........................................................................................6
1.1.1.4. Các nguyên nhân gây ra l m phát ..................................................................8


CÁC NGHIÊN C U TH C NGHI M V M I QUAN H GI A L M

PHÁT VÀăT NGăTR

NG KINH T .....23

NG KINH T ...................................................................25

1.3.1.

Trên th gi i .................................................................................................25

1.3.2.

T i Vi t Nam ................................................................................................29

K T LU NăCH

NGă1..........................................................................................30


CH

NGă 2:ă ε Iă T

NG QUAN GI A L M PHÁT VÀ T NGă TR

NG



NGăPHÁPăNGHIểNăC U ...............................................................39

2.2.1.1. Xácăđ nh ch s đoăl

ng .............................................................................39

2.2.1.2. Thu th p d li u ...........................................................................................40
2.2.1.3. X lý d li u ................................................................................................41
2.2.1.4. Mô t d li u ................................................................................................41
2.2.2.

Phân tích m iăt

ngăquan ............................................................................41

2.2.2.1. Ki măđ nh tính d ng c a chu i th i gian ....................................................42
2.2.2.2. Ki măđ nhăđ ng liên k t ...............................................................................44
2.2.2.3. Mô hình hi u ch nh sai s d ng vector VECM ............................................45
2.2.2.4. Ki măđ nh m i quan h nhân qu ................................................................46
2.3.

K T QU NGHIÊN C U ..........................................................................48

2.3.1.

Thu th p và x lý d li u .............................................................................48


2.3.2.


2.3.9.

Phơnărưăph

K T LU NăCH
CH

NGă3:ă

ngăsai .......................................................................................62
NGă2..........................................................................................64

XU T CÁC GI IăPHÁPăT NGăTR

NG KINH T VÀ KI M

SOÁT L M PHÁT T I VI T NAM .......................................................................67
3.1.

CÁC GI IăPHÁPăT NGăTR

3.1.1.

C i thi nămôiătr

NG KINH T T I VI T NAM..............67

ngăđ uăt ,ătháoăg khóăkh năchoădoanhănghi păđ nâng cao


ng hi u qu l m phát................................75


3.2.5.

Thông tin tuyên truy n hi u qu ..................................................................76

K T LU NăCH

NGă3..........................................................................................76

K T LU N NGHIÊN C U .....................................................................................78


DANH M影C CÁC KÝ HI烏U, CÁC CH頴 VI蔭T T溢T
ADB: Asian Development Bank ậ NgơnăhƠngăPhátătri năChơuăÁ
ADF: Augmented Dickey-Fuller Test ậ Ki măđ nhăgiaăt ngăDickey-Fuller
ASEAN: Association of Southeast Asian Nations ậ Hi pă h iă cácă Qu că giaă ôngă
Nam Á
CPI: Consumer Price Index ậ Ch ăs ăgiáăhƠngătiêuădùng.
ECI: Employment Cost Index ậ Ch ăs ăchiăphíăvi călƠm
ECM: Error Corection Model ậ εôăhìnhăhi uăch nhăsaiăs
EU: European Union ậ Liên minh Châu Âu
FTA: Free Trade Agreement ậ Hi păđ nhăTh

ngăm iăT ădo

GDP: Gross Domestic Product ậ T ngăs năph măqu căn i
GNP: Gross National Product ậ T ngăs năl


ToƠnădi năKhuăv c
SIC: Schwarz Information Criterion ậ Tiêuăchu năthôngătinăSchwarz
TPP: Trans-Pacific Strategic Economic Partnership Agreement ậ Hi păđ nhă
Kinhăt ăChi năl

căxuyênăTháiăBìnhăD

ng

VAR: Vector Autoregressive ậ (εôăhình)ăt ăh iăquyătheoăvector
VECM: Vector Error Corection Model ậ εôăhìnhăhi uăch nhăsaiăs ăd ngăvector
WB: World Bank ậ NgơnăhƠngăTh ăgi i
WTO: World Trade Organization ậ T ăch căTh

ngăm iăTh ăgi i

iătácă


DANH M C CÁC B NG
B ng 2.1: S li u CPI và GDP t n mă1986ăđ n 2014 .............................................48
B ng 2.2: X lý s li u CPI và GDP t n mă1986ăđ n n mă2014 ...........................49
B ng 2.3: Mô t th ng kê d li u LnCPI và LnGDP ................................................51
B ng 2.4: K t qu ki măđ nh cho chu i LnCPI ........................................................51
B ng 2.5: K t qu ki măđ nh chu i LnGDP .............................................................52
B ngă2.6:ăXácăđ nhăđ dài c a tr cho các bi n LnGDP và LnCPI ..........................54
B ng 2.7: K t qu ki măđ nh s m i quan h đ ng liên k t b ng ki măđ nh Trace .56
B ng 2.8: K t qu ki măđ nh s m i quan h đ ng liên k t b ng t l hàm h p lý .56
B ng 2.9: K t qu ki măđ nh quan h nhân qu Granger .........................................58
B ngă2.10:ăTácăđ ng c a cú s căt ngătr

ng GDP và CPI t n mă1993ăđ năn mă1998 .....................33

Hình 2.3: T l t ngătr

ng GDP và CPI t n mă1999ăđ năn mă2007 .....................35

Hình 2.4: T l t ngătr

ng GDP và CPI t n mă2004ăđ năn mă2007 .....................37

Hình 2.5: T l t ngătr

ng GDP và CPI t n mă2008ăđ năn mă2014 .....................38

Hìnhă2.6:ăTácăđ ng c a cú s căt ngătr

ng kinh t ..................................................60

Hìnhă2.7:ăTácăđ ng c a cú s c l m phát ...................................................................61
Hìnhă2.8:ăNguyênănhơnăthayăđ iăph

ngăsaiăc a LnGDP ........................................63

Hìnhă2.9:ăNguyênănhơnăthayăđ iăph

ngăsaiăc a LnCPI ..........................................64

Hình 2.10: T l t ngătr

ng GDP và CPI t n mă1986ăđ năn mă2014 ...................65


ngăđ nhăh

ng xã h i ch ngh a, đ tăn

taăđưăthoátăkh i kh ng ho ng kinh t ậ xã h i, t oăđ

c

c nh ng ti năđ c n thi tăđ

chuy n sang th i k phát tri n m i ậ th i k đ y m nh công nghi p hóa, hi năđ i hóa.
Songăđó, chúng ta luôn ph iăđ i m t v i thách th c v

năđ nh kinh t v ămô,

phát tri năch aăb n v ng, s c c nh tranh c a n n kinh t th p, hi u qu s d ng các
ngu n l căch aăcao, môiătr

ngăđangăb ô nhi m, b i chi ngân sách, n côngăt ngă

nhanh, thâm h t cán cân vãng lai,ầ đư đ y l m phát

Vi t Nam trong nh ngăn mă

g năđơyăt ngăr t cao. L m phát k t n mă1996ăđ nă2007ăđ

c gi

s ; nh ngăđ năn mă2008ăvƠăn mă2011, t căđ l m phát l năl

Vi t Nam, trong b i c nh kinh t v ămôăch aăth c s

n

kinh t l i là bài toán không d tìmăđ
liên t c bi năđ i hi n nay.

đ nh, vi c nh n d ng quy lu tăvƠăl

ng hóa m i quan h gi a l măphátăvƠăt ngătr

kinh t lƠmăc ăs cho vi c ho chăđ nhăcácăchínhăsáchăv ămôăc aăNhƠăn
thuăhútăđ

ng

căđưăvƠăđangă

c s quan tâm c a nhi u nhà khoa h c, nhà ho chăđ nh chính sách. Bài

nghiên c u này không n m ngoài m că đíchă đó. K t qu đ tă đ

c nh m m că đích


2

chính kh ngăđ nh và ti n t i xác l p m i t

ngăquanăgi a l măphátăvƠăt ngătr


ng kinh t t i

Vi t Nam.


aăraănh ng ki n ngh v chính sách và phát tri n kinh t bao g m vi c

ki m soát l m phát.
K t qu nghiên c u này nh m tr l i các câu h i sau:
 Có m iăt

ngăquanăgi a l măphátăvƠăt ngătr

ng kinh t t i Vi t Nam hay

không?
 N u t n t i m iăt

ngăquanăgi a l măphátăvƠăt ngătr

thì m i quan h này là m t chi u hay hai chi u?ăδƠăt

ng kinh t t i Vi t Nam

ngăquanăthu n hay ngh ch?

M căđ tácăđ ngănh ăth nào?
 Chính ph c n có nh ng chính sách và bi n pháp nào trong vi c ki m soát
l m phát và phát tri n kinh t b n v ng?

ti p c n suy di n, gi i thích m iăt

ngăquanăgi a l măphátăvƠăt ngătr

thông qua m t s công c phân thích th ng kê và kinh t l
m m Eviews 8.1) v i d li uăđ nhăl

ng thu th păđ

ng, cách
ng kinh t

ng (h tr b ng ph n

cănh ălƠăki măđ nh s m i quan

h đ ng liên k t Johansen, l p mô hình sai s hi u ch nh d ng vector VECM gi a hai
bi n s ph n ánh l măphátăvƠăt ngătr

ng kinh t , cu i cùng b ngăcácăph

ki măđ nh nhân qu Granger, s d ng hàm ph n ngăvƠăphơnărưăph
đ nh m c đ

nhăh

ngăphápă

ngăsaiăđ xác



LÝ THUY T

1.1.1.1. Khái ni m l m phát
L măphátăđ

căđ nhăngh aălƠăs giaăt ngăliênăt c và kéo dài trong m c giá

chung.ă i u này không nh t thi tăcóăngh aăgiáăc c a m i hàng hóa và d ch v đ ng
th i ph iăt ngălênătheoăcùngăm t t l , mà ch c n m căgiáătrungăbìnhăt ngălên.ăδ m
phát v n có th x y ra khi giá c a m t s hàng hóa gi m, nh ngăgiáăc c a các hàng
hóa và d ch v khácăt ngăđ m nh.
L măphátăc ngăcóăth đ

căđ nhăngh aălƠăs suy gi m s c mua c aăđ ng ti n.

Trong b i c nh l m phát, m tăđ năv ti n t muaăđ

căngƠyăcƠngăítăđ năv hàng hóa

và d ch v h n.ăHayănóiăm t cách khác, trong b i c nh l m phát, chúng ta s ph i chi
ngày càng nhi u ti năh năđ mua m t gi hàng hóa và d ch v nh tăđ nh. N u thu
nh p b ng ti năkhôngăt ngăk p t căđ tr

t giá, thì thu nh p th c t , t c là s c mua

c a thu nh p b ng ti n s gi m. Do v y, thu nh p th c t t ngălênăhayăgi m xu ng
trong th i k l m phát ph thu căvƠoăđi u gì x y ra v i thu nh p b ng ti n, t c là các
cá nhân có nh năthêmăl
giáăhayăkhông.ăNg

c l p l i c a m c giá trong m i th i k cóăýăngh aăr t quan


5

tr ngăđ i v i vi căđi u hành các chính sách kinh t v ămô.ăChínhăph th
ch nhăchínhăsáchătr
tr

c các cú s c kéo dài, còn các m tăcơnăđ i t m th iăth

ng ch đi u
ngăđ th

ng t gi i quy t.
Tr

ng h păng

c l i c a l m phát là gi m phát, di n ra khi m c giá chung

liên t c gi m.ăKhiăđó, s c mua c aăđ ng n i t liên t căt ng.
oăl

1.1.1.2.

ng l m phát

đoăl


hàng hóa mà m t doanh nghi p mua

k này so v i k g c.

 Ch s gi m phát theo GDP (Id): ph n ánh s thayăđ i c a m c giá trung bình
c a t t c hàng hóa và d ch v s n xu t
RõărƠngălƠăđ tínhăđ

n măhi năhƠnhă(n măt)ăsoăv iăn măg c.

c t l l m phát, tr

c h t các nhà th ng kê ph i quy t

đ nh s d ng ch s giáănƠoăđ ph n ánh m c giá. Tuy nhiên, n u m cătiêuălƠăxácăđ nh
nhăh

ng c a l m phátăđ n m c s ng, thì rõ ràng ch s giá tiêu dùng t ra thích h p

h n.ăTrongăth c t , các s li u công b chính th c v l m phát trên toàn th gi iăđ u


6

đ

cătínhătrênăc ăs CPI.

1.1.1.3. Phân lo i l m phát
L măphátăth


i v iăcácăn

căđangăphátătri n l m

c coi là v a ph i.ă óălƠăm c l m phát mà bình

ng n n kinh t tr iăquaăvƠăítăgơyătácăđ ng tiêu c căđ n n n kinh t . Trong b i

c nhăđó, m iăng

i v n s n sàng gi ti năđ th c hi n giao d ch và ký các h păđ ng

dài h n tính b ng ti n vì h tin r ng giá và chi phí c a hàng hóa mà h mua và bán s
khôngăđiăch ch quá xa.
L m phát phi mã
L m phát trong ph m vi hai ho c ba con s m tăn măth
phát phi mã. Vi t Nam và h u h tăcácăn
trung sang n n kinh t th tr

ngăđ

c g i là l m

c chuy năđ i t c ăch k ho ch hóa t p

ngăđ u ph iăđ i m t v i l m phát phi mã trong nh ng

n măđ u th c hi n c i cách.
Nhìn chung l măphátăphiămưăđ

t 50% tr lên. Trong khi l m phát 50% m t tháng có th không th c s gây năt
nh ngăn u t l l măphátănƠyăđ

ng,

c duy trì liên t c su t 12 tháng thì t l l m phát c

n măs lên t i kho ng 13.000%.ăTheoăđ nhăngh aănƠy, choăđ n nay th gi i m i tr i
qua 15 cu c siêu l m phát. M tătr
lƠăn

că

ng h păđ

c nghi nh n chi ti t v siêu l m phát

c sau Chi n tranh Th gi i Th nh t. Giá m t t báoăđưăt ngăt 0,3 mác

vào tháng 01/1921ălênăđ n 70.000.000 mác ch trongăch aăđ yăhaiăn măsau.ăGiáăc
c a các th khácăc ngăt ngăv i t căđ t

ngăt . T tháng 01/1922ăđ n tháng 11/1923,

ch s giáăđưăt ngăt 1 lên 10.000.000.000. Cu c siêu l m phát
c c t i n n kinh t

căđ n m cănóăth

làm n y sinh Ch ngh aă


sách quá l n.ăH năn a, m t khi l măphátăcaoăđưăb tăđ u, tình hình thâm h t ngân sách
có th tr nên không th ki măsoátăđ

c: l m phát cao d năđ n gi m m nh ngu n thu

t thu tính theo ph nătr măsoăv i GDP, lƠmăt ngăthơmăh t ngân sách và chính ph
s ph i d a nhi uăh năvƠoăphátăhƠnhăti nămƠăđi uănƠyăđ năl
lênăcaoăh n.ăD a trên các b ng ch ng l ch s , d
dƠiăđ

t s đ y l m phát dâng

ngănh ălƠăthơmăh t ngân sách kéo

c tài tr b ng phát hành ti n trong kho ng t 10%ăđ n 12 % c a GDP s gây

ra siêu l m phát.


8

1.1.1.4. Các nguyên nhân gây ra l m phát
i u gì gây ra l m phát là m t câu h i ph bi n, song các nhà kinh t v n
còn nh ng b tăđ ng. Có nhi u lý thuy t gi i thích v nguyên nhân gây ra l m phát
mƠăd

iăđơyăs gi i thi u nh ng lý thuy t chính.
L m phát do c u kéo
L m phát do c u kéo x y ra do t ng c uăt ng, đ c bi t khi s năl

t :ăs l c quan c aăcácănhƠăđ uăt ălƠmăt ngănhuăc uăđ uăt ăvƠădoăđóăđ y m căgiáăt ngă
lên. Trong nhi uătr
cácăch

ng h p, l măphátăth

ng b t ngu n t s giaăt ngăquáăm c trong

ngătrìnhăchiătiêuăc a chính ph . Khi chính ph quy tăđ nhăt ngăchiătiêuăchoă

tiêuădùngăvƠăđ uăt ănhi uăh năvƠoăc ăs h t ng, thì m c giá s t ng.ăNg
chính ph quy tăđ nh c t gi măcácăch

c l i, khi

ngătrìnhăchiătiêuăcôngăc ng, ho c các công

trìnhăđ uăt ăl năđưăk t thúc, thì m c giá s gi m.
L măphátăc ngăcóănguyênănhơnăt nhu c u xu t kh u. Tuy nhiên, hàng xu t
kh uătácăđ ng t i l m phátătrongăn
t ng, l
n

c theo m t cách khác: khi nhu c u xu t kh u

ng còn l iăđ cung ngătrongăn

c gi m và do v yălƠmăt ngăm c giá trong

c. Ngoài ra, nhu c u xu t kh u và lu ng v n ch yăvƠoăc ngăcóăth gây ra l m

Y0

Y * Y2

AD1
Y

khu v c lâm vào suy thoái.
Hình 1.1: L m phát do c u kéo
Trongăđ th t ng cung ậ t ng c u, l m phát do c u kéo xu t hi n khi có s
d ch chuy n sang bên ph i c aăđ

ng t ng c u.ăNh ătrong Hình 1.1, s giaăt ngăc a

m t thành t nƠoăđóăc a t ng c u s làm d ch chuy năđ
Doăđ

ng t ng c u sang bên ph i.

ng t ng cung d c lên trong ng n h n, n n kinh t s có t căđ t ngătr

ng cao

h năvƠăth t nghi p th păh n, nh ngăđ ng th i l i ph iăđ i m t v i l m phát. Rõ ràng
l m phát do c u kéo s không ph i là v năđ mà th c ra còn c n thi t và có l i cho
n n kinh t n uănh ăn n kinh t còn nhi u ngu n l căch aăs d ngănh ătrongătr
h păđ
l

ng


L măphátădoăchiăphíăđ y
L măphátăc ngăcóăth x y ra khi m t s lo iăchiăphíăđ ng lo tăt ngălênătrongă
toàn b n n kinh t .ăTrongăđ th t ng cung ậ t ng c u, m t cú s cănh ăv y s làm
đ

ng t ng cung d ch chuy n lên trên và sang bên trái. Trong b i c nhăđó, m i bi n

s kinh t v ămôătrongăn n kinh t đ u bi năđ ng theo chi uăh

ng b t l i: s năl

gi m, c th t nghi p và l măphátăđ uăt ng.ăChínhăvìăv y, lo i l măphátănƠyăđ

ng
cg i

là l măphátădoăchiăphíăđ y hay l m phát điăkèmăsuyăthoáiă(stagflation).
Ba lo iăchiăphíăth

ng gây ra l m phát là: ti năl

ng, thu gián thu và giá

nguyên li u nh p kh u.ăKhiăcôngăđoƠnăthƠnhăcôngătrongăvi căđ y ti năl

ngălênăcao,

các doanh nghi p s tìmăcáchăt ngăgiáăvƠăk t qu là l m phát xu t hi n.ăVòngăxoáyăđiă
lên c a ti năl


E1
P1
P0

E0
AD0
Y1

Y*

Y

Hình 1.2: L m phát do chi phí đ y


11

i v i các n n kinh t nh p kh u nhi u lo i nguyên, nhiên, v t li u thi t y u
mà n n công nghi pătrongăn

căch aăs n xu tăđ

c, thì s thayăđ i giá c a chúng (có

th do giá qu c t thayăđ i ho c t giá h iăđoáiăbi năđ ng) s có nhăh
tr ngăđ n tình hình l măphátătrongăn

c. N u giá c aăchúngăt ngăm nh trên th tr



v các bi nădanhăngh aăđ

c. M iăng

c g i là t l l m phát .ă ơyălƠălo i l m
iăđưăbi tătr

căthanhătoánătrongăt

ngălai.
AS2

P
P2

E2

P1

E1

P0

E0

căvƠătínhăđ n khi th a thu n

AS1
AS0

Lý thuy t ti n t là cách gi i thích thuy t ph c nh t v ngu n g c sâu xa c a
hi năt

ng l măphát.ăT ăt

phát v c ăb n là hi năt

ngăc ăb n c a các nhà ti n t là lu năđi m cho r ng l m
ng ti n t . Tuy nhiên, nhi u tác gi khácăđưăđiăxaăh năvƠăđ

ra m t hình thái m nhăh năc a ch ngh aăti n t , đưăch ra m i quan h nhân qu tr c
ti p gi a cung ti n và l m phát.
Th c ra, k t lu n này d aătrênăhaiăđi u. Th nh t, các nhà ti n t cho r ng
l m phát gây ra b i s d ăth a t ng c u so v i t ng cung, và nguyên nhân c a s d ă
c u này là do có quá nhi u ti nătrongăl uăthông. N u cách gi iăthíchănƠyăđúngăv m t
l ch s , thì nó kh ngăđ nh r ng l m phát gây ra b i s c ép t phía c u, ch không ph i
t phía cung. Th hai, các nhà ti n t gi thi t r ng m i quan h nhân qu b t ngu n
t cung ng ti năđ n m c giá, ch không ph i ng
l

ng ti n cung ng.ă

V i gi thi t v th tr

c l i là giá c t ngălênălƠmăt ngă

hi u m i quan h đóăchúng ph iăxemăxétăc ăch lan truy n.
ng cân b ng, và b tăđ u t v trí cân b ng trên th tr

ng ti n


ng t ng cung th ngăđ ng trong dài h n.

i m kh iăđ u cho lý thuy t s l

ng là quan sát cho th yădơnăc ăgi ti n

ch y uăđ mua hàng hóa và d ch v . Gi s Y là m c s năl
ra trong m tăn măvƠăPălƠăgiáăc a m tăđ năv s năl

ng mà n n kinh t t o

ngăđi n hình, khiăđóăs đ ngăđ

c

traoăđ iătrongăn măb ng P × Y. Vì ti n trao tay khi giao d ch, chúng ta có th s d ng
thôngătinănƠyăđ d đoánăs l n mà m t t gi y b căđi năhìnhătraoătayătrongăn m.ăN u


13

chúng ta ký hi u V là t căđ chu chuy n, t c là s l n trung bình mà m t t gi y b c
đi năhìnhăđ

c s d ngăđ mua hàng hóa và d ch v trong m tăn m, và M là cung

ti n, thì s đ năv ti n t traoăđ iătrongăn măc n ph i b ng M × V. Do v y, chúng ta
cóăđ ng nh t th c:
M×V=P×Y


ng ti n cung ngă(ε)ăt ngănhanhăh nă

ng (Y): t căđ t ngăcungăti n càng cao thì t l l m phát càng cao (khi các

nhân t khácăkhôngăthayăđ i).ă

ng th i, các bi n pháp chính sách mà m tăn

cc n

th c hi năđ gi m l m phát chính là c t gi m t căđ cung ng ti n t .ăNh ăv y, theo
quanăđi m này, chính sách ti n t s là chính sách then ch t nh m ki m soát l m phát;
vƠăchínhăsáchătƠiăkhoáăc ngăcóăth
c a chính ph cóăxuăh

nhăh

ngăđ n l m phát b i vì thâm h t ngân sách

ngălƠmăt ngăcungăti n.

1.1.1.6. Nh ng t n th t xã h i c a l m phát
T iăsaoăng

i dân l i không thích l m phát? N uănh ăthuănh pădanhăngh aă

luônăt ngăcùngăv i m c giá, thì thu nh p th c t gi nguyênăkhôngăthayăđ i. Song
đi uănƠyăth


ng h p l m phát x yăraăđúngă
ng h p này, m i kho n vay,

ngăc ngănh ăh păđ ng v các bi nădanhăngh aăkhácănhìnăchungăđ

căđi u


14

ch nh thích ng v i t căđ tr

t giá. Lo i l m phát này gây ra nh ng t n th t gì cho

xã h i?
Th nh t, l m phát ho tăđ ng gi ngănh ăm t lo i thu đánhăvƠoănh ngăng
gi ti năvƠăđ

i

c g i là thu l m phát. Tuy nhiên chúng ta c n th n tr ng phân bi t

thu l m phát v i thu đúcăti n.ăNh ăchúngătaăđưăbi t thâm h t ngân sách x y ra khi
chính ph chi nhi uăh năthuănh p t thu . Chính ph có th tài tr thâm h t b ngăđiă
vay ho c in ti n.ăT

ngăt nh ăthu , ti n m iăphátăhƠnhăc ngălƠăm t ngu n thu c a

chính ph b i vì chi phí phát hành ti n m i r t nh , trong khi chính ph có th s
d ng s ti năđóăđ mua hàng hóa và d ch v . Thu nh p mà chính ph nh năđ

khan hi m khi tìm cách tránh thu . L măphátălƠmăt ngălưiăsu tădanhăngh a, vƠădoăđóă
làm gi m c u ti n. N u bình quân m iăng
th

i gi ít ti năh n, h c năđ n ngân hàng

ngăxuyênăh năđ rút ti n. S b t ti n c a vi c gi ít ti năh năt o nên chi phí mòn

giày, vì vi căđ n ngân hàng nhi uăh nălƠmăchoă“giƠy”ăchóngămònăh n.ăTuyănhiên,
không nên hi u kho năchiăphíănƠyătheoăngh aăđenăc a nó: chi phí th c t b raăđ gi
ít ti năh năkhôngăch

ch giày nhanh mòn, mà là th i gian và s ti n l i ph i hy

sinh khi gi ít ti năh năậ cái không ph i tr khi không có l m phát.
Th hai, l m phát gây ra chi phí th căđ n.ă óălƠănh ng chi phí phát sinh do
các doanh nghi p có th ph i g i các catalogue m i cho khách hàng, phân ph i b ng


15

giá m i cho nhân viên bán hàng c a mình, các hi uă năc ngăph iăthayăđ i th căđ nă
m i, khi giá c thayăđ i. Vi cănƠyăđôiăkhiăc ngăt n kém.
Th ba, l m phát có th t o ra nh ngăthayăđ i không mong mu n trong giá
t

ngăđ i. Gi s m t doanh nghi p có phát hành catalogue ch thay đ i giá c m i

n măm t l nădoăphátăsinhăchiăphíăliênăquanăđ n vi c in và phân ph i catalogue, và gi
s các doanh nghi pă khácă thayă đ i giá c th


ng không

tínhăđ nătácăđ ng c a l m phát, và do v y khi thu nh pădanhăngh aăt ng, m iăng

i

s ph i n p m c thu caoăh n, ngay c khi thu nh p th c t c a h khôngăthayăđ i và
do v y làm gi m thu nh p kh d ng c a h .ă i u này không khuy n khích m iăng

i

làm nhi u, làm t t và làm hi u qu .
L m phát có nhăh

ng ch y uăđ n hai lo i thu đánhăvƠoăthuănh p t ti t

ki m:
 Ti n lãi v n: là thu nh păcóăđ
Lãi v nădanhăngh aălƠăđ iăt

c t vi c bán m t tài s năcaoăh năgiáămua.

ng ch u thu . Gi s m tăng

i mua m t c phi u giá

20ăđ ng và bán nó v iăgiáă50ăđ ng. N u m căgiáăt ngăg păđôiătrongăth i gian s h u
c phi uăđó thì ch thuăđ