Bài viết văn số 1 lớp 10
Đề 5: Cảm nghĩ về một bài thơ hoặc một nhà thơ.
- Hướng dẫn chung:
Cảm nghĩ về một bài thơ là cảm nghĩ về những nét độc đáo trong sáng tạo của
người nghệ sĩ (nếu cảm nghĩ về một nhà thơ mà ta chưa gặp thì phải căn cứ vào
bài giời thiệu tác giả của SGK hay những hiểu biết về tác giả qua sách, báo, tivi,
để lập ý)
- Dưới đây là dàn ý cảm nghĩ về một bài thơ (Ví dụ bài thơ “Bạn đến chơi
nhà”):
(A) Mở bài:
- Giới thiệu bài thơ (tác giả, hoàn cảnh ra đời)
- Cảm nhận chung về giá trị của bài thơ (một lối tư duy nghệ thuật độc đáo sắc
sảo và một tình bạn tha thiết chân thành)
(B) Thân bài: Nêu cảm nghĩ
- Bạn đến chơi nhà là một bài thơ hóm hỉnh và độc đáo :
+ Tuy hình thức giống như một bài thơ Đường luật nhưng bài thơ này có một
cách kết cấu riêng (bảy câu trên là một ý và câu cuối cùng mang một ý).
+ Nhà thơ nói đến những thiếu thốn vật chất một cách hóm hỉnh, vui tươi (mọi
thứ đều có những không dùng được). Khách nghe cách tiếp đón ấy lại thấy thích
thú mà vẫn hài lòng.
- Bạn đến chơi nhà là một bài thơ đề cao cái tình trong tình bạn.
+ Nói đến những thiếu thốn về vật chất là để khẳng định cái tình trong tình
bạn.
+ Suốt cả bài thơ và nhất là câu thơ cuối như là một minh chứng đủ đầy về
cuộc sống thanh bạch mà tình cảm thanh cao của nhà thơ.
(C) Kết bài:
- Bài thơ là một nét đẹp tâm hồn của nhà thơ Nguyễn Khuyến.
Bài tham khảo 1
Mùa xuân nho nhỏ của Thanh Hải là một bài thơ trong trẻo, thiết tha. Nó là




mới, hối hả khẩn trương. Niềm tin mới của dân tộc được chắp cánh từ truyền
thống bốn nghìn năm dựng nước. Thế nên, dẫu biết có những vất vả và gian lao
nhưng cả nước “vẫn đi lên phía trước” với một quyết tâm không mệt mỏi.
Những câu thơ của Thanh Hải đầy ắp hình ảnh, màu sắc và âm thanh. Nó tạo
nên một không khí sôi nổi, háo hức, phơi phới vui tươi. Nó là một bức tranh tươi
sáng sắc màu, là một bản nhạc rộn ràng tiết tấu trong trẻo, ngân nga và gợi cảm.
Điều đặc biệt là: bức tranh thiên nhiên, bức tranh đất nước đầy sức sống ấy đã
được nhà thơ cảm nhận khi ông đang ở vào cái giây khắc sắp lìa đời. Trên giường
bệnh, nhà thơ vẫn mở rộng hồn mình, lắng nghe và đón nhận tất cả những thanh
âm xao động của cuộc sống ngoài kia. Ông vẫn lắng nghe từng bước đi rất khẽ của
đời. Bốn bức tường của phòng bệnh không thể ngăn cách cuộc đời với nhà thơ,
những cơn đau của bệnh tật không làm giảm ý chí, bầu nhiệt huyết và niềm tha
thiết yêu đời trong trái tim của người nghệ sĩ. Cái nghị lực phi thường ấy đáng để
ta phải nâng niu và trân trọng xiết bao.
Bài thơ khép lại trọn vẹn trong tâm hồn và sự say sưa của người đọc bằng một
ước nguyện thật chân thành và mãnh liệt biết bao. Nó thực là một khát khao đang
bùng cháy: muốn được làm một nhành hoa như bông hoa tím biếc kia, muốn làm
con chim hót vang trời những giọt long lanh như con chim chiền chiện. Cái khát
khao không hề gợi một chút gì về hình ảnh khổ đau của một con người đang chết.
Nó giống cái mãnh liệt và rạo rực của một sức thanh xuân đang tràn trề nhựa sống
và khát khao cống hiến cho đời.
Nhiều người đã từng đồng ý với tôi rằng: những người trẻ tuổi đọc Mùa xuân
nho nhỏ có thể tìm ra lý tưởng sống cho mình, còn với những người đã dâng cả
tuổi thanh xuân cho đất nước thì vẫn thấy mình còn có thể làm được nhiều hơn.
Mùa xuân nho nhỏ quả đã không chỉ là niềm say mê của riêng tôi. Nó xứng đáng
là một bài thơ hay trong tủ sách quý của muôn người.
Bài tham khảo 2
Giống tất cả mọi người dân Việt Nam, tôi yêu tiếng nói của dân tộc mình, thứ
tiếng nói lên bổng xuống trầm đầy cảm xúc. Vì thế tôi yêu những câu lục bất uyển

“Tấm lòng thơ vẫn tình đời thiết tha” (Tố Hữu) chính là điều khiến ông luôn


được người đời trân trọng.
Điều thứ hai khiến tôi say mê Nguyễn Du chính là bởi tài năng. Nguyễn Du
yêu Tiếng Việt nên ông đã sử dụng thành công và làm Tiếng Việt phong phú thêm
bao nhiêu. Bao nhiêu năm nay chúng ta đọc và say mê Truyện Kiều một phần bởi
cái giọng điệu lục bát dễ đọc, dễ thuộc, dễ nghe. Nguyễn Du đã gửi gắm ở Truyện
Kiều một tình yêu lớn đối với tiếng nói và thể thơ dân tộc. Ông dùng những từ ngữ,
những cách diễn đạt gần gũi với tiếng nói của nhân dân. Dân dã mà vẫn thật hay,
vẫn uyên bác và giàu chất nghệ thuật. Ví như những bức tranh bốn mùa của ông:
Cỏ non xanh rợn chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa
Tiếng Việt đẹp hơn, giàu âm thanh, hình ảnh và sắc điệu hơn bởi khả năng
sáng tạo của ông. Truyện Kiều đã đưa thể hiện một cách phong phú nhất khả năng
biểu hiện của Tiếng Việt và khả năng biểu cảm của thể thơ lục bát.
Có biết bao nhiêu lí do để ta trân trọng đại thi hào dân tộc Nguyễn Du, và lí do
lớn nhất, chính đáng nhất chính là nhân cách cao đẹp của ông, kết quả của sự kết
hợp hài hoà giữa tài và tình Nguyễn Du.
Bài tham khảo 3
Chẳng hiểu sao, mỗi lần nhắc tới Nguyễn Đình Chiểu, là mỗi lần xuất hiện
trong tôi những cảm xúc rất đặc biệt, phải chăng vì ông là một trong những nhà
văn đặc biệt nhất trong lịch sử văn học Việt Nam? Đặc biệt từ cuộc đời riêng đến
cả sự nghiệp văn chương. Tôi quý trọng ông không chỉ bởi những áng văn hay,
những vần thơ kiệt xuất, mà tôi quý ông trước hết ở chính cuộc đời, chính con
người ông.
Xuất hiện vào nửa cuối thế kỷ XIX, như một "ngôi sao sáng trên bầu trời văn
học Việt Nam", Nguyễn Đình Chiểu đã để lại cho dân tộc một di sản văn hóa lớn
lao và một tấm gương cao khiết về nhân cách, đạo đức. Sống giữa thời kì can qua
bấn loạn của đất nước, cuộc đời của Nguyễn Đình Chiểu là cuộc đời thấm đầy bất

cháy bỏng không nguôi. Nguyễn Đình Chiểu đã sáng tác thật nhiều tác phẩm có
giá trị. Không thể cầm gươm trực tiếp đánh giặc như bao người có đôi mắt sáng thì
người viết thơ để kêu gọi, để cuốn theo tiếng gọi giang sơn nồng cháy, thắp lên
niềm tin, lòng yêu nước ở mỗi con người:
Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm


Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.
Người đã sống một cuộc đời không mệt mỏi để đấu tranh cho chính nghĩa.
Cuộc đời người là một bó hoa thơm ngọt ngào nhất dâng lên cho đất mẹ Việt Nam.
Người đam nỗi đáu cho những đứa trẻ sống trong cảnh loạn li.
Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ đàn chim dáo dác bay
Phải là một người có trái tim lớn mới nghe, mới cảm nhận chính xác được
hình tượng ấy. Người đã sống giữa lòng dân, gần gũi với nhân dân để hiểu được
những gì thân quen. Để rồi từ đó người tỏ bày lòng căm phẫn với quân thù, người
đã có thái độ bất hợp tác bởi "đất chung đã mất, đất riêng còn sá gì" khi bọn thực
dân muốn mua chuộc cụ.
Tuy bị mù nhưng với cụ:
Thà cho trước mắt như mù
Chẳng thà ngồi ngó kẻ thù quân thân
Hay:
Thà đui mà giữ đạo nhà
Còn hơn có mắt ông cha không thờ.
Đọc những câu thơ ấy, trong tôi chợt hiện lên một câu hỏi: rằng nếu không
phải là cụ Đồ Chiểu thì một người gặp hoàn cảnh như cụ thì có làm được như thế
hay không? Mù nhưng người vẫn sống tốt, sống đẹp để góp phần chống lại ội ác
tày trời mà thực dân Pháp đã giày xéo trên đất nước ta. Và người đã sống cao hơn
chúng ta, cụ Đồ Chiểu đã sống và sáng tạo vì nhân dân, đất nước. Người là một
nhà giáo, một thầy thuốc, một nghệ sĩ vĩ đại của chúng ta.

nhận cái “thu” khi đó. Trẻ thơ thường có những giấc ngủ say đắm và ngon lành,
đâu có chợt nửa đêm mà thức giấc như thế này! Tuy nhiên, sự bất chợt ấy tuy có
bất chợt mà nó lại độc đáo, khiến cho người đọc có thể một phần nào cảm nhận
được cái bất ngờ trong đoạn 2 này. Chắc có lẽ từ khi nào mùa thu đã tác động vào
cảm quan chú bé một cách khác thường hay là do tâm hồn của nhà thơ nhỏ tuổi đã
từng bước đón nhận lấy điệu thu “lành lạnh” đầu mùa đang lan tỏa khắp không
gian? Câu thơ này đã phần nào miêu tả được mối dây gắn bó mỏng manh mà mơ


hồ, nhưng cũng rất sâu xa kì diệu giữa con người và thiên nhiên.
Sự cảm nhận cái se lạnh của đêm thu đã được Trần Đăng Khoa diễn tả thật hồn
nhiên và cũng thật tinh tế. “Nó” mộc mạc, giản dị,nghe cứ rõ ràng như một lời nói
thường, mà lại vẫn đầy khêu gơi, “nó” vẫn đúng là thơ, man mác một niềm thơ.
Dường như câu hỏi “…nào hay mấy giờ…” của tác giả đã làm tăng thêm tính
huyền ảo, làm nên cái man mác nói trên. Có lẽ đây cũng phần nào làm nên nét đặc
sắc của bài: Khoa chỉ hồn nhiên, không tính toán gì khi lựa chọn câu thơ cho phù
hợp. Nhưng đấy là vẻ hồn nhiên đã qua lắng đọng, là nét tác động rất thật lúc đã
được tinh lọc qua tâm hồn người thi sĩ – không hề có dấu vết gọt giũa chữ nghĩa,
chỉ thấy đâu đây vang vọng tiếng của lòng người thôi!
Bước qua đoạn 3 của bài thơ, tác giả có viết: “Ánh trăng vừa thực vừa hư…”
Đến đây, tại sao tác giả lại nói “vừa thực, vừa hư”? Có lẽ đây là trăng khuyết
chăng? Hay là trăng tròn? … Nhiều câu hỏi đặt ra cho 4 chữ “..vừa thực vừa hư..”
trên. Lời văn thật bí ẩn kèm theo những hình ảnh chất chứa những nỗi niềm có thể
làm cho tim ta rung động. Nhiều nhà thơ, nhà văn viết về ánh trăng… ví ánh trăng
như mẹ, như người bạn … Còn nhà nhơ Trần Đăng Khoa thì không nói gì về vầng
trăng mà chỉ nói “nó” vừa thực, vừa hư mà thôi. Khiến vầng trăng ở đây thêm sức
quyến rũ và đặc sắc.
Câu thơ cuối, cái ý vị mung lung, mơ màng, cái không khí tĩnh lặng và cái cảm
giác nữa thực nửa ảo bây không còn nữa. Gió giờ đây đã thổi, vả nổi mạnh, “nghe
như mưa rào”. Từ diệu êm đã thành xáo động. Từ đây, thiên nhiên lúc chuyển mùa

xuống khắp khu rừng, nó làm cho tiếng suối dủ ở rất xa vẫn theo gió mang tiếng ca
êm đềm, trong vắt của mình cho những người yêu vẻ đẹp sáng ngời của đêm trăng
cùng thưởng thức. Tiếng suối và ánh trăng, chao ôi hai thứ ấy hòa quyện thì thật là
tuyệt vời! Nó khiến cho người đang tham gia chính sự như Bác đã có một cảm
nhận tinh tế về tiếng ca này. Tiếng suối dịu êm khoan nhặt như một khúc hát trữ
tình sâu lắng. Bác đã khéo léo dùng nghệ thuật lấy động tả một khung cánh yên
tĩnh có thể nghe rõ âm vang từ xa vọng lại. Và Người đã so sánh tiếng suối với
tiếng hát để nhấn mạnh nét gợi tả mang sức sống và hơi ấm của con người. Sự ví
von trên đã làm cho em nhớ lại câu thơ trong tác phẩm “Côn Sơn ca” của Nguyễn


Trãi từng viết
“Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.”
Mỗi vần thơ, mỗi khung cảnh, âm thanh đều là tiếng suối nhưng được cảm
nhận khác nhau ở nhiều khía cạnh. Song tất cả vẫn là một tình yêu thiên nhiên.
Câu thơ đã cho ta thấy rằng: dù là một vĩ lãnh tụ cách mạng nhưng Bác vẫn mang
tâm hồn tràn đầy tình cảm lãng mạn, đẹp đẽ. Cám ơn Bác, ngòi bút tài hoa và tâm
hồn yêu thiên nhiên say đắm của Người đã giúp em cảm nhận sự ngọt ngào, du
dương của âm thanh suối chảy
“Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa”
Ánh sáng dịu dàng, thanh khiết từ ánh trăng len lõi chiếu vào lá và hoa tạo nên
vẻ đẹp lấp lánh. Hoa lá nghiêng bong trên mặt đất tạo nên những bức tranh lấp loá,
lúc ẩn lúc hiện. Hoa lá cỏ cây và ánh trăng lồng quyện vào nhau, trăng đan vào cậy
cổ thụ, trăng tràn vào hoa. Đó như một bức tranh tuyệt vời của đất nước. Bác đã
làm mọi sự vật sống động qua nghệ thuật nhân hóa “lồng” để miêu tả đan xen cay
lá và ánh trăng. Bác quả là một người đa cảm và có tâm hồn vô cùng phong phú!
Trăng trở nên thú vị và lãng mạn trong cảnh khuya sáng ngời, lung linh, huyền ảo.
Đọc thơ mà em cứ hình dung cảnh thơ như đang hiện lên mờ ảo trước mắt. Khung
cảnh thật thơ mộng kết hợp với nhạc tạo nên một bức tranh đầy sinh động. Vì vẻ

hòa giữa cảnh và tình.
Bài thơ đã khép lại trong niềm xúc động dạt dào. Bác đã để lại cho đời những
vần thơ hay đầy ý nghĩa, những vần thơ đó đã khơi dậy trong em tình yêu thiên
nhiên và niềm kính yêu vô hạn vị Cha già của dân tộc. Qua bài thơ này ta càng
hiểu rằng trong hoàn cảnh nào, Bác vẩn giữ được thái độ bình tĩnh chủ động như
vậy, mặc dù ẩn trong phong thái ung dung tự tại ấy là nỗi lo cho nước, nỗi thương
dân. Trong cuộc đời 79 năm, Bác Hồ có biết bao đêm không ngủ vì nhiều lẽ nhưng
điều khiến chúng ta cảm phục vô hạn đó là ý thức, trách nhiệm của Bác trước vận
mệnh nước nhà. Ý thức ấy ở Bác không chút nào xao lãng.
Bài tham khảo 6
Thơ Nguyễn Khuyến chẳng có mấy bài vui bởi tâm trạng ông mang nặng nỗi


buồn trước tình cảnh đất nước đau thương, trước thói đời éo le, bạc bẽo. Nhất là từ
khi cáo quan về sống ẩn dật ở quê nhà thì nỗi buồn ấy trong thơ ông càng sâu,
càng đậm. Tuy vậy nhưng bài Bạn đến chơi nhà lại là nốt vui bất chợt làm bừng
sáng cái thông minh, dí dỏm vốn có trong tính cách cụ Tam Nguyên.
Ẩn chứa trong bài thơ là một tình bạn già kháng khít, keo sơn, vượt qua mọi
ràng buộc của những nghi thức tầm thường. Cái nghèo vật chất không lấn át được
tình cảm ấm áp, chân thành.
Bài thơ viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật nhưng không theo cấu trúc 4
phần (đề, thực, luận, kết), mỗi phần hai câu như thường thấy. Ở bài này, Nguyễn
Khuyên chỉ sử dụng có một câu làm câu đề, câu thứ hai đã chuyển sang phần thực.
Giữa phần thực và phần luận lại không có ranh giới rõ rệt. Hai câu 7 và 8 thì câu 7
gắn với phần luận, chỉ có câu 8 là phần kết. Sự phá cách này tạo nên nét độc đáo
trong cấu trúc bài thơ, đồng thời chứng tỏ khả năng sáng tạo của nhà thơ.
Đã bấy lâu nay bác tới nhà
Câu mở đề giản dị, tự nhiên như lời chào hỏi thân tình của hai người bạn thân
lâu lắm mới gặp lại nhau. Tuổi già là tuổi người ta thường cảm thấy cô đơn nên
khao khát có bạn để chuyện trò, giãi bày tâm sự. Chính vì thế nên khi được bạn

với nhau bằng điếu thuốc, chén nước, miếng trầu vậy. Nhưng giở đến trầu thì đã
hết tự bao giờ: Đầu trò tiếp khách trầu không có, mà xưa nay miếng trầu là đầu câu
chuyện. Người đọc như hình dung ra rõ ràng cái sự loay hoay, lúng túng thật dễ
thương của vị đại quan xưa, nay đã thành ông già dân dã chốn quê mùa.
Nhưng xét kĩ thì chủ nhà không nghèo, ngược lại, ông là người giàu có. Câu
thơ toàn nói đến cái không nhưng lại hàm chứa cái có. Cái nghèo vật chất trong
hiện tại được thi vị hóa như là sự giàu có trong tương lai. Có thể những thứ cá, gà,
cải, cà, bầu, mướp đều chẳng thiếu và nhà thơ đã tiếp đãi bạn rất chu tất còn nội
dung bài thơ chỉ là cách giới thiệu độc đáo của cụ Tam Nguyên với bạn về cuộc
sống thanh đạm của mình sau khi từ quan chăng?!
Cách nói của nhà thơ là cố làm ra vẻ giàu có, dư dả nhưng thực ra ông rất
nghèo và cái nghèo ấy dễ gì che giấu được! Bạn biết ta nghèo, lại ở một nơi xa xôi
hẻo lánh mà vẫn tìm đến thăm ta, điều đó còn gì quý giá bằng! Tuy vậy, ẩn trong


lời nói khiêm nhường của Nguyễn Khuyến là sự tự hào về cảnh sống thanh bần
của mình. Ta tuy nghèo thật nhưng dễ gì giàu sang đổi được cái nghèo ấy! Trong
đoạn thơ trên thấp thoáng nụ cười hóm hỉnh, thâm Thúy của bậc đại nho.
Bác đến chơi đây ta với ta là một câu kết hay, là linh hồn của bài thơ. Ta với ta
nghĩa là một tấm lòng đến với một tấm lòng; kẻ tri âm đến với người tri kỉ. Vậy thì
tất cả những lễ nghi kia đều là tầm thường, vô nghĩa. Chủ và khách có chung một
tình cảm thắm thiết thanh cao, đó là cái quý giá không vật chất nào sánh được. Ba
tiếng ta với ta gợi cảm xúc mừng vui, thân mật. Bạn bè xa cách đã lâu, nay vượt
đường xa dặm thẳm, vượt cái yếu đuối của tuổi già để đến thăm nhau thì thật là
quý hóa! Đáng quý hơn nữa là bác với tôi, ta cùng lánh đục tìm trong, lui về vui
thú điền viên để giữ trọn hai chữ thiên lương. Sự gần gũi, tương đắc về mặt tâm
hồn đã gắn bó chủ và khách làm một. Những điều câu nệ, khách khí đã bị xoá
nhòa. Chỉ còn lại niềm vui và sự chân thành bao trùm tất cả. Tình bạn ấy đã vượt
lên trên những nghi thức tiếp đãi bình thường. Bạn đến chơi nhà không phải vì
mâm cao cỗ đầy mà để được gặp nhau; được hàn huyên tâm sự cho thỏa nỗi khao