BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BÁO CÁO TỔNG KẾT
ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CỦA SINH VIÊN
THAM GIA XÉT GIẢI THƯỞNG "TÀI NĂNG KHOA HỌC TRẺ VIỆT NAM"
NĂM 2014 DÀNH CHO SINH VIÊN
----------

QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG BITCOIN NHƯ MỘT LOẠI
TIỀN TỆ HAY HÀNG HÓA ĐIỆN TỬ:
KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ KHẢ NĂNG SỬ DỤNG
Ở VIỆT NAM.

Thuộc nhóm ngành khoa học: KD1


MỤC LỤC
Biểu đồ 3.1: Số lượng giao dịch không dùng tiền mặt trên thế giới theo khu vực[] từ
năm 2007 đến năm 2011 (đơn vị: tỉ giao dịch)...........................................................44
Biểu đồ 3.3: Tỷ lệ số người tham gia điều tra biết đến Bitcoin..................................53
Biểu đồ 3.4: Tỷ lệ các kênh thông tin có thể tiếp cận Bitcoin....................................53
Biểu đồ 3.6: Hoạt động sử dụng Bitcoin....................................................................54
KẾT LUẬN

69

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................1


DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU
BẢNG

đồng tiền giấy, đặc biệt là USD đã tăng một cách chóng mặt vào cuối năm 2013 làm
cho mọi người phải chú ý đến nó. Hiện nay giá trị của Bitcoin vẫn rất biến động và
chịu chi phối của quy luật cung cầu giống như một loại tài sản. Chưa có một quốc gia
nào nhận định chính xác Bitcoin là tiền hay hàng hóa bởi nó mang đặc điểm của cả
hai. Đồng thời, cũng chưa có một hệ thống văn bản Luật nào trên thế giới quy định về
việc quản lí và sử dụng loại tài sản đặc biệt này một cách chính thức. Về Bitcoin, vẫn
tồn tại hai luồng ý kiến trái chiều là ủng hộ và không ủng hộ. Tại Việt Nam, đã có một
số lượng người nhất định quan tâm, thậm chí tham gia sản xuất, đầu tư và giao dịch
Bitcoin, tuy nhiên vẫn dừng lại ở mức độ thận trọng.
2. Tính cấp thiết của đề tài
Năm 2008, khủng hoảng kinh tế thế giới nổ ra bắt nguồn từ nước Mĩ và để lại
hậu quả nghiêm trọng làm cho nền kinh tế rơi vào thời kỳ ảm đảm kéo dài hơn nửa
thập kỉ. Các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn và họ bắt đầu nghĩ đến việc tìm kiếm
một kênh trú ẩn an toàn khác. Trong bối cảnh đó Bitcoin ra đời và đến năm 2013 nó
trở thành đề tài nóng không chỉ tại nước Mỹ mà trên toàn thế giới, điều này buộc các
nhà chức trách phải vào cuộc. Bitcoin gây sốt trên toàn thế giới khi tăng 400% trong
tháng 11/2013. Ban đầu chỉ có giá 0.076 cent, thời điểm năm 2012 giá Bitcoin mới chỉ
ở mức 13 USD/Bitcoin. Việc Bitcoin được chấp nhận ngày càng rộng rãi và hoạt động


2

đầu cơ đã đẩy giá Bitcoin tăng vọt, đã có lúc Bitcoin có giá hơn 1,000 USD, tương
đương 1 ounce vàng[1].
Cuối tháng 11 năm 2013, kênh truyền hình CNN của Mỹ đã thống kê 10 sự
kiện kinh doanh nổi bật nhất và Bitcoin – thứ đã làm mưa làm gió trên đất Mỹ là cái
tên đứng thứ 6 trong top sự kiện nêu trên [2]. Vậy tại sao Bitcoin lại có sức ảnh hưởng
và lan toả rộng lớn như vậy? Phải chăng Bitcoin là một phát minh mới của con người
trong lĩnh vực tiền tệ, mở ra một tương lai mới cho hệ thống phương tiện thanh toán
hiện đại hay chỉ là một bong bóng vô giá trị có thể vỡ bất cứ lúc nào? Nó đã, đang và

2[]


3

 Thứ nhất, tìm hiểu tổng quan về Bitcoin, bản chất, đặc điểm, cơ hội cũng
như rủi ro tiềm ẩn khi sử dụng Bitcoin…, đặc biệt là sự giống và khác nhau giữa
Bitcoin với các đồng tiền hiện hành và với hàng hóa để thấy rõ bản chất thật sự của nó
nhằm đi đến kết luận liệu Bitcoin được coi là một loại tiền tệ, bong bóng tài sản hay
chỉ là một loại hàng hóa đơn thuần.
 Thứ hai, tìm hiểu về quan điểm của các Chính phủ trên thế giới về
Bitcoin và việc sử dụng Bitcoin như một phương tiện trong thanh toán cùng với thực
trạng sử dụng Bitcoin hiện nay.
 Thứ ba, từ những phân tích xu hướng thanh toán trong hiện tại và tương
lai, thực trạng và khung pháp lý tại Việt Nam đưa ra những nhận định đánh giá khách
quan nhằm trả lời cho câu hỏi “Tương lai nào cho Bitcoin?”.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
 Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Bitcoin.
 Phạm vi nghiên cứu của đề tài:
Do Bitcoin dù được ra đời từ năm 2008 nhưng chỉ thật sự được chú ý trong thời
gian gần đây; hơn nữa, ở Việt Nam hiện nay chưa có nhiều người thực sự sử dụng
Bitcoin, chưa có những công trình nghiên cứu thực sự uy tín về đề tài này nên việc thu
thập số liệu và thông tin gặp nhiều khó khăn. Vì thế nhóm nghiên cứu tập trung vào
phân tích lý thuyết có kèm theo số liệu thực tế được thu thập từ bảng điều tra và nhiều
nguồn chính thức khác. Số liệu tập trung là giai đoạn cuối năm 2013 đến hết tháng 7
năm 2014 tại Việt Nam và một số quốc gia trên thế giới.
5. Phương pháp nghiên cứu
Với đề tài nghiên cứu trên, nhóm kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác
nhau:
 Thứ nhất, vận dụng phương pháp tổng quan nhất để nghiên cứu khoa


TỔNG QUAN VỀ BITCOIN

Sự kiện khủng hoảng nhà đất năm 2008 [3] đã để lại cho thế giới những hậu quả
nặng nề: phá huỷ lực lượng sản xuất, đẩy lùi sự phát triển của nền kinh tế thế giới,
tháng 11/2008 Cục Dự Trữ Liên Bang Hoa Kỳ (FED - The Foundation for Enterprise
Development) đã phải liên tục tung ra các gói kích thích [4], tổ chức tài chính ở Châu
Âu bị phá sản đến mức trở thành khủng hoảng tài chính ở một số nước như Iceland,
Nga[5]. Lòng tin vào những đồng tiền của chính phủ bắt đầu suy giảm, người ta bắt đầu
nghi vấn về những đồng tiền này. Đây là thời điểm hoàn hảo nhất cho sự xuất hiện của
một loại tiền tệ mới gọi là cryptocurrency[6] hay còn gọi là “tiền mã” hoặc “tiền kỹ
thuật số”.
Từ khi Internet ra đời, đã có một số phong trào phát triển ra một loạt tiền mặt
kỹ thuật số này. Đầu tiên là vào năm 1982, một hệ thống mật mã cho các khoản thanh
toán được mô tả lần đầu bởi David Chaum [7]. Sang năm 1990, Chaum mở rộng hệ
thống này để tạo ra các mật mã hệ thống tiền điện tử nặc danh đầu tiên [8] được gọi là
eCash[9]. Năm 1998, Wei Dai đã công bố một bài nghiên cứu của một nhà vô danh với
hệ thống phân phối tiền điện tử mà ông gọi đó là b-money [10]. Cùng thời gian đó, Nick
Szabo cũng đã tạo ra bit gold [11]- một hệ thống tiền tệ nơi người dùng sẽ cạnh tranh để
giải quyết vấn đề proof of work (bằng chứng công việc), với các giải pháp mã hóa
được móc nối với nhau và được công bố thông qua một tiêu đề đăng ký phân phối tài
sản. Tuy nhiên những nỗ lực trước đây đều khó giải quyết triệt để vấn nạn Double
spending nếu tiền kỹ thuật số chỉ là thông tin, chẳng hạn như một tập tin, tập tin đó có
3[]

Thông tin thêm trên trang http://cafef.vn/tai-chinh-quoc-te/khung-hoang-nha-dat-my-la-gi2008426122140242ca32.chn , http://www.tapchitaichinh.vn/Tin-tuc/Noi-dau-chua-dung/29862.tctc
4[]
Như chương trình mua lại trái phiếu hiện tại (QE3) đã được thực hiện từ tháng 9 năm ngoái để bơm 85 tỷ USD
mỗi tháng vào nền kinh tế. Lãi suất cũng được duy trì ở mức kỷ lục gần 0% nhiều năm nay. Nguồn:
http://www.tapchitaichinh.vn/Tin-tuc/Noi-dau-chua-dung/29862.tctc Truy cập vào 11h thứ 2 ngày 19/8/2013