Chương I: ESTE-LIPIT
.Cấu tạo, tính chất của este và lipit
.Phản ứng xà phòng hóa
.Xà phòng hóa và các chất giặt rửa
tổng hợp


Bài 1:

ESTE

. Biết công thức cấu tạo của este và
một vài dẫn xuất của axit
cacboxylic
. Biết tính chất vật lí ,tính chất hóa
học và ứng dụng của este.


I-KHÁI NIỆM VỀ ESTE VÀ DẪN XUẤT
KHÁC CỦA AXIT CACBOXYLIC

1.Cấu tạo phân tử
- Khi thay thế nhóm - OH ở nhóm
cacboxyl của axit cacboxylic bằng
nhóm - OR thì được este.
CH3-COOH
RCOOH
C2H5cacboxylic
-COOH
Axit



2.Cách gọi tên este : R-COO-R

/

Tên =Tên gốc R + Tên gốc axit (at)
/

H-C-O-C2H5

CH3-C-O-CH=CH2

Etyl fomat

Vinyl axetat

O
C6H5-C-O-CH3
O

O
CH3-C-O-CH2-C6H5

Metyl benzoat

CH2= CH-COOCH3

O

Bezyl axetat

HCOOCH3 + H2O
HCOOH + CH3OH
- Môi trường bazơ ( Xà phòng hóa )
o
t
HCOOCH
HCOOK + CH
OH
RCOOR// +3 +
KOH
KKOH
+ 3OH


b) Phản ứng khử
R-COO-R/

LiAlH4,to

R-CH2-OH + R/-OH

2. Phản ứng ở gốc hiđrocacbon
a) Phản ứng cộng :( H2, Br2, Cl2 )

Ni,to

CH3[CH2]7CH=CH[CH2]7COOCH3 + H2 →

Metyl oleat


to

CH3COOCH2CH2CH(CH3)2

Isoamyl axtat


b) Este của phenol
C6H5-OH + (CH3CO)2O

CH3COOC6H5 + CH3COOH

Anhiđrit axetic Phenyl axetat


2. Ứng dụng
-Este làm dung môi
- Este dùng làm thủy tinh hữu cơ
- Este dùng làm mĩ phẩm,công
nghiệp thực phẩm
- Este dùng làm chất dẻo,dược phẩm


*..Chú ý..*

1.Este của axit fomic
H-C- O-R
O

+ Ag2O

2=CH-OH
3
CH
CH
-C= CH
3
3-C-CH
3 2
CH
-CH
CH2=CH
CH3=CH
3
OH
O
OH

O

O


4.Este vòng
CH2 ——CH2
to
HO-CH2-CH2-CH2-COO- K
+KOH
CH2 —C-O
O



HCOO-CH-CH3
CH
HCOO-CH
HO-CH
2 —C-O
2-CH2-CH
3
2-CH2-CH2-COO- K
CH3
CH3COO-CH
O
2-CH3
5.Công thức tổng quát củaCH
Este
3-CH2-COO-CH3
- Este
đơn có
chứccùng
mạch công
hở : CnH2nO2 n > 2
7.
Sốnochất
- Este đơn chức: CxHyO2 ; R-COO-R/
thức phân (tử
C
H
O
là
:

RCOO-R/-COOR//


7. Số chất có cùng công thức phân
tử C2H4O2 là :
CH3COOH
HCOOCH3

HO-CH2-CH=O
2-hiđroxylEtanal


8. Số chất có cùng công thức
phân tử C3H6O2 thường gặp là :
a. Axit : CH3-CH2- COOH
b. Este : CH3- COO-CH3

H- COO-CH2-CH3


c. Ancol đơn và anđehit đơn
3

2

1

HO - CH2 - CH2 - CH=O
3-hiđroxyl propanal
3

R-COO-R
R-COO-R/
- Trường hợp 4: X
R////-COO-R////


BÀI TẬP
1.Để xà phòng hóa 2,22 gam hỗn
hợp hai este là đồng phân A và B
cần dùng 30 ml dung dịch NaOH
1M.khi đốt cháy hoàn toàn hỗn
hợp hai este đó thì thu được khí
CO2 và hơi nước với tỉ lệ thể tích
lần lượt là 1:1.Hãy xác định công
thức cấu tạo từng este ?


Vì VCO = VH O
2
2

A và B : CnH2nO2

/ /
RCOOR
Khi tác dụng với NaOH : RCOOR

+ NaOH→ RCOONa + R/OH
0,03 mol 0,03 mol
2,22